Konut dokunulmazlığının ihlali suçu (TCK m. 116)
Yayın tarihi: Güncelleme:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Süreler ve usul
- Türk Ceza Kanunu m. 116 hangi fiilleri cezalandırıyor?
- Konut dokunulmazlığı ihlali suçunun cezası nedir?
- Ortak kullanımda rıza ve "meşru amaç" ölçütü nedir?
- Arama kararı olmadan yapılan aramanın sonuçları ne olur?
- Şikâyet hakkı ve süre nasıl işliyor?
- Konut ve işyeri ayrımı işlemde nasıl sonuç verir?
- Gece vakti işlenmesi ve diğer nitelikli hâller
- Konut dokunulmazlığı ihlali nasıl ispatlanır?
- İlgili mevzuat
- Yargıtay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Konut dokunulmazlığının ihlali, bir kimsenin konutuna veya konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak girmek ya da rızayla girdikten sonra buradan çıkmamaktır (TCK m. 116/1); aynı fiil, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında da suçtur (m. 116/2).
- Şikâyet üzerine konutta altı aydan iki yıla kadar hapis, işyerinde altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.
- Fiil hırsızlık amacıyla işlenmişse şikâyet aranmaz.
- Evlilik birliğinde ve ortak kullanılan yerlerde girişe birinin meşru amaçlı rızası yeterlidir.
- Cebir, tehdit veya gece vakti hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
- Suç kural olarak uzlaştırmaya tabidir; Yargıtay, birden fazla kişiyle birlikte işlenen konut ihlalini uzlaşmaya tabi saymamıştır.
- Uzlaştırma ve önödeme kapsamına girmeyen bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse de uzlaşma yolu kapanır.
- Dava zamanaşımı kural olarak sekiz yıldır.
Bir kimsenin konutuna veya işyerine rızasına aykırı olarak girmek ya da rızayla girdikten sonra buradan çıkmamak suç sayılmıştır. Hangi fıkranın uygulanacağı — konut mu iş yeri mi, gündüz mü gece mi — cezanın hem türünü hem miktarını değiştirir. Bu rehber, TCK m. 116'nın dört fıkrasının farklı rejim taşıdığını, rızanın meşru bir amaca yönelik olması gerektiğini, gece vaktinin nasıl hesaplandığını ve uzlaştırmanın hangi hâlde kapandığını Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatır.
İlgili rehberler: İnfaz hesaplama
Süreler ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Şikâyete tabi mi?
Fıkraya göre değişir. TCK m. 116/1 (konut) ve m. 116/2 (iş yeri) mağdurun şikâyeti üzerine cezalandırılır. Buna karşılık m. 116/4'ün metninde şikâyet koşulu yoktur: fiil cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmişse kanun şikâyet aramaz. Fiil hırsızlık suçunu işlemek amacıyla işlenmişse konut dokunulmazlığının ihlalinden soruşturma ve kovuşturma için şikâyet aranmaz (TCK m. 142/4).
Dayanak: TCK m. 116/1-2, m. 116/4, m. 142/4
- Şikâyet süresi
Altı ay. Süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. TCK m. 73/2'deki iki yıllık sınır yalnız hakaret suçuna özgüdür. Süre yalnız şikâyete bağlı olan m. 116/1 ve m. 116/2 hâllerinde işler; fiil hırsızlık amacıyla işlenmişse şikâyet aranmaz (TCK m. 142/4).
Dayanak: TCK m. 73/1-2, m. 142/4
- Uzlaştırma
Kural olarak evet. Kanun uzlaştırma kapsamına konut dokunulmazlığının ihlalini (TCK m. 116) fıkra ayrımı yapmadan almıştır; ancak listede yalnız m. 116 sayılır, m. 119 sayılmaz (iş ve çalışma hürriyetinin ihlalinde ise m. 119/1-c ayrıca sayılmıştır). Bu yüzden suç birden fazla kişiyle birlikte işlenmişse (TCK m. 119/1-c), hükümde bu artırım uygulanmamış olsa bile Yargıtay uzlaşmaya tabi saymamıştır. Suç, uzlaştırma kapsamına girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse de uzlaşma hükümleri uygulanmaz; engel suçtan verilen beraat kesinleşirse yol yeniden açılır. Birlikte işlenen suç önödeme kapsamındaysa durum farklıdır: uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK m. 253/3).
- Görevli mahkeme
Asliye ceza mahkemesi. Sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen dava ve işlere asliye ceza mahkemeleri bakar. En ağır fıkra olan m. 116/4'te bile üst sınır üç yıldır; m. 119/1'deki artırımla birlikte üst sınır altı yıla çıkar. Ağır ceza mahkemesi ise kural olarak on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m. 12).
Dayanak: 5235 sayılı Kanun m. 11, m. 12
- Dava zamanaşımı
Sekiz yıl; m. 116/4 ile m. 119/1 birlikte uygulanırsa on beş yıl. Süre belirlenirken cezanın üst sınırı esas alınır: m. 116/1'de iki yıl, m. 116/2'de bir yıl, m. 116/4'te üç yıldır. Hiçbiri beş yılı aşmadığı için bu fıkralarda sekiz yıllık süre işler. Suçun nitelikli hâlleri de hesaba katılır: m. 119/1'deki hâllerden biri varsa ceza bir kat artırılır; m. 116/4 ile birlikte üst sınır altı yıla çıktığı için süre on beş yıl olur. Süre, zamanaşımını kesen son işlemden itibaren yeniden başlar ve dosya Yargıtay'dayken de işlemeye devam eder. Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış olanlarda bu sürelerin yarısı, on beş yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlarda üçte ikisi geçince dava düşer (TCK m. 66/2).
Dayanak: TCK m. 66/1-d, 66/1-e, 66/2, 66/3, 66/4; m. 67/3; m. 119/1
- Adli para cezası
Yalnız iş yerinde seçenek. TCK m. 116/2 hapis ile adlî para cezasını seçenek olarak öngörür; m. 116/1 ve m. 116/4'te yaptırım yalnızca hapistir. Bu yüzden girilen yerin konut mu iş yeri mi olduğu yalnız cezanın miktarını değil, türünü de değiştirir. Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m. 49/2) ve adlî para cezasına çevrilebilir (TCK m. 50/1-a). İş yerinde hapis cezasına hükmedilmişse bu ceza artık adlî para cezasına çevrilmez (TCK m. 50/2).
Dayanak: TCK m. 116/1-2, m. 116/4; m. 49/2, m. 50/1-a, m. 50/2
- HAGB ve erteleme
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezasıysa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir (CMK m. 231/5). Bu eşiğe m. 116/1 ve m. 116/2'de, alt sınırı bir yıl olan m. 116/4'te de girilebilir. Karar verilirse sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur (CMK m. 231/8). Suç tarihinde çocuk olan sanıkta denetim süresi üç yıldır (5395 sayılı Kanun m. 23/1). Erteleme de iki yıl sınırına tabidir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişide bu sınır üç yıldır (TCK m. 51/1).
Dayanak: CMK m. 231/5, 231/8; TCK m. 51/1; 5395 sayılı Kanun m. 23
Türk Ceza Kanunu m. 116 hangi fiilleri cezalandırıyor?
TCK m. 116 basitçe iki davranışı suç sayar: rızasına aykırı olarak konut veya işyerine girmek, ya da rıza ile girdikten sonra buradan çıkmamak. Bu iki hareket birbirinin yerine kullanılabilir; en az birinin gerçekleşmesi yeterlidir.
Kanun konutu ve konutun eklentilerini korur; eklentinin ne olduğunu saymaz (TCK m. 116/1). Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na göre bu suçla mülkiyet ve zilyetlik hakkı değil, kişi hürriyeti korunur; amaç kişilerin konutlarındaki güvenlik duygusunun, sükûn ve huzurlarının korunmasıdır. (Yargıtay CGK, E. 2016/1137)1
TCK m. 116/2 işyerini ayrı kural ile düzenler ve burada aranan koşul farklıdır: "açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında" kalan işyerleri. Yani müşteri kabul eden mağazaların ve resepsiyonlu ofislerin müşteriye açık bölümleri bu kapsama girmez; madde yalnız girmek için açık rıza gereken işyerlerini ve bölümlerini korur.
Yargıtay, suç tarihinde kimsenin ikamet etmediği, boş olduğu anlaşılan evlerin konut sayılamayacağını, bu yüzden suçun unsurlarının oluşmadığını kabul etmiştir. (Yargıtay 2. CD, E. 2024/16594)2 TCK m. 116/3 ayrı bir sınır getirir: evlilik birliğinde ya da konutu veya iş yerini birden fazla kişinin ortak kullandığı durumlarda bunlardan birinin rızası varsa yukarıdaki fıkralar uygulanmaz. Ancak kanun bunu koşula bağlar — rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir.
Konut dokunulmazlığı ihlali suçunun cezası nedir?
Temel şekil (m. 116/1) altı ay ile iki yıl hapis cezasıdır. İşyeri (m. 116/2) bakımından altı ay ile bir yıl hapis veya adlî para cezası seçeneği vardır. Girilen yerin konut mu iş yeri mi olduğu, uygulanacak fıkrayı ve dolayısıyla cezayı doğrudan değiştirir. Yargıtay, iş yerine girilen bir olayda uygulama maddesinin m. 116/2 yerine m. 116/1 gösterilmesini mahallinde düzeltilebilir yazım hatası saymıştır. (Yargıtay 2. CD, E. 2025/7341)3
Cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi hâlinde m. 116/4 devreye girer ve ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olur. Gece vaktinin sınırı takdire bırakılmamıştır: Yargıtay bunu TCK m. 6/1-e'ye ve güneşin doğuş-batış çizelgesine göre saat olarak belirler. (Yargıtay 2. CD, E. 2025/7257)4 Saat konusunda tereddüt varsa şüpheden sanık yararlanır ilkesi işler ve fiilin gündüz sayılan zaman diliminde işlendiği kabul edilir. (Yargıtay 2. CD, E. 2024/6115)5
Konut dokunulmazlığı suçu TCK m. 119 ile de ilişkilidir. Silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişi tarafından birlikte, suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak ya da kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır. Yani m. 119 ile birlikte uygulanırsa verilecek hapis cezası iki katına çıkar.
TCK m. 43 zincirleme suçu düzenler: bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suç birden fazla işlenirse bir cezaya hükmedilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (m. 43/1); aynı hüküm, suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesinde de uygulanır (m. 43/2). Farklı kişilere ait evlere ayrı fiillerle girilmesi bu iki fıkranın dışında kalır. TCK m. 44 ise fikrî içtimayı düzenler: işlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır.
Hükmolunacak cezanın alt sınırdan başlayarak hangi sonuçlara bağlanabileceği şöyle özetlenebilir; somut ceza dosyaya göre belirlenir:
- 1) Alt sınır: konutta (m. 116/1) altı ay hapis, iş yerinde (m. 116/2) altı ay hapis veya adli para cezası, cebir, tehdit ya da gece vakti işlenmesinde (m. 116/4) bir yıl hapistir; m. 119/1'deki hâllerde ceza bir kat artırıldığından alt sınır bir yıl, bir yıl ve iki yıl olur.
- 2) İndirimler: takdiri indirim nedenleri varsa cezanın altıda birine kadarı indirilir (TCK m. 62/1); alt sınırdan bu indirimle ceza beş aya, m. 116/4'te on aya iner.
- 3) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m. 231/5-6): hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme bu karara varabilir; sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi gerekir. Denetim süresi beş yıldır (m. 231/8); suç tarihinde çocuk olan sanıkta üç yıldır (5395 sayılı Kanun m. 23/1). Bu kararla birlikte hapis cezası ertelenemez, kısa süreliyse seçenek yaptırımlara çevrilemez (m. 231/7). Alt sınırlar altı ay ve bir yıl olduğundan üç fıkrada da somut ceza eşiğin altında kalabilir; m. 116/4 ile m. 119/1 birlikte uygulandığında alt sınır iki yıldır ve eşiği aşmaz.
- 4) Erteleme (TCK m. 51/1): iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişide sınır üç yıldır. Kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve tekrar suç işlemeyeceği kanaati gerekir.
- 5) Adli para cezasına çevirme (TCK m. 50/1-a): hükmolunan hapis bir yıl veya daha azsa kısa süreli hapistir (m. 49/2) ve adli para cezasına ya da m. 50/1'deki diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Alt sınırdan verilen altı aylık ve bir yıllık cezalar kısa süreli hapistir. m. 116/2'de mahkeme doğrudan adli para cezasına hükmedebilir; hapis ile adli para cezası seçenek olarak öngörüldüğünden hapse hükmedilmişse bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez (m. 50/2).
- 6) Seri muhakeme usulü (CMK m. 250) bu suçta uygulanmaz: TCK m. 116, m. 250/1'de sayılan suçlar arasında yer almaz.
Ortak kullanımda rıza ve "meşru amaç" ölçütü nedir?
Evlilik birliğinde ya da konutu veya iş yerini ortak kullanan kişiler bakımından TCK m. 116/3 bir istisna getirir: bu kişilerden birinin rızası varsa m. 116'nın önceki fıkraları uygulanmaz. İstisna sınırsız değildir — kanunun kendi ifadesiyle rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir.
Meşru amaç nedir? Kanun hangi amacın meşru sayılacağını tek tek saymaz; yalnız rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olmasını şart koşar (TCK m. 116/3). Amaç meşru değilse istisna uygulanmaz ve girişin m. 116'nın önceki fıkralarına göre değerlendirilmesinin önü açılır.
Aynı kural, konutun veya iş yerinin birden fazla kişi tarafından ortak kullanıldığı durumlarda da işler (örneğin aynı evde oturan anne ile oğlu): bu kişilerden birinin rızasıyla giren kişi bakımından m. 116'nın önceki fıkraları uygulanmaz. Ancak bu rızanın da meşru bir amaca yönelik olması gerekir ve bu her olayda ayrıca sorgulanır.
Rıza geri alınabilir mi, yani bir kez verildikten sonra sona erdirilebilir mi? Kanunun metni bu ihtimali dışarıda bırakmaz: TCK m. 116/1 yalnız rızaya aykırı olarak girmeyi değil, rıza ile girdikten sonra buradan çıkmamayı da suç sayar. Girişe izin verilmiş olması, kişinin orada kalmaya devam etmesini kendiliğinden hukuka uygun kılmaz.
Arama kararı olmadan yapılan aramanın sonuçları ne olur?
Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK m. 217/2). Ortaya konulması istenen bir delil kanuna aykırı olarak elde edilmişse reddolunur (CMK m. 206/2-a).
Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir (CMK m. 119/1). Savcı hazır olmaksızın bu yerlerde yapılan aramalarda ihtiyar heyetinden ya da komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK m. 119/4).
Aramanın yapılışı da kayıt altına alınır: arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır (CMK m. 119/3).
Arama kararının kapsamı da büyük önem taşır. Arama karar veya emrinde aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya ve karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi açıkça gösterilir (CMK m. 119/2).
Şikâyet hakkı ve süre nasıl işliyor?
Konut dokunulmazlığının ihlali suçunda şikâyet koşulu fıkraya göre değişir. TCK m. 116/1'deki konut ve m. 116/2'deki iş yeri hâlleri şikâyete bağlıdır: iki fıkrada da ceza mağdurun şikâyeti üzerine verilir. Bu hâllerde süresi içinde şikâyette bulunulmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1). Fiil cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmişse uygulanan m. 116/4'ün metninde ise şikâyet koşulu yoktur; bu hâlde kanun şikâyet aramaz. Fiil hırsızlık suçunu işlemek amacıyla işlenmişse de konut dokunulmazlığının ihlalinden soruşturma ve kovuşturma için şikâyet aranmaz (TCK m. 142/4).
Şikâyet süresi altı aydır (TCK m. 73/1). Süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, suçun işlendiği günden değil, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (TCK m. 73/2). Bu süre yalnız şikâyete bağlı olan m. 116/1 ve m. 116/2 hâllerinde işler; hırsızlık amacıyla işlenen fiilde şikâyet aranmaz (TCK m. 142/4). Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m. 158/1); mahkemeye yapılan şikâyet de ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (CMK m. 158/2). Örneğin m. 116/1 ve m. 116/2 hâllerinde mağdur fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden yedi ay sonra şikâyette bulunursa altı aylık süre geçmiştir ve soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1); süre her hâlde dava zamanaşımı süresini geçemez (m. 73/2).
Şikâyete bağlı m. 116/1 ve m. 116/2 hâllerinde, fiil hırsızlık amacıyla işlenmemişse, şikâyetten vazgeçme davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m. 73/4). İştirak hâlinde sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (m. 73/5); vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (m. 73/6). Ancak konut ihlali, uzlaştırma kapsamında olmayan bir başka suçla birlikte işlenmişse tablo değişir: Yargıtay, uzlaştırmayı kapatan suçtan beraat kararı kesinleştiğinde CMK m. 253/3'teki engelin ortadan kalktığını ve konut ihlali suçunun yeniden uzlaşmaya tabi hâle geldiğini belirtmiştir. (Yargıtay 2. CD, E. 2024/16777)6 Buna karşılık Yargıtay, suç birden fazla kişiyle birlikte işlenmişse hükümde TCK m. 119/1-c uygulanmamış olsa bile konut ihlalinin uzlaşmaya tabi olmadığını, bu yüzden birlikte işlenen ve uzlaştırma kapsamındaki hırsızlık suçu bakımından da uzlaşma hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiştir. (Yargıtay 2. CD, E. 2024/11004)7 Konut ihlaliyle aynı mağdura karşı işlenen kapsam dışı suç önödeme kapsamındaysa CMK m. 253/3'teki engel baştan işlemez: 7571 sayılı Kanunla CMK m. 253/3'e eklenen son cümleye göre bu hâlde uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.
Dava zamanaşımı temyiz incelemesinde de gözetilir: Yargıtay 9. Ceza Dairesi, zamanaşımını kesen son işlem olan 23.10.2015 tarihli mahkûmiyetten temyiz incelemesine kadar sekiz yıllık sürenin geçtiğini belirleyerek 08.04.2025 tarihli kararında hükmü bozmuş ve davanın düşmesine karar vermiştir. (Yargıtay 9. CD, E. 2024/9362)8 m. 116/4 kapsamındaki bir fiilde de süre sekiz yıldır: aynı Daire, bozmadan önceki 14.10.2014 tarihli mahkûmiyetten bozmadan sonra kurulan hükme kadar bu sürenin dolduğunu gözetmeden hüküm kurulmasını hukuka aykırı bulmuş, savcının temyizi üzerine 20.05.2025 tarihli kararında hükmü bozarak davanın düşmesine karar vermiştir. (Yargıtay 9. CD, E. 2025/484)9 Süreyi kesen son işlem mahkûmiyet kararı olabileceği gibi (TCK m. 67/2-d) sanığın sorgusu da olabilir. (Yargıtay 6. CD, E. 2023/14545)10 Zamanaşımı TCK m. 67/2'de sayılan işlemlerle kesilir: şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması ya da sorguya çekilmesi, tutuklama kararı, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı. Kesilince süre yeniden işlemeye başlar, ancak kanundaki sürenin en fazla yarısına kadar uzar (m. 67/3-4). Sekiz yıllık süre kesilmelerle en fazla on iki yıla, m. 116/4 ile m. 119/1 birlikte uygulandığında on beş yıllık süre yirmi iki yıl altı aya uzar. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirse denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur (CMK m. 231/8).
Dava zamanaşımı, ceza zamanaşımıyla karıştırılmamalıdır. Ceza zamanaşımı kesinleşmiş cezanın infaz edilebileceği süredir: TCK m. 68/1 uyarınca beş yıla kadar hapis ve adli para cezaları on yıl, beş yıldan fazla hapis cezaları yirmi yıl geçince infaz edilmez; süre hükmün kesinleştiği ya da infazın herhangi bir surette kesintiye uğradığı günden başlar ve kalan ceza esas alınır (m. 68/5). Fiili on iki ile on beş yaş arasında işleyende bu sürelerin yarısı, on beş ile on sekiz yaş arasında işleyende üçte ikisi geçince ceza infaz edilmez (m. 68/2).
Konut ve işyeri ayrımı işlemde nasıl sonuç verir?
TCK m. 116/1 ve m. 116/2 farklı cezalar öngörür. Konut (eklentileri dahil) daha ağır cezalandırılır (altı ay–iki yıl); işyeri daha hafif cezalandırılır (altı ay–bir yıl veya adlî para cezası).
Kanun iş yerini ayrı fıkrada ve daha hafif cezayla düzenlemiştir. İş yerinde koruma alanı daha dardır; müşteri kabul edilen bir yerde yalnız müşteriye açık olmayan bölümler korunur.
Konut ile iş yeri arasındaki sınır uygulamada belirleyicidir, çünkü hangi fıkranın uygulanacağını ve cezanın türünü değiştirir. Kanun iş yerini m. 116/2'de ayrı düzenlemiş ve açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler bakımından suçu sınırlamıştır. Yargıtay, bir işletmeye girilen olayda uygulama maddesinin m. 116/2 yerine m. 116/1 gösterilmesini mahallinde düzeltilebilir yazım hatası saymış, bu yönden kanun yararına bozma istemini reddetmiştir.3 Hangi fıkranın ve nitelikli hâlin uygulandığı kanun yolunu da etkileyebilir: kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezası olan suçlarda bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemez (CMK m. 286/2-d). Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu sınırın belirlenmesinde suçun temel ve nitelikli hâlleri arasında fark bulunmadığını, nitelikli hâlin de dikkate alınması gerektiğini kabul etmiştir. (Yargıtay CGK, E. 2023/201)11
Gece vakti işlenmesi ve diğer nitelikli hâller
Gece vaktinin ispatı pratikte saat hesabına dayanır. Yargıtay, UYAP'tan alınan güneşin doğuş ve batış çizelgesini esas alır, yaz veya kış saati uygulamasını hesaba katar ve gece sayılan zaman diliminin başlangıç ile bitiş saatini belirler.54 Bir olayda şikâyetçi, evden saat 14.00'te ayrıldıklarını ve ertesi gün 00.30 sıralarında döndüklerini beyan etmiş; sanık da müdafi olmadan alınan ifadesinde eve gece girdiğini söylemişti. Yargıtay, mahkemenin gerekçe ve kabulünde suçun işlenme zamanına ilişkin tam bir açıklık bulunmadığını belirterek şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği fiilin gündüz işlendiğinin kabul edilmesi gerektiğini söyledi; gece vaktine ilişkin kanıtlar karar yerinde denetime olanak verecek biçimde gösterilip tartışılmadan m. 116/4'ün uygulanmasını bozma sebebi saydı.4
Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na göre m. 116/4'teki cebir veya tehdit, konuta girmek ya da oradan çıkmamak için kullanılmış olmalıdır. Kurul, kapıyı kırarak girmede olduğu gibi cebrin eşya aleyhine kullanıldığı hâlde bu nitelikli hâlin uygulanmayacağını, koşulları varsa mala zarar verme suçundan ceza verileceğini kabul etmiştir.1 Yargıtay 2. Ceza Dairesi de cebir veya tehdidin kişiye yöneldiği hâlde m. 116/4'teki nitelikli hâlin, mala yöneldiği hâlde ise m. 116/1'deki basit hâlin oluşacağını belirtmiştir. (Yargıtay 2. CD, E. 2021/13247)12
TCK m. 119 ortak nitelikli hâlleri düzenler. Konut dokunulmazlığının ihlali silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişi tarafından birlikte, var olan veya var sayılan suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak ya da kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenirse verilecek ceza bir kat artırılır. Yargıtay bu hesabı somut bir olayda şöyle yapmıştır: m. 116/1'den altı ay hapis belirlenmiş, m. 119/1-c uyarınca bir kat artırılarak sonuç ceza on iki ay olmuştur. (Yargıtay 2. CD, E. 2026/2532)13
Konut dokunulmazlığı ihlali nasıl ispatlanır?
İspatın konusu, sanığın rızaya aykırı olarak girdiği ya da rıza ile girdikten sonra çıkmadığıdır (TCK m. 116/1). Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK m. 217/2); mağdurun ve tanıkların beyanı, tutanaklar, fotoğraf ve video kayıtları delil olarak kullanılabilir.
Konutta, iş yerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, kural olarak hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir (CMK m. 119/1). Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın bu yerlerde arama yapılacaksa, CMK m. 119/4 uyarınca o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.
İlgili mevzuat
TCK m. 116 — Konut dokunulmazlığının ihlali
Madde 116- (1) Bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) (Değişik: 31/3/2005 – 5328/8 md.) Birinci fıkra kapsamına giren fiillerin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında işlenmesi hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
(3) (Değişik: 31/3/2005 – 5328/8 md.) Evlilik birliğinde aile bireylerinden ya da konutun veya işyerinin birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması durumunda, bu kişilerden birinin rızası varsa, yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Ancak bunun için rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir.
(4) Fiilin, cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle ya da gece vakti işlenmesi halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Kaynak: Türk Ceza Kanunu (5237)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
TCK m. 119 — Nitelikli hâller
Madde 119- (1) Eğitim ve öğretimin engellenmesi, kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinin engellenmesi, siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi, inanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasını engelleme, konut dokunulmazlığının ihlali ile iş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçlarının;
a) Silahla,
b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle,
c) Birden fazla kişi tarafından birlikte,
d) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak,
e) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
İşlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
(2) Bu suçların işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.
Kaynak: Türk Ceza Kanunu (5237)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 119 — Arama kararı
Madde 119 – (1) (Değişik : 25/5/2005 – 5353/15 md.) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir.
(2) Arama karar veya emrinde;
a) Aramanın nedenini oluşturan fiil,
b) Aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya,
c) Karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi,
Açıkça gösterilir.
(3) Arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır.
(4) Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Kapıyı kırarak girmek m. 116/4'teki cebir sayılmazYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2016/1137 · K. 2018/385 ·
Sanık, gündüz sayılan saatte katılanın evinin kapısını tekmeyle kırarak içeri girmiş ve içeridekileri basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek şekilde yaralamıştı. Yargıtay 18. Ceza Dairesi, cebir kavramının eşyaya yönelik eylemleri kapsamadığını belirterek m. 116/1 yerine m. 116/4 uygulanmasını bozma sebebi saymış, Başsavcılık buna itiraz etmişti. Ceza Genel Kurulu, cebir veya tehdidin konuta girmek ya da oradan çıkmamak için kullanılmış olması gerektiğini; kapıyı kırarak girmede olduğu gibi cebrin eşya aleyhine kullanıldığı hâlde nitelikli hâlin uygulanmayacağını, koşulları varsa mala zarar verme suçundan ceza verileceğini belirtti. İçeri girdikten sonra uygulanan cebir de evde kalmaya değil mağduru evden çıkarmaya yönelik olduğundan nitelikli hâli oluşturmadı; itiraz oy birliğiyle reddedildi.
Sonuç: m. 116/4'teki cebir kişiye karşı ve konuta girmenin ya da orada kalmanın aracı olarak kullanılmalıdır; kapıyı kırmak gibi eşyaya yönelik zor bu nitelikli hâli oluşturmaz.
2. Suç tarihinde boş olan, içinde oturulmayan ev konut sayılmamıştırYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2024/16594 · K. 2025/200 ·
Sanık, şikâyetçilere ait evlerden su saati ve musluk bataryası çalmıştı; şikâyetçiler evlerin boş olduğunu ve orada oturmadıklarını beyan etmişti. Daire, suç tarihinde boş olan yerlerin konut olarak kabul edilemeyeceğini, dolayısıyla konut dokunulmazlığının ihlali suçunun unsurlarının oluşmadığını belirterek mahkûmiyeti bozdu ve beraat kararı verdi.
Sonuç: Suç tarihinde içinde oturanın bulunmadığı, boş olduğu anlaşılan bir ev konut sayılmamış ve konut dokunulmazlığının ihlali suçunun unsurları oluşmamıştır.
3. İş yerinde fıkranın m. 116/1 gösterilmesi düzeltilebilir yazım hatasıdırYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2025/7341 · K. 2025/15297 ·
Başsavcılık, sanığın bir kuruma bağlı işletmeye gece girdiğini, eylemin m. 116/1 değil m. 116/2 ve m. 116/4 kapsamında olduğunu ve hırsızlıkla birlikte yargılanan sanığa zorunlu müdafi atanması gerektiğini ileri sürmüştü. Daire, uygulama maddesinin m. 116/2 ve m. 116/4 yerine m. 116/1 ve m. 116/4 olarak gösterilmesini ve suç adının "iş yeri dokunulmazlığının ihlâli" yerine "konut dokunulmazlığını ihlal etmek" yazılmasını mahallinde düzeltilebilir yazım hataları saydı. Hırsızlık ve iş yeri dokunulmazlığı hükümlerinin ayrı ayrı kesinleşebileceğini, m. 116/4 uygulansa bile cezanın beş yılın altında kalacağını ve suçun alt ve üst sınırlarının zorunlu müdafi gerektirmediğini belirterek iş yeri dokunulmazlığı yönünden kanun yararına bozma istemini reddetti; hırsızlık yönünden ise hükmü kanun yararına bozdu.
Sonuç: Daire, iş yerine girilen olayda uygulama maddesinin m. 116/2 yerine m. 116/1 gösterilmesini kanun yararına bozma nedeni değil, mahallinde düzeltilebilir bir yazım hatası saymıştır.
4. Gece vakti TCK m. 6/1-e'ye göre hesaplanır; m. 116/4 ayrı bir ceza aralığıdırYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2025/7257 · K. 2025/13078 ·
Şikâyetçi, ailesiyle birlikte evden saat 14.00'te ayrılıp ertesi gün 00.30 sıralarında döndüğünü beyan etmişti; sanık, müdafi olmadan alınan ifadesinde eve gece girdiğini söylemişti. Daire, güneşin doğuş ve batış saatlerinden hareketle TCK m. 6/1-e uyarınca gece vaktinin 17.37'de başlayıp 06.12'de bittiğini belirledi; mahkemenin gerekçe ve kabulünde suçun işlenme zamanına ilişkin tam bir açıklık bulunmadığından şüpheden sanık yararlanır ilkesiyle gündüz kabulü gerektiğini, gece vaktine ilişkin kanıtların karar yerinde denetime olanak verecek biçimde gösterilip tartışılması gerektiğini saptadı. Ayrıca mahkemenin önce m. 116/1'den altı ay hapis belirleyip ardından m. 116/4 uyarınca cezayı bir kat artırmasını bozma sebebi saydı; nitelikli hâlde hükmün doğrudan m. 116/4 ile kurulması ve uygulama maddesinin m. 116/1-4 olarak gösterilmesi gerektiğini belirtti.
Sonuç: m. 116/4 temel cezayı artıran bir oran değil, kendi ceza aralığı olan bir fıkradır; ceza doğrudan bu fıkradan belirlenir. Gece vaktinin sınırı TCK m. 6/1-e'ye göre çizilir.
5. Gece vakti güneş çizelgesiyle belirlenir; şüphe sanık lehinedirYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2024/6115 · K. 2024/18181 ·
Şikâyetçi, saat 05.20 sıralarında uyandığında evde birini gördüğünü beyan etmişti. Daire, UYAP'tan alınan güneşin doğuş ve batış çizelgesine göre yaz saati uygulaması da dikkate alındığında gece vaktinin 04.52'de bittiğini saptadı; şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği eylemin gündüz sayılan zaman diliminde işlendiğinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek m. 116/4 yerine m. 116/1 uygulanmasını gerekli gördü. Aynı kararda, diğer sanığın beraat etmiş olmasına rağmen eylemin en az iki kişiyle işlendiği sabit olduğundan m. 119/1-c artırımının yerinde olduğunu belirterek Başsavcılığın birinci istemini reddetti.
Sonuç: Gece vakti takvim ve güneş çizelgesiyle hesaplanır; saat tartışmalıysa şüphe sanık lehine değerlendirilir ve gece vakti hâli (m. 116/4) uygulanmaz.
6. Engel suçtan beraat kesinleşirse uzlaştırma yolu yeniden açılırYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2024/16777 · K. 2025/839 ·
Sanık hakkında silahla tehdit ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından dava açılmış, tehditten beraat, konut ihlalinden mahkûmiyet verilmişti. Daire, uzlaşma kapsamında olmayan tehdit suçundan verilen beraatin kesinleşmesiyle CMK m. 253/3'teki engelin ortadan kalktığını ve m. 116/4'teki konut ihlali suçunun uzlaşmaya tabi hâle geldiğini belirtti. Soruşturma aşamasında yapılan uzlaştırma teklifini ise, o tarihte engel suç iddiası sürdüğü için hukuken geçersiz saydı.
Sonuç: Uzlaştırmayı kapatan suçtan verilen beraat kesinleşirse engel kalkar; engel suç iddiası sürerken yapılmış geçersiz bir teklif, uzlaştırmanın yeniden denenmesine engel olmaz.
7. Birden fazla kişiyle işlenen konut ihlali uzlaştırmaya tabi değildirYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2024/11004 · K. 2024/17583 ·
Sanık, aynı konutta yaşamadığı kardeşinin evinden hırsızlık yapmış ve konut dokunulmazlığını ihlal etmişti. Daire, hükümde m. 119/1-c uygulanmamış olsa bile suç başka biriyle birlikte işlendiğinden konut dokunulmazlığının ihlalinin uzlaşmaya tabi olmadığını; CMK m. 253/3 uyarınca uzlaştırma kapsamındaki bir suç kapsam dışı bir suçla birlikte işlendiğinde uzlaşma hükümlerinin uygulanamayacağını belirtti. Bu nedenle hırsızlık bakımından da uzlaştırma yapılamayacağını saptayarak kanun yararına bozma istemini reddetti.
Sonuç: Konut ihlali birden fazla kişiyle işlenirse uzlaştırma kapanır; kapanma, aynı mağdura karşı birlikte işlenen ve uzlaştırmaya tabi diğer suçu da kapsar (CMK m. 253/3).
8. Zamanaşımı temyiz incelemesi tarihine kadar işlemeye devam ederYargıtay 9. Ceza Dairesi · E. 2024/9362 · K. 2025/2674 ·
Daire, TCK m. 116 uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre sekiz yıllık olağan zamanaşımının öngörüldüğünü; zamanaşımını kesen son işlemin 23.10.2015 tarihli mahkûmiyet kararı olduğunu ve bu tarihten temyiz incelemesi tarihine kadar sürenin dolduğunu belirleyerek hükmü bozdu ve davanın düşmesine karar verdi.
Sonuç: Süre dosya Yargıtay'dayken de işler; temyiz incelemesine kadar zamanaşımı dolmuşsa mahkûmiyet ayakta kalmaz.
9. m. 116/4 hâlinde de dava zamanaşımı sekiz yıldırYargıtay 9. Ceza Dairesi · E. 2025/484 · K. 2025/4235 ·
Daire, TCK m. 116/4 uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre TCK m. 66/1-e gereğince sekiz yıllık olağan dava zamanaşımının öngörüldüğünü saptadı; zamanaşımını kesen son işlemin bozma öncesi verilen mahkûmiyet kararı olduğunu ve o tarihten inceleme konusu hüküm tarihine kadar sürenin dolduğunu belirleyerek hükmü bozdu ve davanın düşmesine karar verdi.
Sonuç: m. 119 artırımı uygulanmadığında m. 116/4'ün üst sınırı üç yıldır ve dava zamanaşımı sekiz yıl olarak işler.
10. Sanığın sorgusu da zamanaşımını keserYargıtay 6. Ceza Dairesi · E. 2023/14545 · K. 2025/4846 ·
Daire, TCK m. 106/2-a ve m. 116/1 uyarınca belirlenecek cezaların üst sınırlarına göre sekiz yıllık asli dava zamanaşımının öngörüldüğünü belirtti; zamanaşımını kesen son işlemin sanığın sorgusunun yapılması olduğunu saptayarak o tarihten temyiz inceleme tarihine kadar sürenin dolduğunu belirledi ve davaların ayrı ayrı düşmesine karar verdi.
Sonuç: Zamanaşımı hesabı hüküm tarihinden değil, süreyi kesen son işlemden başlar; sorgu bu işlemlerden biridir.
11. Temyiz sınırında suçun nitelikli hâlleri de hesaba katılırYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2023/201 · K. 2023/692 ·
İlk derece mahkemesi sanığı cinsel taciz suçunun temel şeklinden (TCK m. 105/1) cezalandırmış; bölge adliye mahkemesi bu hükmü kaldırıp suçun posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlendiğini kabul etmiş ve m. 105/2-d'deki nitelikli hâlle yarı oranında artırılmış ceza vermişti. Yargıtay 9. Ceza Dairesi hükmün CMK m. 286/2-d uyarınca kesin olduğunu kabul ederek temyiz istemini reddetmişti. Ceza Genel Kurulu, CMK m. 286/2-d kapsamında kararın temyize tabi olup olmadığı bakımından suçun temel veya nitelikli hâllerinin uygulanması arasında fark bulunmadığını ve nitelikli hâlin de dikkate alınması gerektiğini belirterek itirazı kabul etti ve dosyayı temyiz incelemesi için Daireye gönderdi.
Sonuç: CMK m. 286/2-d'deki iki yıllık temyiz sınırı yalnız suçun temel cezasına göre değil, cezayı artıran nitelikli hâller de hesaba katılarak belirlenir.
12. Cebir veya tehdit mala yönelmişse suç m. 116/1'deki basit hâldirYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2021/13247 · K. 2024/6788 ·
Sanık, yanında bir başka kişiyle demir sopayla katılanların dairesine gitmiş, zili çalınca açılan kapıdan girdikten sonra katılanlara sopayla vurmuştu. Daire, m. 116/4'teki nitelikli hâl için kişiye karşı yöneltilen cebirin konut dokunulmazlığının ihlali amacına yönelmesi ve bunun aracı olarak kullanılması gerektiğini; cebir veya tehdit mala yönelmişse suçun m. 116/1'deki basit hâlinin oluşacağını belirtti. Kapının zil çalınınca açıldığını ve tutanakta kapıda zarar ya da iz bulunmadığını gözeterek eylemin cebir veya tehdit kullanılarak gerçekleştirilmediğini, m. 116/1 yerine m. 116/4 uygulanmasının fazla ceza tayini olduğunu belirterek hükmü bozdu. Suçun birden fazla kişiyle birlikte işlendiği kabulünü ise isabetli buldu.
Sonuç: Cebir, konuta girmenin aracı olarak kişiye yöneltilmemişse m. 116/4 uygulanmaz; konuta girdikten sonra kişiye vurulması tek başına bu nitelikli hâli oluşturmamıştır.
13. Gündüz işlenen fiile gece vakti hâli (m. 116/4) uygulanamaz; artırım m. 119'dan gelirYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2026/2532 · K. 2026/6164 ·
Suçun gündüz vakti ve birden fazla kişiyle işlendiği kabul edilmişti. Daire, gece vakti işlenmediği anlaşılan fiilde TCK m. 116/4'ün uygulanamayacağını belirterek hükmü bozdu ve cezayı kendisi yeniden hesapladı: m. 116/1'den 6 ay hapis, m. 119/1-c uyarınca bir kat artırımla neticeten 12 ay.
Sonuç: Fiil gece vakti işlenmemişse m. 116/4 gece vaktine dayanılarak uygulanamaz; fiil birden fazla kişiyle işlenmişse ceza m. 116/1'den belirlenip m. 119/1-c ile bir kat artırılır.
Sık sorulan sorular
Konut dokunulmazlığının ihlali suçunun cezası nedir?
Konutun temel şekli (TCK m. 116/1) altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıdır. İşyeri (m. 116/2) altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına tabidir. Fiilin cebir, tehdit veya gece vakti işlenmesi hâlinde (m. 116/4) ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Silahla, birden fazla kişi tarafından birlikte ya da suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenme gibi TCK m. 119 hâlleri uygulanırsa ceza bir kat artırılır.
Bu suç şikâyete tabi midir?
Fıkraya göre değişir. Konuta girmede TCK m. 116/1, iş yerine girmede m. 116/2 uygulanır ve iki hâl de şikâyete bağlıdır: bu hâllerde mağdur süresi içinde şikâyette bulunmadıkça soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1). Fiil cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmişse m. 116/4 uygulanır; bu fıkranın metninde şikâyet koşulu yoktur. Fiil hırsızlık suçunu işlemek amacıyla işlenmişse de soruşturma ve kovuşturma için şikâyet aranmaz (TCK m. 142/4). Şikâyet süresi altı aydır (TCK m. 73/1) ve suçun işlendiği tarihten değil, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (TCK m. 73/2). Şikâyetten vazgeçme, hüküm kesinleşinceye kadar davayı düşürür; vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık bakımından bu sonuç doğmaz (TCK m. 73/4, 73/6).
Rıza ile girmek suç sayılır mı?
Rıza ile girmek tek başına suç değildir; ancak TCK m. 116/1, rıza ile girdikten sonra buradan çıkmamayı da suç sayar. Evlilik birliğinde aile bireylerinden ya da konutu veya iş yerini ortak kullanan kişilerden birinin rızasıyla girilmişse m. 116'nın önceki fıkraları uygulanmaz (TCK m. 116/3). Ancak bu rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması zorunludur; amaç meşru değilse bu istisna uygulanmaz.
İşyeri ile konut arasında fark var mı?
Evet, önemli fark var. Konut (ve eklentileri) altı ay ile iki yıl hapis cezasına tabidir. İşyeri (açık rızaya gerek olmayan yerler hariç) altı ay ile bir yıl hapis veya adlî para cezasına tabidir. Kanun iş yerini ayrı fıkrada ve daha hafif cezayla düzenlemiştir.
Arama kararı yoksa ne olur?
Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK m. 217/2); ortaya konulması istenen bir delil kanuna aykırı olarak elde edilmişse reddolunur (CMK m. 206/2-a). Konutta arama için hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri gereklidir (CMK m. 119/1). Savcı hazır değilse ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK m. 119/4). Hâkim kararı veya yazılı emir olmadan konutta yapılan arama CMK m. 119/1'e aykırıdır.
Gece vakti işlenme nedir?
Gece vakti işlenen konut dokunulmazlığı ihlalinde TCK m. 116/4 uygulanır ve ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Gece vakti kanunda tanımlanmıştır: TCK m. 6/1-e'ye göre güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresidir. Bu sınır mahkemenin takdirine bırakılmamıştır; Yargıtay 2. Ceza Dairesi gece vaktinin başladığı ve bittiği saati güneşin doğuş ve batış çizelgesine göre belirler. Mahkemenin gerekçe ve kabulünde suçun işlenme zamanı açık değilse ve gece vaktine ilişkin kanıtlar kararda gösterilip tartışılmamışsa, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği fiilin gündüz işlendiği kabul edilir.
Silahla işlenmesi cezayı nasıl etkiler?
Silahla konut dokunulmazlığı ihlali suçu işlenmesi halinde, TCK m. 119/1-a uyarınca verilecek ceza bir kat artırılır. Örneğin, m. 116/1 uyarınca altı ay ile iki yıl ceza yerine, artırım sonrası bir yıl ile dört yıl hapis cezası uygulanır. Diğer TCK m. 119 hâlleri de (kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması, imzasız mektup veya özel işaret kullanılması, birden fazla kişi tarafından birlikte işleme, suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanma, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanma) aynı bir kat artırımı getirir.
Uzlaştırma mümkün müdür?
Kural olarak evet: konut dokunulmazlığı ihlali suçu CMK m. 253/1-b-4 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Ancak suç birden fazla kişiyle birlikte işlenmişse (TCK m. 119/1-c), hükümde bu artırım uygulanmamış olsa bile Yargıtay 2. Ceza Dairesi uzlaşmaya tabi saymamıştır. Uzlaşma sonucunda şüpheli edimini def'aten yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edimin yerine getirilmesi ileri tarihe bırakılmış, takside bağlanmış veya süreklilik arz ediyorsa kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir; bu karardan sonra uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse kamu davası açılır (CMK m. 253/19).
Zamanaşımı ne kadar?
Çoğu hâlde sekiz yıldır. Süre cezanın üst sınırına göre belirlenir ve dosyadaki delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de hesaba katılır (TCK m. 66/3, m. 66/4). TCK m. 116/1'de üst sınır iki yıl, m. 116/2'de bir yıl, m. 116/4'te üç yıldır. Fiil TCK m. 119/1'deki hâllerden biriyle (örneğin silahla ya da birden fazla kişi tarafından birlikte) işlenmişse ceza bir kat artırılır ve bu sınırlar dört, iki ve altı yıla çıkar. Üst sınır beş yılı aşmadıkça süre TCK m. 66/1-e uyarınca sekiz yıldır; m. 116/4 ile m. 119/1 birlikte uygulandığında üst sınır altı yıl olduğundan süre TCK m. 66/1-d uyarınca on beş yıldır. Zamanaşımını kesen bir işlem (örneğin mahkûmiyet kararı, TCK m. 67/2-d) varsa süre yeniden işlemeye başlar (TCK m. 67/3); kesilme hâlinde ise süre kanundaki sürenin en fazla yarısına kadar uzar (TCK m. 67/4). Böylece olağanüstü zamanaşımı sekiz yıllık hâllerde on iki yıl, on beş yıllık hâlde yirmi iki yıl altı aydır. Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış olanlarda bu sürelerin yarısı, on beş yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlarda üçte ikisi geçince dava düşer (TCK m. 66/2). Bu süre, kesinleşmiş cezanın infaz edilebileceği süreyi gösteren ceza zamanaşımıyla karıştırılmamalıdır: TCK m. 68 uyarınca beş yıla kadar hapis ve adli para cezaları on yıl, beş yıldan fazla hapis cezaları yirmi yıl geçince infaz edilmez; süre hükmün kesinleştiği ya da infazın kesintiye uğradığı günden başlar.
Evli çiftler bakımından bu suç uygulanır mı?
Evlilik birliğinde kanun bir istisna öngörür: aile bireylerinden birinin rızası varsa TCK m. 116'nın önceki fıkraları uygulanmaz (TCK m. 116/3). Ancak bu rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması zorunludur; amaç meşru değilse bu istisna uygulanmaz. Kanun hangi amacın meşru sayılacağını saymadığından rızanın meşru amaca dayanıp dayanmadığı her olayda ayrıca incelenir.
Bu suçta istinaf ve temyiz hakkı var mı?
Evet. İlk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m. 272/1). Ancak hapis cezasından çevrilenler hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk lirası dâhil adlî para cezasına mahkûmiyet hükümlerine karşı istinaf yoluna başvurulamaz (CMK m. 272/3-a); iş yerinde (m. 116/2) adlî para cezasına hükmedilmişse bu sınıra bakılır. Bölge adliye mahkemesinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir (CMK m. 286/1). Ancak ilk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar (CMK m. 286/2-a) ve ilk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları (CMK m. 286/2-b) temyiz edilemez. Bu sınır suçun kanundaki üst sınırına değil, hükmedilen cezaya bakar. Kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezası olan suçlarda ise bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemez (CMK m. 286/2-d). Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu sınırın belirlenmesinde suçun nitelikli hâllerinin de dikkate alınacağını kabul etmiştir. Buna göre m. 116/1 ve m. 116/2'nin temel hâlleri (üst sınır iki ve bir yıl) ile m. 119/1 ile artırılan m. 116/2 hâli (üst sınır iki yıl) bu kapsamdadır. m. 116/4 uygulanırsa (cebir, tehdit veya gece vakti) üst sınır üç yıla, m. 116/1 ile m. 119/1 birlikte uygulanırsa dört yıla çıkar; bu hâller bent dışında kalır. Bent dışında kalmak temyiz yolunu tek başına açmaz: bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmişse ve ilk derece mahkemesinin verdiği hapis cezası beş yıl veya daha azsa CMK m. 286/2-a uygulanır.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat müdafilik ve vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde yürüyen soruşturma ve davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Diğer suç rehberleri
- Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu (TCK m. 123)
- Israrlı takip suçu (TCK m. 123/A)
- Hakaret suçu (TCK m. 125)
- Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK m. 134)
- Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu (TCK m. 136)
- Kasten öldürme suçu (TCK m. 81-83)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.