Tehdit suçu (TCK m. 106)

Yargıtay 6. Ceza Dairesinin tanımı kısa ve işlevsel: tehdit, ileride yapılacak bir kötülüğün gösterilmesidir. (Yargıtay 6. CD, E. 2024/1975)¹ Suçun konusu geçmişte olmuş bir şey değil, gelecekte olacağı bildirilen bir zarardır.

TCK m. 106/1 bu bildirimi ikiye ayırır ve ikisine farklı ceza bağlar:

1) Kişinin kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinden bahisle tehdit. Ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir. Suç kadına karşı işlenmişse alt sınır dokuz aydan az olamaz.

2) Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratma veya sair bir kötülük etme tehdidi. Ceza iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır ve suç mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Tehdidin mağdura ulaşması yeterlidir; mağdurun gerçekten korkmuş olması ya da failin bildirdiği kötülüğü yapabilecek durumda bulunması aranmaz. Kanun sonucu değil, korkutmaya elverişli bildirimin kendisini cezalandırır.

Ceza üç kademede belirlenir.

1) Temel şekil (TCK m. 106/1, birinci cümle): altı aydan iki yıla kadar hapis. Kadına karşı işlenmişse alt sınır dokuz aydan az olamaz. Bu hâlde adli para cezası seçenek değildir.

2) Sair tehdit (TCK m. 106/1, son cümle): iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası. Burada mahkeme ikisi arasında seçim yapar.

3) Nitelikli hâller (TCK m. 106/2): tehdit silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişi tarafından birlikte ya da var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak işlenmişse ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapistir.

Aradaki fark büyüktür: aynı olayda nitelendirme sair tehditten nitelikli tehdide kaydığında alt sınır iki aydan iki yıla, üst sınır altı aydan yedi yıla çıkar. Bu yüzden hangi cümlenin ya da bendin uygulandığı, dosyanın en çok tartışılan noktasıdır.

Tehdit aynı kişiye karşı bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda birden fazla işlenmişse TCK m. 43/1 uyarınca tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Aynı fiille birden çok kişi tehdit edilmişse m. 43/2 uyarınca yine tek ceza verilip artırım yapılır.

Uygulamada en çok beraatle sonuçlanan başlık budur ve Yargıtay 6. Ceza Dairesinin ölçütü nettir: tehdit suçunun varlığı için sözün objektif olarak ciddi nitelikte olması gerekir. (Yargıtay 6. CD, E. 2023/17791)² Söyleyenin öfkeli olması ya da dinleyenin rahatsız olması tek başına yetmez.

Daire bu ölçütü somut bir olayda uyguladı. Bir okul müdür yardımcısı, zeka geriliği bulunan bir öğrenciyi tehdit ettikleri bildirilen öğrencileri odasına çağırıp sert sözler söylemişti. Daire; olayın oluş şeklini, tanık beyanlarını, savunmayı ve ses kaydının çözümüyle tespit edilen konuşmanın bütünlüğünü birlikte değerlendirerek sözlerin öğrenciye zarar verilmesini engellemek amacıyla ikaz niteliğinde söylendiğini, failin tehdit kastıyla hareket etmediğini ve suçun yasal unsurlarının oluşmadığını belirterek mahkûmiyeti bozdu.²

İkinci bir çıkış yolu, söylenenin belirsizliğidir. Daire, "oraya gelirsem iyi şeyler olmaz" ve "mesajlarını açsın, kendi bilir" gibi sözlerde şikâyetçiye yönelik herhangi bir kötülük yapılacağının anlaşılamadığını saptayarak suçun yasal unsurlarının oluşmadığına ve beraat kararı verilmesi gerektiğine hükmetti.¹

İki ölçüt birleştiğinde şu tablo çıkar: sözün ciddi olması ve bildirilen kötülüğün anlaşılabilir olması gerekir. İkisinden biri yoksa fiil tehdit değildir.

TCK m. 106/1 içinde iki ayrı suç vardır ve hangisinin uygulanacağı tehdit edilen kötülüğün ne olduğuna bağlıdır.

Yargıtay 6. Ceza Dairesine göre, maddenin birinci fıkrasında sayılan hâller — hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırı ile malvarlığı itibarıyla büyük zarar — dışında kalan, karşı tarafa bir kötülük yapılacağını gösteren ancak kötülüğün ne olduğunun anlaşılamadığı hâllerde eylem sair tehdit sayılabilir.¹ Yani sair tehdit, belirsiz kalan kötülüğün karşılığıdır.

Bunun tersi de doğrudur: kötülük belirliyse ve hayata yönelikse, fiil sair tehdit değildir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, "Seni öldüreceğim" denildiğinin kabul edildiği bir dosyada eylemin TCK m. 106/1'in ilk cümlelerindeki tehdit suçunu oluşturduğunu, mağdur kadın olduğu için alt sınırın dokuz aydan az olamayacağını belirterek basit tehditten ceza verilmesini eksik ceza saydı ve kararı kanun yararına bozdu. (Yargıtay 4. CD, E. 2025/1031)³

Ayrımın sonucu yalnız ceza miktarı değildir. Sair tehdit şikâyete bağlıdır; şikâyet yoksa ya da süresinde yapılmamışsa dosya kovuşturulamaz. Birinci cümledeki tehditte ise şikâyet aranmaz, savcılık resen soruşturur.

TCK m. 106/2 dört nitelikli hâl sayar ve hepsinde ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapse çıkar: silahla; kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle; birden fazla kişi tarafından birlikte; var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak.

Silahla tehdit için silahın mağdura doğrultulması şart değildir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, mağdura tokat attıktan sonra kapı kapanınca olay yerinden ayrılırken havaya bir el ateş eden failin eyleminde, hukuki kesinti meydana geldikten sonra olayın oluş biçimine göre ayrıca silahla tehdit suçunun oluştuğunu belirterek beraat kararını bozmuştur. (Yargıtay 6. CD, E. 2024/3265)⁴

Nitelikli hâller birlikte de gerçekleşebilir. Daire, iki kişinin birlikte hareket ederek katılanın aracına ateş etmesini TCK m. 106/2-a-c kapsamında birden çok kişiyle birlikte silahla tehdit olarak nitelendirmiştir. (Yargıtay 6. CD, E. 2024/5117)⁵

Silahın kaynağı ayrı bir soru doğurur. Daire, baştan beri tehdit kastıyla hareket eden failin, amaç suçu olan tehdidi işlemek için başkasının elindeki tabancayı kısa süreliğine alıp ateş etmesinde ruhsatsız silah taşıma kastı bulunmadığını, bu nedenle 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçunun yasal unsurlarının oluşmadığını belirterek ayrıca kurulan mahkûmiyeti bozmuştur. (Yargıtay 6. CD, E. 2023/17490)⁶

Kanun bu soruya iki ayrı yerde cevap veriyor.

TCK m. 106/3'e göre tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme suçu işlenmişse ayrıca bu suçlardan da ceza verilir. Yani tehdit, işlenen ikinci suçun içinde erimez.

Buna karşılık tek bir fiil birden fazla farklı suç oluşturuyorsa TCK m. 44'teki fikri içtima kuralı işler ve fail yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, araca ateş etme fiilinin hem silahla tehdit hem genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçlarını oluşturduğu bir dosyada, fikri içtima gereği yalnız silahla tehditten ceza verilmesi gerektiğini belirterek ayrıca kurulan ikinci mahkûmiyeti bozmuştur.⁵

Bir de sınır sorunu var: tehdit bir alacağı tahsil amacıyla yapılmışsa fiil artık tehdit değil yağma olabilir. Daire, işyerinden alacağını tahsil amacıyla katılanın aracına ateş eden fail bakımından eylemin yağma ya da yağmada daha az cezayı gerektiren hâli (TCK m. 150/1) oluşturup oluşturmayacağının takdirinin ağır ceza mahkemesine ait olduğunu, bu nedenle görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir.⁵

Uzlaştırma tehdit dosyalarının kaderini en çok değiştiren kurumdur ve kapsamı dardır: kanun uzlaştırmaya TCK m. 106'nın yalnız birinci fıkrasını alır. Nitelikli tehdit (m. 106/2) uzlaştırma dışıdır.

Kapsam içinde olmak da tek başına yetmez. CMK m. 253/3'e göre uzlaştırma kapsamına giren bir suç, bu kapsama girmeyen bir başka suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Ancak Yargıtay 6. Ceza Dairesi bu engelin kalıcı olmadığını göstermiştir: uzlaştırmayı engelleyen suçtan (somut olayda kamu görevlisine hakaret) beraat kararı verilmesi hâlinde engel ortadan kalkar ve tehdit suçu yönünden uzlaştırma işlemleri yapılmalıdır. (Yargıtay 6. CD, E. 2025/2580)⁷

Uzlaştırmanın atlanması başlı başına bozma nedenidir. Daire, sağlık personeline görevi sebebiyle söylenen sözlerin sair tehdit kapsamında kaldığı ve bu suçun takibinin mağdurun şikâyetine bağlı olduğu bir dosyada, uzlaştırma işlemi yapılmadan kurulan mahkûmiyeti kanun yararına bozmuş; kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılırsa dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 6. CD, E. 2024/4225)⁸

Zamanaşımı bakımından temel şekilde süre sekiz yıldır. Ancak kesen bir işlem varsa süre uzar: Daire, TCK m. 106/1'in ilk cümlesindeki tehdit için m. 66/1-e ile m. 67 uyarınca on iki yıllık olağanüstü dava zamanaşımının işlediğini ve bu sürenin dolmasıyla kamu davasının düşeceğini belirtmiştir. (Yargıtay 6. CD, E. 2025/2184)⁹

Uzlaştırma girişimi zamanaşımını da etkiler. Aynı kararda Daire, ilk uzlaşma teklifinden uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresinin işlemeyeceğini, mağdurların teklifi reddettiği tarihte girişimin sonuçsuz kaldığını kabul ederek duran süreyi bir gün olarak hesaplamıştır.⁹

Tehdit çoğu zaman iki kişi arasında, tanıksız ve kayıtsız geçen bir konuşmadır; bu yüzden ispat, sözün içeriği kadar bağlamının ortaya konmasına bağlıdır. Yargıtay 6. Ceza Dairesinin kararlarından çıkan ölçütler şunlar: