Rücu davası nedir? Sigortanın rücu davası (KTK m. 95/2, TTK m. 1472)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Dava, süre ve usul
- Rücu davası nedir: içe rücu (KTK m. 95/2) ile halefiyet (TTK m. 1472) ayrımı
- Rücu davasının şartları: geçerli sigorta, poliçe kapsamında ödeme ve rücu sebebi
- Sigortacı hangi hâllerde sigorta ettirene rücu eder: KTK m. 95 ve Genel Şartların B.4 maddesi
- Rücu davası kime açılır: sigorta ettiren, işleten, sürücü ve zarar sorumlusu
- Rücu tutarı nasıl belirlenir: kusur oranı, gerçek zarar ve ödenen miktar
- Rücu davasında ispat: Yargıtay'ın aradığı deliller
- Rücu davasında zamanaşımı: KTK m. 109, TTK m. 1420 ve 1972 tarihli içtihadı birleştirme kararı
- Rücu davasında görev ve yetki: HMK, TTK m. 4 ve KTK m. 110
- Davalı rücu davasına karşı neyi savunabilir: rücu sebebi, husumet, kusur, ödeme ve zamanaşımı
- İlgili mevzuat
- Yargıtay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Sigorta şirketi zararı ödedikten sonra parayı başkasından geri isteyebilir; buna rücu denir.
- Rücunun iki ayrı yolu vardır: şirketin, sözleşmede sayılan hâllerde kendi sigorta ettirenine karşı açtığı dava ile sigortalının yerine geçerek zarar veren kişiye karşı açtığı dava.
- Davalı, istenecek tutar, zamanaşımı ve mahkeme bu iki yolda aynı değildir.
- Tutar belirlenirken ödenen para ve kazadaki kusur oranı esas alınır; poliçe dışında yapılan ödeme ayrı kurallara bağlıdır.
Sigortacı, ödediği tazminatı iki ayrı yoldan geri isteyebilir: kendi sigorta ettirenine karşı KTK m. 95/2'ye dayanan içe rücu davasıyla ya da sigortalının yerine geçerek zarar sorumlusuna karşı TTK m. 1472'ye dayanan halefiyet davasıyla. Bu sayfa iki yolun şartlarını, davalısını, tutarını, zamanaşımını, görevli ve yetkili mahkemesini Yargıtay kararlarıyla anlatır.
Dava, süre ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Görevli mahkeme
Halefiyet davasında görev, sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki ilişkiye göre belirlenir: kural olarak asliye hukuk mahkemesi (HMK m. 2), iki taraf da ticari işletmesiyle ilgili hareket ediyorsa asliye ticaret mahkemesi (TTK m. 4/1). İçe rücuda sigorta ettiren tüketici ise tüketici mahkemesi görevlidir (6502 sayılı Kanun m. 73/1). Sigorta ettiren tüketici değilse sigorta sözleşmesi TTK'da düzenlendiğinden dava TTK m. 4/1-a uyarınca ticari davadır (asliye ticaret mahkemesi).
- Yetkili mahkeme
Genel yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6/1). Zarar sigortalarından doğan davalar, sigorta bir yerde sabit bulunması gerekmeyen veya şart kılınmayan bir taşınıra ilişkinse rizikonun gerçekleştiği yerde de açılabilir (HMK m. 15/1). Haksız fiile dayanan davada haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin yerleşim yeri de yetkilidir (HMK m. 16/1). Tüketici davası, tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir (6502 sayılı Kanun m. 73/5). Halefiyet yoluyla zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı açılan davada KTK m. 110/2'deki yerler (sigortacının şubesinin veya sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yer ile kazanın vuku bulduğu yer) de yetkilidir.
Dayanak: HMK m. 6/1, m. 15/1, m. 16/1; 6502 sayılı Kanun m. 73/5; KTK m. 110/2
- Dava şartı
Konusu bir miktar para olan ticari davada dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m. 5/A). Tüketici mahkemesinde görülen uyuşmazlıkta da arabulucuya başvurmak dava şartıdır; maddedeki istisnalar saklıdır (6502 sayılı Kanun m. 73/A). Bu iki hükmün kapsamı dışında kalan davalarda bu dava şartı uygulanmaz.
- Süre ve zamanaşımı
Halefiyet davasında süre, sigortalının zarar verene karşı sahip olduğu süredir; trafik kazasında öğrenmeden iki yıl, her hâlde kazadan on yıl (KTK m. 109/1). Sigorta tazminatının ödenmesi süreyi yeniden başlatmaz. Dava cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa m. 109/2 saklıdır; sağlık sigortacısının SGK'ya yönelttiği bir dosyada 4. HD oy çokluğuyla süreyi ödeme tarihlerinden hesaplamıştır. İçe rücu davasında Yargıtay kararları süreyi iki yıl olarak ve ödeme tarihinden başlatarak uygular; kararlar KTK m. 109/4'ü, Genel Şartların C.8 maddesini ve TTK m. 1420'yi birlikte ya da ayrı ayrı anar. KTK m. 109/4 ayrıca rücu edilecek kimsenin öğrenildiği günü arar.
Dayanak: KTK m. 109; TTK m. 1420
- Yargılama usulü
Kural olarak yazılı yargılama usulü uygulanır; HMK m. 316 basit usulü sayılı hâllerle sınırlar. Değeri bir milyon Türk lirasını geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır; sınır HMK ek m. 1'e göre artırılır (TTK m. 4/2). Tüketici mahkemelerinde görülen davalar HMK'nın Altıncı Kısım hükümlerine göre yürütülür (6502 sayılı Kanun m. 73/4).
- Harç
Nispi harç alınır (Harçlar Kanunu m. 15). Karar ve ilam harcının dörtte biri peşin, kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir; aynı hüküm ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin oranı yirmide bir olarak düzenler (m. 28/a).
Dayanak: Harçlar Kanunu m. 15, m. 28/a
- Kanun yolu
İlk derece mahkemesinin nihai kararlarına karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz yoluna gidilir (HMK m. 341, m. 361, m. 362). Kesinlik ve temyiz sınırları HMK ek m. 1'e göre her takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır; davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır.
Dayanak: HMK m. 341, m. 361, m. 362, ek m. 1
Rücu davası nedir: içe rücu (KTK m. 95/2) ile halefiyet (TTK m. 1472) ayrımı
Rücu, tazminatı ödeyen sigortacının ödediğini başkasından geri istemesidir. Bu hak iki ayrı kaynaktan doğar; davanın kime açılacağı, hangi süreye bağlı olduğu ve hangi mahkemede görüleceği bu kaynağa göre değişir.
Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 95/1'e göre sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez. Bu yüzden trafik sigortacısı zarar göreni öder; KTK m. 95/2'ye göre ödemede bulunan sigortacı, sözleşmeye ve ilgili kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir. Uygulamada bu dava içe rücu davası diye anılır.
Hukuk Genel Kurulu, bu hakkın kaynağını sigorta sözleşmesi ilişkisinde görür; hak halefiyet ilkesinden gelmez, sözleşme ve kanun gereği sigorta ettirene karşı def'i hakkı bulunan sigortacının bu hakka dayanarak kendi akidine dönmesini sağlar. (Yargıtay HGK, E. 2022/1129)1 Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de sigortacının kendi sigorta ettirenine karşı açtığı davayı içe rücu davası olarak adlandırır ve rücu hakkının kaynağının sigorta sözleşmesi olduğunu belirtir. (Yargıtay 4. HD, E. 2024/11202)2
Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 1472/1 ise farklı bir yol düzenler: sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçer; sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal eder. Bu davada karşı taraf sigortalı değil, zarara yol açan üçüncü kişidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesine göre halefiyete dayalı rücu davası, esas itibarıyla sigortalının kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının onun halefi olarak sigortacı tarafından açılmasıdır ve sigortalı ile zarar veren arasındaki yasal hükümlere göre görülür. (Yargıtay 17. HD, E. 2013/5430)3
Rücu davasının şartları: geçerli sigorta, poliçe kapsamında ödeme ve rücu sebebi
Halefiyete dayalı davada Hukuk Genel Kurulu, sigorta bedelinin ödenmesini tek başına yeterli görmez. Aranan şartlar şunlardır: 1) sigortacı ile sigortalı arasında geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunması, 2) sigortacının bu sigorta ilişkisi nedeniyle sigortalıya ödeme yapması, 3) sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkının bulunması. (Yargıtay HGK, E. 2021/235)4
Poliçe hükümlerine uymayan ödeme öğreti ve uygulamada ex gratia ya da hatır ödemesi diye adlandırılır. Poliçe hükümlerine aykırı ödeme yapıldığında sigortacı halefiyet hakkını kazanamaz. Sigortacı dava hakkını sigortalısından alacağın temliki yoluyla devralmışsa dava reddedilmez, genel hükümler çerçevesinde çözülür; Hukuk Genel Kurulu bu hususların mahkemece resen araştırılması gerektiğini belirtmiştir.4
İçe rücu davasında ise şart, KTK m. 95/2 anlamında bir ödeme ve sigorta sözleşmesine göre bir rücu sebebidir. Hukuk Genel Kurulu, Genel Şartların B.4 maddesinde sayılan durumlardan biri yoksa sigorta şirketinin rizikonun gerçekleşmesi sonucu oluşan zarara kendisinin katlanacağını belirtmiştir.1
Rücu hakkının doğuşu da ödemeye bağlıdır: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, ehliyetsiz sürücü nedeniyle açılan bir davada sigortacının rücu hakkının kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdiği tarihte doğduğunu kabul etmiştir. (Yargıtay 17. HD, E. 2016/18713)5
Sigortacı hangi hâllerde sigorta ettirene rücu eder: KTK m. 95 ve Genel Şartların B.4 maddesi
Rücu sebepleri KTK m. 95'te tek tek sayılmaz; Hukuk Genel Kurulu bu hâllerin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinde düzenlendiğini belirtir.1 Genel Şartların bent harfleri kararların uyguladığı sürüme göre değişir; aşağıdaki hâller yalnız Yargıtay kararlarının aktardığı kadarıyla anlatılmıştır.
Ehliyetsiz sürücü. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, tazminatı gerektiren olay aracın gerekli ehliyetnameye sahip olmayan kimse tarafından kullanılması sonucu meydana geldiğinde sigortacının sigorta ettirene rücu imkânı bulunduğunu, sürücü üçüncü kişi olsa bile işleten-sigorta ettiren konumundaki davalıya rücu edilebileceğini belirtir. (Yargıtay 17. HD, E. 2016/7887)6 Aynı Daireye göre sınavı kazanıp sertifika alan ama sürücü belgesini almayan kişi, belgesini almadığı sürece belgesiz araç kullanan kişi konumundadır. (Yargıtay 17. HD, E. 2016/17340)7 Sürücü belgesi KTK hükümleri gereğince geçici olarak geri alınan sürücü de bu süre içinde ehliyetsiz sayılır. (Yargıtay 17. HD, E. 2015/6442)8
Çocuk sürücü. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, ceza yargılamasında aracı davalının 12-15 yaş grubundaki çocuğunun kullandığının kabul edildiği dosyada, KTK m. 95/2 ve Genel Şartlar uyarınca rücu şartlarının oluştuğunu, ret kararının ceza yargılamasında ortaya çıkan sonuca uymadığını belirterek kararı bozmuştur. (Yargıtay 4. HD, E. 2022/9458)9
Kasıt ve ağır kusur. Hukuk Genel Kurulu, Genel Şartların bu rücu sebebinde tam kusurdan değil, kasti hareket veya ağır kusurdan söz edildiğini vurgular. Trafik kurallarının her ihlali kasta yakın kusur göstermez ve her somut olayın kendi özelliği çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir; somut dosyada bilirkişi raporunda %100 kusurlu bulunan sürücünün kusuru ağır kusur veya kast olarak nitelendirilmemiş, rücu koşullarının oluşmadığı kabul edilmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2017/1083)10
İstiap haddi. Aynı kararda sigortacının bu sebepten yararlanabilmesi için istiap haddinden fazla yük taşınması ve bu hâlin münhasıran kazanın oluşumunda etken olması gerektiği belirtilmiştir.10
Olay yerini terk. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 01.06.2015 tarihinden önce düzenlenen poliçelerde olay yerinden ayrılmanın rücu nedenleri arasında sayılmadığını; 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4-f bendine göre ise kaza yerini terkin salt maddi hasarlı kazalarda da içe rücu sebebi olduğunu karara bağlamıştır.2
Alkollü sürücü. Aynı kararda, uyuşturucu ya da alkol etkisi altındaki sürücünün kazaya yol açması hâlinde işletene rücu edilebileceği aktarılmıştır.2 Alkolün kazayla bağı ve ispatı bu sayfanın konusu değildir; alkollü kaza rehberinde ayrıca anlatılır.
Rücu davası kime açılır: sigorta ettiren, işleten, sürücü ve zarar sorumlusu
İçe rücu davasının davalısı sigorta ettirendir. Hukuk Genel Kurulu, KTK m. 95/2'ye dayanan davanın temelinde sözleşmeye aykırılık hükümlerine dayandığını, talebin muhatabının sözleşmenin karşı tarafı olan sigorta ettiren olduğunu belirtir. Aracın uzun süreli kiraya verilmesi nedeniyle sigorta ettirenin işleten sıfatını taşımaması, sigorta ettiren ile kiracı arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirir ve bu dava yönünden sonuç doğurmaz.1
Ehliyetsiz sürücü sigorta ettiren değilse ona dava yöneltilemez: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, sigortacının ödediği tazminatı kusur oranında sigorta ettirene rücu edebileceğini, ancak mevcut düzenlemeler uyarınca akidi olmayan ehliyetsiz sürücüye davanın yöneltilmesinin mümkün olmadığını belirterek hükmü bozmuştur. (Yargıtay 17. HD, E. 2017/3963)11
Halefiyet davasının davalısı, TTK m. 1472/1'de söylenen zarardan sorumlu kişidir. Yargıtay kararlarında bu kişi kazaya karışan araç tarafı olabildiği gibi, sigortalı araca hatalı tamir yaptığı öne sürülen şirket ya da sigortalı işyerini su basan binanın malikleri de olabilmektedir. (Yargıtay 17. HD, E. 2012/1106)12 (Yargıtay 17. HD, E. 2015/5876)13
Kasko sigortasında sigorta ettirenin izniyle aracı kullanan kişi bakımından ayrı bir sınır vardır. Olay tarihinde yürürlükte olan 6762 sayılı Kanun m. 1278'i uygulayan Hukuk Genel Kurulu, sigorta ettirenin onayı ile sigortalı malı kullanan kimsenin kasıt dışında hata ve kusuruyla zarar vermesi hâlinde bile sigortacının o kişiye karşı rücu davası açmasına hukuken imkân bulunmadığını belirtmiş; böyle kullanan kişinin üçüncü kişi sayılamayacağını açıklamıştır.4
Rücu tutarı nasıl belirlenir: kusur oranı, gerçek zarar ve ödenen miktar
İçe rücuda ölçü KTK m. 95/2'deki “tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda” ibaresidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, sigortacının rücu edebileceği tutarın sürücünün kusur oranı ve zarar görenlerin gerçek zararı kadar olabileceğini, zararın ve kusur oranlarının uzman bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 17. HD, E. 2019/2833)14 Aynı Daire, sürücüsünün ehliyeti geçici olarak geri alınmış araç bakımından da işletenin sürücünün kusuru oranında sorumlu tutulabileceğini kabul etmiştir.8
Halefiyet davasında üst sınır TTK m. 1472/1'deki “tazmin ettiği bedel kadar” ibaresidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, kasko rücusunda kusur oranına göre indirimin bilirkişinin belirlediği hasar bedeli üzerinden değil, sigortacının sigortalısına gerçekten ödediği miktar üzerinden yapılması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. (Yargıtay 17. HD, E. 2020/590)15
Sigortalının kendi kusuru rücu alacağını düşürür. Yargıtay 17. Hukuk Dairesine göre sigortacı sigortalısına karşı kusur değerlendirmesi yapmadan ödeme yapmak zorunda olsa da, zarar sorumlularına karşı ancak sigortalısının kusur oranını aşan kısım için rücu hakkına sahiptir; somut olayda sigortalının %5 kusuru oranında rücu hakkı bulunmadığı belirtilmiştir.13
Rücu davasında ispat: Yargıtay'ın aradığı deliller
Halefiyet davasında sigortacı ödemeyi kanıtlamak zorundadır; TTK m. 1472/1 sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat eden sigortacının sorumlulara karşı başlatılmış dava veya takibi kaldığı yerden sürdürebileceğini düzenler.
Hasarın miktarı için sigortacının kendi eksper raporu tek başına yetmez. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, davacının tek taraflı olarak aldığı ve davalının savunma yapma imkânı bulunmayan eksper raporuyla yetinilmesinin doğru olmadığını, hasarın türü ve miktarının uzman bilirkişi heyetinden alınacak denetime elverişli raporla belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.13
Kusur oranı için bilirkişi incelemesi aranır: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, ehliyetsiz sürücü nedeniyle açılan davalarda tarafların kusur oranları konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınmasını gerekli görmüştür.148
Ceza dosyası sonucu etkiler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, ceza yargılamasında ortaya çıkan sonuca uymayan ret kararını eksik inceleme sayarak bozmuştur.9 Yargıtay 17. Hukuk Dairesi de ceza dava dosyası getirtilerek sürücünün kusuru oranında tazminata karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.7
Olay yerini terk ettiğinde ispat yükü sigortalıya geçer: Yargıtay 4. Hukuk Dairesine göre olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan hâller veya benzer zorunlu nedenlerden biriyle terk ettiğini ve rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü sigortalıdadır.2
Rücu davasında zamanaşımı: KTK m. 109, TTK m. 1420 ve 1972 tarihli içtihadı birleştirme kararı
Halefiyet davasında zamanaşımı sigortalının zarar verene karşı sahip olduğu süredir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 17.01.1972 tarihli ve 1970/2 E., 1972/1 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayanarak sigortacının zarar sorumlusuna karşı açtığı davanın zamanaşımının sigorta ettirenin aynı kişiye açabileceği davanın zamanaşımına tabi olduğunu ve aynı tarihte başladığını belirtir.3
Trafik kazasında bu süre KTK m. 109/1'e göre zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıldır. KTK m. 109/2'ye göre dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörürse bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi kaza tarihinden sonra iki yıl geçmeden yapılan icra takibinin zamanaşımını kestiğini kabul etmiştir.3 TBK m. 154/2 de alacaklının dava veya icra takibi yoluyla başvurmasını zamanaşımını kesen sebepler arasında sayar.
Sigortalıya ödeme süreyi yeniden başlatmaz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesine göre sigortacı, sigorta ettiren bakımından işlemeye başlayan zamanaşımı süresinden geriye kalan süre içinde dava açmak zorundadır; ekspertiz raporu veya sigortalısına yaptığı ödeme ile zamanaşımı kesilmez ve kendisi için yeniden işlemeye başlamaz.12 Süre, sigortalı ile davalı arasındaki hukuki ilişkiye göre değişir: aynı kararda sigortalı ile tamirci arasındaki eser sözleşmesi nedeniyle, olay tarihinde yürürlükte olan mülga Borçlar Kanunu m. 363'e göre beş yıllık süre uygulanmıştır.12
Hukuk Genel Kurulu, kasko rücusuna ilişkin bir kararında yetkisiz icra dairesine yapılan takip talebiyle de zamanaşımının kesildiğini, ancak yetkisiz icra dairesindeki borçlunun kabulü dışındaki takip işlemlerinin yetkili icra dairesince geçerli sayılamayacağını açıklamış ve iki yıllık sürenin dolduğu sonucuna varmıştır. Genel Kurul, direnme kararında ceza zamanaşımı yönünde bir gerekçe bulunmadığını belirterek kararın 'son fıkra' diye andığı, rücu haklarına ilişkin hükümdeki (bu sayfadaki numarasıyla m. 109/4) iki yıllık sürenin geçip geçmediğini incelemiş (karar oy çokluğuyla verilmiştir); görüşmelerde ileri sürülen ceza zamanaşımının uygulanması gerektiği yönündeki görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir. (Yargıtay HGK, E. 2019/855)16 Genel Kurul burada sürenin başlangıç tarihini ayrı bir mesele olarak tartışmamış; takibe yapılan itirazdan sonraki dönemde zamanaşımını kesecek bir işlem bulunup bulunmadığına bakmıştır.16 Yargıtay 17. Hukuk Dairesi ise halefiyete dayalı rücu davasında m. 109'un ilk fıkrasını aktararak iki yıllık süreyi uygulamıştır.3 Genel Kurulun bu kararı, KTK m. 109/2'deki uzun sürenin halefiyet davasına uygulanması için genel bir ölçüt koymaz; bu sayfada kullanılan kararlarda bu konuda başka bir ölçüt de bulunmamaktadır.
Sağlık sigortacısının Sosyal Güvenlik Kurumuna yönelttiği, halefiyete dayalı tedavi gideri rücusunda ise Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, oy çokluğuyla, KTK m. 109/4'teki iki yıllık süreyi ödeme tarihlerinden itibaren hesaplamıştır. (Yargıtay 4. HD, E. 2022/2541)17
İçe rücu davasında Yargıtay kararları süreyi iki yıl ve başlangıcı ödeme tarihi olarak uygular; kararlar KTK m. 109/4'ü, Genel Şartların C.8 maddesini ve TTK m. 1420'yi birlikte ya da ayrı ayrı anar. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, KTK m. 109/4'ü (kararda 'son fıkra' diye anılır) ile Genel Şartların C.8 maddesini andıktan sonra, davanın haksız fiil faili aleyhine değil, poliçeye dayanılarak sigortacının kendi akidi aleyhine açıldığını belirterek TTK m. 1420 gereğince sürenin ödeme tarihinden itibaren iki yıl olduğunu belirtir. (Yargıtay 17. HD, E. 2018/4473)18 Aynı Dairenin bir başka kararı KTK m. 109/4'e dayanarak rücu hakkının ve zamanaşımının ödeme ile başladığını kabul eder.5 Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de KTK m. 109/4 ve ödeme tarihi esas alınarak zamanaşımından verilen ret kararını, zamanaşımı değerlendirmesini uygun görerek onamıştır. (Yargıtay 4. HD, E. 2022/12393)19 KTK m. 109/4 süre başlangıcı için yükümlülüğün tam olarak yerine getirilmesinin yanında rücu edilecek kimsenin öğrenilmesini de arar; bu üç kararın metninde madde bu unsurla birlikte aktarılmış (4. Hukuk Dairesi kararında aktarım ilk derece gerekçesindedir), öğrenme tarihi ayrıca tartışılmamıştır.
Rücu davasında görev ve yetki: HMK, TTK m. 4 ve KTK m. 110
Halefiyet davasında görevli mahkemeyi belirlerken Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 22.03.1944 tarihli ve 37 E., 9 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre davanın nitelendirilmesinde sigortalı ile zarara neden olduğu iddia edilen arasındaki hukuki ilişkiye bakılması gerektiğini belirtir. Sigortalı ile davalının ikisi de tacir olduğundan ve olay haksız fiil niteliğinde olduğundan davayı ticari dava sayan Daire, asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğunu kabul etmiştir. (Yargıtay 17. HD, E. 2016/4277)20
İçe rücu davasında sigorta ettiren tüketici ise tüketici mahkemesi gündeme gelir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, sigortacının sigorta sözleşmesine dayanarak açtığı rücu davasının açıldığı tarih itibarıyla tüketici mahkemesinin görev alanına girdiğini, o yerde müstakil tüketici mahkemesi bulunmadığı için asliye hukuk mahkemesinin bu sıfatla görevli olduğunu belirtmiştir.7 Sigorta ettiren tüketici değilse sigorta sözleşmesi TTK'da düzenlendiğinden dava TTK m. 4/1-a uyarınca ticari davadır (asliye ticaret mahkemesi).
Yetki bakımından içe rücu davasında KTK m. 110 uygulanmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı giderirken KTK m. 110'un zarar gören üçüncü kişilerin ve haleflerinin sigortacıya karşı açacağı davalar için bir yetki kuralı olduğunu, sigortacının merkez veya şubesinin bulunduğu yer mahkemesinin içe rücu davasında yetkili olmadığını, yetkili mahkemenin seçimlik olarak HMK m. 6, 15 ve 16 ile 6502 sayılı Kanun m. 73/5'e göre belirleneceğini karara bağlamıştır. (Yargıtay 4. HD, E. 2022/9939)21 (Karar, KTK m. 110'daki 'merkez' ibaresinin Anayasa Mahkemesinin E: 2023/79, K: 2024/80 sayılı kararıyla iptalinden önceki metne göre verilmiştir.)
Halefiyet davasında aynı 1944 tarihli kararın ilkesi geçerlidir: sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak sigortacının halefiyete dayanan rücu davası için de söz konusudur.20
Davalı kamu idaresi olduğunda yargı yolu da sorun olabilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, yolda gerekli güvenlik önlemlerini almayan belediyeye hizmet kusuruna dayanılarak açılan rücu davasında adli yargının görevsiz olduğunu belirtmiştir.3
Davalı rücu davasına karşı neyi savunabilir: rücu sebebi, husumet, kusur, ödeme ve zamanaşımı
Kararlarda ileri sürülen ve sonuç doğuran başlıca itirazlar şunlardır: 1) rücu sebebinin oluşmadığı; Genel Şartlarda sayılan hâllerden biri yoksa sigortacı zarara kendisi katlanır.1 2) davanın doğru kişiye yöneltilmediği; akidi olmayan sürücüye dava açılamaz.11 3) kusurun ağır kusur niteliğinde olmadığı ya da kusur oranının düşük kaldığı.1014 4) ödemenin poliçe hükümlerine uymadığı.4 5) zamanaşımı def'i.19
Bu itirazlar içe rücu ve halefiyet davasında aynı şekilde çalışmaz: birinci ve ikinci itiraz içe rücu davası, dördüncü itiraz halefiyet davası için kurulmuştur. Davalı sayılan kişiye göre hangi yolun izlendiği bu nedenle ilk bakılacak noktadır.
İlgili mevzuat
KTK m. 95 — Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller
Madde 95 – Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir.
Kaynak: Karayolları Trafik Kanunu (2918)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
TTK m. 1472 — Halefiyet
MADDE 1472- (1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir.
(2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur.
Kaynak: Türk Ticaret Kanunu (6102)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
KTK m. 109 — Zamanaşımı
Madde 109 – Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.
Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.
Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.
Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır.
Kaynak: Karayolları Trafik Kanunu (2918)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
TTK m. 1420 — Zamanaşımı
MADDE 1420- (1) Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
(2) Diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.
Kaynak: Türk Ticaret Kanunu (6102)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. İçe rücu davasının kaynağı ve davalısıYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2022/1129 · K. 2023/1234 ·
Sigortacı, aracın ehliyetsiz sürücü tarafından kullanılması nedeniyle ödediği tazminatı KTK m. 95/2 ve Genel Şartlara dayanarak sigorta ettiren kooperatiften istemiş; yerel mahkeme aracın uzun süreli kiraya verildiğini, kooperatifin işleten olmadığını belirterek davayı reddetmiştir. Genel Kurul, rücu hakkının kaynağının sigorta sözleşmesi olduğunu, halefiyet ilkesine dayanmadığını, talebin muhatabının sigorta ettiren olduğunu ve kira ilişkisinin iç ilişkiyi ilgilendirdiğini belirterek direnme kararını bozmuştur.
Sonuç: KTK m. 95/2'ye dayanan rücu davasının muhatabı, işleten olup olmadığına bakılmaksızın sigorta ettirendir.
2. İçe rücuda olay yerini terk ve ispatYargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2024/11202 · K. 2025/2473 ·
Daire, bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı giderirken 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4-f bendine göre kaza yerinin terk edilmesinin salt maddi hasarlı kazalarda da içe rücu sebebi olduğunu karara bağlamış; olay yerini zorunlu nedenle terk ettiğini ispat yükünü sigortalıya vermiştir.
Sonuç: 01.06.2015 tarihinden sonraki poliçelerde olay yerini terk, salt maddi hasarlı kazada da içe rücu sebebidir.
3. Halefiyet davasında zamanaşımı ve takibin kesme etkisiYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2013/5430 · K. 2013/7105 ·
Kasko rücusuna ilişkin davada Daire, halefiyet davasının sigortalı ile zarar veren arasındaki hükümlere göre görüleceğini, 1972 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı gereği zamanaşımının sigorta ettirenin davasıyla aynı süreye tabi olduğunu, trafik kazasında iki yıllık sürenin icra takibiyle kesildiğini belirtmiştir. Belediye aleyhine hizmet kusuruna dayanan istemde adli yargının görevsizliğine karar verilmesi gerektiğini de kabul ederek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Halefiyet davasında sigortacı sigortalının süresine tabidir; takip süre dolmadan yapıldıysa zamanaşımı kesilir.
4. Halefiyetin şartları, hatır ödemesi ve izinli kullanıcıYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2021/235 · K. 2022/1634 ·
Kasko sigortacısının, aracı tamirhaneden çıkarıp kaza yapan kişiye açtığı davada Genel Kurul, halefiyet için geçerli sözleşme, bu sözleşmeye dayanan ödeme ve sigortalının dava hakkının gerektiğini, poliçeye aykırı ödemede halefiyet kazanılamayacağını belirtmiştir. Sigorta ettirenin izniyle aracı kullanan kişiye kasıt hâli dışında rücu edilemeyeceğini açıklamış, delil toplanmadan hüküm kurulamayacağını belirterek direnme kararını değişik gerekçeyle bozmuştur.
Sonuç: Poliçeye aykırı ödemede halefiyet doğmaz; sigorta ettirenin izniyle aracı kullanan kişi üçüncü kişi sayılmaz.
5. İçe rücuda zamanaşımının başlangıcıYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2016/18713 · K. 2019/7441 ·
Ehliyetsiz sürücü nedeniyle ödenen tazminatın rücusunda Daire, KTK m. 109/4'e dayanarak sigortacının rücu hakkının kendi yükümlülüğünü tam olarak yerine getirdiği tarihte doğduğunu, zamanaşımının bu tarihte işlemeye başladığını, iki yıl dolmadan açılan davanın esasına girilmesi gerektiğini belirterek zamanaşımından verilen ret kararını bozmuştur.
Sonuç: Trafik sigortacısının rücu hakkı ve iki yıllık zamanaşımı ödeme tarihinde başlar.
6. Ehliyetsiz sürücü ve işletene rücuYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2016/7887 · K. 2019/3390 ·
Araç ehliyetsiz bir üçüncü kişi tarafından kullanılırken kaza olmuş, yerel mahkeme sorumluluğun sürücüye ait olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, davalı işletenin sigorta sözleşmesinin tarafı olduğunu, sigortalı aracın ehliyetsiz sürücü tarafından kullanılması nedeniyle işleten-sigorta ettiren konumundaki davalıya rücu imkânı bulunduğunu belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Sürücü üçüncü kişi olsa da ehliyetsiz kullanımda sigortacı işleten-sigorta ettirene rücu edebilir.
7. Sertifika sahibi, belgesiz sürücü ve tüketici mahkemesiYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2016/17340 · K. 2019/8320 ·
Sigortacının sigortalıya karşı açtığı rücu davasının tüketici mahkemesinin görev alanına girdiğini ve dosyanın sonradan kurulan tüketici mahkemesine devredilmesi gerektiğini belirten Daire, kabule göre de sertifikası olup sürücü belgesini almayan kişinin belgesiz araç kullanan kişi konumunda olduğunu, ceza dosyası getirtilerek sürücünün kusuru oranında tazminata karar verilmesi gerektiğini açıklamıştır.
Sonuç: Sertifika sürücü belgesi yerine geçmez; sigortalıya açılan rücu davası tüketici mahkemesinin görev alanına girebilir.
8. Ehliyetin geçici olarak geri alınmasıYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2015/6442 · K. 2015/9994 ·
Sürücünün ehliyeti kaza tarihinde iki ay süreyle geçici olarak geri alınmıştır. Daire, bu sürede kazanın olması hâlinde sürücünün ehliyetsiz sayılacağını, davalı işletenin sürücünün kusuru oranında hasardan sorumlu tutulabileceğini ve kusur yönünden uzman bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirterek ret kararını bozmuştur.
Sonuç: Ehliyeti geçici olarak geri alınan sürücü ehliyetsiz sayılır; işleten sürücünün kusuru oranında sorumludur.
9. Çocuk sürücü ve ceza dosyasıYargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/9458 · K. 2025/8062 ·
Ceza yargılamasında aracı davalının 12-15 yaş grubundaki çocuğunun kullandığı kabul edilmiştir. Daire, sigorta ettirenin sorumluluğunun ispat edilemediği gerekçesiyle verilen ret kararının ceza yargılamasındaki sonuca uymadığını, KTK m. 95/2 ve Genel Şartlara göre rücu şartlarının oluştuğunu, zararın kapsamı belirlenerek karar verilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Aracı ehliyetsiz çocuğun kullandığı ceza dosyasıyla sabitse, KTK m. 95/2'ye göre rücu şartları oluşur.
10. Tam kusur, ağır kusur ve istiap haddiYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2017/1083 · K. 2019/26 ·
Sigortacının Genel Şartların ağır kusur ve istiap haddi hükümlerine dayandığı davada Genel Kurul, trafik kurallarının her ihlalinin kasta yakın kusur olmadığını, her olayın kendi özelliğiyle değerlendirilmesi gerektiğini, istiap haddi aşımının münhasıran kazada etken olmasının arandığını belirtmiş; bilirkişinin %100 kusur atfettiği sürücünün kusurunu ağır kusur saymayarak rücu koşullarının bulunmadığı sonucuna varmıştır.
Sonuç: %100 kusur kendiliğinden ağır kusur değildir; rücu için kusurun ağır olması ve olayın özelliği aranır.
11. Akidi olmayan sürücüye husumetYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2017/3963 · K. 2019/10156 ·
Yerel mahkemenin sürücü ile sigorta ettireni birlikte sorumlu tuttuğu davada Daire, sigortacının ödediği tazminatı kusur oranında sigorta ettirene rücu edebileceğini, ancak akidi olmayan ehliyetsiz sürücüye davanın yöneltilmesinin mümkün olmadığını, bu davalı yönünden davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: İçe rücu davası sigorta ettirene açılır; sözleşmenin tarafı olmayan sürücüye yöneltilemez.
12. Ödeme zamanaşımını kesmezYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2012/1106 · K. 2012/6469 ·
Kasko rücusunda Daire, 1972 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca sigortacının sigorta ettirenin süresinin kalanı içinde dava açması gerektiğini, ekspertiz raporu veya ödeme ile zamanaşımının kesilmediğini; sigortalı ile tamirci arasında eser sözleşmesi bulunduğundan olay tarihindeki kanuna göre beş yıllık sürenin uygulanacağını belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Sigortalıya ödeme zamanaşımını kesmez; süre, sigortalı ile davalı arasındaki ilişkiye göre belirlenir.
13. Sigortalının kusuru ve eksper raporuYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2015/5876 · K. 2018/4948 ·
İşyeri sigortacısının su basması hasarını bina maliklerinden istediği davada Daire, davacının tek taraflı aldığı eksper raporuyla yetinilemeyeceğini, hasarın uzman bilirkişi heyetince belirlenmesi gerektiğini; sigortalının %5 kusuru oranında rücu hakkı bulunmadığını belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Tek taraflı eksper raporu yetmez; sigortacı zarar sorumlularına ancak sigortalının kusur oranını aşan kısmı için rücu eder.
14. İçe rücuda tutarYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2019/2833 · K. 2020/362 ·
Trafik sigortacısının ehliyetsiz sürücü nedeniyle sigortalısına açtığı davayı husumetten reddeden kararı bozan Daire, sigortacının kusur oranında rücu edebileceğini, tutarın sürücünün kusur oranı ve zarar görenlerin gerçek zararı kadar olabileceğini, zarar ve kusur oranları için uzman bilirkişi raporu alınması gerektiğini belirtmiştir.
Sonuç: İçe rücu tutarı sürücünün kusur oranı ve zarar görenin gerçek zararıyla sınırlıdır.
15. Kusur indirimi ödenen miktardan yapılırYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2020/590 · K. 2020/4964 ·
Kasko rücusunda mahkeme, bilirkişinin belirlediği hasar bedelinden kusur oranını düşerek karar vermiştir. Daire, davacının sigortalısına gerçekte ne kadar ödediğinin belli olduğunu, indirimin bu ödeme üzerinden yapılması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Halefiyet davasında kusur indirimi bilirkişinin hasar bedelinden değil, sigortacının ödediği miktardan yapılır.
16. Kasko rücusunda takip, yetkisiz icra dairesi ve zamanaşımıYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2019/855 · K. 2020/1001 ·
Kasko sigortacısının başlattığı takibe itirazın iptali davasında Genel Kurul, yetkisiz icra dairesine yapılan takip talebiyle zamanaşımının kesildiğini, ancak yetkisiz dairede borçlunun kabulü dışındaki takip işlemlerinin yetkili dairede geçerli sayılamayacağını belirtmiş; direnme kararında ceza zamanaşımı gerekçesi bulunmadığından KTK m. 109/4'teki (kararda 'son fıkra' diye anılır) iki yıllık sürenin geçtiğini kabul ederek direnme kararını bozmuştur.
Sonuç: Yetkisiz icra dairesindeki takip işlemleri, borçlunun kabulü dışında yetkili dairede geçerli sayılmaz; iki yıllık süre bu nedenle dolabilir.
17. Sağlık sigortacısının SGK'ya rücusuYargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/2541 · K. 2023/13306 ·
Sağlık sigortacısının trafik kazasında yaralanan sigortalılarına ödediği tedavi giderini istediği davada Daire, oy çokluğuyla, KTK m. 109/4'teki iki yıllık süreyi ödeme tarihlerinden itibaren hesaplamış ve süresi dolan ödemeler yönünden davanın reddi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Bu dar olayda (sağlık sigortacısı–SGK) Daire süreyi ödemeden başlayan iki yıl olarak hesaplamıştır.
18. İçe rücuda zamanaşımı: TTK m. 1420Yargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2018/4473 · K. 2019/53 ·
Alkollü ve ehliyetsiz sürücü nedeniyle yapılan ödemenin rücusunda yerel mahkeme kazadan on yıl geçtiğinden davayı reddetmiştir. Daire, KTK m. 109/4'ü (kararda 'son fıkra' diye anılır) ile Genel Şartların C.8 maddesini andıktan sonra, davanın haksız fiil faili aleyhine değil, poliçeye dayanılarak sigortacının kendi akidi aleyhine açıldığını, TTK m. 1420 gereğince zamanaşımının ödeme tarihinden itibaren iki yıl olduğunu belirterek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Sigortacının kendi akidine açtığı rücu davasında süre ödeme tarihinden itibaren iki yıldır.
19. İçe rücuda zamanaşımı: KTK m. 109/4 ve onamaYargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/12393 · K. 2025/8608 ·
Sürücünün alkollü olması nedeniyle ödenen tazminatın rücuen istendiği davada ilk derece mahkemesi KTK m. 109 uyarınca ödeme tarihinden iki yıl geçtiğini kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi de KTK m. 109/4'e dayanarak istinafı reddetmiştir. Daire, zamanaşımı konusunda yapılan değerlendirmenin uygun olduğunu belirterek kararı onamıştır.
Sonuç: İçe rücu davasında ödemeden başlayan iki yıllık süreyi uygulayan kararı Daire zamanaşımı yönünden uygun bulmuştur.
20. Halefiyet davasında görevYargıtay 17. Hukuk Dairesi · E. 2016/4277 · K. 2019/207 ·
Görev ve yetki kararı. Kasko rücusunda Daire, 1944 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararına göre halefiyet davasının nitelendirilmesinde sigortalı ile zarara neden olan arasındaki ilişkiye bakılacağını belirtmiş; iki taraf da tacir olduğundan davanın ticari dava olduğunu, asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğunu kabul ederek hükmü bozmuştur.
Sonuç: Halefiyet davasında görevli mahkeme, sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki ilişkiye göre belirlenir.
21. İçe rücuda yetkili mahkemeYargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/9939 · K. 2023/8867 ·
Görev ve yetki kararı. Bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı gideren Daire, zorunlu trafik sigortacısının kendi sigortalısından rücuen tahsil için başlattığı takibe itirazın iptali davasında sigortacının merkez veya şubesinin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olmadığını, KTK m. 110'un uygulanmayacağını, yetkinin HMK m. 6, 15, 16 ve 6502 sayılı Kanun m. 73/5'e göre belirleneceğini karara bağlamıştır. (Karar, KTK m. 110'daki 'merkez' ibaresinin Anayasa Mahkemesinin E: 2023/79, K: 2024/80 sayılı kararıyla iptalinden önceki metne göre verilmiştir.)
Sonuç: İçe rücu davasında sigortacının merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkili değildir; KTK m. 110 uygulanmaz. (Karar, KTK m. 110'daki 'merkez' ibaresinin Anayasa Mahkemesinin E: 2023/79, K: 2024/80 sayılı kararıyla iptalinden önceki metne göre verilmiştir.)
Sık sorulan sorular
Rücu davası nedir?
Sigortacının ödediği tazminatı başkasından geri istediği davadır. Karayolları Trafik Kanunu m. 95/2'ye göre sigortacı, ödemede bulunduktan sonra tazminatı kaldırabileceği veya azaltabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir; Türk Ticaret Kanunu m. 1472'ye göre ise ödediği bedel kadar sigortalının yerine geçerek zarar sorumlusuna başvurur.
İçe rücu ile halefiyet arasındaki fark nedir?
İçe rücu sigortacının kendi sigorta ettirenine karşı başvurusudur; Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre kaynağı sigorta sözleşmesidir, halefiyet değildir. Halefiyette ise sigortacı Türk Ticaret Kanunu m. 1472 uyarınca sigortalının yerine geçer ve dava sigortalı ile zarar veren arasındaki hükümlere göre görülür.
Trafik sigortası hangi durumlarda rücu eder?
Rücu sebepleri Genel Şartların B.4 maddesindedir. Yargıtay kararlarında aracın ehliyetsiz kişi tarafından kullanılması, sigortalı veya sorumlu olduğu kişilerin zorunlu neden olmadan olay yerini terk etmesi ve alkol ya da uyuşturucu etkisindeki sürücünün kazaya yol açması bu hâller arasında aktarılmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tam kusurun kendiliğinden ağır kusur sayılmayacağını belirtmiştir.
Rücu davası sürücüye açılabilir mi?
Karayolları Trafik Kanunu m. 95/2'ye dayanan içe rücu davasında muhatap sigorta ettirendir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, sigortacının akidi olmayan ehliyetsiz sürücüye bu davanın yöneltilemeyeceğini belirtmiştir. Halefiyete dayanan davada ise dava zarardan sorumlu olana karşı açılır.
Rücu davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Halefiyet davasında süre, sigortalının zarar verene karşı sahip olduğu süredir; trafik kazasında Karayolları Trafik Kanunu m. 109/1'e göre öğrenmeden iki yıl, her hâlde kazadan on yıldır. Dava cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa m. 109/2 saklıdır; sağlık sigortacısının SGK'ya yönelttiği bir dosyada 4. HD oy çokluğuyla süreyi ödeme tarihlerinden hesaplamıştır. İçe rücu davasında Yargıtay kararları süreyi ödeme tarihinden itibaren iki yıl olarak uygular; kararlar m. 109/4'ü, Genel Şartların C.8 maddesini ve Türk Ticaret Kanunu m. 1420'yi birlikte ya da ayrı ayrı anar. Karayolları Trafik Kanunu m. 109/4 ayrıca rücu edilecek kimsenin öğrenildiği günü arar.
Sigortalıya ödeme yapılması zamanaşımını keser mi?
Halefiyet davasında kesmez. Yargıtay 17. Hukuk Dairesine göre sigortacı, sigorta ettiren bakımından işlemeye başlayan süreden geriye kalan sürede dava açmak zorundadır. İcra takibi ise Türk Borçlar Kanunu m. 154 uyarınca zamanaşımını keser.
Rücu davası hangi mahkemede görülür?
Halefiyet davasında sigortalı ile zarar veren arasındaki ilişkiye bakılır; kural olarak asliye hukuk, iki taraf da tacirse asliye ticaret mahkemesi görevli olur. İçe rücu davasında sigorta ettiren tüketiciyse Yargıtay 17. Hukuk Dairesi tüketici mahkemesinin görev alanını kabul etmiştir. Sigorta ettiren tüketici değilse sigorta sözleşmesi Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlendiğinden dava TTK m. 4/1-a uyarınca ticari davadır (asliye ticaret mahkemesi). Yetkide ise Yargıtay 4. Hukuk Dairesi içe rücu davasında Karayolları Trafik Kanunu m. 110'un uygulanmayacağını belirtmiştir.
Rücu tutarı ne kadar olur?
İçe rücuda Yargıtay 17. Hukuk Dairesi tutarın sürücünün kusur oranı ve zarar görenin gerçek zararı kadar olabileceğini belirtir. Halefiyette sigortacı ödediği bedel kadar hak kazanır; kusur indirimi ödediği miktar üzerinden yapılır ve sigortalının kusuruna denk gelen kısım için rücu edilemez.
Sigortacı poliçe dışında ödeme yaptıysa rücu edebilir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre poliçe hükümlerine aykırı ödeme yapan sigortacı halefiyet hakkını kazanamaz. Sigortalı dava hakkını sigortacıya temlik etmişse dava genel hükümlere göre görülür.
Rücu davasında ceza dosyası önemli midir?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, aracı kullanan kişinin kim olduğu ceza yargılamasında belirlenen dosyada ret kararını ceza yargılamasının sonucuna uymadığı için bozmuştur. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi de ceza dava dosyasının getirtilerek sürücünün kusuru oranında karar verilmesini gerekli görmüştür.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası
Bu alandaki diğer rehberler
- Varlık yönetim şirketi borç satın aldıysa: alacağın devri ve borçlunun hakları (TBK m. 183-190)
- Vekaletname nedir, nasıl çıkarılır: genel ve özel vekâletname (TBK m. 504)
- Vekaletname iptali: vekilin azli, ölüm ve ehliyet kaybı, azilden sonra yapılan satış (TBK m. 512-514)
- Yurt dışından vekalet: konsoloslukta vekâletname, yabancı noter ve apostil (Noterlik Kanunu m. 191, 195)
- Haciz geldi: haciz memuru eve ya da işyerine gelince ne olur, neler haczedilemez (İİK m. 79-85)
- İcra borcu taksitlendirme: icra dairesinde ödeme taahhüdü ve taksit sözleşmesi (İİK m. 111)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.