Hukuk rehberleri
Her rehber tek bir suçu ya da tek bir hukuki konuyu anlatır: hangi maddelere dayandığı, şartlarının ve sürelerinin ne olduğu, nasıl ispatlandığı ve Yargıtay'ın son yıllarda ne karara bağladığı. Anlatılan her şey ya kanunun kendi metnine ya da bir kararın tam metnine dayanır.
Rehberleri nasıl hazırladığımız
Ceza Hukuku rehberleri
Kişilere karşı suçlar
16 rehber
- Kasten öldürme suçu (TCK m. 81-83)Kasten öldürme, Türk Ceza Kanunu'nun en ağır yaptırımını taşıyan suçudur. Bu rehber, m. 81'deki temel şekli, m. 82'deki nitelikli hâlleri ve m. 83'teki ihmali davranışla işleme hâlini; uygulamada en çok tartışılan öldürmeye teşebbüs ile kasten yaralama ayrımını ve Yargıtay 1. Ceza Dairesinin bu ayrımda aradığı ölçütleri anlatır.
- Taksirle öldürme suçu (TCK m. 85)Bir insanın ölümüne istenmeden sebep olmak Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesinde ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu rehber, cezanın hangi fıkraya göre belirlendiğini, bilinçli taksirin Yargıtay uygulamasında hangi eşiklerle kabul edildiğini, olası kastla öldürmeden nerede ayrıldığını, kusurun nasıl saptandığını ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Kasten yaralama suçu (TCK m. 86-87)Aynı yumruk, mağdurda bıraktığı ize göre bambaşka cezalara yol açar. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 86 ve 87. maddelerinin yaralamayı nasıl derecelendirdiğini, hangi hâllerde şikâyetin arandığını, haksız tahrik ve meşru savunmanın sınırlarını ve Yargıtay 1. Ceza Dairesinin bu sorularda aradığı ölçütleri anlatır.
- Taksirle yaralama suçu (TCK m. 89)Taksirle yaralama, başkasının vücuduna acı vermek veya sağlığını bozmak istemeden bu neticeyi doğurmak suçudur. En çetrefilli yanı şikâyet rejimidir: suç kural olarak şikâyete bağlıdır ve kanun bu koşulu ancak iki şart bir araya geldiğinde kaldırır — yaralama m. 89/1 kapsamı dışında olacak ve fiil bilinçli taksirle işlenmiş olacak. Nitelikli hâllerde ceza yarısından bir kata kadar artırılır. Bu rehber, TCK m. 89'un beş fıkrası arasındaki sınırları, trafik kazalarında m. 179 ile m. 89 arasındaki içtima sorunu ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin aradığı taksir unsurlarını açıklar.
- Cinsel saldırı suçu (TCK m. 102)Türk Ceza Kanunu'nun 102. maddesi tek bir suç değil, ağırlığı birbirinden çok farklı üç kademe kurar: sarkıntılık, temel şekil ve vücuda organ veya sair bir cisim sokulması. Dosyanın hangi kademede görüleceği cezayı, görevli mahkemeyi, şikâyetin rol oynayıp oynamadığını ve zamanaşımını birlikte değiştirir. Bu rehber o kademeleri, aralarındaki sınırı ve Yargıtay 9. Ceza Dairesinin bu sınırı çizerken kullandığı ölçütleri anlatır.
- Çocukların cinsel istismarı suçu (TCK m. 103)Türk Ceza Kanunu'nun 103. maddesi tek bir ceza değil, mağdurun yaşına ve fiilin ağırlığına göre değişen bir aralıklar dizisi kurar. Bu rehber maddenin kurduğu ayrımları, sarkıntılık düzeyinde kalan fiilin nerede bittiğini, reşit olmayanla cinsel ilişki suçuyla arasındaki sınırı, hangi mahkemenin görevli olduğunu ve Yargıtay 9. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Cinsel taciz suçu (TCK m. 105)Cinsel taciz, Türk Ceza Kanunu'nun cinsel dokunulmazlığa karşı suçları düzenleyen bölümünün son maddesidir ve diğerlerinden tek bir ölçütle ayrılır: mağdurun vücuduna temas yoktur. Bu rehber, TCK m. 105'in kurduğu ceza düzenini, ikinci fıkradaki nitelikli hâlleri, şikâyet koşulunun hangi fıkrada işlediğini ve Yargıtay'ın komşu suçlarla sınırı çizerken aradığı ölçütleri anlatır.
- Tehdit suçu (TCK m. 106)Öfkeyle söylenen her ağır cümle tehdit değildir; kanunun aradığı şey, ileride yapılacak belirli bir kötülüğün gösterilmesidir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 106. maddesinin üç ayrı tehdit biçimini nasıl ayırdığını, silahın cezayı nereye taşıdığını, uzlaştırmanın hangi hâlde işlediğini ve Yargıtay 6. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Şantaj suçu (TCK m. 107)Şantaj, Türk Ceza Kanunu'nun hürriyete karşı suçlar arasında düzenlediği ve tehdidin özel bir görünüm biçimi sayılan suçtur. Uygulamada asıl tartışma cezanın miktarında değil, aynı sözlerin şantaj mı, tehdit mi, yoksa yağma mı sayılacağındadır. Bu rehber, m. 107'nin iki fıkrasını, iki fıkranın da aradığı yarar unsurunu, komşu suçlarla sınırı ve Yargıtay 6. Ceza Dairesinin bu sınırı çizerken kullandığı ölçütleri anlatır.
- Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu (TCK m. 109)Bu rehber, bir kimsenin bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakılması suçunun kanuni tanımını, cezasını, nitelikli hâllerini ve Yargıtay'ın uygulamada aradığı ölçütleri anlatır. Suçun başka bir suçun yanında ne zaman ayrıca cezalandırıldığı, tek fiille birden fazla mağdura karşı işlenmesinin sonucu ve TCK m. 110'daki etkin pişmanlık hükmünün koşulları üzerinde durur.
- Konut dokunulmazlığının ihlali suçu (TCK m. 116)Konutun veya işyerinin sahibinin rızası dışında girme veya buradan çıkmama, tek başına suç sayılmıştır. Ancak bu suçun asıl kırılganlığı başka yerdedir: hangi fıkranın uygulanacağı — konut mu iş yeri mi, gündüz mü gece mi — hem cezanın türünü hem miktarını değiştirir. Bu rehber, TCK m. 116'nın dört fıkrasının farklı rejim taşıdığını, rızanın meşru bir amaca yönelik olması gerektiğini, gece vaktinin nasıl hesaplandığını ve uzlaştırmanın hangi hâlde kapandığını Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatır.
- Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu (TCK m. 123)Israrla telefon etmek, gürültü yapmak ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunmak Türk Ceza Kanunu'nun 123. maddesinde suç sayılmıştır. Bu rehber, maddenin iki dar unsurunu — ısrar ve sırf huzuru bozma maksadı — Yargıtay 12. Ceza Dairesinin kararları üzerinden anlatır; suçun ısrarlı takipten (TCK m. 123/A) nasıl ayrıldığını, şikâyet süresini, uzlaştırmayı ve cezanın nasıl belirlendiğini gösterir.
- Israrlı takip suçu (TCK m. 123/A)Israrlı takip Türk ceza hukukuna 2022'de girdi; öncesinde aynı davranışlar ancak kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu kapsamında değerlendirilebiliyordu. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 123/A maddesinin aradığı ısrar unsurunu, nitelikli hâllerin sınırlarını, suçun eski maddeyle ilişkisini ve bu suça ilişkin Yargıtay kararlarını anlatır.
- Hakaret suçu (TCK m. 125)Söylenen her ağır söz hakaret değildir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin hakareti nasıl tanımladığını, hangi cezaların ve sürelerin işlediğini, suçun nasıl ispatlandığını ve Yargıtay 4. Ceza Dairesinin bu sorularda çizdiği sınırı anlatır.
- Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK m. 134)Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesi tek bir suç değil, birbirine bağlı iki suç kurar: özel hayata ilişkin görüntü veya sesin kaydedilmesi ve aynı görüntü veya sesin başkalarının bilgisine sunulması. Bu rehber, ikisi arasındaki farkı, kamuya açık yerde çekilen görüntünün ne zaman özel hayat sayıldığını, kişisel verilere ilişkin TCK m. 136 ile sınırı ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu (TCK m. 136)Bu suç, kişisel verinin nasıl elde edildiğiyle değil, ne yapıldığıyla ilgilidir: veriyi bir başkasına vermek, yaymak ya da ele geçirmek. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin kapsamını, cezasını, özel hayatın gizliliğini ihlal ve kişisel verilerin kaydedilmesi suçlarıyla arasındaki sınırı, bir eylemin hangi hâllerde hukuka uygun sayıldığını ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
Malvarlığına karşı suçlar
7 rehber
- Hırsızlık suçu (TCK m. 141-147)Aynı fiil, nerede ve nasıl işlendiğine göre bir yıldan üç yıla kadar da cezalandırılabilir, beş yıldan on yıla kadar da. Hırsızlık Türk Ceza Kanunu'nun 141 ilâ 147. maddelerinde düzenlenir ve dosyanın seyrini belirleyen şey çoğu zaman fiilin kendisi değil, hangi fıkraya girdiğidir. Bu rehber basit ile nitelikli hırsızlık arasındaki sınırı, gece vakti işlenmesinin cezaya etkisini, malın değerinin azlığı ile zorunluluk hâlinin doğurduğu indirimleri ve Yargıtay 2. Ceza Dairesinin bu ayrımlarda aradığı ölçütleri anlatır.
- Yağma suçu (TCK m. 148-150)Yağma suçu, tehdit veya cebir kullanarak bir başkasını malını teslime ya da malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılma suçudur. TCK m. 148-150 suçun temel şeklini, nitelikli hallerini ve daha az cezayı gerektiren hallerini düzenler. Davalar ağır ceza mahkemesinde görülür, ceza altı yıldan on beş yıla kadar değişir. Bu rehber suçun unsurlarını, hırsızlıktan ayrımını, suçun ne zaman tamamlandığını ve Yargıtay 6. Ceza Dairesinin bu konularda kurduğu ölçütleri açıklar.
- Mala zarar verme suçu (TCK m. 151-152)Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen ya da tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi Türk Ceza Kanunu'nun 151. ve 152. maddelerine uyarınca cezalandırılır. Temel şekil şikâyete tabidir; TCK m. 152'deki nitelikli hâller ise resen soruşturulur ve daha ağır cezalandırılır. Bu rehber suçun kanuni çerçevesini, hangi hâlde şikâyetin arandığını, uzlaştırma kapsamına nasıl girildiğini ve Yargıtay'ın hırsızlıkla sınırı çizerken kullandığı ölçütü anlatır.
- Hakkı olmayan yere tecavüz suçu (TCK m. 154)Bu suçun üç fıkrası üç ayrı dünyayı düzenler: özel kişinin taşınmazına tecavüz, köyün ortak kullandığı mera ve yola tecavüz, bir de suların mecrasının değiştirilmesi. Şikâyet koşulu yalnız birincisinde vardır. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 154. maddesinin kurduğu bu üçlü yapıyı, suçun kesintisiz niteliğinin şikâyet süresine ve suç tarihine yaptığı etkiyi, hukuki uyuşmazlık ile suç arasındaki sınırı ve Yargıtay 8. Ceza Dairesi ile Ceza Genel Kurulunun aradığı ölçütleri anlatır.
- Güveni kötüye kullanma suçu (TCK m. 155)Başkasına ait bir malı muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere teslim alan kişi, o malı devrin amacı dışında kullanır ya da teslim aldığını inkâr ederse altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalır; mal görevi veya hizmeti nedeniyle teslim edilmişse ceza yedi yıla kadar çıkar. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 155. maddesinin kurduğu üç fıkralı düzeni, fıkralar arasındaki ceza farklılıklarını, zimmet ve dolandırıcılık suçlarından nasıl ayrıldığını, uzlaştırmanın hangi hallerde mümkün olduğunu ve Yargıtay 11. Ceza Dairesinin bu suçu nasıl değerlendirdiğini anlatır.
- Dolandırıcılık suçu (TCK m. 157-159)Her aldatma dolandırıcılık, her ödenmeyen borç suç değildir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 157-159. maddelerinin hileyi nasıl tanımladığını, nitelikli hâllerin cezayı nereye taşıdığını, zararı gidermenin ne kazandırdığını ve Yargıtay 11. Ceza Dairesinin hukuki ihtilaf ile suç arasına çizdiği sınırı anlatır.
- Karşılıksız yararlanma suçu (TCK m. 163)Bu suç uygulamada üç ayrı görünümle karşımıza çıkar: otomattan bedelini ödemeden yararlanmak, şifreli yayını izinsiz izlemek ve elektriği, suyu ya da doğal gazı ölçüm dışı bırakarak kullanmak. Bu rehber, üç fıkranın ayrı cezalarını, kaçak kullanım dosyalarında Yargıtay 2. Ceza Dairesinin aradığı delilleri ve zararın ödenmesinin kamu davasını nasıl engellediğini anlatır.
Topluma karşı suçlar
9 rehber
- Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu (TCK m. 170)Düğünde havaya sıkılan kurşun, kalabalık bir sokakta patlatılan madde, komşu evi de tutuşturan bir yangın: Türk Ceza Kanunu'nun 170. maddesi bunları kimse zarar görmese bile cezalandırır. Bu rehber maddenin hangi hareketleri suç saydığını, cezanın nasıl belirlendiğini, silahla tehdit ve 6136 sayılı Kanun'la ilişkisini ve Yargıtay 8. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu (TCK m. 179)Alkollü araç kullanmak başlı başına suçtur; kimsenin zarar görmesi gerekmez. Ama kaza olur ve sürücü taksirle yaralamadan cezalandırılırsa, aynı fiil için ayrıca trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan ceza verilmeyebilir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 179. maddesinin üç ayrı fiili nasıl ayırdığını, Yargıtay'ın zarar suçu-tehlike suçu ölçütünü hangi koşulla uyguladığını ve alkol düzeyinin bilinçli taksir değerlendirmesine nasıl girdiğini anlatır.
- Uyuşturucu madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188)Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesi uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunu düzenler. İmal, ithal ve ihraç fiilleri ile ülke içinde satma, verme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme ve bulundurma fiilleri bu madde kapsamındadır; ceza aralığı hangi fıkranın uygulandığına, maddenin türüne ve suçun işleniş biçimine göre değişir. Bu rehber hangi fiillerin suç sayıldığını, cezanın nasıl belirlendiğini, ticaret ile kullanmak için bulundurma arasındaki sınırı ve Yargıtay 10. Ceza Dairesinin bu suçta aradığı delil ölçütlerini anlatır.
- Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu (TCK m. 191)Bu suçun cezası kâğıt üzerinde iki yıldan beş yıla kadar hapis, ama dosyaların çoğu hiç mahkemeye gitmez. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin kurduğu erteleme ve denetimli serbestlik düzenini, o düzenin hangi anda bozulup dava açıldığını, ticaretle arasındaki sınırı ve Yargıtay 10. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Mühür bozma suçu (TCK m. 203)Mühür bozma dosyalarının çoğu, mührün fiziken kırılıp kırılmadığından çok iki başka soruya takılır: mühür usulüne uygun konulmuş muydu ve aynı yere ilişkin kaç dava var? Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 203. maddesinin kurduğu çerçeveyi, cezanın seri muhakeme usulünde nasıl hesaplandığını, zincirleme suç ile mükerrer dava arasındaki sınırı ve Yargıtay 11. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Resmî belgede sahtecilik suçu (TCK m. 204)Resmî belgede sahtecilik suçunun oluşması için belgenin nesnel olarak aldatma yeteneği taşıması gerekir. Bu yeteneğin bulunup bulunmadığını belirlemek hâkimin işidir ve belge aslı dosyaya getirtilip duruşmada incelenmeden yapılamaz. Kanunun üç fıkrası sıradan kişi, kamu görevlisi ve sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge için farklı ceza aralıkları öngörür.
- Özel belgede sahtecilik suçu (TCK m. 207)Türk Ceza Kanunu'nun 207. maddesi kâğıt üzerinde iki fıkradan ibarettir, ama uygulamadaki tartışmaların çoğu maddenin dışında geçer: belge özel mi resmî mi, sahtecilik maddi mi fikri, belgenin aldatma kabiliyeti dosyada nasıl denetlenir. Bu rehber, maddenin kurduğu çerçeveyi, cezayı yarıya indiren TCK m. 211'i ve Yargıtay 11. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (TCK m. 220)Bu suçun konusu tek bir eylem değil, bir yapıdır: kanunun suç saydığı fiilleri işlemek üzere kurulmuş, en az üç kişilik, hiyerarşisi ve sürekliliği olan bir örgütlenme. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin aradığı unsurları, örgüt ile iştirakin nerede ayrıldığını, kurucu, yönetici ve üyenin sorumluluklarının nasıl farklılaştığını, etkin pişmanlığın koşullarını ve Yargıtay'ın bu konularda benimsediği ölçütleri anlatır.
- Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu (TCK m. 245)Aynı madde numarası altında üç ayrı suç durur ve cezaları farklıdır: başkasının gerçek kartını izinsiz kullanmak, sahte kart üretmek, sahte kartla yarar sağlamak. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesinin fıkralarını, rızanın ne zaman suçu ortadan kaldırdığını, nitelikli dolandırıcılıkla arasındaki sınırı ve Yargıtay 11. Ceza Dairesi ile Ceza Genel Kurulunun aradığı ölçütleri anlatır.
Millete ve devlete karşı suçlar
6 rehber
- Görevi kötüye kullanma suçu (TCK m. 257)Görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı davranmasıyla değil, bu aykırılığın belirli bir sonuç doğurmasıyla suç hâline gelir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 257. maddesindeki icrai ve ihmali iki ayrı suçu, maddenin aradığı mağduriyet–kamu zararı–haksız menfaat şartını, 4483 sayılı Kanun uyarınca alınması gereken soruşturma iznini ve Yargıtay 5. Ceza Dairesinin bu konulardaki güncel ölçütlerini anlatır.
- Görevi yaptırmamak için direnme suçu (TCK m. 265)Kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 265. maddesinin temel şeklini, yargı görevi yapan kişilere karşı işlenme, silahla işlenme ve birden fazla kişiyle işlenme hâllerini, direnme sırasında ortaya çıkan yaralanmanın kasten yaralama hükümleriyle hangi koşulda içtima ettiğini, dava zamanaşımını ve Yargıtay'ın aradığı ölçütleri anlatır.
- İftira suçu (TCK m. 267)İftira, bir kimseye işlemediği bilinen hukuka aykırı bir fiili resmî makamlar önünde yüklemektir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinin aradığı unsurları, cezanın nasıl hesaplandığını, Anayasal şikâyet hakkının nerede bitip iftiranın nerede başladığını, suç uydurma ve başkasının kimliğini kullanma suçlarıyla sınırını, etkin pişmanlığın beş kademesini ve Yargıtay 8. Ceza Dairesinin güncel ölçütlerini anlatır.
- Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu (TCK m. 282)Bu suçta cezalandırılan şey para kazanmak değil, kazancın kaynağını gizlemektir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 282. maddesinin öncül suça bağladığı eşiği, hangi işlemlerin aklama sayıldığını, aklama ile suç eşyasının satın alınması arasındaki sınırı, cezayı belirleyen artırım ve etkin pişmanlık hükümlerini ve Yargıtay'ın bu dosyalarda aradığı ispat ölçütlerini anlatır.
- Hükümlü veya tutuklunun kaçması suçu (TCK m. 292)Bu suçun cezası altı aydan bir yıla kadar hapis, cebir ya da tehdit kullanılırsa bir yıldan üç yıla kadar hapistir; silahlı olarak ya da birden çok tutuklu veya hükümlü tarafından birlikte işlenirse verilecek ceza bir katına kadar artırılır. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 292., 293. ve 294. maddelerinin kurduğu düzeni, suçun kimler tarafından işlenebileceğini, etkin pişmanlık koşullarını, kaçmaya imkan sağlamanın niteliğini ve Yargıtay'ın aradığı ölçütleri anlatır.
- Silahlı terör örgütü üyeliği suçu (TCK m. 314, 3713 s. K. m. 5)Uygulamada silahlı terör örgütü üyeliği olarak yargılanan suç TCK m. 314/2'de düzenlenmiştir ve temel cezası beş yıldan on yıla kadar hapistir; TCK m. 314 aynı zamanda 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m. 3 uyarınca terör suçu sayıldığı için ceza m. 5/1 gereği yarı oranında artırılır ve uygulanan aralık yedi yıl altı aydan on beş yıla kadar hapse çıkar. Suçun oluşması için kişinin yalnız örgüt faaliyetlerini bilmesi veya desteklemesi yetmez; kişi örgütün hiyerarşik yapısına dahil olmalı, emirleri sorgulamaksızın yerine getirmeye hazır kalmalı ve organik bağ kurmalıdır. Yargıtay 3. Ceza Dairesi 2025 yılı kararlarında bu ölçütleri uygulayarak, kanıt yetersizliğinde beraata karar vermektedir.
Özel kanunlardaki suçlar
12 rehber
- Ateşli silahlar ve bıçaklar hakkında kanuna muhalefet suçu (6136 sayılı Kanun m. 13)Bu suçta hangi fıkranın uygulanacağı, cezanın kendisinden daha çok tartışılır: aynı olay, silahın niteliğine ve merminin sayısına göre altı aylık hapisten sekiz yıla kadar uzanan dört ayrı fıkradan birine girebilir. Bu rehber 6136 sayılı Kanun'un 13. maddesinin fıkraları arasındaki sınırı, 'vahim nitelik' ölçütünü, ekspertiz raporunun rolünü, silah ticaretiyle ayrımı ve Yargıtay 8. Ceza Dairesi ile Ceza Genel Kurulunun güncel kararlarını anlatır.
- Karşılıksız çek suçu (5941 sayılı Kanun m. 5)Bu suçta hapis cezası yoktur; yaptırım her çek için ayrı ayrı hesaplanan bir adli para cezası ile çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağıdır. Buna karşılık ödenmeyen para cezası doğrudan hapse çevrilir, dava asliye ceza mahkemesinde değil icra ceza mahkemesinde görülür ve şikâyet süresi Türk Ceza Kanunu'nun genel altı aylık süresi değil, İcra ve İflas Kanunu'nun üç aylık süresidir. Bu rehber, 5941 sayılı Kanun'un 5. maddesinin kurduğu düzeni ve Yargıtay 7. Ceza Dairesinin bu düzeni nasıl uyguladığını anlatır.
- Kaçakçılık suçu (5607 sayılı Kanun m. 3)Kaçakçılık, kanunda tek bir suç olarak değil, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3. maddesine yayılmış yirmiden fazla ayrı suç tipi olarak düzenlenmiştir. Bu rehber, bir dosyanın hangi fıkraya girdiğinin cezayı, zamanaşımını ve etkin pişmanlığı nasıl değiştirdiğini; gümrüklenmiş değerin neden dosyanın merkezinde durduğunu ve Yargıtay 7. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Sahte fatura düzenleme ve kullanma suçu (213 sayılı Kanun m. 359)Vergi kaçakçılığı suçlarının en çok tartışılan biçimi budur: gerçekte hiç yapılmamış bir alışverişin faturasını kesmek ya da böyle bir faturayı kayıtlara almak. Bu rehber, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinin bentlerini, sahte belge ile yanıltıcı belge arasındaki sınırı, dava açılmasını rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasına bağlayan 367. maddeyi, 2022 değişikliğiyle gelen etkin pişmanlık ve zincirleme suç düzenlemesini ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Taahhüdü ihlal suçu (2004 sayılı Kanun m. 340)Taahhüdü ihlalin karşılığı bir hapis cezası değil, üç aya kadar tazyik hapsidir: borçluyu ödemeye zorlayan, borç ödendiğinde biten bir yaptırım. Bu rehber, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 340. maddesinin hangi taahhüdü koruduğunu, Yargıtay'ın taahhüt tutanağında aradığı ölçütleri, icra ceza mahkemesindeki yargılamanın kendine özgü usulünü ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin güncel kararlarını anlatır.
- Bakaya ve firar suçları (1632 sayılı Kanun m. 63-66)Bu iki suç aynı kanunda yan yana durur ama farklı işler. Bakayada ceza mahkemesine gelmeden önce bir idari para cezası aşaması vardır; firarda ise saatle ölçülen bir gün hesabı belirleyicidir. Bu rehber, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 63 ve 66. maddelerinin kurduğu düzeni, askerî mahkemeler kaldırıldıktan sonra dosyanın hangi mahkemeye gittiğini ve Yargıtay 7. Ceza Dairesinin aradığı ölçütleri anlatır.
- Orman Kanunu suçları (6831 sayılı Kanun m. 91-93)"Orman Kanunu'na muhalefet" tek bir suçun adı değil, aynı kanunun ceza hükümleri faslında toplanmış bir suçlar grubunun ortak adıdır. Bu rehber, ağaç kesme (m. 91) ile işgal ve faydalanma (m. 93) suçlarını merkeze alarak kaçak orman emvali (m. 108) ve orman yangını (m. 110) hükümlerini, hangi fiilin suç hangisinin kabahat sayıldığını, cezanın nasıl hesaplandığını ve Yargıtay 7. Ceza Dairesinin bozma gerekçelerini anlatır.
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu suçları (2863 sayılı Kanun m. 65-74)2863 sayılı Kanun tek bir suç değil, birbirine benzeyen ama cezaları ve unsurları çok farklı olan bir suç grubu kurar. Bu rehber, uygulamada en çok karşılaşılan dört başlığı — izinsiz kazı ve define arama, sit alanına izinsiz müdahale, bulunan varlığı bildirmeme ve kültür varlığı ticareti — kanun metnine ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin güncel kararlarına dayanarak anlatır.
- Terörle Mücadele Kanunu suçları (3713 sayılı Kanun m. 7)Terörle Mücadele Kanunu'nun 7. maddesi iki ayrı şeyi düzenler: birinci fıkra terör örgütü kurma, yönetme ve üyeliği Türk Ceza Kanunu'nun 314. maddesine bağlar; ikinci fıkra ise bağımsız bir suç olarak terör örgütü propagandasını cezalandırır. İkinci fıkra, maddenin bağımsız suç tanımlayan ve Yargıtay kararlarında çoğunlukla sosyal medya paylaşımları üzerinden tartışılan bölümüdür. Bu rehber maddenin kurduğu düzeni, Yargıtay'ın propaganda için aradığı eşiği ve dosyanın usul çerçevesini anlatır.
- Marka hakkına tecavüz suçu (6769 sayılı Kanun m. 30)Taklit ürün satan bir dükkânda yapılan aramayla başlayan dosyaların çoğu, marka metninin kendisinden çok usulde düğümlenir: şikâyeti kim yaptı, marka suç tarihinde tescilli miydi, arama kararı var mıydı. Bu rehber 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 30. maddesinin kurduğu suç tiplerini, cezalarını ve Yargıtay 7. Ceza Dairesinin bu dosyalarda aradığı ölçütleri anlatır.
- Sporda şiddet ve düzensizliğin önlenmesi kanununa muhalefet suçu (6222 sayılı Kanun m. 14-18)Bu başlık tek bir suç değil, beş ayrı maddede toplanmış bir suç grubudur. Dosyaların çoğu tribünde söylenen bir sözden ya da biletsiz girişten başlar; asıl ağırlığı yaratan şey ceza değil, mahkûmiyete otomatik olarak eklenen seyirden yasaklanma tedbiri ve o tedbirin getirdiği kolluğa başvurma yükümlülüğüdür. Bu rehber, 6222 sayılı Kanunun 14 ilâ 18. maddelerini, yasaklanma tedbirinin nasıl doğup nasıl sona erdiğini ve Yargıtay 7. Ceza Dairesinin bu dosyalarda aradığı ölçütleri anlatır.
- İzinsiz kenevir ekimi suçu (2313 sayılı Kanun m. 23)Aynı bitkinin ekilmesi, dosyada üç ayrı suça karşılık gelebilir: elli günden az olmamak üzere adli para cezası, bir yıldan üç yıla kadar hapis ya da dört yıldan on iki yıla kadar hapis. Bu rehber 2313 sayılı Kanun'un 23. maddesinin kurduğu üç kademeyi, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin bu kademeler arasındaki sınırı çizmek için kullandığı ölçütleri ve davanın hangi mahkemede görüleceğini anlatır.
İş Hukuku rehberleri
6 rehber
- İşe iade davası: iş güvencesinin şartları, süreler ve sonuçlarİş güvencesi, belirli şartları taşıyan işçinin iş sözleşmesinin ancak geçerli bir sebeple feshedilebilmesini sağlar. Bu rehber, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18-21. maddelerini, işe iade talebinin arabuluculuk ve dava sürelerini, davanın hangi mahkemede ve hangi usulle görüldüğünü ve Yargıtay'ın geçerli sebep denetiminde kullandığı ölçütleri anlatır.
- Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı (1475 sayılı Kanun m. 14, 4857 sayılı Kanun m. 17)Kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı çoğu zaman aynı davada istenir ama farklı kurallara bağlıdır. Bu rehber, iki tazminatın hangi fesihlerde doğduğunu, nasıl hesaplandığını, hangi sürelere ve usule tabi olduğunu ve Yargıtay'ın istifa, ikale ve ispat yükü konusunda aradığı ölçütleri kanun ve karar metinlerine dayanarak anlatır.
- Yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti ve diğer işçilik alacakları (4857 sayılı Kanun m. 41, m. 53, m. 59)Fazla çalışma, kullanılmayan yıllık izin, hafta tatili ve genel tatil çalışması ile ödenmeyen ücret, iş sözleşmesinden doğan ve çoğu zaman aynı davada istenen alacaklardır. Bu rehber, her birinin 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki dayanağını, ispat yükünün kimde olduğunu, zamanaşımını ve Yargıtay'ın bordro, tanık ve izin kayıtları konusunda aradığı ölçütleri kanun ve karar metinlerine dayanarak anlatır.
- Mobbing (işyerinde psikolojik taciz): şartları, ispatı ve işçinin haklarıİşyerinde psikolojik taciz, Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesinde işverenin önlemekle yükümlü olduğu bir durum olarak açıkça anılır. Bu rehber, mobbingin kanuni dayanağını, Yargıtay'ın bir davranışı mobbing sayarken aradığı unsurları, ispat ölçüsünü, manevi tazminat ve haklı fesih yollarını, davanın hangi mahkemede ve hangi usulle görüldüğünü anlatır.
- İş kazası tazminatı: meslek hastalığı, işverenin sorumluluğu, hesap ve zamanaşımıİş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünü yitiren işçi ile ölen işçinin yakınları, Sosyal Güvenlik Kurumunun karşılamadığı zararın tazminini işverenden ve kusurlu diğer kişilerden isteyebilir. Bu rehber, olayın iş kazası ya da meslek hastalığı sayılmasının koşullarını, işverenin sorumluluğunun dayanağını, kusur ve maluliyet oranının nasıl ispatlandığını, maddi ve manevi tazminatın nasıl belirlendiğini, SGK ödemelerinin mahsubunu, zamanaşımını ve davanın hangi mahkemede hangi usulle görüldüğünü Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- Sendikal tazminat ve toplu iş sözleşmesi uyuşmazlıkları6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, işçinin sendika üyeliği ve sendikal faaliyeti nedeniyle ayrımcılığa uğramasını yasaklar ve toplu iş sözleşmesinden kimlerin, hangi tarihten itibaren yararlanacağını belirler. Bu rehber sendikal tazminatın şartlarını ve hesabını, sendikal nedenin ispatını, toplu iş sözleşmesinden yararlanma koşullarını, bu davaların görüldüğü mahkemeyi ve Yargıtay'ın kullandığı ölçütleri anlatır.
Gayrimenkul Hukuku rehberleri
14 rehber
- Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma davalarıKamulaştırmada bedel mahkemede tespit edilir; kamulaştırmasız el atmada ise malik bedeli dava yoluyla ister. Bu rehber, Kamulaştırma Kanunu'nun (2942) satın alma, bedel tespiti, dava hakkı ve acele kamulaştırma hükümlerini, bedelin arsa ve arazide nasıl hesaplandığını ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesi ile Hukuk Genel Kurulunun el atma, bilirkişi raporu, faiz ve harç konusunda aradığı ölçütleri anlatır.
- Reddi miras, tenkis, vasiyetnamenin iptali ve mirasçılık belgesiMiras davalarının çoğu kısa ve kendiliğinden işleyen sürelere bağlıdır. Bu rehber, Türk Medeni Kanunu'nun mirasın reddi, saklı pay, tenkis, ölüme bağlı tasarrufun iptali ve mirasçılık belgesi hükümlerini, bu davaların hangi mahkemede ve hangi usulle görüldüğünü ve Yargıtay'ın bu davalarda aradığı ölçütleri anlatır.
- Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu): aynen taksim, satış ve muhdesatHisseli bir taşınmazda paydaşlar malı nasıl paylaşacaklarında anlaşamazsa, paylaşmayı hâkim yapar. Bu rehber, Türk Medeni Kanunu'nun paylaşma istemine ilişkin hükümlerini, davadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğunu, davanın hangi mahkemede ve hangi usulle görüldüğünü ve Yargıtay'ın aynen taksim, satış ve muhdesat konusunda aradığı ölçütleri anlatır.
- Tahliye davası: kiracının hangi sebeplerle ve hangi sürede çıkarılabileceğiKonut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşme süresinin dolması kiracıyı çıkarmaya yetmez; kiraya veren kanunda sayılan bir sebebe ve o sebebe bağlı süreye uymak zorundadır. Bu rehber, Türk Borçlar Kanunu'ndaki tahliye sebeplerini, dava açma sürelerini, davadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğunu, icra yoluyla tahliyeyi ve Yargıtay'ın ihtiyaç, tahliye taahhüdü ve iki haklı ihtar konusunda aradığı ölçütleri anlatır.
- Ecrimisil davası: haksız işgal tazminatının şartları, hesaplanması ve zamanaşımıBir taşınmazı hakkı olmadan ve kötüniyetle kullanan kişiden malikin ya da paydaşın isteyebildiği kullanma tazminatına ecrimisil denir. Bu rehber, ecrimisilin Türk Medeni Kanunu'ndaki dayanağını, iyiniyetli ve kötüniyetli zilyet ayrımını, paydaşlar arasında aranan intifadan men koşulunu, ecrimisilin nasıl hesaplandığını, zamanaşımını ve davanın hangi mahkemede, hangi usulle görüldüğünü Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- İntifa hakkı ve irtifak hakkı: kurulması, sona ermesi ve mahkeme kararıyla kaldırılmasıBir taşınmazın mülkiyeti bir kişide kalırken kullanma ve yararlanma yetkisi başka bir kişiye ya da başka bir taşınmaza tanınabilir. Bu rehber, Türk Medeni Kanunu'ndaki irtifak türlerini (taşınmaz lehine irtifak, intifa, oturma, üst hakkı ve diğer irtifaklar), bu hakların nasıl kurulduğunu, intifa hakkı sahibi ile malikin hak ve yükümlülüklerini, hakların nasıl sona erdiğini ve mahkeme kararıyla kaldırılmasının şartlarını, davanın hangi mahkemede ve hangi usulle görüldüğünü Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- Kat karşılığı inşaat sözleşmesi: şekil, geç teslim, fesih ve müteahhitten daire alanın haklarıArsa sahibi arsasından pay verir, müteahhit binayı yapıp teslim eder. Bu rehber, kat karşılığı (arsa payı karşılığı) inşaat sözleşmesinin hangi şekilde yapılması gerektiğini, müteahhit evi zamanında teslim etmediğinde arsa sahibinin hangi haklara sahip olduğunu, sözleşmenin feshinin tapulara etkisini, müteahhitten bağımsız bölüm satın alan kişinin durumunu ve bu davaların süre ve usul kurallarını Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- Kat Mülkiyeti Kanunu: apartman ve site yönetiminde kurul kararları, aidat ve ortak yerlerApartman ve site uyuşmazlıklarının büyük bölümü aynı soruların etrafında döner: kat malikleri kurulu hangi çoğunlukla karar verir, karara kim ve ne kadar sürede itiraz eder, aidat nasıl paylaşılır, ortak alanda kim neyi değiştirebilir, daire iş yeri olarak kullanılabilir mi? Bu rehber Kat Mülkiyeti Kanunu'nun ilgili maddelerini, dava açmadan önceki arabuluculuk zorunluluğunu, görevli mahkemeyi ve Yargıtay'ın bu konulardaki ölçütlerini kararlarıyla birlikte aktarır.
- Kira tespit davası: kira bedeli ne zaman ve hangi ölçüyle belirlenirKonut ve çatılı işyeri kiralarında yeni dönemin kira bedeli üzerinde anlaşılamazsa bedeli mahkeme belirler. Bu rehber, Türk Borçlar Kanunu m. 344 ve m. 345'teki artış sınırlarını, beş yıldan sonra hakkaniyete göre tespiti, davanın hangi zamanda açılması gerektiğini, davadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğunu, harç ve kanun yolunu ve Yargıtay'ın bilirkişi raporu, emsal ve hak ve nesafet indirimi konusunda aradığı ölçütleri anlatır.
- Tapu iptal davası: yolsuz tescil, iyi niyetli üçüncü kişi ve tapu iptal ve tescil davasının usulüTapudaki kayıt hukuken geçerli bir sebebe dayanmıyorsa, hakkı zedelenen kişi kaydın düzeltilmesini ve taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescilini dava edebilir. Bu rehber, yolsuz tescilin Türk Medeni Kanunu'ndaki tanımını, tapu iptalinin başlıca sebeplerini (ehliyetsizlik, sahte vekâletname, vekâletin kötüye kullanılması, hata, hile ve korkutma), tapu siciline iyi niyetle güvenen üçüncü kişinin korunmasını, ispat yükünü, süre sorununu, davanın hangi mahkemede ve hangi harçla açıldığını, davanın ne kadar sürdüğüne etki eden adımları ve Devletin tapu sicilinden doğan sorumluluğunu Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- Muris muvazaası davası: mirastan mal kaçırma, İçtihadı Birleştirme Kararı, ispat ve tapu iptaliMirasbırakan, diğer mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte mirasçılarından birine bağışlamak istediği tapulu taşınmazını tapuda satış ya da ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle devretmiş gibi gösterirse, miras hakkı zedelenen diğer mirasçılar bu devrin geçersizliğini ileri sürebilir. Bu rehber, muris muvazaasının kanuni dayanağını ve 1.4.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararını, davanın şartlarını, mal kaçırma kastının hangi olgulardan anlaşıldığını, ispat yükünü, davayı kimin açabileceğini, süre sorununu, taşınmazın sonradan üçüncü kişiye satılmasının sonuçlarını, görevli ve yetkili mahkemeyi ve harcı Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- Satış vaadi sözleşmesi: noterde düzenleme şekli, tapuya şerh ve vaade dayalı tescil davasıTaşınmaz satış vaadi sözleşmesi, bir taşınmazın ileride satılacağını taahhüt eden ve kanunun resmî şekle bağladığı bir önsözleşmedir. Bu rehber, sözleşmenin noterde hangi şekilde yapılması gerektiğini, adi yazılı vaadin sonucunu ve tüketiciye yapılan ön ödemeli konut satışındaki istisnayı, sözleşmenin tapuya şerhini, satıcı devre yanaşmadığında açılan tescil davasının şartlarını, zamanaşımını, tescil mümkün olmadığında tazminat ve bedel iadesinin nasıl hesaplandığını, ispat sorunlarını ve davanın hangi mahkemede, hangi harçla görüldüğünü Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- Tapusuz arazi tescil davası: zilyetliğe dayalı tescilin şartları, süresi ve ispatıTapu kütüğünde kaydı olmayan bir taşınmazı uzun süre malik gibi kullanan kişi, mahkemeden bu yerin kendi adına tapuya yazılmasını isteyebilir. Bu rehber, zilyetliğe dayalı tescilin Türk Medeni Kanunu ve Kadastro Kanunu'ndaki şartlarını, belgesiz tescildeki yüzölçümü sınırını, imar-ihya yoluyla kazanmayı, orman, mera ve yol gibi kazanılamayan yerleri, kadastroda tescil harici bırakılan yerde dava açma süresini, davada Hazinenin yerini, ilanı ve Yargıtay'ın aradığı delilleri Yargıtay kararlarıyla anlatır.
- Geçit hakkı: zorunlu geçit, mecra ve zorunlu su hakkı davasıGenel yola bağlantısı olmayan ya da yolu ihtiyacını karşılamayan bir taşınmazın maliki, komşusundan bedel karşılığında geçit hakkı isteyebilir; boru, kablo ve elektrik hattı gibi mecraların komşu araziden geçirilmesi ve komşunun fazla suyundan yararlanma da Türk Medeni Kanunu'nda benzer bir yapıyla düzenlenmiştir. Bu rehber zorunlu geçit hakkının şartlarını, güzergâhın ve bedelin nasıl belirlendiğini, kurulmuş geçidin kaldırılmasını, mecra ve zorunlu su hakkını, davanın hangi mahkemede ve hangi usulle görüldüğünü Yargıtay kararlarıyla anlatır.
Borçlar Hukuku rehberleri
12 rehber
- İtirazın iptali davası: süre, arabuluculuk, ispat ve icra inkâr tazminatıİlamsız icra takibinde borçlu ödeme emrine itiraz ederse takip durur. Bu rehber, duran takibin devamı için alacaklının açtığı itirazın iptali davasını İcra ve İflas Kanunu m. 67 çerçevesinde anlatır: davanın şartları, bir yıllık sürenin ne zaman başladığı, itirazın kaldırılmasından farkı, hangi davalarda arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğu, görevli ve yetkili mahkeme, ispat yükü ve icra inkâr tazminatında Yargıtay'ın likitlik ölçütü.
- Manevi tazminat davası: kişilik hakkı ihlali, miktar ve zamanaşımıKişilik hakkı hukuka aykırı biçimde zedelenen ya da bedensel bütünlüğü ihlal edilen kişi, uğradığı manevi zarar için bir miktar para isteyebilir. Bu rehber Türk Borçlar Kanunu m. 56 ve m. 58 ile Türk Medeni Kanunu m. 24-25'i, davanın hangi mahkemede ve hangi sürede açıldığını ve Yargıtay'ın hukuka aykırılık ile tazminat miktarı konusunda kullandığı ölçütleri anlatır.
- Araç değer kaybı: sigortaya başvuru, hesaplama ve davaTrafik kazasında hasar gören araç onarılsa bile kazasız hâline göre daha düşük fiyata satılabilir. Bu rehber, bu farkın kimden ve hangi yolla istenebileceğini, Karayolları Trafik Kanunu m. 85, m. 97 ve m. 109'u, sigortaya başvuru ve Sigorta Tahkim Komisyonu yolunu, Yargıtay'ın değer kaybını hangi ölçütle hesaplattığını ve davanın hangi mahkemede, hangi sürede açıldığını anlatır. Bedensel zararlar ayrı bir rehberin konusudur.
- İcra takibine itiraz ve itirazın kaldırılması: süre, belge, ispat ve tazminatGenel haciz yoluyla başlatılan ilamsız icra takibinde borçlu ödeme emrine itiraz ederek takibi durdurabilir. Bu rehber, İcra ve İflas Kanunu m. 62-70 çerçevesinde icra takibine itirazın süresini ve şeklini, borca itiraz ile imzaya itiraz arasındaki farkı, süresi kaçırılan itirazı, alacaklının icra mahkemesinden itirazın kesin veya geçici kaldırılmasını hangi belgelerle isteyebileceğini, icra mahkemesinin incelemesinin sınırını, tazminatı ve kanun yolunu Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatır.
- Alacak davası: borç verilen paranın geri istenmesi, ispat, zamanaşımı ve faizBorç olarak verilen para geri ödenmediğinde alacaklı, icra takibine gerek olmadan genel mahkemede alacak davası açabilir. Bu rehber, sözleşmeden ve özellikle tüketim ödüncünden doğan para alacağının dava yoluyla istenmesini anlatır: ödüncün geri istenebilmesi için gereken ilk istem ve altı haftalık süre, elden verilen paranın senetle ispatı ve bunun istisnaları, havale ve EFT açıklamasının ispat yüküne etkisi, zamanaşımı, faizin başlangıcı, görevli ve yetkili mahkeme ile kanun yolu.
- Tasarrufun iptali davası: şartlar, iptal sebepleri, süre ve sonuçlarıBorçlu, alacaklısından mal kaçırmak için malını bir yakınına ya da başka birine devrederse alacaklı, İcra ve İflas Kanunu m. 277 ve devamındaki tasarrufun iptali davasıyla bu işlemi kendisine karşı hükümsüz kılabilir. Bu rehber davanın kim tarafından ve kime karşı açıldığını, Yargıtay'ın aradığı özel dava şartlarını, 7571 sayılı Kanunla 25/12/2025'te değişen İİK m. 278'i, aciz hâlindeki tasarrufları ve zarar verme kastını, ispat yükünü, beş yıllık hak düşürücü süreyi ve kabul kararının tapu iptali değil haciz ve satış yetkisi doğurduğunu anlatır.
- Menfi tespit davası ve istirdat davası: şartlar, ispat yükü, tedbir ve süreBorçlu olmadığı bir borç için icra takibiyle karşılaşan ya da karşılaşabilecek kişi, genel mahkemede borçlu olmadığının tespitini isteyebilir; takip nedeniyle ödemek zorunda kaldığı parayı da geri isteyebilir. Bu rehber İcra ve İflas Kanunu m. 72'deki menfi tespit ve istirdat davalarını anlatır: davanın şartları ve hukuki yarar, takibin durdurulması için ihtiyati tedbir ve teminat, ispat yükü ve kambiyo senedinde yük değişimi, teminat senedi ve aval iddiaları, itirazın iptali davasıyla ilişki, istirdat davasının bir yıllık süresi, kötü niyet tazminatı, görevli ve yetkili mahkeme ile arabuluculuk.
- Sebepsiz zenginleşme: şartlar, yanlış hesaba gönderilen para, ispat ve zamanaşımıBir kişinin malvarlığı, haklı bir sebep olmadan başka birinin malvarlığı aleyhine artmışsa Türk Borçlar Kanunu bu artışın geri verilmesini ister. Bu rehber, sebepsiz zenginleşme davasının şartlarını, sözleşme ilişkisiyle sınırını, yanlış IBAN'a veya başkasının hesabına gönderilen paranın kimden ve nasıl istenebileceğini, havale ve EFT'de ispat yükünü, iki ve on yıllık zamanaşımı sürelerini, iadenin kapsamını, faizi, görevli mahkemeyi ve kanun yolunu anlatır.
- İstihkak davası: haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, süreler ve ispatBir icra takibinde borçluya ait sanılarak haczedilen mal, gerçekte başka birine ait olabilir ya da üzerinde başkasının rehin hakkı bulunabilir. Bu rehber, İcra ve İflas Kanunu m. 96-99 ve m. 97/a çerçevesinde istihkak iddiasını ve istihkak davasını; malın kimin elinde haczedildiğine göre değişen dava açma ve ispat yükünü, süreleri, takibin ertelenmesini, borçlu ile üçüncü kişi arasındaki organik bağın nasıl değerlendirildiğini, tazminat, harç ve kanun yolunu Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatır.
- Muvazaa davası: muvazaalı işlem, ispat, süre ve iyiniyetli üçüncü kişiMuvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak için gerçek iradelerine uymayan bir işlem yapmış gibi görünmesidir; halk arasında danışıklı ya da muvazaalı satış denir. Bu rehber Türk Borçlar Kanunu m. 19'u, mutlak ve nispi muvazaa ayrımını, tapuda bedelin düşük gösterilmesini, davayı kimin açabileceğini, işlemin tarafı ile üçüncü kişi arasındaki ispat farkını, inançlı işlemle ilişkisini, taşınmazı sonradan edinen kişinin durumunu ve süre sorununu Yargıtay kararlarıyla anlatır. Miras bırakanın işlemine karşı mirasçının açtığı muris muvazaası davası ayrı bir rehberin konusudur.
- Trafik kazası tazminatı: yaralanma, maluliyet ve sigortaya başvuruTrafik kazasında yaralanan kişi tedavi giderlerini, çalışamadığı dönemin kaybını ve kalıcı maluliyetten doğan zararını sorumlulardan isteyebilir. Bu rehber, Karayolları Trafik Kanunu m. 85, m. 97 ve m. 109 ile Türk Borçlar Kanunu m. 54 ve m. 55 çerçevesinde tazminatın kimden istenebileceğini, sigortaya başvuru ve Sigorta Tahkim Komisyonu yolunu, maluliyet raporunun nasıl alındığını, Yargıtay'ın tazminatı hangi yöntemle hesaplattığını ve davanın hangi mahkemede, hangi sürede açıldığını anlatır. Araçtaki hasar ve değer kaybı, ölüm hâlindeki destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminatın miktarı ayrı rehberlerin konusudur.
- İhalenin feshi: şikâyet hakkı, süre, fesih sebepleri ve para cezasıİcra dairesinin yaptığı açık artırmada taşınmaz ihale edildiğinde alıcı mülkiyeti ihaleyle kazanır. Bu rehber, uygulamada “ihalenin feshi davası” olarak anılan ama kanunda icra mahkemesine şikâyet olarak düzenlenen yolu; İcra ve İflas Kanunu m. 134 çerçevesinde talep edebilecek kişileri, süreyi, başlıca fesih sebeplerini, kıymet takdirine itirazı, hukuki yarar şartını, harç, teminat, para cezası ve kanun yolunu Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatır.
Ticaret Hukuku rehberleri
2 rehber
- Kambiyo senetlerine dayalı takip: çek ve bonoda itiraz, süreler ve zamanaşımıÇek, bono veya poliçeye dayanan alacaklı, genel haciz yolundan daha hızlı işleyen kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapabilir. Bu rehber, İcra ve İflas Kanunu m. 167-170/b ile Türk Ticaret Kanunu'nun bono ve çek hükümleri çerçevesinde takibin şartlarını, senedin kambiyo vasfını, borçlunun icra mahkemesindeki itiraz ve şikâyetlerini, sürelerini, çekte ibraz süresini ve karşılıksızlık tespitinin hukuk yönünü, zamanaşımını, tazminatı ve kanun yolunu Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatır.
- Marka tescili ve patent uyuşmazlıkları: itiraz, hükümsüzlük, tecavüz ve dava süreleriMarka ve patent hakları Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki tescil süreciyle doğar; uyuşmazlıklar ise ya Kurum kararlarına karşı açılan davalarda ya da hak sahipleriyle üçüncü kişiler arasındaki hükümsüzlük, tecavüz ve tazminat davalarında çözülür. Bu rehber, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile 5000 sayılı Kanunun m. 15/C hükmü çerçevesinde marka tescilinde mutlak ve nispi ret nedenlerini, yayına itiraz ve Kurum kararlarına karşı dava sürelerini, karıştırılma ihtimali ölçütünü, kötü niyetli tescili, hükümsüzlük ve kullanmama nedeniyle iptali, tecavüzde hukuki talepleri ve tazminat hesabını, patent ve faydalı modelin verilme şartları ile hükümsüzlüğünü Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatır.
Durumunuz rehberdekine benzemiyorsa
Rehberler genel anlatımdır; her dosyanın kendi delili ve kendi seyri vardır. Somut durumunuzu konuşmak için iletişime geçebilirsiniz.
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.