Araç haczi ne zaman düşer: İİK m. 106 ve 110'a göre satış isteme süresi ve haczin kaldırılması
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Dava, süre ve usul
- İİK m. 78, 79 ve 85'e göre araca haciz nasıl konur: trafik kaydına haciz şerhi
- İİK m. 82'ye göre hangi araç haczedilemez: meslek aracı ve çiftçinin traktörü
- Yakalama ve muhafaza: İİK m. 88 ve m. 106/4 hacizli araç için ne öngörür
- Satış isteme süresinin şartları: İİK m. 106'nın bugünkü hâli ve 7343 sayılı Kanun değişikliği
- İİK m. 110'a göre araç haczi ne zaman düşer ve Yargıtay satış talebini nasıl değerlendirir
- Hacizli aracı satın alan ya da hacizden önce satın almış üçüncü kişinin durumu
- Haczin düştüğünün ve haczedilmezliğin ispatı: Yargıtay hangi kayıtlara bakar
- Araç haczinin kaldırılması: İİK m. 16, 82, 85 ve 110'a göre hangi durumda hangi yol
- İlgili mevzuat
- Yargıtay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Araca konulan haciz süresiz değildir.
- İcra ve İflas Kanunu'nun bugünkü metnine göre alacaklı veya borçlu hacizden itibaren bir yıl içinde aracın satışını istemezse haciz kalkar.
- Araçlarda satış talebiyle birlikte muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin yatırılmalıdır; yatırılmazsa talep yapılmamış sayılır.
- Değişikliğin o yerde uygulanmaya başladığı tarihten önce haczedilen araçlarda eski hükümler uygulanır.
- Haczin kalktığı tespit edilince trafik kaydındaki haciz şerhi silinir.
- Haczedilemeyen bir aracın haczine ve icra dairesinin işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet edilebilir.
Bu rehber, icra takibinde borçlunun aracına konulan haczi anlatır: haczin trafik kaydına nasıl işlendiğini, hangi araçların haczedilemeyeceğini, yakalama ve muhafazayı, satış isteme süresini ve süresinde satış istenmezse haczin düşmesini, aracı satın alan üçüncü kişinin durumunu ve haczin kaldırılma yollarını İcra ve İflas Kanunu ile Yargıtay kararları üzerinden açıklar.
İlgili rehberler: Haciz kaldırma (haciz fekki): borç ödenince ya da takip düşünce haciz nasıl kalkar?Araç rehin kaldırma: taşıt kredisi bitince rehnin fekki ve rehnin kaldırılması davasıİstihkak davası: haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, süreler ve ispatHaciz ne demek? “Haciz tatbik edilmiştir”, e-haciz ve ihtiyati haciz
Dava, süre ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Görevli mahkeme
İcra mahkemesi. Araç haczine, muhafazaya, satış talebine ve haczin kalkmasına ilişkin icra dairesi işlemlerine karşı şikâyetleri icra mahkemesi inceler; şikâyet, işlemin kanuna aykırılığı veya olaya uygun düşmemesi sebebiyle yapılır. Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası istihkak yoluyla ileri sürülür.
Dayanak: İİK m. 4/1, m. 16/1, m. 96/1
- Yetkili mahkeme
Şikâyeti, işlemi yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi inceler. Haciz başka yerdeki icra dairesine yazılarak yaptırılmışsa hacizle ilgili şikâyetler, istinabe olunan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesince çözümlenir. Trafik kaydı gibi resmî sicile kayıtlı malların haczi ise takibin yapıldığı icra dairesince kayda işletilerek doğrudan da yapılabilir; bu durumda işlemi yapan, takibin yapıldığı icra dairesidir ve şikâyeti o dairenin bağlı olduğu icra mahkemesi inceler.
Dayanak: İİK m. 4/1, m. 79/2
- Dava şartı
Dava şartı olarak arabuluculuk yoktur. 6325 sayılı Kanun m. 18/A'daki hükümler yalnız ilgili kanunlarda arabulucuya başvurunun dava şartı olarak kabul edildiği hâllerde uygulanır; arabuluculuk kural olarak isteğe bağlıdır. İcra mahkemesine şikâyet, icra dairesinin işlemine karşı doğrudan yapılır.
- Süre ve zamanaşımı
Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabilir. Haciz, hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse kalkar; araçta muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı satış talebiyle birlikte peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
- Yargılama usulü
Basit yargılama usulü. İcra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerdendir; mahkeme duruşma yapılıp yapılmayacağını takdir eder, duruşma yapılmayan işlerde kararını işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde verir.
Dayanak: İİK m. 18/1, m. 18/3
- Harç
Maktu. (1) sayılı tarife, icra tetkik mercilerine başvuruda maktu başvurma harcı öngörür; icra tetkik mercilerinin nispi harç fıkrası dışında kalan kararlarında karar ve ilam harcı da maktudur.
- Kanun yolu
İcra mahkemesinin kararına karşı, alacak, hak veya malın değer veya miktarı İİK m. 363/1'deki parasal sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf; ancak 85. maddenin uygulanma biçimi, hacizli taşınır malların muhafaza şekli, kıymet takdirine ilişkin şikâyet ve süresinde satış istenmemesi nedeniyle satışın düşürülmesi hakkındaki kararlar bu yolun dışındadır. Bölge adliye mahkemesinin nihai kararına, miktar veya değer m. 364/1'deki sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz. Bu sınırlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır; şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar esas alınır.
Dayanak: İİK m. 363/1, m. 364/1-2, ek m. 1
İİK m. 78, 79 ve 85'e göre araca haciz nasıl konur: trafik kaydına haciz şerhi
Haciz, alacaklının talebiyle konur. İİK m. 78/1'e göre ödeme emrindeki süre geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itirazı kaldırıldıktan sonra alacaklı, mal beyanını beklemeksizin haciz konmasını isteyebilir. Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer; itiraz veya dava hâlinde bunların vukuundan hükmün kesinleşmesine kadar, alacaklıyla borçlu icra dairesinde taksit sözleşmesi yapmışsa sözleşmenin ihlaline kadar geçen zaman hesaba katılmaz (İİK m. 78/2). Bu süre, aşağıda anlatılan satış isteme süresinden ayrı bir süredir.
Araç gibi resmî sicile kayıtlı malların haczi, takibin yapıldığı icra dairesince kaydına işletilmek suretiyle doğrudan da yapılabilir (İİK m. 79/2). Bu nedenle araç haczi çoğu zaman araca el konmadan, trafik kaydına haciz şerhi işlenerek yapılır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre haczedilen aracın trafik kaydına konulan haciz fiili haciz gibi geçerlidir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/30633)1
Haciz, borçlunun malına konur. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, trafik tescil kayıtlarına göre borçlu sıfatı bulunmayan üçüncü kişi adına kayıtlı araç hakkında haciz işleminin uygulanmasının mümkün olmadığını, bu hususun icra mahkemesine şikâyet yoluyla getirilebileceğini kabul etmiş ve somut olayda şikâyetin kabulüyle haczin kaldırılması gerektiğine karar vermiştir. (Yargıtay 8. HD, E. 2015/14962)2
Haczin miktarı alacakla sınırlıdır. Borçlunun mallarından alacaklının ana, faiz ve masraflar dahil bütün alacaklarına yetecek miktarı haczolunur; ancak bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m. 85/1). Paraya çevrilmesinden elde edilecek hasılatın paraya çevirme ve muhafaza masraflarını aşmayacağı muhakkak olan şeyler haczolunmaz (İİK m. 85/5). Haczi koyan memur, borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmekle yükümlüdür (İİK m. 85/6).
İİK m. 82'ye göre hangi araç haczedilemez: meslek aracı ve çiftçinin traktörü
İİK m. 82/1 haczedilemeyecek malları sayar. Araçlar bakımından iki bent öne çıkar: 1) ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya (m. 82/1-2); 2) borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan nakil vasıtaları ve ziraat aletleri, çiftçi değilse arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil vasıtaları (m. 82/1-4).
Bu koruma sınırsız değildir. 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasırdır (İİK m. 82/2); aracın kendi bedelinden doğan borç için bu bentlere dayanılamaz. Bentlerde sayılan malın kıymeti fazlaysa, bedelinden hâline münasip bir kısmı ihtiyacını karşılayabilmesi için borçluya bırakılmak üzere mal haczedilerek satılır (İİK m. 82/3). Haczi talep edilen malın haczinin caiz olup olmadığını önce icra memuru değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir (İİK m. 82/4).
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre borçlunun çiftçilere ilişkin bentten yararlanabilmesi için asıl mesleğinin çiftçilik olması ve bilfiil bu işi yapması gerekir; asıl işi çiftçilik olan borçlunun yan gelir elde etmek amacıyla yan işler yapması ya da emekli maaşı alması çiftçilik sıfatını ortadan kaldırmaz. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/1643)3 Daire traktörü, İİK m. 82/1-4 kapsamında çiftçiler için zorunlu nakil ve ziraat aleti saymıştır. Mahkemenin, arazinin miktar ve vasfını da dikkate alarak borçlunun traktöre ihtiyacı olup olmadığını, ihtiyacı varsa traktörün kıymetini ve hâline münasip traktörün bedelini bilirkişiye tespit ettirmesi; traktörün kıymeti bundan fazlaysa satılmasına ve gerekli paranın borçluya bırakılmasına karar vermesi gerekir.3
Meslek ile teşebbüs ayrımında Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ekonomik ölçütü uygular: borçlunun yaptığı işte emeğin değeri sermayenin değerinden fazlaysa bir meslek, aksi hâlde bir teşebbüs vardır. Aynı kararda Daire, borçlu limited şirketin gerçek kişi gibi bir meslek sahibi olamayacağını ve İİK m. 82'deki haczedilmezlik şikâyet hakkından yararlanamayacağını kabul etmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/9292)4 Karar, şirketin makine ve kalıplarına konulan hacze ilişkindir.
Haczedilmezlik şikâyeti ayakta bir haczi varsayar. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre İİK m. 82'ye dayalı haczedilmezlik şikâyetinde bulunulabilmesi için şikâyet tarihi itibarıyla hukuken geçerli bir haczin varlığı şarttır; bu yüzden önce İİK m. 106 ve 110 uyarınca haczin düşmüş olup olmadığı belirlenir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/10084)5
Yakalama ve muhafaza: İİK m. 88 ve m. 106/4 hacizli araç için ne öngörür
Trafik kaydına haciz şerhi işlenmesi aracı borçlunun elinden almaz. İİK m. 88/2'ye göre taşınır mallar, masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır; haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir, aksi takdirde satış yapılamaz. Aynı fıkra, sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından İİK m. 106 hükmünü saklı tutar.
Aracın fiilen ele geçirilmesi kolluk eliyle olur. İcra müdürlüklerinin talebi üzerine kolluk kuvvetleri tarafından yakalanan araçlar, en geç üç iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir; aracı teslim alan icra müdürlüğü, aracın yakalanmasını isteyen icra müdürlüğüne bildirimde bulunur (İİK m. 88'in son fıkrası). Haczedilen mallar, Adalet Bakanlığınca yetki verilen kişilere ait lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir; muhafaza aşamasındaki ücretler Bakanlığın tarifesiyle belirlenir (İİK m. 88/5).
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre yakalama işlemi satış isteme süresini kesmez; haczin düşmemesi için alacaklının yasal sürede satış talep etmesi ve satış avansını yatırması zorunludur. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/11183)6 Daire'ye göre aksinin kabulü hâlinde, aracın yakalanamaması ve fiili haczin yapılamaması durumunda alacaklının kusuru olmaksızın haczin düşmesi sonucu ortaya çıkar ve bu durum icra takibinin amacıyla bağdaşmaz.6
Bu karar, 7343 sayılı Kanundan önceki metne göre verilmiştir. Bugünkü İİK m. 106/4, sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılmasını ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılmasını zorunlu kılar. Değişiklikten sonra haczedilen araçta satış talebi, muhafaza ve kıymet takdiri talebiyle birlikte yapılır.
Haciz kalktığı hâlde araç yedieminde kalmışsa İİK m. 88/a uygulanır: muhafaza işleminin dayanağı olan haciz kalkmış olup da yedieminde bulunan mallar, takibin yapıldığı yer icra dairesince resen tasfiye edilir. İcra dairesi borçluya tebligat çıkararak tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde tarifeye göre belirlenen yedieminlik ücretini ödeyerek malı teslim alabileceğini, aksi hâlde malın tasfiye edileceğini ihtar eder (İİK m. 88/a).
Satış isteme süresinin şartları: İİK m. 106'nın bugünkü hâli ve 7343 sayılı Kanun değişikliği
İİK m. 106, 24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanunun 9. maddesiyle başlığıyla birlikte değiştirilmiştir. Bugünkü metne göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir (İİK m. 106/1). Metin taşınır ile taşınmaz arasında süre farkı yapmaz; araç için de süre bir yıldır.
Süre bir kez uzayabilir: bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satışı gerçekleştirilemeyen mahcuz hakkındaki satış isteme süresi, satış isteyen alacaklı bakımından ilk sürenin sona ermesinden itibaren bir yıl daha uzar (İİK m. 106/2).
Satış talebinin geçerliliği giderlerin peşin yatırılmasına bağlıdır. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur (İİK m. 106/3); sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılır ve bunlara ilişkin giderlerin tamamı birlikte ve peşin yatırılır (İİK m. 106/4). Bu giderlerin tamamı satış talebiyle birlikte peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m. 106/5). Peşin yatırılan miktar satış işlemleri sırasında yetersiz kalırsa icra müdürü satış isteyene on beş günlük süre verir; eksik bu sürede tamamlanmazsa satış talebi yine vaki olmamış sayılır (İİK m. 106/6). Giderler, Adalet Bakanlığınca her yıl yürürlüğe konulan tarifede belirlenir (İİK m. 106/7).
Değişiklik her yerde aynı gün uygulanmaya başlamamıştır. İİK geçici m. 18/2'ye göre m. 87, 88, 106 ve 110'daki değişikliklerin uygulanmasına, Adalet Bakanlığınca belirlenen il veya ilçelerde İİK m. 111/b'nin uygulanmasına ilişkin yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlanır ve bu değişiklikler en geç bir yılın sonunda ülke genelinde uygulanır. Uygulamaya geçilen yerlerde geçiş tarihinden sonra haczedilen mallar hakkında değişmiş m. 87, 106 ve 110 uygulanır; geçiş tarihinden önce haczedilen mallar hakkında ise değişikliklerden önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur (İİK geçici m. 18/2-1).
Eski metinde taşınırda süre daha kısaydı. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, haciz tarihinde uygulanması gereken eski İİK m. 106'yı “Alacaklı, haczolunan mal taşınır ise hacizden itibaren altı ay, taşınmaz ise hacizden itibaren bir yıl içinde satılmasını isteyebilir” biçiminde aktarmış ve bu metne göre altı ay içinde satış talep edilmediği için traktör üzerindeki hacizlerin düştüğünü kabul etmiştir.5 Geçiş tarihinden önce haczedilmiş bir araçta sürenin hangi metne göre hesaplanacağı, haciz tarihine ve o yerdeki geçiş tarihine göre belirlenir (İİK geçici m. 18/2-1).
Geçiş döneminin gider kuralı ayrıca düzenlenmiştir: m. 106 uyarınca çıkarılan tarifenin yürürlüğe girdiği tarihten önce satış talep edilmiş olmasına rağmen kıymet takdiri ile muhafaza ve satış giderlerinin tamamı yatırılmamışsa, tarifenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde tarifede belirlenen giderlerin yatırılması zorunludur; bu süre içinde giderler peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK geçici m. 18/3). Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre tarife 08.03.2022'de yürürlüğe girmiştir; eksik giderlerin 08.03.2023 tarihine kadar yatırılması veya tamamlanması zorunludur, bu süre kesin nitelikteki sürelerdendir ve giderlerin tamamlanması için alacaklıya süre verileceğine ya da muhtıra çıkarılacağına ilişkin bir yasal düzenleme yoktur. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/1047)7
Süre haciz tarihinden işler. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre taşınırın usulüne uygun olarak haczedildiğinin kabulü için icra müdürlüğünce haciz kararı verilmesi yeterlidir; haczin geçerliliği için ayrıca trafik siciline şerh verilmesi zorunlu değildir ve İİK m. 106-110'a göre haczin düşüp düşmediği belirlenirken sürenin başlama tarihi olarak icra müdürlüğünce haciz kararının verilme tarihi esas alınır. (Yargıtay 12. HD, E. 2024/2411)8 Bir sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen günde biter (İİK m. 19). İhtiyati hacizle başlayan takipte Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre satış isteme süreleri, ihtiyati haczin kesin hacze dönüştüğü tarihten başlar.6 Hukuk Genel Kurulu da kesin haczin tarihini esas almış ve iflas erteleme davasında verilen ihtiyati tedbir süresini dikkate alarak satış talebinin süresinde yapıldığını kabul etmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2025/785)9
İİK m. 110'a göre araç haczi ne zaman düşer ve Yargıtay satış talebini nasıl değerlendirir
İİK m. 110/1'e göre bir malın satılması kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alınıp da kanuni süre içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar. Hacizli malın satılması yönündeki talep bir defa geri alınabilir (İİK m. 110/1). Haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala yönelik olarak haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur (İİK m. 110/3).
Haczin kalkması trafik kaydına da yansıtılır: haczedilen resmî sicile kayıtlı malların, icra dairesiyle yapılacak yazışmalar sonucunda haczinin kalktığının tespit edilmesi hâlinde, sicili tutan idare haciz şerhini terkin eder ve işlemi ilgili icra dairesine bildirir (İİK m. 110/2).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.05.2026 tarihli kararında, icra müdürünün satış talebinin reddine karar vermesinin haczin düşmesi sonucunu doğurmayacağını, çünkü esas olanın alacaklının İİK m. 106'da öngörülen süreler içinde satış istemesi olduğunu kabul etmiştir.9 Kurul'a göre alacaklı kanuni süreler içinde hacizli malın satışını talep etmiş ve gerekli giderleri peşin ödemiş veya süresi içinde depo etmişse icra müdürünün bu talebi kabul etme yükümlülüğü vardır; icra müdürü kıymet takdirinin yapılmadığı gerekçesiyle veya diğer sebeplerle satış talebini reddedemez.9 Satış talebinin reddine karşı şikâyet yoluna gidilmemiş olması da geçerli bir satış talebinin bulunmadığı sonucunu doğurmaz; alacaklı bu işlemin haksızlığını icra mahkemesinde savunma yoluyla ileri sürebilir.9 Karar, haczedilmiş iş makinelerinin satış bedelinin paylaştırılmasına ilişkin bir sıra cetveli şikâyetinde ve değişiklikten önceki metne göre verilmiştir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de hacizli malın satışının süresinde istenmesinin yeterli olduğunu, diğer satış şartlarının oluşup oluşmadığının irdelenmesinin gerekmediğini ve icra müdürlüğünün kıymet takdiri yapılmamış olması ya da bir başka sebeple satış talebini reddetmesinin düşünülemeyeceğini belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/13232)10 Daire başka bir kararında, hacizli araç için fiili haciz ve yakalama işleminin talep edilmemesinin ve kıymet takdirinin kesinleşmemiş olmasının satış talebinin reddini gerektirmediğini kabul etmiştir.1 Bu iki karar, 7343 sayılı Kanundan önceki metne göre ve 2015 tarihli hacizler hakkında verilmiştir. Geçiş tarihinden sonra haczedilen araçta satış talebi muhafaza ve kıymet takdiri talebiyle birlikte yapılır ve bunlara ilişkin giderlerin tamamı peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m. 106/4-5).
Giderin yatırılmaması ise sonucu değiştirir. Hukuk Genel Kurulu'na göre süresi içinde satış istenmesine rağmen avanslar süresinde yatırılmazsa satış istenmemiş sayılır ve haciz düşer.9 Yargıtay 12. Hukuk Dairesi eski metin döneminde, az da olsa satış avansının yatırılmış olması hâlinde usule uygun satış talebi yapılmış sayılacağını kabul etmiştir.5 Bugünkü m. 106/3-5 ise giderlerin tamamının satış talebiyle birlikte peşin yatırılmasını arar; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de elektronik satış uygulamasına geçiş tarihinden sonra haczedilen mallar yönünden satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının Tarife hükümleri doğrultusunda peşin yatırılmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir.7 Kararlardaki “az da olsa avans” ölçütü, eski hükümlere tabi hacizler için verilmiştir.
Haczin yargılama sırasında düşmesi de sonuca etki eder. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, traktör üzerindeki hacizlerin mahkemenin karar tarihinden önce düştüğünü saptayarak, şikâyet konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğini ve haczin ayakta olup olmadığı değerlendirilmeden şikâyetin esasının incelenmesinin isabetsiz olduğunu belirtmiştir.5 Hukuk Genel Kurulu da sıra cetveline yönelik şikâyette şikâyetçinin haczinin ayakta olması gerektiğini vurgulamıştır.9 Düşmüş bir hacze dayanılarak yapılan satışın ihalenin feshi yönünden sonuçları ihalenin feshi rehberinde anlatılmıştır.
Hacizli aracı satın alan ya da hacizden önce satın almış üçüncü kişinin durumu
Araçta mülkiyetin ne zaman geçtiği belirleyicidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, hacizden önce noterde yapılan sözleşmeyle üçüncü kişi tarafından satın alınan araçta mülkiyetin hacizden önce alıcıya geçtiğini kabul etmiştir. Aynı kararda alıcı satış işlemini trafik tescil kuruluşuna bildirmediği için aracın borçlu adına kayıtlı iken haczedildiğini, bu yüzden davanın açılmasına sebebiyet vermeyen alacaklının yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulamayacağını belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/3245)11 Karar, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz başvurusu üzerine verilmiştir; bozma, hükmün hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmamıştır.11 Karardaki noter satışı 30.10.2009 tarihlidir; KTK m. 20/d, 24/12/2009 tarihli ve 5942 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Bugünkü metne göre tescil edilmiş araçların satış ve devri, taşıt üzerinde satış veya devri kısıtlayıcı bir tedbir ya da kayıt bulunmaması hâlinde noterler tarafından yapılır; satış ve devir işlemi üç iş günü içinde trafik tescil kuruluşuna bildirilir ve bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır (KTK m. 20/d).
Üçüncü kişinin araç üzerinde mülkiyet iddiası istihkak yoluyla ileri sürülür: borçlunun elindeki mal üzerinde üçüncü bir kişi mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse icra dairesi bunu haciz tutanağına geçirir ve iki tarafa bildirir (İİK m. 96/1). Yukarıdaki karar da üçüncü kişinin İİK m. 96 vd. maddelerine dayalı istihkak iddiasına ilişkin bir davada verilmiştir.11 İstihkak iddiasının süreleri ve davanın yürüyüşü istihkak davası rehberinde anlatılmıştır; bu sayfa yalnız haczin kendisini ele alır.
Trafik kaydında borçlu sıfatı bulunmayan bir kişi adına kayıtlı araca haciz konulmuşsa, yukarıda anlatıldığı gibi Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bu durumun icra mahkemesine şikâyet yoluyla getirilebileceğini ve haczin dayanaksız olduğunu kabul etmiştir.2
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, hacizden sonra taşınmaz hissesini satın alan üçüncü kişinin haczin düştüğü iddiasıyla yaptığı haczin kaldırılması istemine ilişkin şikâyeti incelemiş; İİK geçici m. 18/3 dikkate alınarak satış avansının süresinde tamamlanıp tamamlanmadığının incelenmesi ve hacizlerin düşüp düşmediğinin araştırılması gerektiğine karar vermiştir.7 Karar bir taşınmaz hissesine ilişkindir; tapudaki haciz şerhi ayrı bir rehberde anlatılmıştır.
Haczin düştüğünün ve haczedilmezliğin ispatı: Yargıtay hangi kayıtlara bakar
Haczin ayakta olup olmadığı icra dosyasından ve araç kayıtlarından belirlenir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, traktöre konulan hacizlerin tarihlerini takip dosyalarındaki araç takyidat bilgilerinden, satış talebi ve masraf bulunup bulunmadığını icra müdürlüğünün cevabi yazısından tespit etmiştir.5 Aynı kararda Daire, bölge adliye mahkemesinin haczin düştüğü yönündeki tespitini, takyidat bilgilerinde görülen daha sonraki bir haciz tarihine dayanarak doğru bulmamıştır.5
Aynı araca aynı takipten birden çok kez haciz konulduğu bu olayda Daire, şikâyet tarihine en yakın haciz tarihini esas almıştır.5 Satış talebinin tarihi de dosyadaki kayıtla ortaya konur: Daire'ye göre satış avansının yatırıldığı tarihte istem geçerli olacağından satış talebi, satış avansının yatırıldığı tarihte yapılmış sayılır.1 Bu ölçüt, satış talebiyle birlikte bir miktar avansın yatırılmasını arayan eski metin dönemine aittir; bugün giderlerin tamamı satış talebiyle birlikte peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m. 106/5).
Haczedilmezlik iddiasında mahkeme borçlunun durumunu ayrıntılı araştırır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlunun geçimini çiftçilik yanında emekli maaşıyla sağladığını ve bir iş yerinin ortağı olduğunu bildiren emniyet araştırma raporunu açıklanan ilkelere uygun olmadığı için hüküm kurmaya elverişli saymamış; borçlunun asıl mesleğinin yeterince araştırılmamasını ve traktör ihtiyacı ile kıymetin bilirkişiye tespit ettirilmemesini bozma sebebi yapmıştır.3
Meslek ile teşebbüs ayrımında Daire'ye göre şikâyet incelenirken borçlunun yaptığı işte sermaye ile emeğin karşılıklı oranları tespit edilmeye çalışılır; borçlunun yaptığı işte kişisel çalışması ve faaliyeti ön planda, sermayesi ve yararlandığı yabancı iş gücü ikinci planda ise borçlu bir meslek sahibi sayılır.4
Araç haczinin kaldırılması: İİK m. 16, 82, 85 ve 110'a göre hangi durumda hangi yol
Başvurulacak yol, haczin hangi sebeple kaldırılmak istendiğine göre değişir: 1) Haciz süresinde satış istenmediği için kalkmışsa, sicildeki şerhin terkini İİK m. 110/2'deki yazışma yoluyla yapılır; icra dairesinin işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır (İİK m. 16/1). 2) Araç İİK m. 82'ye göre haczedilemeyecek bir malsa haczedilmezlik şikâyeti yapılır. 3) Haciz alacağı aşıyorsa İİK m. 85/1'deki sınıra dayanılır. 4) Araç borçluya değil üçüncü kişiye aitse istihkak yolu işler (İİK m. 96). 5) Borç ödenmiş ya da takip sona ermişse haczin kaldırılması haciz kaldırma rehberinde anlatılmıştır.
Şikâyet, icra dairesinin işleminin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı ise her zaman şikâyet olunabilir (İİK m. 16).
Borca ya da takibe itiraz bu sayfanın konusu değildir; ödeme emrine itiraz icra takibine itiraz rehberinde anlatılmıştır. Rehinli araçta rehnin kaldırılması araç rehninin kaldırılması rehberinde, tapudaki haciz şerhi ve ipotek ise tapu haciz şerhi rehberinde ele alınmıştır.
İcra mahkemesinin bu konulardaki kararlarına karşı kanun yolu sınırlıdır: İİK m. 363/1; 85. maddenin uygulanma biçimi, hacizli taşınır malların muhafaza şekli, kıymet takdirine ilişkin şikâyet ve süresinde satış istenmemesi nedeniyle satışın düşürülmesi hakkındaki kararları istinaf yolunun dışında tutar.
İlgili mevzuat
İİK m. 79 — Hacze başlama müddeti
Madde 79 – İcra dairesi talepten nihayet üç gün içinde haczi yapar.
(Değişik fıkra: 6/6/1985-3222/10 md.) Haczolunacak mallar başka yerde ise haciz yapılmasını malların bulunduğu yerin icra dairesine hemen yazar. Bu halde hacizle ilgili şikayetler, istinabe olunan icra dairesinin tabi bulunduğu icra mahkemesince çözümlenir. (Ek cümle: 17/7/2003-4949/19 md.) Resmî sicile kayıtlı malların haczi, takibin yapıldığı icra dairesince, kaydına işletilmek suretiyle doğrudan da yapılabilir.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 82 — Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar
Madde 82 – (Değişik: 18/2/1965-538/46 md.)
Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:
1. Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar,
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Ekonomik faaliyeti, sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya,
3. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası,
4. Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri; değilse, sanat ve mesleki için lüzumlu olan alat ve edevat ve kitapları ve arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil vasıtaları,
5. Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası veya ineği veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları,
6. Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ve borçlu çiftçi ise gelecek mahsül için lazım olan tohumluğu,
7. Borçlu bağ, bahçe veya meyva veya sebze yetiştiricisi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan bağ bahçe ve bu sanat için lüzumlu bulunan alat ve edevat,
Geçimi hayvan yetiştirmeye münhasır olan borçlunun kendisi ve ailesinin maişetleri için zaruri olan miktarı ve bu hayvanların üç aylık yem ve yataklıkları,
8. Borçlar Kanununun 510 uncu maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş olan kaydı hayatla iratlar,
9. Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malül olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış tazminat ve ikramiyeleri,
Askeri malüllerle, şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve 1485 numaralı kanun hükmüne göre verilen inhisar beyiye hisseleri,
10. Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar,
11. Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan veya irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar,
12. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Borçlunun haline münasip evi,
13. (Ek: 2/7/2012-6352/16 md.) Öğrenci bursları.
Medeni Kanunun 807 nci maddesi hükmü saklıdır. 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bendlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması haline munhasırdır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerinde sayılan malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 88 — Mahcuz malları muhafaza tedbirleri: taşınırlar hakkında
Madde 88 – (Değişik: 2/7/2012-6352/17 md.)
Haczolunan paraları, banknotları, hamiline ait senetleri, poliçeler ve sair cirosu kabil senetler ile altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder.
Diğer taşınır mallar, masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır. Alacaklı muvafakat ederse, istenildiği zaman verilmek şartıyla, muvakkaten borçlu yedinde veya üçüncü şahıs nezdinde bırakılabilir. Üçüncü şahsın elinde bulunan taşınır mallar haczedildiğinde, üçüncü şahsın kabulü hâlinde üçüncü şahsa yediemin olarak bırakılır. (Değişik cümle:24/11/2021-7343/7 md.) Haczedilmiş ancak muhafaza altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır veya ihale alıcısına teslime hazır hâle getirilir, aksi takdirde satış yapılamaz. (Ek cümle:24/11/2021-7343/7 md.) Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından 106 ncı madde hükmü saklıdır.
Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası andlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yabancı devlet başkanı, parlamento başkanı, hükümet başkanı veya hükümet üyelerini taşıyan ulaşım araçları, bu kişiler Türkiye’de bulundukları sürece, muhafaza altına alınamaz ve yediemine bırakılamaz.
İcra dairesi üçüncü bir şahsa rehnedilmiş olan malları da muhafaza altına alabilir. Ticari işletme rehni kapsamındaki taşınırlar ise icra dairesince satılmalarına karar verilmesinden sonra muhafaza altına alınabilir. Bu mallar paraya çevrilmediği takdirde geri verilir.
Haczedilen mallar, Adalet Bakanlığı tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir. Yetki verilen gerçek veya tüzel kişiler, bu yetkilerini Adalet Bakanlığının onayıyla alt işleticilere aynı standartları sağlamak koşuluyla devredebilirler. Bu devir, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilerin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Bu depoların yönetmelikte belirlenen nitelik ve şartlara uygunluğunun saptanması sonucunda işletme belgesi Adalet Bakanlığı tarafından verilir. Haczedilen malların muhafaza işlemleri; lisanslı yediemin depolarının kuruluşuna, bu depolarda bulunması gereken asgari niteliklere, depo için alınacak teminata, mallar için muhtemel rizikolara karşı yapılacak sigortaya; işletici olma niteliklerine, işletici lisansına, Adalet Bakanlığı tarafından bu lisansın verilmesine; Adalet Bakanlığının lisanslı işletmelerle ilgili görev ve yetkilerine; faaliyetin durdurulması ya da iptali gibi idari tedbir ve tasarruflara; bu depoların denetimine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikte düzenlenir. Haczedilen malların muhafazası aşamasındaki ücretler Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek tarifeyle belirlenir.
(Mülga fıkra: 28/3/2023-7445/42 md.)
İcra müdürlüklerinin talebi üzerine kolluk kuvvetleri tarafından yakalanan araçlar, en geç üç iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir. Aracı teslim alan icra müdürlüğü, aracın yakalanmasını isteyen icra müdürlüğüne bildirimde bulunur.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 106 — Talep için müddetler ve giderlerin yatırılması
Madde 106 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:24/11/2021-7343/9 md.)
Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Borçlunun üçüncü şahıslardaki alacağı da bu hükme tabidir.
Bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satışı gerçekleştirilemeyen mahcuz hakkındaki satış isteme süresi, satış isteyen alacaklı bakımından birinci fıkrada belirtilen sürenin sona ermesinden itibaren bir yıl daha uzar.
Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin olarak yatırılması zorunludur.
Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılması zorunludur.
Kıymet takdiri ve satış giderlerinin, sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından ilaveten muhafaza giderinin tamamı, satış talebiyle birlikte peşin olarak yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
Yukarıdaki fıkralar uyarınca satış talebiyle birlikte peşin olarak yatırılan miktarın satış işlemleri sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa icra müdürü tarafından satış isteyene on beş günlük süre verilir ve bu sürede eksik miktar tamamlanmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
Bu maddede belirtilen giderler Adalet Bakanlığınca her yıl yürürlüğe konulan tarifede belirlenir.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 110 — Haczin kalkması
Madde 110 – (Değişik: 2/7/2012-6352/22 md.)
Bir malın satılması kanuni müddet içinde istenmez veya (…) talep geri alınıp da kanuni müddet içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar. Hacizli malın satılması yönündeki talep bir defa geri alınabilir.
Haczedilen resmi sicile kayıtlı malların, icra dairesiyle yapılacak yazışmalar sonucunda haczinin kalktığının tespit edilmesi hâlinde, sicili tutan idare tarafından haciz şerhi terkin edilir ve işlem ilgili icra dairesine bildirilir.
Birinci fıkra gereğince haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı o mala yönelik olarak, haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Trafik kaydına konulan haciz geçerli bir haciz midir, araç yakalanmadan satış istenebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/30633 · K. 2018/2742 ·
İcra müdürlüğü, hacizli araçlar için fiili haciz ve yakalama talep edilmediği ve kıymet takdiri kesinleşmediği gerekçesiyle alacaklının satış talebini reddetmiş, icra mahkemesi de şikâyeti reddetmişti. Daire, haczedilen aracın trafik kaydına konulan haczin fiili haciz gibi geçerli olduğunu, muhafaza altına alınmamış aracın satışı mümkün olmasa da alacaklının satış talebinde bulunmasına yasal engel bulunmadığını belirtti. Satış talebinin, satış avansının yatırıldığı tarihte yapılmış sayılacağını da ekleyerek kararı bozdu. Karar, 7343 sayılı Kanundan önceki İİK m. 106 metnine göre verilmiştir.
Sonuç: Eski metin döneminde araç yakalanmadan da geçerli satış talebi yapılabiliyordu; trafik kaydındaki haciz fiili haciz gibi geçerlidir.
2. Borçlu adına kayıtlı olmayan araca haciz konulabilir mi?Yargıtay 8. Hukuk Dairesi · E. 2015/14962 · K. 2017/17135 ·
Şikâyetçi şirket, noter satış sözleşmesiyle satın aldığı araca, takibin tarafı olmadığı hâlde kapatılmış bir talimat dosyasına usulsüz biçimde taraf olarak eklenmesi yoluyla haciz konulduğunu ileri sürdü. İcra mahkemesi, durumun mülkiyetin tespiti için yargılama gerektirdiği gerekçesiyle şikâyeti reddetti. Daire, haciz isteme yetkisinin kural olarak takip alacaklısına ait olduğunu, trafik tescil kayıtlarına göre borçlu sıfatı bulunmayan üçüncü kişi adına kayıtlı araç hakkında haciz uygulanmasının mümkün olmadığını ve bunun şikâyet yoluyla incelenebileceğini belirterek haczin kaldırılması gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.
Sonuç: Trafik kaydına göre borçlu sıfatı bulunmayan kişi adına kayıtlı araca konulan haciz şikâyet yoluyla kaldırılabilir.
3. Çiftçinin traktörü İİK m. 82/1-4'e göre haczedilebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/1643 · K. 2018/14178 ·
Borçlu, geçimini çiftçilikle sağladığını ileri sürerek traktörüne konulan haczin kaldırılmasını istedi; mahkeme, emniyet araştırmasına dayanarak emekli maaşı ve iş yeri ortaklığı nedeniyle şikâyeti reddetti. Daire, asıl işi çiftçilik olan borçlunun yan iş yapmasının veya emekli maaşı almasının çiftçilik sıfatını ortadan kaldırmadığını, traktörün İİK m. 82/1-4 kapsamında zorunlu ziraat aleti olduğunu belirtti. Arazinin miktar ve vasfı dikkate alınarak traktör ihtiyacı, traktörün kıymeti ve hâline münasip traktörün bedeli bilirkişiyle tespit edilmeden karar verilmesini eksik inceleme sayarak kararı bozdu.
Sonuç: Asıl mesleği çiftçilik olan borçlunun traktörü korunur; değeri fazlaysa satılır ve hâline uygun bir traktör bedeli borçluya bırakılır.
4. Borçlu şirket mesleki eşya haczedilmezliğinden yararlanabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/9292 · K. 2018/5253 ·
Borçlu limited şirket, makine ve kalıplarının mesleği için gerekli olduğunu ileri sürerek haczin kaldırılmasını istedi; mahkeme kalıplar yönünden şikâyeti kısmen kabul etti. Daire, meslek ile teşebbüsün ayrılmasında emek ile sermayenin karşılıklı oranlarına bakan ekonomik ölçütü açıkladı. Borçlunun tüzel kişiliğe sahip bir limited şirket olduğunu, şirketin gerçek kişi gibi meslek sahibi olamayacağını ve İİK m. 82'deki haczedilmezlik şikâyet hakkından yararlanamayacağını belirterek şikâyetin reddi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.
Sonuç: Haczedilmezlik, emeği sermayesinden ağır basan gerçek kişi borçluyu korur; borçlu şirket bu şikâyet hakkından yararlanamaz.
5. Haczedilmezlik şikâyeti için haczin ayakta olması gerekir mi; düşen haciz şikâyeti konusuz bırakır mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/10084 · K. 2023/2673 ·
Borçlu, traktörünün İİK m. 82/1-4 gereği haczedilemeyeceğini ileri sürdü. Daire, haczedilmezlik şikâyeti için şikâyet tarihinde hukuken geçerli bir haczin bulunması gerektiğini ve önce İİK m. 106 ile 110'a göre haczin düşüp düşmediğinin belirlenmesi gerektiğini açıkladı. Araç takyidat bilgileri ve icra müdürlüğünün cevabi yazısından, haciz tarihinde uygulanan altı aylık sürede satış istenmediğini ve avans yatırılmadığını, hacizlerin mahkemenin karar tarihinden önce düştüğünü saptadı. Şikâyet konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerekirken esasın incelenmesini isabetsiz bularak kararı resen bozdu.
Sonuç: Haczedilmezlik şikâyeti ayakta bir hacze bağlıdır; haciz yargılama sırasında düşerse şikâyet hakkında karar verilmesine yer olmaz.
6. Yakalama satış isteme süresini keser mi; ihtiyati hacizde süre ne zaman başlar?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/11183 · K. 2022/14134 ·
Bölge adliye mahkemesi, araç üzerindeki haczin süresinde satış istenmediği için düştüğü gerekçesiyle ihalenin feshine karar vermişti. Daire, ihtiyati haczin kesin hacze dönüştüğü tarihten itibaren satış isteme sürelerinin başladığını, yakalama işleminin bu süreyi kesmediğini açıkladı. Somut olayda Daire, kesin hacze dönüşme tarihi olarak ödeme emrinin tebliğ tarihini esas alıp bu tarihten itibaren altı aylık yasal süre içinde avansın yatırıldığını ve satışın istendiğini, haczin düşmediğini saptayarak kararı bozdu. Karar, 7343 sayılı Kanundan önceki metne göre verilmiştir.
Sonuç: İhtiyati hacizde satış isteme süresi, ihtiyati haczin kesin hacze dönüştüğü tarihten başlar.
7. 7343 sayılı Kanunla gelen gider kuralı geçiş döneminde nasıl uygulanır?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/1047 · K. 2025/2472 ·
Hacizden sonra taşınmaz hissesini satın alan üçüncü kişi, haczin İİK m. 106 ve 110 gereği düştüğünü ileri sürerek haczin kaldırılmasını istedi. Daire, elektronik satışa geçişten sonra haczedilen mallarda kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının tarifeye göre peşin yatırılmasının zorunlu olduğunu; geçişten önce haczedilen mallarda bu zorunluluk bulunmasa da 08.03.2022'de yürürlüğe giren tarifeden önce satış istenip giderleri eksik kalan dosyalarda eksiğin 08.03.2023'e kadar tamamlanması gerektiğini, bu sürenin kesin olduğunu ve muhtıra çıkarılmasının gerekmediğini açıkladı. Bu inceleme yapılmadan karar verilmesini isabetsiz bularak kararı bozdu.
Sonuç: Geçiş öncesi satış talebinde eksik giderler 08.03.2023'e kadar tamamlanmadıysa satış talebi vaki olmamış sayılır.
8. Araçta satış isteme süresi haciz kararından mı, trafik kaydına şerh tarihinden mi başlar?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2024/2411 · K. 2024/7574 ·
Borçlu, traktörü üzerindeki haczin İİK m. 82/1-4 uyarınca kaldırılmasını istedi; icra mahkemesi şikâyeti reddetti, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Daire, taşınırın usulüne uygun haczedildiğinin kabulü için icra müdürlüğünce haciz kararı verilmesinin yeterli olduğunu, haczin geçerliliği için ayrıca trafik siciline şerh verilmesinin zorunlu olmadığını ve İİK m. 106-110 uyarınca haczin düşüp düşmediği belirlenirken sürenin başlama tarihi olarak haciz kararının verilme tarihinin esas alınacağını açıkladı. 18.03.2022 tarihli haciz için haciz tarihinde yürürlükte olan altı aylık sürede satış istenmediğini, haczin ilk derece mahkemesinin karar tarihinden önce düştüğünü saptayarak konusuz kalan şikâyetin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı resen bozdu. Karar, 7343 sayılı Kanundan önceki İİK m. 106 metnine göre verilmiştir.
Sonuç: Satış isteme süresi, trafik kaydına şerh tarihinden değil icra müdürlüğünün haciz kararını verdiği tarihten başlar.
9. İcra müdürünün satış talebini reddetmesi haczi düşürür mü?Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2025/785 · K. 2026/331 ·
Sıra cetveline yapılan şikâyette, haczedilmiş iş makinelerinin satış bedelinden pay ayrılan alacaklı bankanın haczinin, icra müdürlüğü satış talebini reddettiği için düşüp düşmediği tartışıldı. Hukuk Genel Kurulu, karar düzeltme üzerine önceki kararını kaldırarak işin esasını inceledi. İcra müdürünün satış talebinin reddine karar vermesinin haczin düşmesi sonucunu doğurmayacağını, esas olanın alacaklının İİK m. 106'daki süreler içinde satış istemesi olduğunu, süresinde talep edip gideri yatıran alacaklının talebinin icra müdürünce reddedilemeyeceğini açıkladı. Süresinde satış talep edip avans yatıran alacaklının haczinin ayakta olduğunu belirterek direnme kararını bozdu. Karar, 7343 sayılı Kanundan önceki İİK m. 106 metnine göre ve 2006 tarihli bir haciz hakkında verilmiştir.
Sonuç: Süresinde ve o dönemin kurallarına göre gider yatırılarak yapılan satış talebi, icra müdürü reddetse bile haczi ayakta tutar.
10. İcra müdürü kıymet takdiri yapılmadığı gerekçesiyle satış talebini reddedebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/13232 · K. 2017/4057 ·
Fiilen haczedilen aracın kıymet takdiri yapıldıktan sonra alacaklının satış talebi, icra müdürlüğünce kıymet takdirinin haber verilmeden yaptırıldığı ve önceki ret kararına uyulmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, icra mahkemesi şikâyeti reddetmişti. Daire, hacizli malın satışının süresinde istenmesinin yeterli olduğunu, diğer satış şartlarının oluşup oluşmadığının irdelenmesinin gerekmediğini; icra müdürlüğünün talep süresindeyse kabulüne, değilse reddine karar vermesi gerektiğini belirterek şikâyetin kabulü gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu. Karar, 7343 sayılı Kanundan önceki İİK m. 106 metnine göre verilmiştir.
Sonuç: Eski metin döneminde süresinde yapılan satış talebini icra müdürlüğü kıymet takdiri gibi gerekçelerle reddedemezdi.
11. Hacizden önce noterden satın alınan ama trafikte devri yapılmayan araçYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/3245 · K. 2025/3947 ·
Üçüncü kişinin istihkak davası, borç ödenip hacizler kalktığı için konusuz kalmış; mahkeme yargılama giderleri ve vekâlet ücretini alacaklılara yüklemişti. Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz başvurusu üzerine Daire, aracın hacizden önce noterde yapılan sözleşmeyle üçüncü kişi tarafından satın alındığını ve mülkiyetin hacizden önce ona geçtiğini, ancak alıcı satışı trafik tescil kuruluşuna bildirmediği için aracın borçlu adına kayıtlı iken haczedildiğini belirtti. Davanın açılmasına sebebiyet vermeyen alacaklının giderlerden sorumlu tutulmasını doğru bulmayarak kararı kanun yararına bozdu; bozma hükmün hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Karardaki noter satışı 2009 tarihlidir; bugün satış ve devir işlemi trafik tescil kuruluşuna bildirilir ve bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır (KTK m. 20/d).
Sonuç: Eski düzende hacizden önce noterden satın alan kişi malik olsa da devri trafiğe bildirmezse, kayda güvenerek haciz koyduran alacaklı yargılama giderinden sorumlu tutulmaz.
Sık sorulan sorular
Araç haczi ne zaman düşer?
İİK m. 106/1'e göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir; İİK m. 110/1'e göre satış kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alınıp süre içinde yenilenmezse haciz kalkar. Araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı satış talebiyle birlikte peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m. 106/4-5). Değişikliğin o yerde uygulanmaya başladığı tarihten önce haczedilen araçlarda değişiklikten önceki hükümler uygulanır (İİK geçici m. 18).
Araca haciz konması için aracın bağlanması gerekir mi?
Hayır. İİK m. 79/2'ye göre resmî sicile kayıtlı malların haczi, takibin yapıldığı icra dairesince kaydına işletilmek suretiyle doğrudan da yapılabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre haczedilen aracın trafik kaydına konulan haciz fiili haciz gibi geçerlidir.
Aracın yakalanmasını beklemek satış isteme süresini durdurur mu?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre yakalama işlemi satış isteme süresini kesmez; haczin düşmemesi için alacaklının yasal sürede satış talep etmesi ve satış avansını yatırması gerekir. Bugünkü İİK m. 106/4 ise araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılmasını arar.
Yakalanan araç nereye götürülür?
İİK m. 88'e göre icra müdürlüklerinin talebi üzerine kolluk kuvvetlerince yakalanan araçlar en geç üç iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir. Haczedilen mallar, Adalet Bakanlığınca yetki verilen kişilere ait lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir.
İşimde kullandığım kamyonet veya taksi haczedilebilir mi?
İİK m. 82/1-2, ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşyanın; m. 82/1-4 de küçük nakliye erbabının geçimini temin eden nakil vasıtalarının haczedilemeyeceğini söyler. Bu istisna borç o malın bedelinden doğmuşsa uygulanmaz ve malın kıymeti fazlaysa mal satılıp bedelinin hâline uygun bir kısmı borçluya bırakılır (İİK m. 82/2-3). Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlu limited şirketin bu haczedilmezlikten yararlanamayacağını kabul etmiştir.
Çiftçinin traktörü haczedilebilir mi?
İİK m. 82/1-4 çiftçinin kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan nakil vasıtalarını ve ziraat aletlerini korur. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre traktör bu kapsamdadır; asıl mesleği çiftçilik olan borçlunun emekli maaşı alması bu sıfatı ortadan kaldırmaz. Traktörün değeri borçlunun hâline uygun traktörün bedelinden fazlaysa traktör satılır ve gerekli para borçluya bırakılır.
İcra müdürü satış talebini reddederse haciz düşer mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.05.2026 tarihli kararında, icra müdürünün satış talebinin reddine karar vermesinin haczin düşmesi sonucunu doğurmayacağını kabul etmiştir. Kurul'a göre alacaklı süresinde satış istemiş ve gerekli giderleri yatırmışsa icra müdürü kıymet takdirinin yapılmadığı gerekçesiyle ya da başka sebeplerle talebi reddedemez. Giderler süresinde yatırılmamışsa ise satış istenmemiş sayılır ve haciz düşer. Karar, 7343 sayılı Kanundan önceki metne göre verilmiştir; bugün araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı satış talebiyle birlikte peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m. 106/4-5).
Haciz düşünce trafik kaydındaki şerh nasıl silinir?
İİK m. 110/2'ye göre haczedilen resmî sicile kayıtlı malların, icra dairesiyle yapılacak yazışmalar sonucunda haczinin kalktığı tespit edilirse sicili tutan idare haciz şerhini terkin eder ve işlemi icra dairesine bildirir. Haciz kalktığı hâlde yedieminde kalan araç, İİK m. 88/a'ya göre icra dairesince resen tasfiye edilir.
Hacizden önce noterden satın aldığım araca haciz konulursa ne olur?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, hacizden önce noterde yapılan sözleşmeyle satın alınan araçta mülkiyetin hacizden önce alıcıya geçtiğini kabul etmiştir. Ancak aynı kararda alıcı satışı trafik tescil kuruluşuna bildirmediği için aracın borçlu adına kayıtlı iken haczedildiği, bu yüzden alacaklının yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı belirtilmiştir. Karardaki noter satışı 2009 tarihlidir; bugünkü KTK m. 20/d'ye göre satış ve devri noter yapar, işlem üç iş günü içinde trafik tescil kuruluşuna bildirilir ve bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası İİK m. 96 vd. maddelerindeki istihkak yoluyla ileri sürülür; malın haczini öğrenen üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder (İİK m. 96/3).
Haczin düşmesine sebep olan alacaklı masraflardan sorumlu mudur?
Evet. İİK m. 110/3'e göre süresinde satış istemeyerek ya da talebi geri alıp yenilemeyerek haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala yönelik olarak haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.
Araç haczine karşı nereye ve ne kadar sürede şikâyet edilir?
İcra dairesinin işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet edilir (İİK m. 4/1, m. 16/1). Şikâyet işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabilir (İİK m. 16). Haciz başka yerdeki icra dairesine yazılarak yaptırılmışsa hacizle ilgili şikâyetleri, istinabe olunan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi çözümler (İİK m. 79/2). Haciz takibin yapıldığı icra dairesince trafik kaydına doğrudan işlenmişse (İİK m. 79/2) işlemi yapan o dairedir; şikâyet de o dairenin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası
Bu alandaki diğer rehberler
- Araç rehin kaldırma: taşıt kredisi bitince rehnin fekki ve rehnin kaldırılması davası
- E tebligat nedir? Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi ve tebliğ tarihi (7201 sayılı Kanun m. 7/a)
- Haciz kaldırma (haciz fekki): borç ödenince ya da takip düşünce haciz nasıl kalkar?
- Tebligat SMS gelir mi? Kısa mesaj ile tebligatın farkı (7201 sayılı Kanun m. 7/a)
- Haciz şerhi nedir? Tapudaki haciz şerhinin ve ipoteğin kaldırılması
- Tebligatı almazsam ne olur? Kapıda bulunmama, imzadan kaçınma ve usulsüz tebligat (Tebligat Kanunu m. 21, 32, 35)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.