Yıkım kararı ve yıkım kararına itiraz (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32)

3194 sayılı Kanun m. 32/1'e göre ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespit edildiğinde ya da bu duruma herhangi bir şekilde muttali olunduğunda, belediye veya valilikçe o andaki inşaat durumu tespit edilir; yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğu bilgisi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere en geç yedi gün içinde tapu dairesine yazılı olarak bildirilir; aykırılığın giderildiği idarece bildirilmeden bu kayıt kaldırılamaz.

Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır; tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir (m. 32/2). Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi yapısını ruhsata uygun hâle getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını ister. Aykırılığın giderildiği ya da ruhsat alındığı ve yapının ruhsata uygunluğu inceleme sonunda anlaşılırsa mühür kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir (m. 32/3-4).

Aksi takdirde ruhsat iptal edilir ve ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılır; masrafı yapı sahibinden tahsil edilir (m. 32/5). Kanun yıkım kararı için iki organ sayar: belediye encümeni ve il idare kurulu. Kararı uygulayan ise belediye veya valiliktir.

Danıştay 6. Daire'ye göre yapı tatil tutanağında aykırılıklar ölçüleriyle birlikte somut ve ayrıntılı olarak belirtilmeli, inşaat mühürlenerek durdurulmalı, tutanak yapı yerine asılarak yapı sahibine tebliğ edilmeli ve bir nüshası muhtara bırakılmalıdır; yapı sahibine bir ayı geçmemek üzere süre verilmişse bu sürenin, süre verilmemişse tespit tarihinden itibaren bir aylık sürenin sonunda ruhsat alınmayan veya ruhsata uygun hâle getirilmeyen yapı için yıkım kararı alınabilir. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/6905)¹ Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, aynı yapıdaki iş yerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin bir davada, yapı tatil zaptından sonra bir ay süre verildiğini, aykırılıklar giderilmeyince yıkım için encümen kararı alındığını ve bu karara karşı açılan davanın reddedilerek kesinleştiğini gözeterek iş yerine ayrıca onbeş günlük süre verilmesinde hukuki bir yararın bulunmadığı sonucuna varmıştır; Kurul bu davada yıkım kararının kendisini denetlememiştir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2025/2451)²

Encümen kararını uygulayan birim de denetlenir. Danıştay 6. Daire'ye göre ruhsatsız yapı için usulüne uygun olarak encümen kararı alındıktan sonra (bu dosyada encümen, yapının m. 32'ye göre projeye uygun hâle getirilmesine ve para cezasına karar vermişti) belediyenin imar ve şehircilik müdürlüğünün, encümen kararını açıkça belirterek gereğinin verilen süre içinde yerine getirilmesini, aksi hâlde belediyece yıkım yapılacağını yapı sahibine bildirmesinde yetki yönünden usule aykırılık yoktur; Daire, bu bildirimi yıkıma encümenin karar vermesi gerektiği gerekçesiyle iptal eden kararı bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/17659)³

Mühürlü yapıda inşaata devam etmenin ceza hukuku yönü bu rehberin konusu değildir; mühür bozma rehberinde anlatılmıştır.

7153 sayılı Kanunla eklenen m. 32/6'ya göre idare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı, üçüncü fıkradaki bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra, yani yıkım hükmü uygulanır. Ruhsatın iptali de bu iki fıkraya bağlıdır: kural olarak bir aylık süre sonunda yapı ruhsata uygun hâle getirilmez veya ruhsat alınmazsa ruhsat iptal edilir (m. 32/5); ruhsata bağlanamayacağı tespit edilen yapıda iptal süre beklenmeden yapılır (m. 32/6).

Bu istisnanın sınırını Danıştay çizmiştir. Danıştay 6. Daire, bilirkişi raporunda ruhsata uygun hâle getirilmesinin mümkün olduğu tespit edilen bodrum ve zemin kat imalatları için, idarenin bu imalatların ruhsata bağlanamayacağı gerekçesiyle bir aylık süre vermeden yıkım kararı almasını hukuka aykırı bulmuştur. Daire, m. 32/6'nın ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapılar için bir aylık süre beklenmeksizin yıkım kararı alınmasına imkân verdiğini belirtmiş; aynı kararda çatı katındaki imalatların yıkımına ilişkin kısmı oy çokluğuyla onamıştır. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/8329)⁴

m. 32/6 eklenmeden önceki bir olayda ise bölge idare mahkemesinin gerekçesi ayakta kalmıştır. Bir dosyada Danıştay 6. Daire, yapı tatil tutanağının düzenlenmesinden itibaren bir aylık süre beklenmeden alınan yıkım kararını hukuka aykırı bularak bozmuş; bölge idare mahkemesi ise taşınmazın nazım imar planında ağaçlandırılacak alanda kaldığını, uygulama imar planının bulunmadığını ve yapının ruhsata bağlanma imkânı olmadığını belirterek, bir aylık süre tanınmaksızın verilen yıkım kararında hukuka aykırılık bulunmadığı yönündeki kararında ısrar etmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu ısrar kararını, kendi gerekçesini yazmadan, temyizen incelenen ısrar kararının usul ve hukuka uygun olduğunu belirten kalıp cümleyle onamıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/3010)⁵ Ruhsata bağlanamama gerekçesi bölge idare mahkemesinin ısrar kararına aittir; bu dosyadaki yapı tatil tutanağı 31/10/2016 tarihlidir, m. 32/6 ise 29/11/2018 tarihli 7153 sayılı Kanunla eklenmiştir.

Bugünkü metinde ölçüt m. 32/6'nın lafzıdır: bir aylık süre beklenmeden işlem yapılması, idarenin ruhsata bağlanamayacağını veya aykırılıkların giderilemeyeceğini tespit ettiği yapılar içindir; bilirkişi incelemesinde ruhsata uygun hâle getirilmesi mümkün görülen imalatta bu süre beklenir.⁴ Danıştay 6. Daire'ye göre yapı tatil tutanağıyla yapı sahibine bir aylık süre tanınmışsa bu sürenin sonu beklenmeden yıkım kararı alınamaz. Daire, 22/06/2020 tarihli tutanakla tanınan bir aylık sürenin sonu beklenmeden alınan yıkım kararını hukuka aykırı bulmuş ve ilk derece mahkemesinin, yapının mevcut imar planına göre ruhsata bağlanma imkânı bulunmadığını belirterek yıkım kısmında davayı reddeden kararına karşı istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını bu kısım yönünden bozmuştur. Daire aynı kararda, ruhsatsız yapı yapanlara tutanağın asılmasından itibaren en çok bir ay içinde ruhsat almak, ruhsata bağlanma olanağı bulunmayan yapılarda ise yapıyı kaldırmak yükümlülüğü getirildiğini belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/9080)⁶ Daire bu kararda m. 32'yi altıncı fıkrasına yer vermeden aktarmış ve m. 32/6'yı tartışmamıştır; yapının ruhsata bağlanma imkânı bulunmadığı tespiti ilk derece mahkemesine aittir, idarenin m. 32/6 uyarınca böyle bir tespit yapıp yapmadığına kararda değinilmemiştir.⁶

Danıştay 6. Daire'ye göre m. 32'deki süreç tamamen yapıya ilişkindir; yıkım yaptırımı için ruhsatsız ya da ruhsat ve eki projeye aykırı imalatın usulünce saptanmış ve tutanağa bağlanmış olması yeterlidir, ayrıca yapıyı ya da imalatı yapan kişinin saptanmasına gerek yoktur. Daire bu sonucu, tutanağın yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı kuralına dayandırmış ve hissedar davacının sorumlu olduğu bölüm belirlenmeden düzenlenen tutanak nedeniyle yıkım kararını iptal eden kararı bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/10831)⁷

İmar para cezasında durum farklıdır. Aynı kararda Daire, para cezası kısmında imalatların hangi tarihte yapıldığı, davacının ve diğer maliklerin taşınmaza hangi tarihte hissedar oldukları ve hisse oranları dikkate alınmadan tesis edilen işlemi hukuka aykırı bulan kararı onamıştır.⁷ İdari Dava Daireleri Kurulu kararında aktarılan 6. Daire kararında da cezaların şahsiliği ilkesi gereği ruhsatsız yapıyı yapanın açık ve net belirlenmesi, birden fazla hissedarın birlikte yaptığı yapıda cezanın yapanların hisseleri oranında saptanması gerektiği belirtilmiş; ceza kısmı bu gerekçeyle kesinleşmiş, yıkım kısmı ise ayrı bir yoldan sonuçlanmıştır.⁵

Yıkım ile para cezası aynı encümen kararında bulunsa da yargısal denetimde ayrı ayrı ele alınır: Danıştay 6. Daire bir dosyada aynı encümen kararının yıkıma ilişkin kısmını bir aylık süre yönünden, para cezasına ilişkin kısmını aykırılıktan etkilenen alanın hatalı hesaplanması yönünden ayrı gerekçelerle bozmuştur.⁴ İmar para cezasının hesabı ve itirazı kaçak yapı ve imar para cezası rehberinde anlatılmıştır.

3194 sayılı Kanuna 7143 sayılı Kanunla eklenen geçici m. 16, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için yapı kayıt belgesi verilebileceğini ve bu belge verilen yapılarla ilgili alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceğini düzenler; hüküm burada Danıştay 6. Daire kararında aktarıldığı kadarıyla anılmıştır. (Danıştay 6. Daire, E. 2023/5705)⁸

Daireye göre hukuka uygunluk karinesinden yararlanan yapı kayıt belgesi, yetkili idare tarafından iptal edilmediği sürece m. 32 ve 42 uyarınca işlem tesis edilmesine ve belgeden önce alınmış yıkım kararlarının icrasına engeldir; Daire bu gerekçeyle, belgesi iptal edilmemiş yapı için yıkım kararını hukuka uygun bulan kararı bozmuştur. Aynı kararda Daire, geçici m. 16'ya aykırı düzenlendiği tespit edilen belgenin yetkili idarece iptalinden sonra yeniden yapı tatil tutanağı düzenlenerek m. 32 ve 42 uyarınca işlem yapılabileceğini de belirtmiştir.⁸ Daireye göre Kanunun istisna kapsamına aldığı alanlarda yapılan yapılar ile 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığı idarece somut olarak kanıtlanan yapılar, yargısal incelemesi süren davalarda da belgenin sağladığı haklardan yararlanamaz.⁸

Belgenin iptalinden sonra süreç baştan işler: Danıştay 6. Daire'nin incelediği bir dosyada yapı kayıt belgesi Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce iptal edilmiş, iptal işlemine karşı dava açılmamış ve bunun üzerine yapılan denetimde yeni bir yapı tatil tutanağı düzenlenmişti.⁴

Yıkımı belediye veya valilik yaptırır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir (m. 32/5). 7221 sayılı Kanunla eklenen cümlelere göre yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde ruhsata uygun hâle getirilmediği veya ruhsat alınmadığı idarece tespit edildiği hâlde iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile yıkım kararı alındığı hâlde altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Bu maliyet %100 fazlası ile ilgili idareden tahsil edilir; tahsil edilemezse idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilir.

Yıkım masrafını ödeyen yapı sahibinin bu tutarı sonradan geri isteyip isteyemeyeceği yıkımın hukuki durumuna bağlıdır. Danıştay 6. Daire, büyükşehir belediyesinin ilçe belediyesine tanınan üç aylık süreyi beklemeden aldığı için iptal edilen bir yıkım kararında, yapının hukuken korunabilir bir statüye kavuşmadığını, yürürlükteki imar planına göre ruhsata bağlanma imkânı olmadığını ve yıkımın uygulandığı tarihte bunu engelleyen bir yargı kararı bulunmadığını belirterek, ruhsatsız yapı inşa ederek zararın doğmasına davacının kendisinin sebep olduğu sonucuna varmış ve ödenen yıkım bedelinin tazminine ilişkin kararı bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/11037)⁹

m. 39'a göre genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiği valilikçe tespit edilen metruk yapılar ile bir kısmının veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilikçe tespit edilen yapıların sahiplerine, adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adreslerine, tehlike derecesine göre üç gün içinde tebligat yapılır; tebligat yapılamazsa durum idarenin internet sayfasında 30 gün süreyle ilan edilir, tebligat varakası yapıya asılır ve muhtarla birlikte zabıtla tespit edilir. Tebligatı veya ilanı müteakip 30 günü geçmemek üzere idarece belirlenen sürede yapı sahibi tehlikeyi kaldırmazsa tehlikenin giderilmesi veya yıkım belediye veya valilikçe yapılır ve masraf %20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edilir. İlgilinin yoksulluğu belgelenirse masraf idarenin bütçesinden karşılanır; tehlike yapının ve çevresinin boşaltılmasını gerektiriyorsa mahkeme kararına gerek olmaksızın zabıta eliyle derhal tahliye ettirilir.

m. 40 ise yapıdan çok çevreye zarar veren durumlar içindir: umumun sağlık ve selametini ihlal eden, şehircilik, estetik veya trafik bakımından mahzurlu görülen enkaz veya birikintilerin, gürültü ve duman çıkaran tesislerin, hususi mecra, lağım, çukur, kuyu, mağara ve benzerlerinin mahzurlarının giderilmesi ilgililere tebliğ edilir; tebliğdeki sürede gereği yapılmazsa mahzuru belediye veya valilik giderir ve masraf %20 fazlasıyla arsa sahibinden alınır ya da mahzura yol açanların faaliyeti durdurulur. 7579 sayılı Kanunla eklenen fıkra, yangın güvenliğine yönelik periyodik kontrollerde tespit edilen eksikliklerin altı aydan fazla olmamak üzere verilen sürede giderilmesini düzenler.

Danıştay üç yolu birbirinden ayırır. Danıştay 6. Daire'ye göre m. 39 uygulanacaksa öncelikle yapının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu bilimsel ve teknik bir raporla ortaya konulmalı, ilgiliye süre verilerek tehlikenin giderilmesi istenmeli, tehlike kaldırılmazsa yapı mümkünse tamir, değilse yıkım yoluyla idarece giderilmelidir. Daire, ömrünü tamamladığı ve kullanılmadığı, şehircilik ve estetik açısından mahzurlu görüldüğü gerekçesiyle m. 40'a dayanılarak yıkılan bir kantar binasının bu maddedeki mahzur unsurları içinde yer almadığını; yapı ruhsatsızsa m. 32'deki tutanak, mühür ve bir aylık süre sürecinin, tehlikeliyse m. 39'daki teknik rapor ve süre sürecinin işletilmesi gerektiğini belirterek kantar binası bedeli yönünden tazminat istemini reddeden kararı bozmuştur. Karar, karar düzeltme aşamasında oy çokluğuyla verilmiştir.¹ Bu karar ile aşağıdaki maili inhidam raporu kararı, m. 39'un 7181 sayılı Kanunla 2019'da değiştirilmeden önceki metnine göre verilmiştir; kararlarda aktarılan o metinde tebligat süresi on gündü.¹ (Danıştay 6. Daire, E. 2021/2886)¹⁰

Raporun niteliği de denetlenir. Danıştay 6. Daire, yıkıma esas alınan maili inhidam raporunun yapının tehlikelilik derecesini ortaya koymaktan uzak olduğunu, yalnız gözlemsel tespitler içerdiğini, statik hesaba yer vermediğini ve yapının dayanıklılığı konusunda somut ölçüm ve araştırma yapılmadığını belirterek raporun m. 39 kapsamında usulüne uygun düzenlenmediği sonucuna varmıştır; Daire, yapının bir kısmının uygulama imar planında yolda kalmasının onu tek başına m. 39 kapsamına sokmayacağını da eklemiştir.¹⁰ Aynı kararda aktarılan, aynı yapıya ilişkin önceki bozma kararında Daire, m. 39 ile m. 40'ta birbirinden farklı durumlar ve farklı usuller öngörüldüğünü, tek bir tespite dayanılarak iki maddeye birden dayanan yıkım kararında hukuka uyarlık bulunmadığını belirtmişti.¹⁰

Özel kanunda ayrı süre gösterilmediğinden yıkım kararına karşı dava açma süresi idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m. 7). Danıştay 6. Daire, yıkıma ilişkin encümen kararının tebliğ alındığı tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılması gerektiğini, kararın sonradan ikinci kez tebliğ edilmesinin dava açma süresini canlandırmayacağını belirtmiş ve davanın esasına giren kararı bu yönden bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/4614)¹¹ Karar 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca alınan bir yıkım kararına ilişkindir; Daire süreyi İYUK m. 7'ye göre belirlemiştir. Bu karar süre yönünden verilmiştir; yıkımın hukuka uygunluğuna ilişkin bir değerlendirme içermez.

İptali istemiyle dava açılmayan yıkım kararı kesinleşir. Danıştay 6. Daire, ruhsata aykırılıklar giderilmediği için alınan ve iptali istemiyle dava açılmadığından kesinleşen yıkım kararının uygulanması amacıyla yıllar sonra tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek bu işlemi iptal eden kararı bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/10518)¹² Daire ayrıca, aykırılığın giderilmesi için istenen imar planı değişikliğinin reddine ilişkin meclis kararına karşı açılan davada, ilk iptal kararının Danıştay 6. Daire, ısrar kararının ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından bozulduğunu ve bunun üzerine davanın reddedildiğini belirtmiştir.¹²

Encümen kararı tebliğ edilmemişse süre kendiliğinden yıkım gününden başlatılmaz. Danıştay 6. Daire, m. 39 uyarınca alınan encümen kararına dayanılarak yıkılan yapı için açılan tazminat davasında, kararın davacılara tebliğ edildiğine dair bilgi ve belge bulunmadığını, tebligatın hak arama hürriyetinin önemli güvencelerinden biri olduğunu belirtmiş; zararın idari işlemden mi eylemden mi kaynaklandığının ortaya konulmasını, işlemden kaynaklanıyorsa tebliğ edilip edilmediğinin ya da ilgilinin işlemin içeriğinden nasıl haberdar olduğunun açıkça belirlenmesini istemiş ve yalnız yıkım tarihinde haberdar olunduğu gerekçesiyle verilen süre aşımı kararını bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/10774)¹³ Bu da süreye ilişkin bir karardır.

Yıkım gerçekleştikten sonra zararın tazmini için tam yargı davası açılabilir. İlgililer işlem dolayısıyla doğrudan tam yargı davası ya da iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, önce iptal davası açıp bu davadaki kararın tebliği veya işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası da açabilirler (İYUK m. 12). Danıştay 6. Daire, bir kısmı imar planında yolda kalan ve hukuka aykırı biçimde yıkılan bir yapı için, yapının ruhsatı varsa kamulaştırma bedelinin, ruhsatsız bir yapı niteliğindeyse enkaz bedelinin tazminine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.¹⁰

Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m. 27/1). Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse, idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerin yürütmesi savunma alınmaksızın da durdurulabilir. Kararda işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğu belirtilmek zorundadır (m. 27/2). Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; istem hakkındaki karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (m. 27/6-7).

Yıkım kararında telafisi güç zarar ölçütünü esastan tartışan bir Danıştay kararına bu rehber hazırlanırken rastlanmamıştır; yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen ara kararlar ölçüt kaynağı olarak kullanılmamıştır. Esasa girmiş kararlar ise yürütmenin durdurulmamasının sonucunu gösterir. Danıştay 6. Daire'nin incelediği bir dosyada encümen kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada yürütmenin durdurulması istemi reddedilmiş, itiraz da reddedilince yapı yıkılmıştı; yıkım kararı sonradan iptal edilmesine karşın Daire, yıkımın uygulandığı tarihte bunu engelleyen bir yargı kararı bulunmadığını ve yapının ruhsata bağlanma imkânı olmadığını gözeterek idarenin tazminat sorumluluğunu kabul etmemiştir.⁹

6306 sayılı Kanun uyarınca alınan riskli alan kararına dayanan bir yıkımda Danıştay 4. Daire, dava sürerken yargı kararı beklenmeden yapılan yıkımı hizmet kusuru saymıştır. Daire, riskli alan kararına karşı açılan dava, yürütmenin durdurulması isteminin incelenebilmesi için bilirkişi raporu alınması aşamasındayken olası iptal kararının hukuki sonuçlarını etkisiz kılacak biçimde yapının yıkılmasını, dayanağı sonradan iptal edilen yıkım nedeniyle Bakanlığın hizmet kusuru saymıştır. (Danıştay 4. Daire, E. 2024/2235)¹⁴ Bu karar 3194 sayılı Kanun m. 32'ye değil, 6306 sayılı Kanuna dayanan bir yıkıma ilişkindir.

Yıkım kararının sebebi yapı tatil tutanağıdır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre tutanakta ihtilaf konusu imalatların neler olduğunun gösterilmesi, inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanılıp kullanılmadığı gibi niteliği gereği yerinde tespiti gerektiren hususlara açıkça yer verilmesi gerekir. Kurul, sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile anlaşılabilecek ve açıklığa kavuşturulacak hususların tutanakta yer almamasının işlemi kusurlandırmayacağı ve tutanağın ruhsatsız yapının o andaki inşaat durumunu somut olarak tespit ettiği sonucuna vararak, işin esasının incelenmesi gerekirken tutanağın usule aykırı olduğu gerekçesiyle verilen iptal kararını onaylayan ısrar kararını bozmuştur. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2025/2656)¹⁵ Kurul kararında aktarılan 6. Daire kararında, tutanağın muhtara bırakılmasının asli bir unsur olmadığı da belirtilmişti.¹⁵

Ölçülerdeki küçük farklar yıkımı tek başına sakatlamaz. Kurul, tutanakta ve encümen kararında yıkılacak aykırı imalatların ölçüleriyle açıkça belirtildiği, bilirkişinin ise biraz farklı ölçüler bulduğu bir dosyada, yıkılmasına karar verilen kısımların belirlenebilir olduğunu ve idarenin yıkımı etkilemeyecek düzeyde maddi hata yaptığını belirterek iptal yönündeki ısrar kararını bozmuştur; karar oy çokluğuyla verilmiştir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2020/53)¹⁶

Ruhsata bağlanabilirlik gibi teknik sorularda keşif ve bilirkişi incelemesi belirleyicidir. Danıştay 6. Daire, bilirkişi raporunda bodrum ve zemin kattaki imalatların ruhsata uygun hâle getirilmesinin mümkün olduğu tespitine dayanarak idarenin bu imalatları ruhsata bağlanamaz sayıp bir aylık süre vermemesini hukuka aykırı bulmuştur.⁴ Tehlikeli yapı iddiasında ise yapının bütünü ve özellikle taşıyıcı unsurları üzerinde teknik ve bilimsel bir inceleme aranır; gözlemsel tespitlerle yetinen rapor yeterli sayılmamıştır.¹⁰

Aynı bilirkişi raporu yıkım ile para cezası bakımından farklı sonuç doğurabilir: Danıştay 6. Daire, rapor ve dosyadaki belgeler değerlendirilerek yıkım kısmı hakkında yeniden karar verilmesi gerektiğini belirtirken, para cezası kısmında imalat tarihi, hissedarlık tarihi ve hisse oranları dikkate alınmadan tesis edilen işlemi hukuka aykırı bulan kararı onamıştır.⁷