İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Haciz geldi: haciz memuru eve ya da işyerine gelince ne olur, neler haczedilemez (İİK m. 79-85)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Alacaklı haciz istediğinde icra dairesi haczi en geç üç gün içinde yapar.
  • Haciz kural olarak gece vakti yapılamaz; borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece de yapılabilir.
  • Hacze gidilecek yer konutsa, 2023'te kanuna eklenen kurala göre icra müdürünün haciz kararı icra mahkemesinin onayından sonra uygulanır.
  • Borçlu evde değilse haciz yokluğunda yapılır ve kilitli yerler gerektiğinde zorla açtırılır.
  • Ailenin ortak kullandığı ev eşyası ve bedenî çalışmaya dayanan mesleğin eşyası haczedilemez; para, altın ve kıymetli şeyler bu korumanın dışındadır.
  • Haczedilmezlik, haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyetle ileri sürülür.
  • Haciz sırasında bulunmayan borçluya İİK m. 103 uyarınca davetiye tebliğ edilmişse bu süre tebliğ tarihinden başlar.

Bu rehber, kesinleşmiş bir icra takibinde haciz memurunun borçlunun evine ya da işyerine geldiği anı anlatır: haczin hangi gün ve saatte yapılabileceği, konutta haciz için 2023'te getirilen icra mahkemesi onayı, kapı açılmadığında ne olacağı, evde ve işyerinde hangi eşyanın haczedilemeyeceği, haciz tutanağı ile muhafaza ve bunlara karşı şikâyetin süresi. Anlatım İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) bugünkü metnine ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin kararlarına dayanır.

İlgili rehberler: Haciz kaldırma (haciz fekki): borç ödenince ya da takip düşünce haciz nasıl kalkar?Araç haczi ne zaman düşer: İİK m. 106 ve 110'a göre satış isteme süresi ve haczin kaldırılmasıİstihkak davası: haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, süreler ve ispatİcra geldi ne yapmalı: ödeme emrinden hacze borçlunun yol haritasıÖdeme emri nedir, tebliğ edilince ne olur? (İİK m. 58, 60, 61)Mal beyanı: içeriği, süresi ve verilmezse ne olur (İİK m. 74, 75, 76 ve 338)

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

Haciz sırasında ya da hacizle ilgili icra dairesi işlemlerine karşı şikâyeti icra mahkemesi inceler. Hacze gidilecek yer konutsa icra müdürünün haciz kararı da onay için icra mahkemesine sunulur.

Dayanak: İİK m. 4/1, m. 16/1, m. 79/a

Yetkili mahkeme

Şikâyeti, işlemi yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi inceler. Haczedilecek mallar başka yerde olduğu için haciz o yerin icra dairesine yazılarak yaptırılmışsa, hacizle ilgili şikâyetleri haczi yapan (istinabe olunan) icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi çözer.

Dayanak: İİK m. 4/1, m. 79/2

Dava şartı

Kanunda şikâyet için arabuluculuk ya da ön başvuru şartı yoktur; şikâyet, icra ve iflas dairelerinin yaptığı işlemlere karşı doğrudan icra mahkemesine yapılır. Dava şartı olarak arabuluculuğu öngören 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1 kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarını sayar; icra dairesinin işlemine karşı şikâyet bu listede yer almaz.

Dayanak: İİK m. 16/1; 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1

Süre ve zamanaşımı

Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet olunabilir. Gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen gün biter. Haciz tutanağı tutulurken hazır bulunmayan borçlu, tutanağı incelemesi için üç gün içinde icra dairesine davet edilir.

Dayanak: İİK m. 16, m. 19, m. 103

Yargılama usulü

Basit yargılama usulü; icra mahkemesine getirilen işler ivedi işlerdendir ve duruşma yapılmayan işlerde karar en geç on gün içinde verilir. Konutta haciz kararının onayını icra mahkemesi dosya üzerinden, dosyanın kendisine geldiği tarihten itibaren en geç üç gün içinde inceler.

Dayanak: İİK m. 18/1, m. 18/3, m. 79/a

Harç

İcra mahkemesine şikâyette maktu başvurma harcı; icra mahkemesinin nispi harca konu olmayan kararlarında maktu karar ve ilam harcı alınır.

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-1, A-III-2-a

Kanun yolu

İcra mahkemesi kararına karşı, ait olduğu alacak, hak veya malın değeri İİK m. 363/1'deki parasal sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf; ancak m. 85 ve m. 103'ün uygulanma biçimine, yediemin ücretine, yediemin değiştirilmesine ve hacizli taşınır malların muhafaza şekline ilişkin kararlar istinafa açık kararlar arasında sayılmaz. Bölge adliye mahkemesinin nihai kararına, değeri m. 364/1'deki sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz. Bu sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar esas alınır. Konutta haciz kararının onaylanması ya da kaldırılması hakkındaki icra mahkemesi kararı kesindir.

Dayanak: İİK m. 363/1, m. 364, ek m. 1, m. 79/a

Haciz memuru ne zaman gelir: İİK m. 79'daki üç gün ve m. 51'deki gece vakti yasağı

Alacaklı haciz istediğinde icra dairesi haczi talepten itibaren en geç üç gün içinde yapar (İİK m. 79/1). Haczedilecek mallar başka bir yerdeyse icra dairesi, malların bulunduğu yerin icra dairesine hemen yazar; resmî sicile kayıtlı malların haczi ise takibin yapıldığı icra dairesince kayda işlenerek doğrudan da yapılabilir (İİK m. 79/2). Yargıtay kararlarına göre haciz yerinde alacaklının ya da borçlunun bulunması zorunlu değildir; haciz talebi üzerine haczin üç gün içinde yapılması ise zorunludur. (Yargıtay 12. HD, E. 2011/2395)1

İİK m. 51'e göre güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat önceye kadarki süre gece vaktidir ve bu sürede takip işlemleri yapılamaz. Aynı madde iki istisna öngörür: 1) gece iş görülen yerlerde gece vakti hasılat haczi yapılabilir; 2) borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti de haciz yapılabilir. Tatil günlerinde takip işlemleri kural olarak yapılamaz; ancak tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabilir, muhafaza tedbirleri de alınabilir (İİK m. 51/1).

Gece vaktinin sınırı saatle değil, güneşin doğuş ve batış saatiyle belirlenir. Yargıtay, alacaklının borçlunun evinde sabah 07:00'de haciz yapılması talebinin reddine karşı yaptığı şikâyeti reddeden kararı bozmuş; mayıs ayında İstanbul'da güneşin doğuş saati dikkate alındığında 07:00'nin m. 51'e göre hacze engel olmadığını belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2012/18514)2 Bu sonuç mayıs ayındaki İstanbul güneş doğuşuna dayanır; her mevsimde ve her şehirde sabah 07:00'nin gündüz sayılacağı anlamına gelmez.

Yargıtay'a göre gündüz vakti başlayan haciz işlemine gece vakti devam edilebilir. Saat 15:15'te başlayıp gündüz tamamlanan bir hacizde 19:20'deki işlemin yalnız muhafaza işlemi olduğunu, haczin gece vakti yapılmadığını kabul eden Yargıtay, ayrıca haciz tutanağına göre borçlu bir aracı haciz yerinden kaçırdığından gece vakti haciz yapılmasında usule ve kanuna aykırılık bulunmadığını belirterek haczi iptal eden icra mahkemesi kararını bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2015/12097)3

Konutta haciz: İİK m. 79/a uyarınca icra mahkemesinin onayı (2023)

28/3/2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla eklenen İİK m. 79/a, hacze gidilecek yer konut olduğunda ayrı bir usul öngörür. İcra müdürü haciz istenen yerin konut olduğunu tespit ederse o yerde haciz yapılmasına karar verir ve bu kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunar (m. 79/a/1). İİK geçici m. 19/1'e göre m. 79/a, yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen konutta haciz yapılmasına ilişkin kararlar hakkında uygulanmaz; bu kararlar hakkında önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

İcra mahkemesi, dosyanın kendisine geldiği tarihten itibaren en geç üç gün içinde dosya üzerinden inceleme yapar. Yerin konut olduğu anlaşılırsa kararı kesin olarak onaylar; haciz işlemleri bu onay kararının icra dairesine bildirilmesinden sonra yapılır. Yerin konut olmadığı anlaşılırsa mahkeme konutta haciz kararını kesin olarak kaldırır ve icra müdürü mevcut haciz talebi hakkında yeniden karar verir (m. 79/a/2).

Onay kararıyla gidilen yerin konut olmadığı anlaşılırsa hacze devam edilir. Tersine, konut olmadığı kabul edilen bir yerde haciz sırasında yerin konut olduğu anlaşılır ve borçlu haczin yapılmasına rıza göstermezse haciz işlemine son verilir; sonraki işlemlerde maddenin birinci ve ikinci fıkrasındaki onay usulü uygulanır (m. 79/a/3). İhtiyati hacizde bu madde uygulanmaz (m. 79/a/4).

Aşağıda anılan gece vakti ve kilitli yerin açılmasına ilişkin Yargıtay kararları (2011-2017) m. 79/a eklenmeden önce verilmiştir. Bugün hacze gidilecek yer konutsa bu kuralların yanında icra müdürünün konutta haciz kararı ve icra mahkemesinin onayı da aranır.

Kapı açılmazsa: İİK m. 80 ve 81'e göre kilitli yerin açılması, borçlunun yokluğunda haciz ve zor kullanma

Haczi icra memuru kendisi yapabileceği gibi yardımcılarından ya da kâtiplerinden birine de yaptırabilir (İİK m. 80/1). Borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde değilse ve hemen bulundurulması mümkün değilse haciz borçlunun gıyabında, yani yokluğunda yapılır (m. 80/2). Borçlu, istenirse kilitli yerleri ve dolapları açmak ve eşyayı göstermek zorundadır; bu yerler gerektiğinde zorla açtırılır (m. 80/3).

Yargıtay'a göre haciz işlemi kendiliğinden zor kullanmayı gerektirdiğinden, icra memuru tarafların ayrıca talebine gerek olmadan, gerekiyorsa kilitli yerleri açtırma yetkisine sahiptir.1 O olayda icra mahkemesi şikâyeti kabul etmekle birlikte kapalı yerlerin alacaklı ya da vekilinin talebi hâlinde açtırılmasına hükmetmişti; Yargıtay bu açıklamalar doğrultusunda hüküm kurulmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.1

Yargıtay başka bir kararında, icra müdürünün borçlunun gösterilen adresinde talep üzerine, gerektiğinde ev ya da işyeri kapısını çilingirle açtırarak haciz yapmak zorunda olduğunu ve alacaklının haciz isteminin yerine getirilmesinde icra müdürüne takdir yetkisi tanınmadığını belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2017/1267)4 Aynı kararda adreste üçüncü kişi bir şirketin tabelası ve o şirket hakkında verilmiş ihtiyati tedbir kararı bulunması haciz talebinin reddi için yeterli görülmemiş; üçüncü kişinin istihkak iddiasında haciz uygulandıktan sonra da bulunabileceği vurgulanmıştır.4

Haczi yapan memur, borçlunun üzerinde para, kıymetli evrak, altın, gümüş ya da başka kıymetli şeyler sakladığını anlar ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa borçlunun şahsına karşı kuvvet kullanılabilir (İİK m. 80/4). Zor kullanma gerektiğinde bütün kolluk görevlileri icra memurunun yazılı başvurusu üzerine ona yardım etmek ve emirlerini yerine getirmekle yükümlüdür; köylerde muhtarlar da haczi yapan memurun emirlerini yerine getirmek zorundadır (İİK m. 81).

Haczin şartları: hangi mallar haczedilir, İİK m. 85'teki sınır ve icra müdürünün takdir yetkisi

Borçlunun kendi elinde ya da üçüncü kişide bulunan taşınırlarından, taşınmazlarından, alacak ve haklarından alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktar haczolunur; bu miktarı aşan haciz yapılamaz (İİK m. 85/1). Satış bedelinin paraya çevirme ve gerektiğinde muhafaza ve idare masraflarını aşmayacağı kesin olan şeyler haczolunmaz; haczi koyan memur borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar bağdaştırmakla yükümlüdür (İİK m. 85).

Yargıtay'a göre kural olarak borçlunun her türlü mal ve hakkı haczedilebilir; hangi malların haczedilemeyeceği İcra ve İflas Kanunu'nda sınırlı olarak sayılmıştır ve özel bir kanunda haczedilemeyeceği öngörülmeyen bütün mal ve haklar haczedilebilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/11364)5 Bunun yanında maddi hukuka göre başkasına devri yasak olan mal ve haklar haczedilemez; bir mal ya da hakkın haczedilebilmesi için tek başına ekonomik bir değer taşıması gerekir.5 Yargıtay bu ölçütle, bir akaryakıt istasyonuna ait gayrisıhhi müessese ruhsatının haczinde ruhsatın istasyondan ayrı ekonomik değeri ve ayrı devrinin mümkün olup olmadığı araştırılmadan verilen kararı eksik inceleme gerekçesiyle bozmuştur.5

İcra müdürünün haciz talebini yerine getirip getirmemek konusunda takdir yetkisi yoktur.4 2012'de m. 82'ye eklenen son fıkra icra memuruna, haczi istenen mal ya da hakkın haczinin caiz olup olmadığını değerlendirip talebi kabul ya da reddetme yetkisi verir (İİK m. 82). Yargıtay'a göre bu takdir yetkisi yalnız malın haczinin caiz olup olmadığına ilişkindir; mal kaçırma riski bulunmadığı gerekçesiyle haciz talebi reddedilemez, icra müdürlüğü alacaklının talebiyle borçlunun malvarlığına haciz koymak zorundadır ve borçlu haczedilmezlik şikâyetiyle icra mahkemesine başvurabilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/9800)6 O olayda borçlu bir büyükşehir belediyesiydi; Yargıtay'ın koyduğu ilke ise icra müdürünün haciz talebi karşısındaki yetkisine ilişkindir.6

Haczedilen taşınır mal üzerinde üçüncü bir kişinin mülkiyet ya da rehin hakkı bulunuyorsa ya da mal başka biri tarafından haczedilmişse, borçlu ya da malı borçluyla birlikte elinde bulunduran kişi bunu haczi yapan memura bildirmek ve tutanağa geçirilmesini istemek zorundadır; bu tür malların haczi en sona bırakılır (İİK m. 85/2). Yargıtay'a göre haciz yapılan yerde üçüncü kişi bulunur ve istihkak iddia ederse beyanları tutanağa geçirilir ve İİK m. 96 ve devamındaki usul uygulanır4; borçlunun, haczedilen malların kendisine ait olmadığı yönündeki iddiaları ise ancak istihkak davasında değerlendirilebilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/7940)7 Üçüncü kişinin malına konan haczin kaldırılması istihkak davası rehberinde anlatılmıştır.

Evde neler haczedilemez: İİK m. 82/1-3'ün bugünkü metni ve önceki metne dayanan Yargıtay kararları

İİK m. 82/1-3'ün bugünkü metnine göre para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczolunamaz. Bu korumanın dışında kalanlar bentte sayılan kıymetli şeylerdir. Bugünkü bentte, aynı amaçla kullanılan eşyadan birden fazla varsa birinin haczedilebileceğine ilişkin bir istisna yer almaz. Bent bugünkü hâlini 28/3/2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla aldı. İİK geçici m. 19/2'ye göre bu değişiklik ve m. 82'nin ikinci fıkrasındaki değişiklik, yürürlüğe girdiği tarihten önce haczedilmiş eşyaya uygulanmaz; o eşyada önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

Bu bölümde anılan Yargıtay kararları (2014-2016) bendin önceki metnini uygular. Kararların aktardığı o metne göre borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için lüzumlu olan eşya haczedilemez; aynı amaçla kullanılan birden fazla eşya olması hâlinde bunlardan birinin haczi mümkündür. (Yargıtay 12. HD, E. 2015/30939)8 Bugünkü bent ise lüzum ölçüsünden ve birden fazla eşya istisnasından söz etmez; ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyasını korur. Aşağıdaki kararlar bu nedenle o dönemin metnine göre okunmalıdır.

Yargıtay'a göre ev eşyasının muhafazası güçtür, çoğu zaman satılamaz ve satış bedeli haciz ve muhafaza masraflarını bile karşılamaz; bu nedenle ev eşyası yönünden m. 82/1-3'teki haczedilmezlik düzenlemesi genel kuralın aksine geniş yorumlanmalıdır.8 Önceki metin döneminde Yargıtay, kural olarak ev eşyasının haczedilemeyeceğini, aynı amaca hizmet eden birden fazla eşya varsa birinin haczedilebileceğini, mütevazı bir hayat standardının sürdürülmesine yarayan her türlü eşyanın lüzumlu sayılacağını ve lüzumlu eşyanın değeri pek fahiş olmadıkça haczedilmezlik şikâyetinin dinleneceğini kabul etmiştir.8

Bu ölçütle Yargıtay, evdeki tek, lüks sayılmayan ve değeri pek fahiş olmayan televizyonun haczedilemeyeceğini kabul etmiş ve alacaklının şikâyetini kabul eden icra mahkemesi kararını bozmuştur.8 Aynı nitelikte birden fazla eşya varsa eski eşyanın borçluya bırakılıp muhafazası ve satışı zahmetsiz, alıcısı fazla olacak yeni malın haczedilmesi gerektiğini belirterek, evde aynı nitelikte birden fazla eşya bulunduğu bilirkişi raporuyla tespit edilmişken ek rapor alınmadan verilen kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2014/4289)9 Haciz tutanağında eşyaların birden fazla ve değerli olduğu yazılmış ve bunun aksi ileri sürülüp ispatlanmamışsa, eşyaların birer adet olduğu gerekçesiyle haczedilmezlik şikâyetinin kabul edilemeyeceğine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2015/1100)10 Borçlunun hâline uygun evinin haczedilemeyeceğine ilişkin meskeniyet şikâyeti (m. 82/1-12) haciz kaldırma rehberinde anlatılmıştır.

İşyerinde haciz: İİK m. 82/1-2'deki meslek eşyası, meslek ile teşebbüs ayrımı

İİK m. 82/1-2'ye göre ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya haczolunamaz. Borçlu çiftçi değilse sanatı ve mesleği için lüzumlu alet, edevat ve kitapları ile arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliyecilerin geçimini sağlayan taşıtlar da haczolunamaz (m. 82/1-4).

Yargıtay'a göre bu korumadan yararlanmak için borçlunun haciz sırasında bir meslek ya da sanatla uğraşıyor olması ve kendisinin ve ailesinin geçimini bu meslekle sağlaması gerekir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/16939)11 Şikâyet incelenirken borçlunun yaptığı işte sermaye ile emeğin karşılıklı oranı tespit edilir; emeğin değeri sermayenin değerinden fazlaysa meslek, değilse teşebbüs vardır ve teşebbüsün sermaye ağırlıklı malları haczedilebilir.11 Yargıtay, diş hekimi borçlunun muayenehane olarak kullandığı taşınmazların m. 82/1-2 kapsamında haczedilemeyecek mesleki eşya olarak kabul edilemeyeceğine karar vermiş ve şikâyeti kabul eden kararı bozmuştur.11

Kanun bu korumaya iki sınır koyar: 1) m. 82/1'in 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerindeki istisna, borcun bu eşyanın bedelinden doğmamış olması hâliyle sınırlıdır; 2) 2, 4, 7 ve 12 numaralı bentlerde sayılan malların kıymeti fazlaysa, bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılamasına yetecek, hâline uygun bir kısmı ona bırakılmak üzere mal haczedilip satılır (İİK m. 82). Ev eşyasını düzenleyen 3 numaralı bent bugün bu iki sınır hükmünde sayılmaz. Araca konan haciz ve aracın muhafazası araç haczi rehberinde anlatılmıştır.

Haciz tutanağı, muhafaza ve yediemin: İİK m. 102, 103 ve 88

Taşınır bir malın haczi için haciz yerinde tutanak tutulur. Tutanağa alacaklı ve borçlunun adları, alacağın miktarı, haczin hangi gün ve saatte yapıldığı, haczedilen mallar ve takdir edilen kıymetleri ve varsa üçüncü kişilerin iddiaları yazılır; tutanak haczi yapan memurca imzalanır (İİK m. 102/1). Haczedilebilecek mallar yetmezse ya da hiç bulunmazsa bu durum da tutanağa yazılır (m. 102/4).

Yargıtay'ın bir kararında aktardığı İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği m. 41'e göre haciz tutanağına haczin nerede ve kimin huzurunda yapıldığı, mal yediemine teslim edilmişse yedieminin adı ve soyadı, sıfatı ve adresi, varsa borçlunun ve üçüncü kişilerin iddiaları da yazılır; tutanağı haczi yapan memur, hazır bulunan alacaklı, borçlu, yediemin ve bilirkişi imzalar.7 Aynı kararda Yargıtay, hacze gidilen adresin yazılı olduğu ve yönetmelikteki şekil kurallarına uyulduğu tutanakta usule ve kanuna aykırılık bulunmadığını, tutanakta yazılı adresten başka bir adrese alacaklının talebi üzerine gidilmesinin de hukuka uygun olduğunu belirterek altı atın haczini iptal eden bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur.7

Tutanak tutulurken alacaklı, borçlu ya da onlar adına Tebligat Kanunu'na göre tebligatı almaya yetkili kimse hazır değilse, bulunmayan taraf tutanağı incelemek ve diyeceği varsa söylemek için üç gün içinde icra dairesine davet edilir. Haciz sırasında borçlu adına tebligatı almaya yetkili biri hazırsa tutanağın bir örneği ona verilir ve borçluya ayrıca haber verilmez (İİK m. 103).

Haczedilen paraları, banknotları, hamiline yazılı senetleri, poliçeleri ve ciro edilebilen diğer senetleri, altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyleri icra dairesi kendisi muhafaza eder (İİK m. 88/1). Diğer taşınırlar, masrafı peşin olarak alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır; alacaklı kabul ederse istendiğinde verilmek şartıyla geçici olarak borçlunun elinde ya da üçüncü kişi yanında bırakılabilir. Haczedilmiş ama muhafaza altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır ya da ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir; aksi hâlde satış yapılamaz (m. 88/2). Muhafaza altına alınan mallar Adalet Bakanlığının yetki verdiği lisanslı yediemin depolarında saklanır ve muhafaza ücretleri Bakanlığın tarifesiyle belirlenir (İİK m. 88).

Haciz ile muhafaza ayrı işlemlerdir. Yargıtay, gündüz başlayıp tamamlanan bir hacizden sonra akşam saatinde başlayan işlemin yalnız muhafaza işlemi olduğunu ve bu nedenle haczin gece vakti yapılmış sayılamayacağını kabul etmiştir.3

Haczedilmezlik şikâyeti: İİK m. 16'daki yedi günlük süre ve icra mahkemesinde ispat

İcra dairesinin işlemi kanuna aykırıysa ya da olaya uygun değilse icra mahkemesine şikâyet edilebilir; şikâyet işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m. 16/1). Yargıtay'a göre m. 82'deki haczedilmezlik şikâyeti de bu yedi günlük süre içinde icra mahkemesine yapılmalıdır ve süre haczin öğrenildiği tarihten başlar. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/7970)12

Gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz; sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen gün biter (İİK m. 19). Yargıtay, haciz sırasında hazır bulunan borçluda haczi öğrenme tarihini haciz günü kabul etmiş; 22.10.2015'te yapılan hacizde sürenin son günü 29 Ekim Cumhuriyet Bayramına rastladığından, izleyen ilk iş günü olan 30.10.2015'te yapılan şikâyetin süresinde olduğuna karar vererek şikâyeti süreden reddeden kararı bozmuştur.12 Yargıtay'a göre şikâyet konusu işlem ilgiliye tebliğ edilmişse şikâyet süresi tebliğ tarihinden başlar ve haciz sırasında bulunmayan borçlunun İİK m. 103 uyarınca hacizden haberdar edilmesi gerekir; 103 davetiyesi tebliğ edilmemişse başvurunun süresinde olup olmadığı borçlunun hacze muttali olduğu tarihe göre belirlenir. (Yargıtay 12. HD, E. 2009/22743)13 Borçlu hacze başka yoldan muttali olmuş olsa bile sonradan kendisine 103 davetiyesi tebliğ edilirse, m. 103'teki hakları kullanma bakımından borçluya alacaklı tarafından yeni bir hak tanınmış sayılır.13 Bu kuralla Yargıtay, 103 davetiyesinin 28/04/2009'da tebliğinden sonra 04/05/2009'da yapılan haczedilmezlik şikâyetinin yedi günlük süre içinde olduğuna karar vererek şikâyeti süreden reddeden kararı bozmuştur.13

İcra mahkemesine getirilen işler ivedi işlerdendir ve basit yargılama usulüyle görülür; mahkeme, işlemi yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder (İİK m. 18/1, m. 18/3). Haczedilmezlik şikâyetinde ispat yönünden Yargıtay kararlarında üç nokta öne çıkar: 1) Haciz tutanağına yazılan bilgiler önem taşır; m. 82/1-3'ün önceki metni döneminde Yargıtay, tutanakta eşyaların birden fazla ve değerli olduğu yazılı olup tutanaktaki bilgilerin aksi ileri sürülüp ispatlanmadığında şikâyetin reddi gerektiğine karar vermiştir.10 2) Evdeki eşyanın durumu mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesiyle tespit edilir; gerekirse bilirkişiden ek rapor alınır.9 3) Bir hakkın haczedilebilirliği tartışmalıysa mahkeme duruşma açıp tarafların iddia ve delillerini toplamalı, ilgili kurumlara yazı yazarak hakkın ayrı ekonomik değerini ve ayrıca devredilip devredilemeyeceğini araştırmalıdır.5

Meslek eşyası şikâyetinde ise borçlunun haciz sırasında mesleğini sürdürdüğü ve işindeki emeğin sermayeden ağır bastığı tespit edilir.11 Haczin kaldırılması yolları ve meskeniyet şikâyeti haciz kaldırma rehberinde, araç haczi araç haczi rehberinde, üçüncü kişinin malına konan haciz istihkak davası rehberinde anlatılmıştır.

İlgili mevzuat

İİK m. 16 — Şikâyet ve şartlar

Madde 16 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)

Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.

Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 51 — Gece vakti ve tatil günleri

Madde 51 – (Değişik: 18/2/1965-538/24 md.)

Güneşin batmasından bir saat sonra ile güneşin doğmasından bir saat önceye kadarki devrede (Gece vakti) ve tatil günlerinde takip muameleleri yapılamaz. Ancak, gece iş görülen yerlerde gece vakti hasılat haczi mümkündür. Tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabileceği gibi muhafaza tedbirleri de alınabilir. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti dahi haciz yapılması caizdir.

Bir borçlu hakkında kanunda gösterilen sebeplerden dolayı icra talik edilmiş veya konkordato için mühlet verilmiş ise, o borçluya karşı takip muamelesi yapılamaz.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 79 — Hacze başlama süresi

Madde 79 – İcra dairesi talepten nihayet üç gün içinde haczi yapar.

(Değişik fıkra: 6/6/1985-3222/10 md.) Haczolunacak mallar başka yerde ise haciz yapılmasını malların bulunduğu yerin icra dairesine hemen yazar. Bu halde hacizle ilgili şikayetler, istinabe olunan icra dairesinin tabi bulunduğu icra mahkemesince çözümlenir. (Ek cümle: 17/7/2003-4949/19 md.) Resmî sicile kayıtlı malların haczi, takibin yapıldığı icra dairesince, kaydına işletilmek suretiyle doğrudan da yapılabilir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 79/a — Konutta haciz

Madde 79/a- (Ek:28/3/2023-7445/1 md.)

İcra müdürü, haciz yapılması talep edilen yerin konut olduğunu tespit ederse, bu yerde haciz yapılmasına karar verir ve bu kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunar.

Mahkeme, dosyanın tevdi edildiği tarihten itibaren en geç üç gün içinde dosya üzerinden yapacağı inceleme sonunda haciz yapılması talep edilen yerin konut olduğunun anlaşılması halinde kararın onaylanmasına kesin olarak karar verir. Bu kararın icra dairesine bildirilmesi üzerine haciz işlemleri yapılır. Haciz yapılması talep edilen yerin konut olmadığının anlaşılması halinde ise mahkeme, konutta haciz yapılmasına dair kararı kesin olarak kaldırır. Bu kararın icra dairesine bildirilmesi üzerine icra müdürü, mevcut haciz talebi hakkında yeniden karar verir.

Mahkemenin onaylama kararı üzerine hacze gidilen yerin konut olmadığının anlaşılması halinde hacze devam olunur. Ancak konut olmadığı kabul edilen bir yerle ilgili verilen haciz kararı üzerine yapılan haciz işlemi sırasında, bu yerin konut olduğu anlaşılır ve borçlu da haczin yapılmasına rıza göstermez ise haciz işlemine son verilir ve müteakip işlemler hakkında birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanır.

İhtiyati haciz hakkında, bu madde hükmü uygulanmaz.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 80 — Haciz yapan memurun yetkisi

Madde 80 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)

İcra memuru haczi kendi yapabileceği gibi yardımcı veya katiplerinden birinede yaptırabilir.

Borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde bulunmaz ve hemen bulundurulması mümkün olmazsa haciz, gıyabında yapılır.

Talep vukuunda borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmağa vesair eşyayı göstermeğe mecburdur. Bu yerler icabında zorla açtırılır.

(Değişik: 18/2/1965-538/45 md.) Haczi yapan memur, borçlunun üzerinde para, kıymetli evrak, altın veya gümüş veya diğer kıymetli şeyleri sakladığını anlar ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa, borçlunun şahsına karşı kuvvet istimal edilebilir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 81 — Kolluk görevlileri ile muhtarların görevleri

Madde 81 – Zor kullanma hususunda bütün zabıta memurları icra memurunun yazılı müracaatı üzerine kendisine muavenet ve emirlerini ifa etmekle mükelleftirler.

Köylerde haczi yapan memurun emirlerini muhtarlar da ifaya mecburdurlar.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 82 — Haczi caiz olmayan mallar ve haklar

Madde 82 – (Değişik: 18/2/1965-538/46 md.)

Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:

1. Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar,

2. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Ekonomik faaliyeti, sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya,

3. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası,

4. Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri; değilse, sanat ve mesleki için lüzumlu olan alat ve edevat ve kitapları ve arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil vasıtaları,

5. Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası veya ineği veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları,

6. Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ve borçlu çiftçi ise gelecek mahsül için lazım olan tohumluğu,

7. Borçlu bağ, bahçe veya meyva veya sebze yetiştiricisi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan bağ bahçe ve bu sanat için lüzumlu bulunan alat ve edevat,

Geçimi hayvan yetiştirmeye münhasır olan borçlunun kendisi ve ailesinin maişetleri için zaruri olan miktarı ve bu hayvanların üç aylık yem ve yataklıkları,

8. Borçlar Kanununun 510 uncu maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş olan kaydı hayatla iratlar,

9. Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malül olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış tazminat ve ikramiyeleri,

Askeri malüllerle, şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve 1485 numaralı kanun hükmüne göre verilen inhisar beyiye hisseleri,

10. Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar,

11. Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan veya irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar,

12. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Borçlunun haline münasip evi,

13. (Ek: 2/7/2012-6352/16 md.) Öğrenci bursları.

Medeni Kanunun 807 nci maddesi hükmü saklıdır. 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bendlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması haline munhasırdır.

(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerinde sayılan malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır.

(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 85 — Taşınır ve taşınmaz malların haczi

Madde 85 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)

Borçlunun kendi yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır mallariyle taşınmazlarından ve alacak ve haklarından alacaklının ana, faiz ve masraflar da dahil olmak üzere bütün alacaklarına yetecek miktarı haczolunur; ancak bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz.

(Değişik fıkra: 9/11/1988-3494/8 md.) Borçlu yahut borçlu ile birlikte malı elinde bulunduran şahıslar, taşınır mal üzerinde üçüncü bir şahsın mülkiyet veya rehin hakkı gibi sınırlı bir ayni hakkının bulunması veya taşınır malın üçüncü şahıs tarafından haczedilmiş olması halinde bu hususu haciz yapan memura beyan etmek ve beyanının haciz tutanağına geçerilmesini talep etmek, haczi yapan memur da borçluyu yahut borçlu ile birlikte malı elinde bulunduran şahısları bu beyana davet etmek zorundadır. Bu tür mallar ile üçüncü şahıs tarafından ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmiş bulunan malların haczi en sonraya bırakılır.

Ancak haczolunan taşınmaz artırmaya çıkarılmadan borçlu borcun itfasına yetecek taşınır mal veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterirse taşınmaz üzerinde haciz baki kalmak üzere önce gösterilen taşınır veya alacak da haczolunur.

Şu kadar ki, bu suretle mahcuz kalan taşınmazın idare ve işletmesine ve hasılat ve menfaatlerine icra dairesi müdahale etmez.

Hasılatı paraya çevirme masraflarını ve icabında muhafaza ve idare masraflarını tecavüz etmeyeceği muhakkak olan şeyler haczolunmaz.

Haczi koyan memur borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmekle mükelleftir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 102 — Haciz tutanağı

Madde 102 – Taşınır bir malı haciz için mahallinde bir tutanak tutulur. Tutanakta alacaklı ve borçlunun isim ve şöhretleri, alacağın miktarı, haczin hangi gün ve saatte yapıldığı, haczedilen mallar ve takdir edilen kıymetleri ve varsa üçüncü şahısların iddiaları yazılır ve haczi icra eden memur tarafından imza edilir.

Haczi talep edilen mal taşınmaz ise icra dairesi 91 inci madde mucibince haczi ait olduğu daireye tebliğ eder ve mahallinde tutulacak tutanakta taşınmazın nevi ve mahiyeti ve hududu ve lüzumlu vasıfları dercolunur.

Evvelce ihtiyaten haczedilen şeylere icra haczi vazedildiği surette tutanağa ihtiyati haciz sahibinin dahi iştirak hakkı işaret olunur.

Haczi kabil mallar kafi gelmezse veya hiç bulunmazsa bu hal tutanağa kaydolunur.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 103 — Davet

Madde 103 – (Değişik: 9/11/1988-3494/12 md.)

Tutanak tutulurken alacaklı, borçlu veya namlarına Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebellüğe yetkili kimse bulunmazsa, bulunmayan alacaklı veya borçlu üç gün içinde tutanağı tetkik ve diyeceği varsa söylemesi için icra dairesine davet olunur. Kanunen ilavesi gereken müddetler mahfuzdur. Haciz sırasında borçlu veya alacaklı adına Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebellüğe yetkili kimse bulunduğu takdirde haciz tutanağının bir örneği bulunan şahsa verilir. Borçluya veya alacaklıya ayrıca haber verilmez.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

Yargıtay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Kapalı yerleri açtırmak için alacaklının ayrıca talebi gerekir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2011/2395 · K. 2011/17394 ·

    Talimatla gidilen haciz yerinde icra memuru kapıları açtırmamış, alacaklı icra mahkemesine şikâyette bulunmuştu. İcra mahkemesi şikâyeti kabul etmekle birlikte kapalı yerlerin alacaklı veya vekilinin talebi hâlinde açtırılmasına hükmetti. Yargıtay, İİK m. 80'i aktararak haciz yerinde alacaklı veya borçlunun bulunmasının zorunlu olmadığını, haciz talebi üzerine üç gün içinde haczin yapılması gerektiğini, icra memurunun haciz yapıp yapmama konusunda takdir yetkisi bulunmadığını ve haciz işlemi kendiliğinden zor kullanmayı gerektirdiğinden icra memurunun tarafların ayrıca talebine gerek olmaksızın gerekirse kilitli yerleri açtırma yetkisine sahip olduğunu belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: Kilitli yerin açtırılması için alacaklının ayrıca talepte bulunması gerekmez; icra memuru gerekirse bu yerleri kendiliğinden açtırır. Hacze gidilen yer konutsa bugün ayrıca İİK m. 79/a uyarınca icra mahkemesinin onayı aranır; karar bu hükümden önce verilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Sabah 07:00'de evde haciz gece vakti sayılır mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2012/18514 · K. 2012/35932 ·

    Alacaklı, borçlunun evinde sabah 07:00'de haciz yapılması talebinin icra müdürlüğünce reddine karşı şikâyette bulunmuş, icra mahkemesi şikâyeti reddetmişti. Yargıtay, İİK m. 51'deki gece vakti tanımını aktararak, haczin istendiği mayıs ayında İstanbul'da güneşin doğuş saati dikkate alındığında 07:00'nin hacze engel olmadığını, şikâyetin yasal olmayan gerekçeyle reddedildiğini belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: Gece vakti güneşin doğuşuna göre belirlenir; mayıs ayında İstanbul'da sabah 07:00 gece vakti sayılmamıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Gündüz başlayan haciz gece sürdürülebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2015/12097 · K. 2015/18817 ·

    Borçlu, taşınır haczinin gece vakti yapıldığını ileri sürmüş, icra mahkemesi haczi iptal etmişti. Yargıtay, haczin saat 15:15'te başlayan işlemlerle tamamlandığını, 19:20'de başlayan işlemin yalnız muhafaza işlemi olduğunu ve haczin gece vakti yapılmadığını tespit etti. Ayrıca gündüz vakti başlayan haciz işlemine gece devam edilebileceğini ve haciz tutanağına göre borçlu bir aracı haciz yerinden kaçırdığından İİK m. 51 gözetildiğinde gece vakti haciz yapılmasında usule ve kanuna aykırılık bulunmadığını belirterek şikâyetin reddi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

    Sonuç: Gündüz tamamlanan hacizden sonra akşam yapılan muhafaza işlemi haczi gece haczine çevirmez; borçlu mal kaçırıyorsa gece de haciz yapılabilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. İcra müdürü adreste başka şirket var diye haczi reddedebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2017/1267 · K. 2017/3590 ·

    Kambiyo senedine dayalı takipte icra müdürlüğü, borçlunun adresinde üçüncü kişi bir şirketin tabelası bulunduğu ve o şirket hakkında iflas ertelemesi davasında ihtiyati tedbir kararı verildiği gerekçesiyle alacaklının haciz ve muhafaza talebini reddetmiş, icra mahkemesi de şikâyeti reddetmişti. Yargıtay, İİK m. 80 ve devamı uyarınca icra müdürünün borçlunun gösterilen adresinde talep üzerine gerektiğinde ev ya da işyeri kapısını çilingirle açtırarak haciz yapmak zorunda olduğunu, alacaklının haciz isteminin yerine getirilmesinde takdir yetkisi bulunmadığını, haciz yerinde üçüncü kişi bulunup istihkak iddia ederse beyanlarının tutanağa geçirilip İİK m. 96 ve devamındaki usulün uygulanacağını, tedbir kararına ilişkin gerekçenin ancak istihkak davasında tartışılabileceğini belirterek şikâyetin kabulü gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

    Sonuç: Adreste üçüncü kişinin bulunması haczi engellemez; icra müdürü haczi yapar, üçüncü kişinin iddiası tutanağa geçirilerek istihkak usulüne bırakılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Hangi mal ve haklar haczedilebilir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/11364 · K. 2017/2436 ·

    Borçlu şirkete ait işyeri açma ve çalıştırma ruhsatına haciz konmuş, borçlu haczin kaldırılmasını istemişti. Yargıtay, kural olarak borçlunun her türlü mal ve hakkının haczedilebileceğini, haczedilemeyecek malların İcra ve İflas Kanunu'nda sınırlı olarak sayıldığını, maddi hukuka göre başkasına devri yasak olan mal ve hakların haczedilemeyeceğini ve haczedilebilmek için malın tek başına ekonomik değer taşıması gerektiğini belirtti. Mahkemenin duruşma açıp ilgili kurumlara yazı yazarak gayrisıhhi müessese ruhsatının akaryakıt istasyonundan ayrı ekonomik değeri olup olmadığını ve tek başına devredilip devredilemeyeceğini araştırması gerekirken eksik incelemeyle karar verdiği gerekçesiyle kararı bozdu; ruhsatın haczedilip edilemeyeceğini kendisi karara bağlamadı.

    Sonuç: Haczedilmezlik sınırlı sayıdadır; devri yasak ya da tek başına ekonomik değeri olmayan bir hak haczedilemez ve bu durum mahkemece araştırılmalıdır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. İcra müdürü mal kaçırma riski yok diye haciz talebini reddedebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/9800 · K. 2023/2958 ·

    Borçlu bir büyükşehir belediyesiydi; icra müdürlüğü haciz yerinde alacaklının haciz ve muhafaza talebini reddetmiş, icra mahkemesi şikâyeti reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmişti. Yargıtay, İİK m. 85/1'in icra müdürüne yalnız alacağa yetecek miktarın saptanmasında takdir hakkı tanıdığını, kural olarak icra müdürünün haciz talebini yerine getirme konusunda takdir yetkisi bulunmadığını, m. 82'nin son fıkrasındaki takdir hakkının yalnız haczi istenen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığına ilişkin olduğunu, mal kaçırma riski bulunmadığı gerekçesinin bu kapsamda sayılamayacağını belirtti; icra müdürlüğünün alacaklının talebiyle borçlunun malvarlığına haciz koymak zorunda olduğunu, borçlunun ise haczedilmezlik şikâyetiyle icra mahkemesine başvurabileceğini ifade ederek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırıp ilk derece kararını bozdu.

    Sonuç: İcra müdürü haciz talebini yerine getirmek zorundadır; takdiri yalnız malın haczinin caiz olup olmadığına ilişkindir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Haciz tutanağında hangi bilgiler bulunur, başka adrese gidilebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/7940 · K. 2023/1077 ·

    Borçlu, haczedilen altı atın kendisine ait olmadığını ve tutanakta haczin yapıldığı yerin açık adresinin bulunmadığını ileri sürerek haczin iptalini istemiş; bölge adliye mahkemesi at haczini iptal etmişti. Yargıtay, İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği m. 41'de haciz tutanağına yazılacak bilgileri aktardı; temyize konu tutanakta hacze gidilen adresin yazılı olduğunu ve Yönetmelikteki şekil kurallarına uyulduğunu, tutanakta yazılı adresten başka bir adrese alacaklının talebi üzerine gidilmesinin de hukuka uygun olduğunu, ileri sürülen iddiaların ancak istihkak davasında değerlendirilebileceğini belirterek şikâyetin reddi gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını bozdu.

    Sonuç: Şekil kurallarına uygun tutulmuş haciz tutanağı ayakta kalır; malın borçluya ait olmadığı iddiası istihkak davasında incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Evdeki tek televizyon haczedilebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2015/30939 · K. 2016/8773 ·

    İcra müdürlüğü borçluya ait televizyonun haczi talebini reddetmiş, alacaklının şikâyeti üzerine icra mahkemesi talebi kabul etmişti. Yargıtay, ev eşyasının muhafazasının güç olduğunu, çoğu zaman satılamadığını ve satış bedelinin masrafları bile karşılamadığını belirterek ev eşyası yönünden İİK m. 82/1-3'teki haczedilmezlik düzenlemesinin geniş yorumlanması gerektiğini; kural olarak ev eşyasının haczedilemeyeceğini, aynı amaca hizmet eden birden fazla eşya varsa birinin haczedilebileceğini, lüzumlu eşyanın değeri pek fahiş olmadıkça haczedilmezlik şikâyetinin dinleneceğini açıkladı. Televizyonun bir adet olduğu, lüks sayılmadığı ve değerinin pek fahiş olmadığı gerekçesiyle haczedilemeyeceğini kabul ederek kararı bozdu.

    Sonuç: İİK m. 82/1-3 önceki metniyle uygulanırken evdeki tek ve lüks olmayan televizyonun haczedilemeyeceği kabul edilmiştir; ev eşyasında haczedilmezlik geniş yorumlanır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Evde aynı eşyadan birden fazla varsa hangisi haczedilir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2014/4289 · K. 2014/6671 ·

    Borçlunun evindeki bazı eşyaların haczi talebi icra müdürlüğünce reddedilmiş, alacaklının şikâyeti reddedilmişti. Yargıtay'ın önceki bozmasıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış, mahkeme yine şikâyeti reddetmişti. Yargıtay, ev eşyasında haczedilmezliğin geniş yorumlanacağını, aynı amaca hizmet eden birden fazla eşya varsa eski eşya borçluya bırakılıp muhafazası ve satışı zahmetsiz, alıcısı fazla olacak yeni malın haczedilmesi gerektiğini belirtti; bilirkişi raporunda evde aynı nitelikte birden fazla eşya bulunduğu tespit edildiğinden bu ilkelere göre ek rapor alınması gerektiği gerekçesiyle kararı yeniden bozdu.

    Sonuç: m. 82/1-3 önceki metniyle uygulanırken aynı işi gören birden fazla eşya varsa eskisinin borçluya bırakılıp yenisinin haczedilmesi gerektiği kabul edilmiştir; tespit keşif ve bilirkişi raporuyla yapılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Haciz tutanağında birden fazla ve değerli yazan eşya için şikâyetYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2015/1100 · K. 2015/10128 ·

    Borçlunun huzurunda yapılan hacizde televizyon, oturma grubu, yemek masası ve sandalyeler haczedilmiş; icra mahkemesi aynı işlevi gören başka eşya bulunmadığı ve eşyaların birer adet olduğu gerekçesiyle haczedilmezlik şikâyetini kabul etmişti. Yargıtay, ev eşyasında haczedilmezliğin geniş yorumlanacağına ilişkin ilkeleri tekrarladıktan sonra, şikâyete konu eşyaların haciz tutanağında da açıklandığı üzere birden fazla ve değerli olduğu belirtildiğini ve tutanaktaki bilgilerin doğruluğunun aksinin iddia ve ispat edilmediğini belirterek şikâyetin tümüyle reddi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

    Sonuç: m. 82/1-3 önceki metniyle uygulanırken, haciz tutanağında eşyanın birden fazla ve değerli olduğu yazılı ve aksi ispatlanmamışsa haczedilmezlik şikâyetinin reddi gerektiği kabul edilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Meslek eşyası ile teşebbüs malı nasıl ayrılır?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/16939 · K. 2017/8151 ·

    Diş hekimi olan borçlu, muayenehane olarak kullandığı taşınmazların mesleğini sürdürmesi için gerekli olduğunu ileri sürerek İİK m. 82/1-2'ye dayanan haczedilmezlik şikâyetinde bulunmuş, icra mahkemesi şikâyeti kabul etmişti. Yargıtay, korumadan yararlanmak için borçlunun haciz sırasında bir meslek veya sanatla uğraşması ve kendisinin ve ailesinin geçimini bu meslekle sağlaması gerektiğini, sermaye ile emeğin karşılıklı oranı incelenerek emeğin değeri sermayeden fazlaysa meslek, değilse teşebbüs bulunduğunu açıkladı; borçlunun faaliyette bulunduğu taşınmazların m. 82/1-2 kapsamında haczedilemeyecek meslek eşyası sayılamayacağını belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: Meslek eşyası koruması emeği sermayeden ağır basan borçlu içindir. Ayrıca muayenehane olarak kullanılan taşınmaz mesleki eşya sayılmamıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Haczedilmezlik şikâyetinin süresi ve son günün bayrama rastlamasıYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/7970 · K. 2016/26029 ·

    Borçlu, haczedilen taşınmazı mesken olarak kullandığını ileri sürerek haczin kaldırılmasını istemiş, icra mahkemesi şikâyeti süreden reddetmişti. Yargıtay, m. 82'deki haczedilmezlik şikâyetinin İİK m. 16/1 uyarınca yedi gün içinde yapılması gerektiğini ve sürenin haczin öğrenildiği tarihten başladığını belirtti. Haczin 22.10.2015'te borçlunun huzurunda yapıldığını, sürenin son gününün Cumhuriyet Bayramı olan 29.10.2015'e rastladığını, bu nedenle İİK m. 19/3 uyarınca 30.10.2015'te yapılan şikâyetin süresinde olduğunu kabul ederek işin esasının incelenmesi için kararı bozdu.

    Sonuç: Haczedilmezlik şikâyeti haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır; son gün resmî tatile rastlarsa süre ilk iş günü biter.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Haciz sırasında bulunmayan borçluda şikâyet süresi ne zaman başlar?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2009/22743 · K. 2010/4502 ·

    Borçlu, hacze konu taşınırların haczedilemeyeceğini ileri sürerek icra mahkemesine şikâyette bulunmuş, icra mahkemesi istemi süre aşımından reddetmişti. Yargıtay, şikâyet süresinin İİK m. 16 uyarınca yedi gün olduğunu, işlem ilgiliye tebliğ edilmişse sürenin tebliğ tarihinden başladığını, haciz sırasında bulunmayan borçlunun İİK m. 103 uyarınca hacizden haberdar edilmesi gerektiğini ve 103 davetiyesi tebliğ edilmemişse sürenin hacze muttali olunan tarihe göre belirleneceğini açıkladı. 103 davetiyesinin 28/04/2009'da tebliğ edildiğini, 04/05/2009'da yapılan şikâyetin yedi günlük süre içinde olduğunu belirterek işin esasının incelenmesi için kararı bozdu.

    Sonuç: Haciz sırasında bulunmayan borçluya 103 davetiyesi tebliğ edilmişse yedi günlük şikâyet süresi tebliğ tarihinden başlar; davetiye tebliğ edilmemişse hacze muttali olunan tarih esas alınır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Haciz memuru gece eve gelebilir mi?

İİK m. 51'e göre güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat önceye kadarki süre gece vaktidir ve bu sürede takip işlemleri yapılamaz. Borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti de haciz yapılabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, gündüz vakti başlayan haciz işlemine gece devam edilebileceğini kabul etmiştir.

Hafta sonu ya da bayram günü haciz yapılabilir mi?

İİK m. 51'e göre tatil günlerinde takip işlemleri kural olarak yapılamaz; ancak aynı madde tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabileceğini ve muhafaza tedbirleri alınabileceğini açıkça düzenler.

Evde haciz yapılması için mahkeme onayı gerekir mi?

Evet, 2023'te eklenen İİK m. 79/a'ya göre icra müdürü haciz istenen yerin konut olduğunu tespit ederse haciz kararını derhal icra mahkemesinin onayına sunar. Mahkeme en geç üç gün içinde dosya üzerinden inceler ve kararı kesin olarak onaylar ya da kaldırır; haciz onay kararı icra dairesine bildirildikten sonra yapılır. İhtiyati hacizde bu usul uygulanmaz.

Evde yokken haciz yapılabilir mi, kapı açtırılabilir mi?

İİK m. 80'e göre borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde değilse ve hemen bulundurulması mümkün değilse haciz yokluğunda yapılır; kilitli yerler gerektiğinde zorla açtırılır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre icra memuru bunun için tarafların ayrıca talebine gerek olmadan kilitli yerleri açtırabilir. Konut için ayrıca İİK m. 79/a'daki icra mahkemesi onayı aranır.

Evdeki hangi eşyalar haczedilemez?

İİK m. 82/1-3'e göre para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez. Bendin bugünkü metninde, aynı amaçla kullanılan eşyadan birden fazla varsa birinin haczedilebileceğine ilişkin bir istisna yer almaz; bu istisna, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2014-2016 kararlarında aktarılan önceki metinde bulunuyordu. Bent bugünkü hâlini 28/3/2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla aldı; İİK geçici m. 19/2'ye göre bu değişiklik, yürürlüğe girdiği tarihten önce haczedilmiş eşyaya uygulanmaz ve o eşyada önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

Evdeki tek televizyon haczedilebilir mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2016 tarihli bir kararında, İİK m. 82/1-3'ün o tarihteki metnini uygulayarak evdeki tek, lüks sayılmayan ve değeri pek fahiş olmayan televizyonun haczedilemeyeceğini kabul etmiştir. Bendin bugünkü metni, para, altın ve kıymetli şeyler hariç ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyasını haczedilemeyen mallar arasında sayar.

İşyerindeki alet ve makineler haczedilir mi?

İİK m. 82/1-2'ye göre ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşya haczedilemez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, işte emeğin değeri sermayeden fazlaysa meslek, değilse teşebbüs bulunduğunu ve teşebbüsün mallarının haczedilebileceğini kabul eder. Borç bu eşyanın bedelinden doğmuşsa koruma uygulanmaz (İİK m. 82).

Haczedilmezlik şikâyeti için süre ne kadar?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre haczedilmezlik şikâyeti İİK m. 16/1 uyarınca haczin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. İİK m. 19'a göre ilk gün hesaba katılmaz ve son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen gün biter. Haciz sırasında bulunmayan borçluya İİK m. 103 uyarınca davetiye tebliğ edilmişse süre tebliğ tarihinden başlar; davetiye tebliğ edilmemişse Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre borçlunun hacze muttali olduğu tarih esas alınır.

Haciz tutanağında neler yazar?

İİK m. 102'ye göre tutanağa alacaklı ve borçlunun adları, alacağın miktarı, haczin yapıldığı gün ve saat, haczedilen mallar ve takdir edilen kıymetleri ve varsa üçüncü kişilerin iddiaları yazılır; tutanağı haczi yapan memur imzalar. Haciz sırasında hazır bulunmayan taraf, İİK m. 103 uyarınca tutanağı incelemek için üç gün içinde icra dairesine davet edilir.

Haczedilen eşyalar hemen götürülür mü?

İİK m. 88'e göre para, altın ve kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder. Diğer taşınırlar masrafı alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır; alacaklı kabul ederse istendiğinde verilmek şartıyla borçlunun elinde bırakılabilir. Muhafaza altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır ya da ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir.

Evdeki eşya başkasına aitse ne olur?

İİK m. 85/2'ye göre taşınır mal üzerinde üçüncü bir kişinin mülkiyet ya da rehin hakkı bulunduğu haczi yapan memura bildirilir ve tutanağa geçirilmesi istenir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre üçüncü kişinin iddiası tutanağa geçirilerek İİK m. 96 ve devamındaki istihkak usulü uygulanır; malın borçluya ait olmadığı iddiası istihkak davasında incelenir.

Borcun tutarını aşan haciz yapılabilir mi?

Hayır. İİK m. 85/1'e göre borçlunun mal ve haklarından alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktar haczolunur; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.