İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Otopark bedeli: ruhsat, kullanma izni, iade ve dava (3194 sayılı İmar Kanunu m. 37)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Otopark bedeli, bir binanın otopark ihtiyacı kendi parselinde karşılanamadığında idarenin yapı ruhsatı aşamasında istediği paradır.
  • İmar Kanunu'na göre otopark yeri ayrılmadan yapı ruhsatı, otopark yapılmadan kullanma izni verilmez; bedelin ayrıntıları yönetmelikle düzenlenir.
  • Kalan yüzde 75'in ancak otopark ihtiyacı karşılandıktan sonra alınabileceğini öngören eski yönetmelik metinleri döneminde Danıştay, karşılığında otopark yeri gösterilmeden tahsil edilen bedelin faiziyle iade edilmesi gerektiğini kabul etmiştir.
  • Hükümsüz kalan ruhsatın yerine yeni ruhsat alınırken önce ödenen bedel mahsup ya da iade edilir.
  • Bedele karşı dava idare mahkemesinde, kural olarak bildirimden itibaren altmış gün içinde açılır.

Bir binanın otopark ihtiyacı kendi parselinde karşılanamadığında idare, ruhsat aşamasında otopark bedeli ister. Bu sayfa bedelin İmar Kanunu'ndaki dayanağını, ruhsat ve yapı kullanma izniyle ilişkisini, Danıştay kararlarında aktarılan ödeme takvimlerini, otopark yeri tahsis edilmediğinde ya da ruhsat hükümsüz kaldığında iade ve mahsubu, riskli yapıda kentsel dönüşümdeki muafiyet tartışmasını, tahsil zamanaşımını ve bedele karşı açılacak davayı anlatır. Bedelin tutarı ilgili idarenin belirlediği esaslara bağlı olduğundan sayfada tutar verilmez.

İlgili rehberler: Yapı ruhsatı: başvuru, süreler ve süresi dolan ruhsatın yenilenmesi (3194 sayılı İmar Kanunu m. 21, 22, 29)Yapı ruhsatı iptal davası: komşu inşaatın ruhsatına karşı dava (İYUK m. 2, 7, 27)Kaçak yapı cezası: yapı tatil tutanağı ve imar para cezası (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32, 42)Yıkım kararı ve yıkım kararına itiraz (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32)

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

İdare mahkemesi: otopark bedeli isteyen işleme karşı iptal davası (İYUK m. 2/1-a), haksız alındığı ileri sürülen bedelin geri ödenmesi için tam yargı davası (m. 2/1-b) idari yargıda açılır; iki dava doğrudan birlikte de açılabilir (m. 12). Danıştay kararlarında, bedelin iadesi için adli yargıda açılan davaların görev yönünden reddedildiği ve uyuşmazlığın idari yargıda görüldüğü aktarılmaktadır.

Dayanak: İYUK m. 2/1-a, m. 2/1-b, m. 12

Yetkili mahkeme

Ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından doğan davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 34/1). Özel yetki kuralı bulunmayan hâllerde yetkili mahkeme işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (m. 32/1); yetki kamu düzenindendir.

Dayanak: İYUK m. 34, m. 32

Dava şartı

Kanunda dava şartı olarak zorunlu idari başvuru öngörülmemiştir. Dava açılmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur (İYUK m. 11). Ödenmiş bedelin geri verilmesi gibi bir işlemin yapılması için idareye başvurulabilir; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir (m. 10).

Dayanak: İYUK m. 10, m. 11

Süre ve zamanaşımı

Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m. 7/1, 7/2-a). İdareye yapılan geri ödeme başvurusu cevapsız kalırsa süre, otuz günlük bekleme süresinin bittiği tarihten başlar (m. 10/2). Düzenleyici işlem, uygulanması üzerine uygulama işlemiyle birlikte de dava edilebilir (m. 7/4).

Dayanak: İYUK m. 7, m. 10

Yargılama usulü

Yazılı yargılama usulü; inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m. 1/2). Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz; işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (m. 27).

Dayanak: İYUK m. 1, m. 27

Harç

İdare mahkemesinde dava açılırken maktu başvurma harcı alınır (Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2). Karar ve ilam harcı, konusu belli bir değerle ilgili davada (ör. bedelin geri ödenmesi) esas hakkında karar verilirse hüküm altına alınan değer üzerinden nispi, bunun dışında kalan davalarda maktudur (tarife A-III-1-a, A-III-2-a). Maktu harçlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır (mükerrer m. 138); istinaf ve temyiz başvurularında tarifenin A-IV bölümündeki harçlar ayrıca alınır.

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I, A-III, A-IV; mükerrer m. 138

Kanun yolu

İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf; konusu m. 45/1'deki parasal sınırı geçmeyen iptal ve tam yargı davalarında karar kesindir (kanun metninde otuz bir bin Türk lirası; sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır, ek m. 1). Danıştayda otuz gün içinde temyiz yalnız m. 46'da sayılan hâllerde açıktır: Danıştay dava dairelerinin nihai kararları, düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları (m. 46/1-a), konusu m. 46/1-b'deki sınırı aşan davalar (kanun metninde dokuz yüz yirmi bin Türk lirası) ve bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden verdiği, m. 46/2'deki istisnalara (ör. tek hâkimle görülen davalar) girmeyen kararlar. m. 46'da 7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler, o Kanunun yürürlüğünden sonra verilen bölge idare mahkemesi kararlarına uygulanır (7589 sayılı Kanun geçici m. 1/3).

Dayanak: İYUK m. 45, m. 46, ek m. 1; 7589 sayılı Kanun geçici m. 1

3194 sayılı İmar Kanunu m. 37: otopark yeri ayrılmadan yapı ruhsatı, otopark tesis edilmeden kullanma izni verilmez

3194 sayılı Kanun m. 37/1'e göre imar planları yapılırken beldenin ve bölgenin şartları ile gelecekteki ihtiyaçlar gözetilerek gerekli otopark yerleri ayrılır. m. 37/2'ye göre otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere gerekli otopark yeri ayrılmadıkça yapı izni, otopark tesis edilmedikçe kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri plana ve yönetmeliğe aykırı olarak başka amaçlara ayrılamaz; aykırılık idarenin tebligatı üzerine en geç üç ay içinde giderilir, giderilmezse iş belediye encümeni veya il idare kurulu kararıyla idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden alınır (m. 37/3).

Kanunun 37. maddesi otopark yerini ve otoparkın tesisini düzenler; bedelden söz etmez. Otopark bedelinin dayanağı, Kanunun 37. ve 44. maddelerine dayanılarak çıkarılan Otopark Yönetmeliği'dir. Danıştay 6. Dairesi, 3194 sayılı Kanun m. 44/III'te otopark ayrılması gereken bina ve tesislerin, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının ve bu ihtiyacın nasıl tespit edilip giderileceğinin Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte belirleneceğinin hükme bağlandığını aktarmış ve bedel istemini bu yönetmeliğin hükümleri üzerinden incelemiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2016/2676)1 Yönetmelik hükümleri bu sayfada yalnız bir Danıştay kararında aktarıldığı kadarıyla ve kararda aktarılan hâliyle anlatılır; bu hâl kararın tarihindeki metin olmayabilir.

Danıştay 6. Dairesine göre m. 37/2 gereği bir yapı için otopark bedeli ödenmeden yapı ruhsatı ve yapı kullanma belgesi düzenlenemez. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/8529)2 Daire bu ilkeden, ruhsatı ve kullanma izni bulunan eski bir yapı için otopark bedelinin ödenmediği yolundaki iddianın hukuki dayanağı olmadığı sonucunu çıkarmıştır.2

Bedel, otopark ihtiyacının yerinde karşılanamadığı durumun karşılığıdır. Danıştay 6. Dairesinin 2025 tarihli kararında aktarıldığı hâliyle Otopark Yönetmeliği m. 4/1'e göre otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması zorunludur; bu mümkün değilse ihtiyaç komşu parsellerde ortak veya ada içi otopark uygulamasıyla ya da tapuda süresiz irtifak kurulması yoluyla karşılanabilir; bunlar da mümkün değilse bölge otoparklarından tahsis yapılmasını sağlamak üzere otopark bedeli alınır. (Danıştay 6. Daire, E. 2023/7743)3 Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da otopark ihtiyacının parselinde karşılanması durumunda herhangi bir bedel ödeme zorunluluğu bulunmadığını belirtmiştir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/1525)4

Otopark bedeli istenmesinin şartları: yerinde karşılanamayan ihtiyaç ve ruhsat başvurusu tarihindeki mevzuat

Danıştay kararlarında bedel için aranan unsurlar şöyle sıralanabilir: 1) yapının otopark ihtiyacı doğurması, 2) bu ihtiyacın bina içinde, parselinde veya yönetmelikte sayılan diğer yollarla karşılanamaması.3 3) Yapının yönetmelikte bedelden muaf tutulan yapılardan olmaması: Danıştay 6. Dairesi, ruhsatsız kısmı hakkında yıkım kararı verilmiş bir yapı için yeni ruhsat istenmesi üzerine bedel tahakkuk ettirilen davada, taşınmazın yönetmelikte belirtilen muaf yapılardan olmadığını ve tahakkuka engel başka bir durum bulunmadığını tespit ederek işlemi hukuka uygun bulmuş, iptal kararını bozmuştur.1

Hangi yönetmeliğin ve hangi belediye meclisi kararının uygulanacağı ruhsat başvurusunun tarihine göre belirlenir. Danıştay 6. Dairesi, davacının tabi olduğu hukuki düzenlemelerin belirlenmesinde idareye yapılan yapı ruhsatı başvurusunun tarihinin esas alınacağını belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/118)5 Aynı kararda Daire, 22/02/2018 tarihli Otopark Yönetmeliği'nin işlem tarihindeki geçici 4. maddesi uyarınca, yapı ruhsatı başvurularının talep hâlinde, kararda aktarılan metne göre 31/3/2020 tarihine kadar, 01/07/1993 tarihli Yönetmeliğe göre sonuçlandırılacağını kabul etmiştir.5

Yönetmelikteki otopark sayıları asgari niteliktedir. Danıştay 6. Dairesine göre belediye meclisi kararıyla yörenin ihtiyaçları gözetilerek bu miktarlar ölçülü biçimde artırılabilir; ancak artırımı içeren plan ve plan notlarının ruhsat başvurusu tarihinde yürürlükte olup olmadığı tespit edilmelidir.5

Bedelin sonradan artırılması da Danıştay denetimine konu olmuştur. Danıştay 6. Dairesi, geçmişe dönük olarak düzenlenen otopark komisyonu kararıyla davacının borç altına sokulamayacağını, ilk hesaplamaya göre verilmiş ödeme taahhütnamesinin sonradan tesis edilen borçlandırıcı işlemlere esas alınamayacağını belirtmiş; yerinde karşılanamayan otopark sayısını altı olarak gösterip on iki araç üzerinden hesap yapan komisyon kararını kendi içinde çelişkili bularak hukuka aykırı saymıştır. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/21980)6

Otopark bedeli nasıl ödenir: yüzde 25 peşin, bakiye taksitle (Otopark Yönetmeliği, Danıştay kararlarında aktarıldığı hâliyle)

Ödeme takvimi kanunda değil yönetmelikte yer alır ve yönetmelik birden çok kez değişmiştir. Danıştay kararlarında aktarılan metinler bu değişikliği gösterir; uygulanacak takvim, ruhsat başvurusu tarihindeki metinden okunur.5

01/07/1993 tarihli Otopark Yönetmeliği'nin Danıştay kararında aktarılan, 22/04/2006 değişikliğinden sonraki m. 4/f hükmüne göre otopark bedelinin arsa payı hariç yüzde 25'i yapı ruhsatı verilirken nakden, kalan yüzde 75'i ve arsa payı ise parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan en geç doksan gün sonra o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil ediliyordu; ruhsat aşamasında ödemelere ilişkin taahhütname alınıyor ve tapu kütüğüne şerh düşülüyordu. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/3830)7

Danıştay 6. Dairesinin 2023 tarihli kararında 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktarılan Otopark Yönetmeliği m. 12/9'a göre bedelin yüzde 25'i yapı ruhsatı verilirken nakden, bakiyesi yapı kullanma izni verilmeden önce tamamlanmak kaydıyla taksitle tahsil edilir; taksitle ödenecek yüzde 75'lik kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez. Aynı metinde, bedel alınan parseller için bölge otoparklarının ruhsat tarihinden itibaren belirli bir süre içinde tamamlanması öngörülmüştür (m. 12/7).6 Yönetmeliğin taksit süresi ve bölge otoparkı süresi bu metinden sonra değişmiştir; güncel süreler bu sayfada verilmez.

Tutar sayfada verilmez. Danıştay kararında aktarılan Otopark Yönetmeliği m. 12/2-3'e göre bedelin hesabında birim park alanları ile yönetmeliğin ekindeki otopark sayısı esas alınır ve tahakkuk ve tahsil esaslarını ilgili idareler belirler.6 Büyükşehir belediyelerinin kendi uygulama esasları da ödeme takvimi öngörebilir. Danıştay 6. Dairesinin 2021 tarihli kararında, yapı ruhsatı 2017'de düzenlenen bir yapıya ilişkin uyuşmazlıkta ilgili mevzuat olarak aktarılan İzmir Büyükşehir Belediyesi uygulama esaslarında yüzde 75'lik kısmın on iki ayı geçmeyen eşit taksitlerle ödenebileceği, taksitler tamamlanmadan yapı kullanma izni istenirse bedelin tamamının ödenmesi gerektiği yer alıyordu; bu esasların bugünkü metni bu sayfada anlatılmaz.2

Bakiyenin vadesi, yapılandırma kanunlarından yararlanma isteminde önem kazanır. Danıştay 6. Dairesi, 1998'de yüzde 25'i ödenip bakiyesi ödenmeyen otopark bedelinin 6111 sayılı Kanun'la yapılandırılması istemini, bakiyenin vadesinin idarenin sonradan yaptığı hesaplama ve bildirime göre belirleneceği ve bu nedenle Kanundaki 31/12/2010'dan önce vadesi gelmiş olma şartının bulunmadığı gerekçesiyle reddeden işlemi sonucu itibarıyla hukuka uygun bulmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/14261)8

Otopark yeri tahsis edilmeden tahsil edilen otopark bedelinin iadesi

Bedel alınan parselin otopark ihtiyacını karşılamak idarenin yükümlülüğüdür; Danıştay kararlarında aktarılan 1993 tarihli Yönetmelik metninde de, 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktarılan metinde de bu zorunluluk yer alır.76 İhtiyaç karşılanmadan tahsil edilen bedelin akıbeti Danıştay'da tartışılmıştır. Aşağıdaki iade kararları, kalan yüzde 75'in parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan ya da otopark alanı tahsis edildikten sonra alınabileceğini öngören eski yönetmelik hükümlerine dayanır. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/2363)9 (Danıştay 6. Daire, E. 2021/7219)10 Danıştay 6. Dairesinin 2023 tarihli kararında 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktarılan metinde ise bakiye yapı kullanma izninden önce taksitle alınır ve bölge otoparkının tamamlanması için ruhsat tarihinden itibaren süre öngörülür.6 Bu sayfadaki Danıştay kararlarının hiçbiri, iade istemini bu metne göre incelememiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2020'de, otopark yapımı tamamlanmadan tahsil edilen bir taksitle ilgili davada, ilk derece mahkemesinin "davalı idarece sunulan bir otopark hizmetinin bulunmadığı" ve tahsil edilen tutarın haksız ve dayanaksız olduğu gerekçesiyle verdiği ısrar kararını onamıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2020/389)11 Bu dosyada Danıştay 6. Dairesi önce, bedelin iadesinin yasa ve yönetmelikte öngörülmeyen bir kuralın yargı kararıyla uygulanması sonucunu doğuracağı gerekçesiyle kabul kararını bozmuş, ilk derece mahkemesi ise bu bozmaya uymayarak ilk kararında ısrar etmiştir.11

Danıştay 6. Dairesi 2024'te, işlem tarihindeki İstanbul Otopark Yönetmeliği uyarınca bedelin yüzde 25'inin ruhsat verilirken nakden, kalan kısmının ise otopark alanı tahsis edildikten sonra alınabileceğini belirtmiş; otopark ihtiyacı karşılanmadan ve davacının yararlanabileceği otopark alanı belirlenmeden tahsil edilen kısmın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davayı reddeden kararı bozmuştur.10

Daire 2025'te, işlem tarihindeki Otopark Yönetmeliği hükümlerine göre kalan kısmın ancak otopark alanı tahsis edildikten sonra taksitle alınabileceğini belirterek aynı çizgiyi sürdürmüştür: ödenen bedelin karşılığı olarak yararlanılabilecek otopark alanı gösterilmeyen davada, idarelerce sunulan bir otopark hizmetinin bulunmadığını, tahsil edilen tutarın haksız ve dayanaksız olduğunu ve dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle iade edilmesi gerektiğini belirtmiştir.9

Ruhsat iptali, hükümsüz ruhsat ve yeniden ruhsat: ödenmiş otopark bedelinin iadesi ve mahsubu

Ruhsatın süresi içinde inşaata başlanmaması nedeniyle hükümsüz hâle gelmesi ve yeniden ruhsat alınması 3194 sayılı Kanun m. 29'dan doğar; ruhsatın kendisi yapı ruhsatı rehberinde anlatılmıştır. Otopark bedeli açısından Danıştay 6. Dairesi, hükümsüz ruhsattan sonra düzenlenen ruhsatın yeni ruhsat niteliğinde olduğunu ve otopark bedelinin yeni ruhsatın düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre hesaplanacağını kabul etmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2016/8356)12

Aynı kararda Daire, geçersiz hâle gelen ruhsatlar için önceden tahsil edilen bedelin mahsup edilmesi ya da iade edilmesi suretiyle yeni bedelin tahsili gerekirken bu usule uyulmayarak mükerrer ödemeye yol açıldığını, mükerrer ödenen tutarın adli yargıda davanın açıldığı tarihten itibaren yasal faiziyle ödenmesi gerektiğini belirtmiştir.12 Ancak kabul kararını, eski ruhsatlar için ödendiği ileri sürülen tutarın belgelenmemesi nedeniyle eksik incelemeden bozmuştur: mükerrer olarak ödendiği belgelendirilen miktar iade edilir.12

Ruhsatın iptali hâli yönetmelikte ayrıca düzenlenmiştir. Danıştay kararında aktarılan 2018 tarihli Otopark Yönetmeliği m. 12'ye göre yapı ruhsatının iptali durumunda otopark için alınan bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir.2 Aynı kural, 2023 tarihli Danıştay kararında 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktarılan metinde m. 12/8 olarak yer almaktadır.6

Riskli yapıda (6306 sayılı Kanun) otopark bedeli: muafiyet tartışması ve mahsup

Kentsel dönüşümde otopark bedeli tartışmasının merkezinde 6306 sayılı Kanun m. 7'deki harç ve ücret istisnası vardır ve istisnanın kapsamı 10/12/2018 tarihli 7153 sayılı Kanun değişikliğiyle değişmiştir.4

7153 sayılı Kanun'dan önceki metin, Danıştay kararlarında aktarıldığı hâliyle, riskli yapıların bulunduğu parsellerde gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulama yapılması hâlinde yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak yalnız kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan farkların alınacağını öngörüyordu.2 Danıştay 6. Dairesine göre bu metindeki "alınan" ifadesi "tahsil edilen" diye yorumlanamaz; ruhsatlı yapılar için önceden alınan harç ve ücretlerin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın yalnız fark alınır.2

Daire, yıkılan riskli yapının yapı kullanma izni bulunması hâlinde m. 37/2 gereği o yapı için otopark bedelinin ödendiğinin kabul edileceğini belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2018/8078)13 Bu nedenle istisnanın uygulanabilmesi için önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunup bulunmadığı, sonra yeni ruhsatla getirilen kullanım amacının öncekinden farklı olup olmadığı ve inşaat alanında artış yapılıp yapılmadığı tespit edilir; kullanım maksadı değişmemişse yalnız yapı alanındaki artış için hesaplanan fark alınır. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/21746)14 Kullanım amacı değişmişse Daire, önceki ve sonraki kullanımların gerektirdiği otopark miktarı arasındaki fark kadar yer ayrılmasını, bu mümkün değilse karşılığı olan bedelin ödenmesini aramıştır.14 Dairenin 2022 tarihli kararında ise kullanım maksadının değiştiğinin anlaşılması hâlinde muafiyet hükmünün yeni bina açısından uygulanamayacağı belirtilmişti.13

7153 sayılı Kanun'dan sonra istisna, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaması biçimini almıştır.4 Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2025'te, oyçokluğuyla, otopark bedelinin bu istisnaya girmediğine karar vermiştir: istisna inşaat alanı ölçütüne dayanır, otopark alanları ise katlar alanına dahil değildir ve bina inşaat harcının matrahında dikkate alınmaz; ayrıca otopark bedeli ilgililerin isteğine bağlı olmadığından 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu m. 97 anlamında "ücret" sayılmaz.4 Kurul bu sonuca, otopark bedelini istisna kapsamında gören ve 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği'nin otopark istisnasını kaldıran 21/06/2019 tarihli değişikliğini kısmen iptal eden Daire kararını bozarak ulaşmıştır.4 Danıştay 6. Dairesi bozmaya uyarak davayı reddetmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2025/2648)15

İstisna uygulanmasa bile önceki yapının otoparkı hesaba katılır. Danıştay 6. Dairesine göre ruhsat başvurusu tarihinde otopark bedeline ilişkin muafiyet Uygulama Yönetmeliğinden çıkarılmışsa 6306 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği uygulanmaz; ancak bu durumda dahi yıkılan yapıya ait olarak yerinde karşılanan otopark yeri sayısı ya da ödenmiş bedelin kaç otopark yeri için ödendiği araştırılarak yeni yapının ihtiyacından mahsup edilmelidir.5 Başvuru tarihinde muafiyet yürürlükteyse, 7153 sayılı Kanun değişikliğinden önceki ve sonraki farklı esaslar başvuru tarihine göre uygulanır.5

2023'te Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen ve riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların parsellerinde yönetmelikteki usullerin öncelik sırası olmadan uygulanabileceğini ya da belediye meclisince farklı usuller belirlenebileceğini öngören 2. fıkra, Danıştay 6. Dairesinin 2025 tarihli kararıyla eşitlik, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir; karar, İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verilmiştir.3

Otopark bedelinde tahsil zamanaşımı: 6183 sayılı Kanun m. 102

6183 sayılı Kanun m. 102/1'e göre amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar; zamanaşımından sonra borçlunun kendi rızasıyla yaptığı ödemeler kabul olunur (m. 102/2).

Danıştay 6. Dairesi otopark bedelini 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen amme alacakları arasında saymıştır.8 Daire 2021'de, 1993 tarihli Yönetmelik döneminde verilen bir ruhsatla ilgili davada, bedelin yüzde 25'lik kısmının ruhsatın verilmesi sırasında tahakkuk ettiğini ve borcun her iki kısmı için de 6183 sayılı Kanun'daki tahsil zamanaşımının uygulanacağını belirtmiştir.7

Aynı kararda Daire, ruhsatın verildiği 2006 yılını takip eden yılın ilk gününden başlayan beş yıllık sürenin son günü olan 31/12/2011'den sonra zamanaşımına uğrayan borcun tahsil edilemeyeceğini, kalan yüzde 75'lik kısım için verilmiş taahhütnamenin de yüzde 25'lik ilk kısmın tahsiline dayanak yapılamayacağını kabul ederek, Sayıştay denetiminden sonra eksik hesaplandığı gerekçesiyle istenen farkı hukuka aykırı bulmuştur.7 Otopark bedelinde tahsil zamanaşımını ele alan, bulunabilen Danıştay kararı bu tek karardır ve 1993 tarihli Yönetmelik döneminde verilmiş bir ruhsata ilişkindir.

Otopark bedeli davalarında ispat: ödeme belgeleri, ruhsat ve kullanma izni kayıtları, otopark yeri tahsisi

Mükerrer ödeme ya da iade iddiasında ödenen tutar belgeyle ortaya konur. Danıştay 6. Dairesi, eski ruhsatlar için ödendiği ileri sürülen bedelin ödendiğini gösteren hiçbir belge dosyaya sunulmadığı hâlde taraf beyanına dayanılarak hüküm kurulmasını eksik inceleme saymış; tüm ödeme belgeleri temin edildikten sonra mükerrer ödendiği belgelendirilen miktarın iadesine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.12

Riskli yapı dosyalarında belirleyici belgeler eski yapının ruhsatı ve yapı kullanma iznidir. Danıştay 6. Dairesi, yıkılan yapıda otopark bedelinin ödenip ödenmediğinin anlaşılabilmesi için önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlenip düzenlenmediğinin ortaya konulması gerektiğini belirtmiştir.14 Birden fazla yapı için riskli yapı belgesi düzenlenmişse, ruhsatlı olup yıkılan binaların toplam inşaat alanı ile yeni ruhsattaki inşaat alanı karşılaştırılarak artış olup olmadığı tespit edilmelidir.13

İade davasında otopark alanının tahsis edilip edilmediği belirleyicidir. Danıştay 6. Dairesi, ara kararına verilen cevaplardan otopark ihtiyacı karşılanmadan bedelin yüzde 75'lik kısmının tahsil edildiğini ve davacının yararlanabileceği otopark alanının idarece belirlenmediğini tespit ederek sonuca ulaşmıştır.10

Hesabın kendisi de denetlenir: Danıştay 6. Dairesi otopark komisyonu kararındaki araç sayısı ile hesaplamanın birbirini tutmadığını tespit ederek işlemi hukuka aykırı bulmuştur.6 Uygulanacak yönetmelik ve meclis kararının ruhsat başvurusu tarihinde yürürlükte olup olmadığı da araştırılır.5

Otopark bedeline karşı dava: tahakkukun iptali, bedelin iadesi ve dava açma süresi

Bedel isteyen belediye işlemi (encümen kararı, komisyon kararı ya da ödeme yazısı) iptal davasına konu olur (İYUK m. 2/1-a). Ödenmiş bedelin geri alınması tam yargı davasıyla istenir (m. 2/1-b); Danıştay 6. Dairesi otopark ihtiyacı karşılanmadan tahsil edilen bedelin iadesi davasını bu çerçevede, Anayasa m. 125'teki idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödeme yükümlülüğünü de anarak incelemiştir.10 Bu davada aktarıldığına göre Yargıtay, idarenin otopark bedeli için çek almasını idari işlem niteliğinde görmüş ve uyuşmazlığı çözmekle görevli yargı merciinin idari yargı olduğuna karar vermiştir.10

Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre olmadığından idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m. 7/1, 7/2-a). Bedelin dayanağı olan bir düzenleyici işlem (ör. yönetmelik hükmü) ilan tarihinden itibaren süresi geçmiş olsa da, uygulanması üzerine uygulama işlemiyle birlikte dava edilebilir (m. 7/4). Danıştay 6. Dairesi, belediye encümeni kararının tebliğinden sonra süresinde açılan davanın, işlemin dayanağı olduğu ileri sürülen yönetmelik hükmü yönünden de süresinde olduğunu kabul etmiştir.15

Ödenmiş bedelin iadesi için idareye yapılan başvuru İYUK m. 10 kapsamındadır; bugünkü metne göre otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi işler (m. 10/2). Danıştay 6. Dairesi, riskli yapı yerine yapılan binanın ruhsat aşamasında ödenen bedelin iadesi için yapılan başvurunun bu madde kapsamında olduğunu, zımni ret tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılmayan davanın süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceğini belirtmiştir; kararın uyguladığı tarihteki m. 10'da cevap için bekleme süresi altmış gündü. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/4131)16 Bu karar esasa girmemiş bir süre kararıdır ve yalnız süre sorusu için anılmıştır.

Yapı ruhsatının kendisi (başvuru, süreler, hükümsüzlük) ve komşunun ruhsata karşı açtığı iptal davası ayrı rehberlerde anlatılmıştır.

İlgili mevzuat

3194 sayılı Kanun m. 37 — Otoparklar

Otoparklar:

Madde 37 – İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır.

Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez.

Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/11 md.) Yapılaşmamış parseller, parsel maliklerinin muvafakati, araç giriş ve çıkışlarının trafiği aksatmaması ve ilgili idaresinden izin alınmak kaydıyla, zemini geçirimli malzeme ile kaplanarak ve gerekli işaretlemeler yapılarak, yapı kapsamına girmeyecek şekilde açık otopark olarak işletilebilir.

Kaynak: İmar Kanunu (3194)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6183 sayılı Kanun m. 102 — Tahsil zamanaşımı

Tahsil zamanaşımı:

Madde 102 – Amme alacağı, vadesinin rasladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur.

Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur.

Kaynak: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İYUK m. 7 — Dava açma süresi

Dava açma süresi:

Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

2. Bu süreler;

a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,

b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği;

Tarihi izleyen günden başlar.

3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.

4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.

Kaynak: İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 17 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

Danıştay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Muaf olmayan yapı için yeni ruhsatta otopark bedeli tahakkukuDanıştay 6. Daire · E. 2016/2676 · K. 2020/12582 ·

    Ruhsatsız kısmı hakkında yıkım kararı verilen yapı için yeni yapı ruhsatı istenmesi üzerine otopark ihtiyacının parselde karşılanamadığı gerekçesiyle bedel istenmiş, idare mahkemesi işlemi iptal etmişti. Daire, 3194 sayılı Kanun m. 37 ve m. 44/III ile işlem tarihindeki 1993 tarihli Otopark Yönetmeliği'ni aktardıktan sonra taşınmazın yönetmelikte belirtilen muaf yapılardan olmadığını ve tahakkuka engel başka bir durum bulunmadığını tespit etmiş, işlemi hukuka uygun bularak iptal kararını bozmuştur.

    Sonuç: Yönetmelikteki muafiyet kapsamına girmeyen yapı için yeni ruhsat başvurusunda bedel istenmesi, bu davada hukuka uygun bulunmuştur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Riskli yapıda fark esası ve ruhsatlı yapıda bedelin ödenmiş sayılmasıDanıştay 6. Daire · E. 2020/8529 · K. 2021/8388 ·

    Riskli yapı olarak tespit edilip yıkılan ruhsatlı ve kullanma izinli yapının yerine yapılan binada, kullanım maksadı değişmediği ve yeni yapıda 23,37 m² alan artışı bulunduğu hâlde yapının tamamı üzerinden otopark bedeli istenmişti. Daire, işlem tarihindeki 6306 sayılı Kanun m. 7 hükmündeki "alınan" ifadesinin "tahsil edilen" diye yorumlanamayacağını, 3194 sayılı Kanun m. 37 gereği otopark bedeli ödenmeden ruhsat ve kullanma belgesi düzenlenemeyeceğini belirterek yalnız alan artışı için fark alınabileceği sonucuna varmış ve davayı reddeden bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur.

    Sonuç: Ruhsat ve kullanma izni almış yapı için otopark bedelinin ödenmediği iddiası Daireye göre hukuki dayanaktan yoksundur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Riskli yapı parsellerinde farklı otopark usulüne izin veren yönetmelik hükmünün iptaliDanıştay 6. Daire · E. 2023/7743 · K. 2025/2761 ·

    Davacı, 2023 değişikliğiyle Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesine eklenen ve riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların parsellerinde yönetmelikteki usullerin sıra gözetilmeden uygulanabilmesine ya da belediye meclisince farklı usuller belirlenebilmesine imkân tanıyan 2. fıkranın iptalini istemiştir. Daire ilk derece olarak, yönetmelikteki genel sıralamayı (önce parsel, sonra komşu parsel veya irtifak, en son bedel) aktarmış; dava konusu fıkranın aynı ada içinde farklı ve öngörülemeyen usullere yol açacağını, eşitlik, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğunu belirterek fıkrayı iptal etmiştir. Karar İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verilmiştir.

    Sonuç: Riskli yapı parselleri için belediye meclisine farklı otopark usulü belirleme imkânı veren yönetmelik hükmü Daire tarafından iptal edilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. 7153 sayılı Kanun sonrası 6306 istisnası otopark bedelini kapsar mı?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2024/1525 · K. 2025/232 ·

    Niğde'de riskli yapı yerine yapılacak binadan 68 araçlık otopark bedeli istenmiş, davacı hem işlemin hem de 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği'nden otopark istisnasını kaldıran 21/06/2019 tarihli değişikliğin iptalini istemişti; Danıştay 6. Dairesi ilk derece olarak bunları kısmen iptal etmişti. Kurul, 7153 sayılı Kanun'la getirilen istisnanın mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanına bağlandığını, otopark alanlarının bu alana ve bina inşaat harcı matrahına dahil olmadığını, otopark bedelinin ilgililerin isteğine bağlı olmadığından 2464 sayılı Kanun m. 97 anlamında ücret sayılamayacağını belirterek istisna kapsamında olmadığına karar vermiş ve Daire kararının iptale ilişkin kısmını esasta ve gerekçede oyçokluğuyla bozmuştur.

    Sonuç: Kurula göre otopark bedeli, 6306 sayılı Kanun'un bir buçuk kat istisnasına girmez; karar oyçokluğuyla verilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Başvuru tarihindeki mevzuat ve yıkılan yapının otoparkının mahsubuDanıştay 6. Daire · E. 2022/118 · K. 2025/5954 ·

    Riskli yapı yerine yapılacak bina için otopark bedeli istenmiş, davacı 6306 muafiyetinin uygulanmasını, hesabın 1993 tarihli Yönetmeliğe göre yapılmasını ve taksit istemişti. Daire, uygulanacak mevzuatın ruhsat başvurusunun tarihine göre belirleneceğini, 2018 tarihli Yönetmeliğin geçici 4. maddesi uyarınca talep hâlinde, kararda aktarılan metne göre 31/3/2020 tarihine kadar, 1993 tarihli Yönetmeliğin uygulanacağını, belediye meclisinin asgari otopark miktarlarını ölçülü biçimde artırabileceğini ama bunun başvuru tarihinde yürürlükte olup olmadığının tespiti gerektiğini belirtmiştir. Muafiyet uygulanmasa bile yıkılan yapıya ait otopark yeri ya da ödenmiş bedelin yeni ihtiyaçtan mahsup edilmesi gerektiğini kabul ederek bölge idare mahkemesi kararının ilgili kısmını bozmuştur.

    Sonuç: Hangi mevzuatın uygulanacağını ruhsat başvurusunun tarihi belirler; muafiyet olmasa da yıkılan yapının otoparkı hesaba katılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Geriye dönük komisyon kararıyla bedel artırımı ve kararda aktarılan 2021 ödeme takvimiDanıştay 6. Daire · E. 2019/21980 · K. 2023/9778 ·

    Riskli yapı yerine yapılan binada önce 6 araçlık bedel belirlenmiş, yüzde 25'i ödenip kalan için taksit taahhüdü verilmişti; idare daha sonra büyükşehir belediyesinin görüşüyle 12 araç üzerinden yeni komisyon kararı almıştı. Daire, Otopark Yönetmeliği m. 12'yi 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktardıktan sonra geçmişe dönük komisyon kararıyla davacının borç altına sokulamayacağını, ilk taahhütnamenin sonraki borçlandırıcı işlemlere esas alınamayacağını ve karşılanamayan otopark sayısını 6 gösterip 12 araç üzerinden hesap yapan kararın kendi içinde çelişkili olduğunu belirterek istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur.

    Sonuç: Geçmişe dönük ve kendi içinde çelişkili komisyon kararıyla bedel artırılması Daire tarafından hukuka aykırı bulunmuştur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Otopark bedelinde beş yıllık tahsil zamanaşımıDanıştay 6. Daire · E. 2021/3830 · K. 2021/8035 ·

    2006'da ruhsat verilirken ödenen otopark bedelinin eksik hesaplandığı 2013'teki Sayıştay denetiminde belirlenince idare farkı istemiş, idare mahkemesi davacının taahhütnamesine dayanarak davayı reddetmişti. Daire, 1993 tarihli Yönetmelik uyarınca bedelin yüzde 25'lik kısmının ruhsatın verilmesiyle tahakkuk ettiğini, borcun her iki kısmına 6183 sayılı Kanun'daki tahsil zamanaşımının uygulanacağını, 31/12/2011'den sonra zamanaşımına uğrayan borcun tahsil edilemeyeceğini ve yüzde 75 için verilen taahhütnamenin ilk kısmın tahsiline dayanak olamayacağını belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Ruhsatla tahakkuk eden otopark bedeli beş yıllık tahsil zamanaşımına tabidir; süre dolduktan sonra istenemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Bakiye otopark bedelinin vadesi ve 6111 sayılı Kanun'la yapılandırmaDanıştay 6. Daire · E. 2019/14261 · K. 2022/11618 ·

    1998'de bedelin yüzde 25'ini ödeyen, kalanını ödemeyen davacı bakiyenin 6111 sayılı Kanun kapsamında ödenmesini istemiş, idare reddetmişti. Daire karar düzeltme incelemesinde, otopark bedelinin 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen amme alacağı niteliğinde olduğunu kabul etmekle birlikte bakiyenin vadesinin idarenin sonradan yaptığı hesaplama ve bildirime göre belirleneceğini, bu nedenle Kanundaki vadesi 31/12/2010'dan önce gelmiş olma şartının bulunmadığını belirterek ret işlemini sonucu itibarıyla hukuka uygun bulmuş ve davayı reddeden kararı onamıştır.

    Sonuç: Otopark bedeli amme alacağıdır; ancak bu davada bakiyenin vadesi yapılandırma şartını karşılamadığı için istem reddedilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Karşılığında otopark hizmeti sunulmayan bedelin iadesiDanıştay 6. Daire · E. 2021/2363 · K. 2025/10 ·

    Antalya'da ödenen otopark bedelinin karşılığı olarak yararlanılabilecek otopark alanı gösterilmediği gerekçesiyle iade istenmiş, idare mahkemesi Danıştay'ın önceki bozma kararına uyarak davayı reddetmişti. Daire, işlem tarihindeki Otopark Yönetmeliği hükümlerine göre bedel alınan parselin otopark ihtiyacının idarece karşılanmasının zorunlu olduğunu, kalan kısmın ancak otopark alanı tahsis edildikten sonra alınabileceğini belirtmiş; sunulan bir otopark hizmeti bulunmadığından tahsil edilen tutarın haksız ve dayanaksız olduğunu, dava tarihinden itibaren yasal faiziyle iade edilmesi gerektiğini kabul ederek ret kararını bozmuştur.

    Sonuç: İşlem tarihindeki yönetmeliğe göre kalan kısım ancak otopark alanı tahsis edildikten sonra alınabildiğinden, karşılığında otopark alanı gösterilmeyen bedel Daireye göre dava tarihinden itibaren yasal faiziyle iade edilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Otopark alanı tahsis edilmeden tahsil edilen yüzde 75'in faiziyle iadesiDanıştay 6. Daire · E. 2021/7219 · K. 2024/2465 ·

    İstanbul'da müteahhit şirketten ruhsat aşamasında bedelin yüzde 25'i peşin, kalan yüzde 75'i otopark yeri gösterilmeden çekle tahsil edilmiş; şirket adli yargıda açtığı davada Yargıtay'ın uyuşmazlığın idari yargıda çözüleceğini belirtmesi üzerine tam yargı davası açmıştı. Daire, işlem tarihindeki İstanbul Otopark Yönetmeliği'ne göre kalan kısmın ancak otopark alanı tahsis edildikten sonra alınabileceğini, ara kararla toplanan bilgilerden ihtiyaç karşılanmadan tahsil yapıldığını ve otopark alanının belirlenmediğini tespit etmiş; tahsil edilen tutarın yasal faiziyle ödenmesi gerekirken davayı reddeden kararı bozmuştur.

    Sonuç: İşlem tarihindeki yönetmeliğe göre kalan kısım ancak otopark alanı tahsis edildikten sonra alınabildiğinden, alan tahsis edilmeden tahsil edilen bakiye Daireye göre yasal faiziyle iade edilmelidir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Otopark yapılmadan tahsil edilen taksitin iadesi (Kurul kararı)Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2020/389 · K. 2020/2764 ·

    Ruhsat aşamasında bedelin yüzde 25'ini peşin ödeyen şirket, kalan kısım için verdiği çeklerden biri otopark yapımı tamamlanmadan tahsil edilince iadesini istemişti. Danıştay 6. Dairesi kabul kararını, iadenin yasa ve yönetmelikte öngörülmeyen bir kuralın yargı kararıyla uygulanması sonucunu doğuracağı gerekçesiyle bozmuş; ilk derece mahkemesi, davalı idarece sunulan bir otopark hizmetinin bulunmadığı ve tahsilatın haksız ve dayanaksız olduğu gerekçesiyle ilk kararında ısrar etmiştir. Kurul, temyiz istemini reddederek ısrar kararını onamıştır.

    Sonuç: Otopark yapılmadan tahsil edilen taksitin faiziyle iadesine ilişkin ısrar kararı Kurulca onanmıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Hükümsüz ruhsattan sonra yeni ruhsatta bedelin yeniden hesabı ve mükerrer ödemenin iadesiDanıştay 6. Daire · E. 2016/8356 · K. 2020/10829 ·

    Süresinde inşaata başlanmadığı için hükümsüz hâle gelen ruhsatların yerine yeni ruhsat alınırken otopark bedeli yeni tarifeyle yeniden tam olarak istenmiş, davacı eski ruhsatlar için ödediği bedelin iadesini istemişti. Daire, yeni ruhsatın yeni ruhsat niteliğinde olduğunu ve bedelin yeni ruhsat tarihindeki mevzuata göre hesaplanacağını, ancak önce tahsil edilen bedelin mahsup ya da iade edilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Eski ruhsatlar için ödendiği ileri sürülen tutarın belgelenmediğini, taraf beyanına dayanılarak hüküm kurulamayacağını belirterek kabul kararını eksik inceleme nedeniyle bozmuştur.

    Sonuç: Yeni ruhsatta bedel yeni mevzuata göre hesaplanır; eski ruhsat için ödenen ve belgelenen tutar mahsup veya iade edilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Riskli yapıda kullanma izninin bedelin ödendiğine karine sayılması ve alan karşılaştırmasıDanıştay 6. Daire · E. 2018/8078 · K. 2022/2221 ·

    Çorum'da iki riskli yapının yıkıldığı parselde yeni ruhsat için 84 araçlık bedelin yüzde 25'i istenmişti. Daire, işlem tarihindeki 6306 sayılı Kanun m. 7 hükmüne göre yalnız kullanım maksadı değişiklikleri ve alan artışları için fark alınabileceğini, yıkılan yapıların kullanma izni bulunması hâlinde 3194 sayılı Kanun m. 37 gereği otopark bedelinin ödendiğinin kabul edileceğini, kullanım maksadının değiştiğinin anlaşılması hâlinde ise muafiyetin uygulanamayacağını belirtmiştir. Birden fazla riskli yapı belgesi bulunduğundan yıkılan binaların toplam alanının yeni alanla karşılaştırılması gerektiği gerekçesiyle eksik incelemeye dayanan kararı bozmuştur.

    Sonuç: Kullanma izni bulunan riskli yapı için otopark bedeli ödenmiş sayılır; fark, eski ve yeni alanların karşılaştırılmasıyla bulunur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. Riskli yapıda istisnanın tespit sırası ve tadilat ruhsatında yeniden hesapDanıştay 6. Daire · E. 2019/21746 · K. 2023/9779 ·

    1976'da kullanma izni alınmış işyeri binası riskli yapı olarak yıkılmış, yeni ruhsatta istisna uygulanarak bedel ödenmiş, tadilat ruhsatından sonra ise istisna uygulanmadan ek bedel istenmişti. Daire, istisnanın uygulanabilmesi için önce ruhsat ve kullanma izni bulunup bulunmadığının, sonra kullanım amacının değişip değişmediğinin ve alan artışının tespit edileceğini; kullanım maksadı değişmemişse yalnız alan artışı için fark, değişmişse önceki ve sonraki kullanımların gerektirdiği otopark farkı kadar yer ya da bedel alınacağını belirtmiş, istisna uygulanmadan alınan tadilat komisyonu kararını hukuka aykırı bularak davayı reddeden bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur.

    Sonuç: Riskli yapıda önce eski yapının ruhsat ve kullanma izni, sonra kullanım amacı ve alan artışı incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. Kurul bozmasına uyularak verilen ret kararı ve düzenleyici işlemle birlikte dava süresiDanıştay 6. Daire · E. 2025/2648 · K. 2025/3106 ·

    İdari Dava Daireleri Kurulu bozmasından sonra Daire, ilk derece olarak davayı yeniden incelemiştir. Belediye encümeni kararının tebliğinden sonra süresinde açılan davanın, dayanağı olduğu ileri sürülen yönetmelik hükmü yönünden de süresinde olduğunu İYUK m. 7/4 uyarınca kabul etmiş; esas yönünden Kurulun gerekçesini benimseyerek otopark bedelinin 6306 sayılı Kanun'daki bir buçuk kat istisnasına girmediğini ve istisnanın kaldırılmasının hukuka aykırı olmadığını belirtmiş, yönetmelik hükmü ve encümen kararı yönünden davayı reddetmiştir.

    Sonuç: Uygulama işlemine karşı süresinde açılan dava, dayanak yönetmelik hükmü yönünden de süresindedir; esasta Kurul görüşü uygulanmıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. İade başvurusunun zımni reddine karşı dava süresi (süre kararı)Danıştay 6. Daire · E. 2021/4131 · K. 2023/8564 ·

    Riskli yapı yerine yapılan binanın ruhsat aşamasında ödenen otopark bedelinin iadesi için idareye başvurulmuş, başvuru cevapsız kalmıştı. Daire, ödenen bedelin iadesi istemiyle yapılan başvurunun İYUK m. 10 kapsamında olduğunu, işlem tarihindeki metne göre altmış gün içinde cevap verilmeyince zımnen reddedilmiş sayıldığını ve zımni ret tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılmayan davanın süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceğini belirterek bölge idare mahkemesi kararını bu gerekçeyle onamıştır. Karar esasa girmemiş bir süre kararıdır.

    Sonuç: Bedelin iadesi için yapılan başvuru cevapsız kalırsa dava süresi bekleme süresinin bitiminden itibaren işler; esasa girilmemiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Otopark bedeli hangi kanuna dayanır?

3194 sayılı İmar Kanunu m. 37'ye göre otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere otopark yeri ayrılmadıkça yapı izni, otopark tesis edilmedikçe kullanma izni verilmez. Madde bedelden söz etmez; bedel, Kanunun 37. ve 44. maddelerine dayanılarak çıkarılan Otopark Yönetmeliği'nde düzenlenir. Danıştay 6. Dairesi bedel istemlerini bu yönetmeliğin işlem tarihindeki hükümleri üzerinden incelemektedir.

Otopark bedeli ödenmeden yapı ruhsatı ya da yapı kullanma izni alınabilir mi?

Danıştay 6. Dairesi, 3194 sayılı Kanun m. 37'deki kuraldan, ruhsatı ve kullanma izni bulunan bir yapı için otopark bedelinin ödendiğinin kabul edileceği sonucunu çıkarmıştır. Dairenin 2023 tarihli kararında 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktarılan Otopark Yönetmeliği m. 12/9'a göre ruhsat aşamasında bedelin yüzde 25'i nakden ödenir; taksitle ödenecek yüzde 75'lik kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez.

Otopark bedeli taksitle ödenebilir mi?

Danıştay 6. Dairesinin 2023 tarihli kararında 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktarılan Otopark Yönetmeliği m. 12/9'a göre bedelin yüzde 25'i ruhsat verilirken nakden ödenir; bakiyesi yapı kullanma izninden önce tamamlanmak kaydıyla taksitle tahsil edilir ve yüzde 75'lik kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez. Yönetmeliğin taksit süresi bu metinden sonra değişmiştir; güncel süre bu sayfada verilmez. Yönetmelik birden çok kez değiştiği için uygulanacak takvim, Danıştay'ın belirttiği gibi ruhsat başvurusunun tarihindeki metne göre belirlenir.

Belediye otopark yapmadıysa ödenen otopark bedeli geri istenebilir mi?

Danıştay 6. Dairesi 2024 ve 2025 tarihli kararlarında, otopark ihtiyacı karşılanmadan ve yararlanılabilecek otopark alanı gösterilmeden tahsil edilen bedelin yasal faiziyle iade edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da 2020'de, otopark yapılmadan tahsil edilen taksitin iadesine ilişkin ilk derece mahkemesinin ısrar kararını onamıştır. Bu kararlar, kalan yüzde 75'in otopark ihtiyacı karşılandıktan ya da otopark alanı tahsis edildikten sonra tahsil edileceğini öngören eski yönetmelik hükümlerine dayanır. Danıştay'ın 2023 tarihli kararında 25/03/2021 değişikliğiyle verilen hâliyle aktarılan metinde ise bakiye yapı kullanma izninden önce taksitle alınır ve bölge otoparkının tamamlanması için ruhsat tarihinden itibaren süre öngörülür. Bu sayfadaki Danıştay kararlarının hiçbiri, iade istemini bu metne göre incelememiştir. İade, tam yargı davasıyla idare mahkemesinde istenir (İYUK m. 2/1-b).

Ruhsat iptal edilir ya da hükümsüz kalırsa ödenen otopark bedeli ne olur?

Danıştay 6. Dairesine göre süresinde inşaata başlanmadığı için hükümsüz kalan ruhsatın yerine alınan ruhsat yeni ruhsattır ve bedel yeni ruhsat tarihindeki mevzuata göre hesaplanır; ancak eski ruhsat için ödenmiş ve belgelenmiş bedel mahsup ya da iade edilir. Danıştay kararlarında aktarılan Otopark Yönetmeliği metinlerine göre yapı ruhsatının iptali hâlinde otopark için alınan bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir.

Riskli yapı yıkılıp yeniden yapılırken otopark bedeli alınır mı?

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2025'te, oyçokluğuyla, otopark bedelinin 6306 sayılı Kanun'daki mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan harç ve ücret istisnasına girmediğine karar vermiştir. Danıştay 6. Dairesine göre ise istisna uygulanmasa bile yıkılan yapıya ait otopark yeri ya da ödenmiş bedel yeni yapının ihtiyacından mahsup edilir ve kullanma izni bulunan eski yapı için otopark bedelinin ödendiği kabul edilir. Danıştay 6. Dairesine göre ruhsat başvurusu tarihinde otopark bedeline ilişkin muafiyet 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliğinde hâlâ yer alıyorsa (Daire, muafiyetin 21/06/2019 tarihinde yürürlükten kaldırıldığını belirtmiştir), muafiyet başvuru tarihinde yürürlükte olan Kanun metnine göre uygulanır.

Otopark bedeli zamanaşımına uğrar mı?

Danıştay 6. Dairesi otopark bedelini 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen amme alacağı saymış ve 2021 tarihli kararında bu Kanunun 102. maddesindeki tahsil zamanaşımını uygulamıştır. m. 102'ye göre amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Zamanaşımından sonra rızayla yapılan ödemeler kabul olunur.

Otopark bedeline karşı dava hangi mahkemede ve ne kadar sürede açılır?

Bedel isteyen işleme karşı iptal davası ve ödenen bedelin iadesi için tam yargı davası idare mahkemesinde açılır (İYUK m. 2/1). Ruhsat ve iskân gibi taşınmazla ilgili mevzuatın uygulanmasından doğan davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 34/1). Dava açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden başlayarak altmış gündür (İYUK m. 7). İade için idareye başvurulmuşsa ve otuz gün içinde cevap verilmemişse süre bu bekleme süresinin bitiminden işler (İYUK m. 10/2).

Otopark bedelinin tutarı ne kadardır?

Tutar ilgili idarenin belirlediği esaslara ve birim bedellere bağlıdır; bu nedenle sayfada tutar verilmez. Danıştay 6. Dairesinin 2023 tarihli kararında aktarılan Otopark Yönetmeliği m. 12'ye göre bedelin hesabında birim park alanları ile yönetmeliğin ekindeki otopark sayısı esas alınır ve tahakkuk ve tahsil esaslarını ilgili idareler belirler.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla İdare Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.