Hakaret suçu (TCK m. 125)

Yayın tarihi: 08 Eylül 2026

Söylenen her ağır söz hakaret değildir. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin hakareti nasıl tanımladığını, hangi cezaların ve sürelerin işlediğini, suçun nasıl ispatlandığını ve Yargıtay 4. Ceza Dairesinin bu sorularda çizdiği sınırı anlatır.

Kısaca

Hakaret, bir kişiye onur ve saygınlığını rencide edecek nitelikte somut bir fiil isnat etmek veya sövmektir (TCK m. 125/1). Cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kural olarak şikâyete bağlıdır (TCK m. 131/1); şikâyet süresi altı ay, en çok da fiilin üzerinden iki yıldır (TCK m. 73). Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette şikâyet aranmaz ve cezanın alt sınırı yükselir. Yargıtay, ağır eleştiri ile kaba ve nezaket dışı sözleri hakaret saymaz. Hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3).

Bu sayfada

Kısaca
Süreler ve usul
Türk Ceza Kanunu m. 125 hakareti nasıl tanımlıyor?
Hakaret suçunun cezası nedir?
Cezanın miktarı neye göre belirleniyor?
Hangi sözler hakaret sayılmaz?
Yüze karşı, ileti yoluyla ve gıyapta hakaret arasındaki fark nedir?
Sosyal medyada hakaret ve aleniyet nasıl değerlendiriliyor?
Hangi hâllerde ceza verilmiyor?
Hakaret suçu nasıl ispatlanır?
İlgili mevzuat
Yargıtay kararları
Sık sorulan sorular

Süreler ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Şikâyete tabi mi?

Evet. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret bunun dışındadır; orada şikâyet aranmaz.

Dayanak: TCK m. 131/1

Şikâyet süresi

Fiili ve faili öğrenmekten itibaren altı ay. Hakarette bu süre, her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

Dayanak: TCK m. 73/1-2

Uzlaştırma

Hayır. Şikâyete bağlı olmasına rağmen hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez.

Dayanak: CMK m. 253/3

Görevli mahkeme

Asliye ceza mahkemesi. Sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlere asliye ceza mahkemeleri bakar.

Dayanak: 5235 sayılı Kanun m. 11

Dava zamanaşımı

Sekiz yıl. Hakaretin cezasının üst sınırı iki yıl olduğu için sekiz yıllık dava zamanaşımı uygulanır.

Dayanak: TCK m. 66/1-e, 66/4

Adli para cezası

Kanun hapis ile adli para cezasını seçenek olarak öngörür; mahkeme doğrudan adli para cezasına da hükmedebilir.

Dayanak: TCK m. 125/1, m. 52

HAGB ve erteleme

İki yıl veya daha az ceza için hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir; bu hâlde denetim süresi beş yıldır. Erteleme de iki yıl sınırına tabidir.

Dayanak: CMK m. 231/5, 231/8; TCK m. 51/1

Türk Ceza Kanunu m. 125 hakareti nasıl tanımlıyor?#

TCK m. 125/1 iki ayrı davranışı aynı suç altında topluyor:

1) Bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek. Yani birine belirli bir davranışı yakıştırmak.

2) Sövmek. Yani somut bir iddia içermeyen, doğrudan aşağılayıcı sözler söylemek.

Mağdurun adının açıkça söylenmesi şart değildir. TCK m. 126'ya göre isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, sözlerin kime yöneldiğinde duraksanmayacak bir durum varsa hem isim belirtilmiş hem hakaret açıklanmış sayılır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, maddeyle korunan hukuki değerin kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olduğunu ve suçun oluşabilmesi için davranışın kişiyi küçük düşürmeye yönelik olması gerektiğini belirtiyor. (Yargıtay 4. CD, E. 2024/1597)¹

Hakaret suçunun cezası nedir?#

TCK m. 125/1'e göre suçun temel şeklinde ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kanun ikisini seçenek olarak öngördüğü için mahkeme doğrudan adli para cezasına da hükmedebilir. TCK m. 125/2 uyarınca mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakarette de aynı ceza uygulanır.

Cezayı ağırlaştıran hâller şunlardır:

1) TCK m. 125/3 — kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, kişinin inanç ve düşüncelerini açıklaması nedeniyle veya kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenirse cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Bu artırım için mağdurun fiil tarihinde kamu görevlisi olması gerekir; Yargıtay, sonradan milletvekili seçilen bir mağdurla ilgili dosyada yorumun hangi tarihte yapıldığının tespit edilmesini istemiştir. (Yargıtay 4. CD, E. 2024/4991)²
2) TCK m. 125/4 — hakaret alenen işlenmişse ceza altıda bir oranında artırılır.
3) TCK m. 125/5 — kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakarette suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır ve zincirleme suç hükümleri uygulanır.

Cezanın miktarı neye göre belirleniyor?#

Alt ve üst sınır arasında hangi cezanın verileceği mahkemenin takdirindedir, ama bu takdir gerekçesiz kullanılamaz. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, TCK m. 61 çerçevesinde temel ceza belirlenirken şu ölçütlerin dikkate alınması gerektiğini söylüyor: suçun işleniş biçimi, failin kasta dayalı kusurunun yoğunluğu, suçun işlendiği yer, olayın meydana geliş şekli, söylenen sözlerin ağırlığı ve doğurduğu etki, muhatabın yerine getirdiği görevin niteliği. (Yargıtay 4. CD, E. 2024/2964)³

Aynı sözle birden fazla kişiye hakaret edilmesi hâlinde ayrı ayrı ceza verilmez. Daireye göre bu durumda hareket hukuken tektir; fail hakkında bir kez ceza verilir ve bu ceza TCK m. 43/2 uyarınca mağdur sayısı fazla olduğu için artırılır. (Yargıtay 4. CD, E. 2025/12327)⁴

Hangi sözler hakaret sayılmaz?#

Uygulamada en çok tartışılan nokta budur. Yargıtay 4. Ceza Dairesine göre bir hareketin aşağılayıcı olup olmadığı mutlak değildir; zamana, yere ve duruma göre değişir.¹

Daire, kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözün TCK m. 125 bağlamında değerlendirilmemesi gerektiğini söylüyor. Suçun oluşması için sözlerin açıkça onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir isnadı ya da sövme fiilini oluşturması aranıyor; buna ek olarak kişinin o sözlerden dolayı cezalandırılmasının demokratik toplum düzeninin gereklerinden olması gerekiyor.¹

Bu ölçüt pratikte üç kümeyi suç dışında bırakıyor: 1) ağır eleştiri, 2) rahatsız edici söz, 3) kaba ve nezaket dışı hitap tarzı. Sözün kırıcı olması tek başına yetmiyor. Daire aynı ölçütü sosyal medya paylaşımları için de uygulamış, iletinin muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmadığını saptayarak mahkûmiyeti bozmuştur. (Yargıtay 4. CD, E. 2023/6141)⁵

Yüze karşı, ileti yoluyla ve gıyapta hakaret arasındaki fark nedir?#

TCK m. 125 üç durumu birbirinden ayırıyor ve sonuçları farklı:

1) Yüze karşı hakaret. Suç doğrudan oluşur. Yargıtay 4. Ceza Dairesi tarafların o anda yüz yüze olmasını da şart görmüyor: fail, hakaretin mağdur tarafından doğrudan algılanabileceğini biliyor ve istiyorsa suç huzurda işlenmiş sayılıyor. (Yargıtay 4. CD, E. 2026/6732)⁶

2) İleti yoluyla hakaret (TCK m. 125/2). Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir ileti — mektup, telefon görüşmesi, mesaj — yüze karşı söylenmiş gibi cezalandırılır. Ancak Daireye göre bunun için failin iletiyle mağduru hedef aldığını bilmesi ve fiilin mağdur tarafından öğrenilmesini istemesi gerekir; ileti başkasına gönderilmiş ve mağdur tesadüfen öğrenmişse huzurda hakaret oluşmaz.⁶

3) Gıyapta hakaret (TCK m. 125/1, son cümle). Sözler mağdurun olmadığı bir ortamda söylenmiştir. Burada kanun ek bir şart arar: fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi. Bu sayıya ulaşılmamışsa suçun yasal unsurları oluşmaz.⁶ Daire ayrıca ihtilat öğesinin ne suretle oluştuğunun kanıtlarıyla birlikte açıklanmasını istiyor. (Yargıtay 4. CD, E. 2023/9253)⁷

Sosyal medyada hakaret ve aleniyet nasıl değerlendiriliyor?#

Sosyal medya paylaşımları Türk Ceza Kanunu'nda ayrı bir suç olarak düzenlenmemiştir; TCK m. 125 aynen uygulanır. Fark, m. 125/4'teki aleniyet artırımının nasıl belirlendiğinde ortaya çıkar.

Yargıtay 4. Ceza Dairesine göre aleniyetin varlığı için olay yerinde başkalarının bulunması yeterli değildir. Hakaretin belirlenemeyen sayıda kişi ve herkes tarafından görülme, duyulma ve algılanabilme olasılığının bulunması, herhangi bir sınırlama olmaksızın herkese açık olan yerlerde işlenmesi gerekir.²

Bunun somut sonuçları var: Daire, paylaşımın ekran görüntüsünde "herkese açık" seçeneği işaretlenmeden yapıldığının anlaşıldığı bir dosyada m. 125/4 artırımını hukuka aykırı bulmuş;⁷ başka bir dosyada da paylaşımın herkes tarafından görülebilir nitelikte olup olmadığı araştırılmadan artırım uygulanmasını bozma nedeni saymıştır.⁵

Şikâyet süresi bakımından sosyal medyanın kendine özgü bir riski var: eski bir paylaşım sonradan fark edilse bile, TCK m. 73/2 uyarınca hakarette şikâyet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

Hangi hâllerde ceza verilmiyor?#

Türk Ceza Kanunu üç ayrı çıkış yolu tanıyor.

1) İsnadın ispatı (TCK m. 127). İsnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispatlanması hâlinde kişiye ceza verilmez; hakaret edilen kişi hakkında o suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet kararı varsa isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışındaki hâllerde ispat isteminin kabulü, isnadın doğruluğunun anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikâyetçinin ispata razı olmasına bağlıdır. Buna karşılık m. 127/2 uyarınca ispat edilmiş bir fiilden söz edilerek kişiye ayrıca hakaret edilirse cezaya hükmedilir.

2) İddia ve savunma dokunulmazlığı (TCK m. 128). Yargı mercileri veya idari makamlar önündeki başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında somut isnatlarda veya olumsuz değerlendirmelerde bulunulursa ceza verilmez. Yargıtay 4. Ceza Dairesi bu dokunulmazlığın Anayasa m. 36 ile de güvence altına alındığını, kişilerin hiçbir endişenin etkisi altında kalmaksızın haklarını savunabilmelerini sağladığını belirtiyor. (Yargıtay 4. CD, E. 2024/3094)⁸ Sınırı da net: isnadın uyuşmazlıkla ilişkili olması gerekir, ancak uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olması aranmaz;⁸ uyuşmazlıkla bağlantılı olmayan isnatlar gerçek olsa bile dokunulmazlıktan söz edilemez. (Yargıtay 4. CD, E. 2023/15768)⁹ Daire, CİMER'e yazılan bir şikâyeti bu kapsamda görerek mahkûmiyet kararını bozmuştur.⁸

3) Haksız fiile tepki ve karşılıklı hakaret (TCK m. 129). Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse verilecek ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da mahkeme ceza vermekten vazgeçebilir; Daire bu gerekçeyle verilen "ceza verilmesine yer olmadığına" kararlarını yerinde bulmaktadır. (Yargıtay 4. CD, E. 2024/3023)¹⁰ Karşılıklı hakarette de aynı imkân vardır ve taraflardan yalnız biri veya her ikisi için uygulanabilir. Hakaret kasten yaralamaya tepki olarak işlenmişse m. 129/2 uyarınca kişiye hiç ceza verilmez.

Hakaret suçu nasıl ispatlanır?#

İspat, hakaret dosyalarında sonucu en çok değiştiren başlık. Yargıtay 4. Ceza Dairesinin kararlarından çıkan ölçütler şunlar:

1) Mahkûmiyet gerekçesinde, suçun sübutuna ilişkin hangi kanıt ve tanık beyanlarına dayanıldığı açıklanmalıdır. Sanığın suçlamayı kabul etmediği, katılanların hakaret edildiğine dair beyanının bulunmadığı ve tanığın kimin ne söylediğini hatırlamadığı bir dosyada Daire, bu hususlar tartışılmadan kurulan mahkûmiyeti bozmuştur. (Yargıtay 4. CD, E. 2023/8125)¹¹
2) Sosyal medyada, paylaşımın fail tarafından yapılıp yapılmadığı kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmelidir. Hesabın kendisine ait olmadığını savunan sanık bakımından, bilirkişi raporunun iletileri gönderen kişiyi belirleyemediği bir dosyada Daire eksik araştırma bulmuştur.⁵
3) TCK m. 125/4 artırımı iddia ediliyorsa paylaşımın herkes tarafından görülebilir nitelikte olup olmadığı araştırılmalı, ekran görüntüsü gibi somut delillerle ortaya konmalıdır.⁷
4) Gıyapta hakarette ihtilat öğesinin ne suretle oluştuğu kanıtlarıyla birlikte açıklanmalıdır; öğenin varsayılması yeterli değildir.⁷
5) Suçun işlendiği yer kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir; aleniyet değerlendirmesi buna bağlıdır.¹¹

İlgili mevzuat

TCK m. 125 — Hakaret

Madde 125- (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.

(3) Hakaret suçunun;

a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,

b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,

c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,

İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.

(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.

(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.

Kaynak: Türk Ceza Kanunu (5237)