E tebligat nedir? Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi ve tebliğ tarihi (7201 sayılı Kanun m. 7/a)

Elektronik tebligat, mahkemenin, icra dairesinin ya da tebligat çıkarmaya yetkili başka bir merciin tebliğ edeceği evrakı kâğıt yerine elektronik ortamda muhatabın elektronik tebligat adresine göndermesidir. Dayanağı 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a'dır; maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Elektronik Tebligat Yönetmeliği'ndedir (m. 7/a/son).

7201 sayılı Kanun m. 7/a/5'e göre bu Kanun uyarınca yapılan elektronik tebligat işlemleri, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (PTT) tarafından kurulan ve işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden yürütülür; sistemin güvenliğini ve kayıtlı verilerin muhafazasını sağlayacak tedbirleri PTT alır. Yönetmelik m. 9'a göre işleyiş şöyledir: 1) tebligatı çıkaran merci elektronik tebligat mesajını hazırlayıp UETS'ye teslim eder; 2) UETS mesajı zaman damgasıyla ilişkilendirerek muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştırır; 3) tebliğ edilecek içerik ve ekleri UETS şifreler, bunları yalnız muhatap görür; 4) delil kayıtları mesajın tamamı adrese ulaştığı anda üretilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, elektronik tebligat için muhatabın UETS'ye kayıtlı bir elektronik tebligat adresi bulunmasını şart saymıştır: başka bir sistem ya da UETS'ye kayıtlı olmayan bir elektronik adres Tebligat Kanunu anlamında belgelendirme işlevi taşımaz; elektronik tebligat yapılamayan bir muhataba evrak yine de elektronik yolla, örneğin UYAP üzerinden gönderilirse tebligat işlemi yok sayılır. (Yargıtay HGK, E. 2023/455)¹ Yargıtay 10. Hukuk Dairesi de, Tebligat Kanunu m. 7/a ve Elektronik Tebligat Yönetmeliği dahil tebligat mevzuatında duruşma gününün UYAP'tan öğrenilmesi usulünü öngören bir düzenleme bulunmadığını belirtmiş; duruşma günü kendisine usulüne uygun davetiyeyle bildirilmeyen vekilin yokluğunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesini bozma nedeni saymıştır. (Yargıtay 10. HD, E. 2021/12549)² Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da aynı sonuca varmıştır: Tebligat Kanunu anlamında elektronik tebligatı UETS'den alınan elektronik tebligat adresine yapılan tebligat olarak tanımlamış; duruşma gününün UYAP'tan öğrenilmesi usulünü öngören bir düzenleme bulunmadığından, mazeret dilekçesinde UYAP'tan öğrenme talebi bulunan vekile bile yeni duruşma gününün tebliğ edilmesi gerektiğine karar vererek direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. (Yargıtay HGK, E. 2017/1824)³

Bu rehber, sistemin hukuki çerçevesini anlatır. UETS'nin, UYAP'ın ya da e-Devlet Kapısı'nın ekranları ve menüleri kanunda ya da yönetmelikte tanımlı değildir; sayfada bunlar hakkında bir şey söylenmez, yalnız yönetmelik metninin söylediği kadarı aktarılır.

7201 sayılı Kanun m. 7/a/1, tebligatın elektronik yolla yapılmasını şu kişiler için zorunlu tutar: 1) 5018 sayılı Kanun'a ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerdeki kamu idareleri ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar; 2) mahallî idareler; 3) özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları; 4) kamu iktisadi teşebbüsleri ile bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri; 5) sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar; 6) kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; 7) kanunla kurulanlar dahil tüm özel hukuk tüzel kişileri; 8) noterler; 9) baro levhasına yazılı avukatlar; 10) sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler; 11) idareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini ya da kamu çoğunluklu ortaklıkları yargı mercileri, icra müdürlükleri veya hakemler önünde vekil sıfatıyla temsile yetkili kişilerin bağlı bulunduğu birim. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre ticaret şirketleri, kendisine elektronik tebligat yapılması zorunlu olan bu özel hukuk tüzel kişilerindendir.¹

Listede olmayan gerçek ve tüzel kişiler için elektronik tebligat isteğe bağlıdır: m. 7/a/2'ye göre bu kişilere talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir ve adres verildikten sonra bunlara da tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Kanunda bir gerçek kişinin, listede sayılmadıkça, kendiliğinden elektronik tebligat adresi edinmiş sayılacağına dair bir hüküm yoktur.

Baro levhasına yazılı avukatlar listede sayılmıştır (m. 7/a/1-9); ancak avukatın kendi adına taraf olduğu davada durum farklı olabilir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin incelediği davada davalı, dosyada avukat olarak değil taraf (asil) olarak yer alan bir avukattı; bölge adliye mahkemesi, PTT'nin cevabına göre davalının UETS adresinin avukatlık mesleğinden kaynaklanmayan kişisel tebligatlara kapalı olduğunu, bu yüzden ona e-tebligat yapılamayacağını ve fiziki yoldan yapılan tebligatların usulüne uygun olduğunu kabul etmiş; Daire de davalıya tebligatların usul ve yasaya uygun yapıldığını belirterek kararı onamıştır. (Yargıtay 3. HD, E. 2025/2818)⁴

Zorunluluk kapsamındakiler için başvuru, zorunluluğun başladığı tarihten itibaren bir ay içinde ilgili kurum, kuruluş veya birlik tarafından PTT'ye yapılır (Yönetmelik m. 6/1); başvuruya kamu kurumlarında DETSİS, MERSİS'e kayıtlı tüzel kişilerde MERSİS numarası ve sistem bilgileri, gerçek kişilerde kimlik numarası dahil kimlik bilgileri eklenir (m. 6/2). Bu kişiler için oluşturulan adres, adres sahibine teslim edilmek üzere ilgili kurum, kuruluş veya birliğe gönderilir (m. 8/2). Zorunluluk kapsamı dışındaki gerçek veya tüzel kişiler adres almak için PTT'ye başvurabilir (Yönetmelik m. 7/1). PTT kimliği Türk vatandaşlarında kimlik numarası bulunan Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı, pasaport, kanunen kimlik yerine geçen geçerli resmî belge veya güvenli elektronik imza; yabancılarda yabancı kimlik numarası, Mavi Kart numarası, pasaport veya güvenli elektronik imza; tüzel kişilerde tabi oldukları sistem bilgileriyle tespit eder (m. 7/2). 29/11/2023'te eklenen m. 7/3'e göre bu kişiler e-Devlet Kapısı vasıtasıyla UETS üzerinden iki aşamalı kimlik doğrulama yöntemiyle de başvuru yapabilir; yönetmelik başvurunun ekranda hangi adımlarla yapılacağını düzenlemez.

PTT, başvurudan itibaren bir ay içinde elektronik tebligat adresini, gerçek kişide kimlik bilgilerini, tüzel kişide tabi olduğu sistem bilgilerini esas alarak tek ve benzersiz olacak şekilde oluşturur ve UETS'ye kaydeder (Yönetmelik m. 8/1). Adres ilgilisine teslim edilir ve tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercilerin kullanımına derhâl sunulur (m. 8/3). Bu andan sonra, m. 7/a/2 uyarınca, o kişiye tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur.

Adres kapatılabilir. İsteğe bağlı adres, ilgilinin talebi üzerine talep tarihinden itibaren bir ay içinde kullanıma kapatılır (Yönetmelik m. 17/2); zorunluluk kalkarsa kurum bir ay içinde PTT'ye bildirir ve adres bildirimden itibaren bir ay içinde kapatılır (m. 17/1). Kısıtlılık, ceza infaz kurumuna girme veya askerlik hizmeti gibi sebeplerle hizmetten yararlanma imkânı kalkmış muhatabın adresi de ilgilisinin bildirimi üzerine bir ay içinde kapatılır (m. 17/3). Kapatılan adrese tebligat yapılamaz; adres yine de altı ay süreyle adres sahibinin erişimine açık tutulur (m. 18/1).

Kanun ve yönetmelikten çıkan şartlar şunlardır: 1) muhatabın UETS'ye kayıtlı ve kullanıma açık bir elektronik tebligat adresi bulunmalıdır (7201 sayılı Kanun m. 7/a/5; Yönetmelik m. 8/1); 2) evrakı tebligat çıkarmaya yetkili makam ve merci hazırlayıp UETS'ye teslim etmelidir (Yönetmelik m. 9/1); 3) mesaj muhatabın adresine ulaşmalıdır, çünkü tebliğ ulaşma tarihine bağlanır (m. 7/a/4). Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre muhataba elektronik yolla tebligat yapılabilmesi için onun kayıtlı bir elektronik tebligat adresinin olması gerekir; adresi bulunan muhataba artık klasik yolla tebligat yapılamaz, doğrudan elektronik yolla tebligat yapılması gerekir.¹

Kamu idarelerinde muhatap birimdir. Yönetmelik m. 9/5'e göre idareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini ya da kamu çoğunluklu ortaklıkları yargı mercileri ve icra müdürlükleri önünde temsile yetkili kişilerin bağlı bulunduğu birime tebligat yapılır; temsile yetkili kişilerin ayrı bir elektronik tebligat adresinin bulunması bu kuralı değiştirmez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin incelediği davada gerekçeli karar davalı Bakanlığın UETS'de kayıtlı adresine tebliğ edilmiş, vekil tebligatın kendisine yapılması gerektiğini ileri sürmüştü; Daire bu hükmü ilgili hukuk olarak gösterip istinaf başvurusunu süre yönünden reddeden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. (Yargıtay 9. HD, E. 2023/18878)⁵ Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da kesin süreli ihtarlı davetiyenin davacı idarenin UETS'de kayıtlı adresi yerine idare avukatının hesap sahibi olduğu UETS adresine gönderildiği davada, tebligatın idareyi vekil sıfatıyla temsile yetkili kişilerin bağlı bulunduğu birime yapılması gerektiğini, avukatın kişisel adresine yapılan elektronik tebligatın usulsüz olduğunu belirterek direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. (Yargıtay HGK, E. 2024/570)⁶

Vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır (7201 sayılı Kanun m. 11/1); kamu idarelerinde ise e-tebligat, vekilin kişisel adresine değil idarenin birim adresine yapılır (Yönetmelik m. 9/5).⁶ Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, gerekçeli kararın elektronik tebligatla tebliğ edildiği tarihte davalı idarenin vekili olmayan, daha önce istifa etmiş avukata yapılan tebligatı usulsüz saymış; 7201 sayılı Kanun m. 32 uyarınca idare vekilinin istinaf başvurusunun süresinde yapıldığının kabulü gerektiğine, süre yönünden ret kararının doğru olmadığına karar vermiştir. (Yargıtay HGK, E. 2023/638)⁷

7201 sayılı Kanun m. 7/a/4'e göre elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; Elektronik Tebligat Yönetmeliği m. 9/6 aynı kuralı tekrarlar. Hesap iki adımlıdır: 1) başlangıç, mesajın adrese ulaştığı gündür ve bu an delil kaydıyla belgelenir (Yönetmelik m. 9/4); 2) ulaşma gününü izleyen günden saymaya başlanır, beşinci günün bitimi tebliğ anıdır. Ayın 10'unda adrese ulaşan tebligat, ayın 15'inin sonunda yapılmış sayılır.

Kanun tebliği evrakın açılmasına ya da okunmasına bağlamaz; ölçüt adrese ulaşma tarihidir. Evrakın hiç açılmaması tebliğ tarihini ileri atmaz. Kişiye gönderilen bilgilendirme mesajının gelmemesi ya da geç gelmesi de tebligatın geçerliliğini etkilemez (Yönetmelik m. 10/3).

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu kuralı erken açılan tebligata da uygulamıştır: elektronik tebligatta tebellüğ tarihi, tebligatın muhatabın hesabına ulaştığı ya da okunduğu tarih değil, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonudur; Daireye göre böylece muhatabın hesabını kontrol etmeyerek tebliğin sonuçlarını geciktirmesi de önlenir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/4171)⁸ Olayda ödeme emri 14/08/2020'de borçlunun hesabına konulmuş ve ilk derece mahkemesinin tespitine göre aynı gün açılmıştı; Daire, tebliğin 19/08/2020 gün sonunda (saat 23.59:59) gerçekleştiğini, alacaklının aynı gün saat 20.57'de takipten vazgeçmesinin tebliğden önce yapılmış sayılacağını ve tebliğden önce vazgeçilen takipte tahsil harcı alınamayacağını belirterek şikâyeti reddeden kararı bozmuştur.⁸ Evrakın beşinci günden önce açılması, tebliğ tarihini öne çekmemiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi beşinci gün kuralını sigorta tahkiminde e-posta ile yapılan bildirime de uygulamıştır. İtiraz hakem heyeti, süre uzatımına muvafakat için taraf vekillerine aynı gün saat 23.00'e kadar kesin süre vermiş ve ara kararı aynı gün e-posta ile göndermişti. Daire, e-posta ile tebliğin usule aykırı olmadığını, ancak elektronik yolla yapılan tebligatın adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılması gerektiğini, bir günden kısa kesin sürenin de adil yargılanma hakkına uygun düşmediğini belirterek dosyadan el çekme kararını bozmuştur. (Yargıtay 4. HD, E. 2022/659)⁹ Daire bu değerlendirmeyi sigorta tahkiminde 5684 sayılı Kanun m. 30 ve HMK m. 438'in Tebligat Kanunu'na yaptığı atıf üzerinden yapmıştır; karar, e-postanın tahkim dışındaki işlerde tebligat yerine geçip geçmediğine değinmemiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre UETS'ye kayıtlı olmayan bir elektronik adres Tebligat Kanunu anlamında belgelendirme işlevi taşımaz.¹

Tebliğe bağlanan süreler (istinaf, temyiz, itiraz, cevap süreleri) bu tarihten işlemeye başlar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin onadığı kararda bölge adliye mahkemesi, gerekçeli kararın davalı Bakanlığın UETS'de kayıtlı adresine tebliğ edildiğini, yargılama süresince tüm tebligatların davalı kurumun e-tebligat adresine gönderildiğini ve istinaf başvurusunun yasal süre geçtikten sonra yapıldığını tespit ederek başvuruyu süre yönünden reddetmiştir.⁵ Tebliğ usulsüzse süre o tebliğden işlemez: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, vekâleti sona ermiş avukata yapılan e-tebligat nedeniyle istinaf başvurusunun süresinde yapıldığının kabulü gerektiğine karar vermiştir.⁷ Usule aykırı tebliğde muhatap tebliğe muttali olmuşsa, beyan ettiği tarih tebliğ tarihi sayılır (7201 sayılı Kanun m. 32).

7201 sayılı Kanun m. 7/a/3'e göre elektronik yolla tebligat zorunlu bir sebeple yapılamazsa Kanunda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır; Elektronik Tebligat Yönetmeliği m. 16 aynı kuralı tekrarlar. Kanun zorunlu sebebin ne olduğunu saymaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu boşluğu şöyle doldurmuştur: tebligat çıkarılacağı tarihte altyapının zarar görmesiyle UETS'nin çalışmaması ya da muhatabın başvurusu üzerine adresinin kapatılmış olması zorunlu sebep kabul edilebilir; elektronik tebligatı zorunlu olan bir şirketin tebligat tarihinde elektronik adresinin bulunmaması veya kendisi için oluşturulan adresin aktivasyonu yapılarak kullanıma açılmamış olması da zorunlu sebeptir ve bu hâlde klasik usullerle tebligat yapılır.¹

Kurul bu sonucun gerekçesini de açıkça yazmıştır: adresi açmamak zorunlu sebep sayılmasaydı yargılama süreci, adres kullanımı zorunlu olduğu hâlde adresini kullanıma açmayan kişinin keyfine bırakılmış olurdu.¹ Aynı kararda Kurul, tüzel kişi davalıya elektronik adresi olup olmadığı araştırılmadan ticaret sicilinden bildirilen adrese 7201 sayılı Kanun m. 35'e göre tebligat yapılmasını bozma sebebi saymış; önce şirketin tebligat tarihlerinde elektronik adresi bulunup bulunmadığının araştırılması, adresi yoksa m. 7/a/3 uyarınca klasik usule geçilmesi, klasik usulde tebligatın önce bilinen en son adrese (m. 10) yapılması, resmî kayıtlardaki adrese de önce normal tebligat çıkarılıp ancak iade hâlinde m. 35'e başvurulması gerektiğini belirtmiş; somut olayda Kurum belgelerinden anlaşılan bilinen son adrese klasik tebligat yapılmadan sicil adresine m. 35 tebligatı yapılmasını mevzuata aykırı bulmuştur.¹

Aynı ölçüt avukatlar için de uygulanmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre baro levhasına yazılı avukat, kendisine elektronik tebligat yapılması zorunlu kişilerden olsa da tebligatın yapılacağı tarihte elektronik tebligat adresi yoksa ya da adresi aktivasyon yapılarak kullanıma açılmamışsa elektronik tebligat mümkün değildir; bu zorunlu sebep yüzünden m. 7/a/3 ve Yönetmelik m. 16 uyarınca klasik usullere göre tebligat yapılır. Kurul, gerekçeli kararın tebliğ tarihinde elektronik tebligat adresi bulunmayan vekile posta yoluyla yapılan tebligatın yok hükmünde olduğunun söylenemeyeceğine karar vermiş ve istinaf başvurusunu süre yönünden reddeden bölge adliye mahkemesinin direnme kararını oy çokluğuyla onamıştır. (Yargıtay HGK, E. 2023/657)¹⁰

Adresi olan zorunlu muhataba posta yoluyla tebligat yapılmışsa sonuç farklıdır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin incelediği davada ilk derece mahkemesi kararı davalı idarenin vekiline posta yoluyla tebliğ edilmiş, bölge adliye mahkemesi idarenin istinaf başvurusunu süreden reddetmişti. Daire, m. 7/a ve Elektronik Tebligat Yönetmeliği gereğince idarenin elektronik tebligat adresine elektronik tebligat yapılmasının zorunlu olduğunu, ancak zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde diğer usullere geçilebileceğini belirterek kararı bozmuş; kararın idarenin elektronik tebligat adresine yeniden tebliğ edilmesinden sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini söylemiştir. (Yargıtay 5. HD, E. 2024/8828)¹¹

Elektronik adresi kullanıma açık bir şirkete posta yoluyla gönderilen bildirimin değeri de tartışılmıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin onadığı bir finansal kiralama davasında ilk derece mahkemesi, ihtarnamenin posta ile gönderildiği tarihte davalı şirketin aktif kullanıma açık elektronik tebligat adresi bulunduğunu, tebligatın m. 7/a gereği elektronik yolla yapılması zorunlu olduğundan posta yoluyla yapılan tebligatın yok hükmünde olduğunu, ayrıca posta yoluyla yapılan tebligatın da usule uygun olmadığını ve davalının usulüne uygun temerrüde düşürülmediğini kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Daire de bu kararı onamıştır. (Yargıtay 11. HD, E. 2025/4771)¹² Bu karar onama kararı olduğu için gerekçesi ilk derece mahkemesinindir ve ilk derece kararı iki ayrı dayanağa yaslandığından sonuç yalnız e-tebligat kuralına bağlanamaz.

Usulsüz tebliğin genel sonuçları (muhatabın tebliğe muttali olduğu tarih, süreler, şikâyet) bu sayfanın konusu değildir; bunlar "Tebligatı almazsam ne olur" rehberinde (/borclar-hukuku-avukati/tebligati-almazsam) anlatılmıştır.

E-tebligatta tebliğ mazbatasının yerini delil kayıtları alır. Yönetmeliğe göre delil kayıtları elektronik tebligat mesajının tamamının adrese ulaştığı anda üretilir (m. 9/4) ve aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılır (m. 14/1). Ulaşma anını gösteren kayıt, aynı zamanda beşinci günün hesabının başlangıcıdır (7201 sayılı Kanun m. 7/a/4).

Bilgilendirme mesajı tebligat değildir. Yönetmelik m. 10'a göre isteyen muhatap PTT'ye bir elektronik posta adresi veya kısa mesaj alabilen bir telefon numarası bildirir; elektronik tebligat adrese ulaştığı anda PTT muhataba bilgilendirme mesajı iletir; bu mesaj telefona ücreti karşılığında, elektronik postaya ücretsiz gönderilir (m. 10/1-2). Bilgilendirmenin herhangi bir nedenle yapılamamış veya geç yapılmış olması tebligatın geçerliliğini etkilemez (m. 10/3). Dolayısıyla mesajın gelmemesi beşinci gün hesabını değiştirmez. Kısa mesajla gelen bildirimlerin ne sayılıp ne sayılmadığı "Tebligat SMS gelir mi" rehberinde (/borclar-hukuku-avukati/sms-tebligat) ayrıca anlatılmıştır.