Kaçak yapı cezası: yapı tatil tutanağı ve imar para cezası (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32, 42)

3194 sayılı İmar Kanunu m. 21/1'e göre Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için, m. 26'daki istisna dışında, belediye veya valiliklerden yapı ruhsatı alınması zorunludur. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır (m. 21/2). Buna karşılık derz, iç ve dış sıva, boya, badana, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri, çatı onarımı ve kiremit aktarılması ile taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilat ve tamiratlar ruhsata tabi değildir (m. 21/3).

Kanunun yaptırım sistemi iki maddeye dayanır. m. 32/1'e göre ruhsat alınmadan yapıya başlandığı, ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ya da ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespit edildiğinde, fenni mesulce tespit edilip ihbar edildiğinde veya bu duruma herhangi bir şekilde muttali olunduğunda belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. m. 42/2 ise aynı hâller için, yani ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da m. 27 kapsamında ruhsatsız yapılabilen yapılardan o maddedeki koşullar sağlanmadan yapılan yapılar için idari para cezası öngörür. Ceza, aykırılık teşkil eden fiil ve hâllerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı verilir (m. 42/1).

Bu nedenle imar para cezasının şartları şöyle sıralanabilir: 1) ruhsata tabi bir yapının ruhsatsız ya da ruhsata ve eklerine aykırı yapılmış olması, 2) bu durumun idarece tespit edilmiş olması, 3) cezanın m. 42/2'de sayılan sorumlulardan birine verilmesi ve 4) tutarın m. 42/2'deki esaslara göre hesaplanması. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli bir yapıda kurul izni alınmadan yapılan inşai faaliyetlerin de 3194 sayılı Kanun uyarınca cezalandırılacağını kabul etmiştir; Kurul bu sonuca, koruma alanlarındaki ruhsatsız inşaatlar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılacağını söyleyen 2863 sayılı Kanun m. 16 ile 3194 sayılı Kanun m. 32 ve 42'yi birlikte değerlendirerek varmıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/446)¹ Danıştay 4. Daire de, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu kapsamındaki yerlerde 3194 sayılı Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağını belirterek Boğaziçi alanındaki ruhsatsız yapıya m. 42'ye göre verilen cezayı incelemiştir. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/2846)²

Tarım arazisine izinsiz yapılan yapı için 5403 sayılı Kanun ayrıca kendi izin ve ceza sistemini kurar; bu yön tarlaya ev yapmak rehberinde anlatılır. Bu rehber yalnız imar mevzuatındaki yaptırımları ele alır.

m. 32/1'e göre aykırılık tespit edilince yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. 7221 sayılı Kanunla eklenen cümlelere göre yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir; aykırılığın giderildiği idarece bildirilmeden bu kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır; tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir (m. 32/2).

Danıştay'a göre yapı tatil tutanağında aykırılıkların ölçüleri belirtilerek yapının o anki durumu tespit edilmeli, ruhsatsız veya ruhsata aykırı inşaat mühürlenerek durdurulmalı ve tutanak yapı yerine asılarak yapı sahibine tebliğ edilmelidir; yıkım ve para cezası yaptırımlarının uygulanabilmesi, ihtilaf konusu imalatın ilgili fen elemanları tarafından açık ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde saptanarak usule uygun bir tutanağa bağlanmasıyla mümkündür. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/5023)³ Daire aynı kararda, denetimi yapan idare elemanlarının saptamalarını ve imzalarını taşıyan, yapının ruhsatsız olduğunu belirtip inşaatın mühürlendiğini gösteren tutanağın yapı tatil tutanağının unsurlarını taşıdığını kabul etmiştir.³

Para cezasına dayanak olacak tutanakta ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın nasıl belirlendiği ortaya konmalı, aykırılıkların neler olduğu ve ölçümleri açıkça belirtilmelidir. Ancak tutanaktaki aykırılıklar ve ölçümler esas alınarak toplam alanın sonradan yapının projesi üzerinden belirlenmesi cezayı sakatlamaz; çok sayıda aykırılığın bulunduğu ya da büyük inşaatlarda alanın mimari projeden tespiti mümkünse bu yol hukuka aykırı değildir. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/8006)⁴ Yapı sınıfı ve grubunun tutanakta belirlenmesi zorunlu değildir; idarenin encümen kararında esas aldığı sınıfın doğru olup olmadığı gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesiyle araştırılır. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/2741)⁵

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da, yapıya asılarak tebliğ edilen tutanakta aykırılıkların kesit ve kroki çizimleriyle ölçüleri gösterilmiş, hesap cetvelinde aykırı alanın kaç metrekare olduğu belirtilmiş ve encümen kararında cezanın m. 42 uyarınca verildiği yazılmışsa, işlemin kanuni idare ilkesine uygun tesis edildiğini; işlemin belirsizlik içerdiği genel gerekçesiyle tamamen iptal edilemeyeceğini belirtmiştir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/2930)⁶ İlk tutanak denetime elverişsiz bulunduğu için ona dayanan ceza iptal edilmişse, aykırılıkları tespit eden yeni bir yapı tatil tutanağı düzenlenip yeni tutanağa dayanılarak ceza verilebilir.¹

Mühürlü yapıda çalışmaya devam etmek ayrıca suç oluşturabilir; bu yön mühür bozma rehberinde anlatılır. m. 42'ye göre yapının Kanuna, plana, ruhsata ve projelere uygun hâle getirilmesi için idarenin yazılı izni dahilinde yapılan iş ve işlemler mühür bozma suçu teşkil etmez.

m. 32/3'e göre yapı tatil zaptının tebliğinden itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hâle getirerek veya ruhsat alarak belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Aykırılığın giderildiği veya ruhsat alındığı ve yapının ruhsata uygunluğu inceleme sonunda anlaşılırsa mühür kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir (m. 32/4).

Aksi takdirde ruhsat iptal edilir; ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir (m. 32/5). Tutanak tarihinden itibaren bir ay içinde yapı ruhsata uygun hâle getirilmediği hâlde iki ay içinde yıkım kararı alınmayan ya da yıkım kararına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıları Bakanlık yıkabilir veya yıktırabilir. İdarece ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı ise bir aylık süre beklenmeden iptal edilir (m. 32/6). Yıkım kararının şartları ve ona karşı açılan iptal davası yıkım kararı rehberinde anlatılır.

Para cezası bakımından m. 42/1 ayrı bir süre koyar: ceza, aykırılığın tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince verilir. Buna karşılık m. 42/2-ç'deki ilave ceza için ayrı bir bir aylık süre vardır; ceza tebliğ edildikten sonra bir ay içinde aykırılık giderilir ve yapı mevzuata uygun hâle getirilirse bu bent uyarınca ilave edilen kısım tahsil edilmez.

Hesap dört basamaklıdır. 1) Temel ceza: Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için m. 42/2-a'da yazılı tutar uygulanır. Kanun metnindeki metrekare tutarları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere 213 sayılı Kanun mükerrer m. 298'e göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; bu nedenle metindeki rakamlar o yılın tutarını göstermez. 7579 sayılı Kanunla 2026'da eklenen cümleye göre Bakanlık yapı sınıflarına yeni grup eklerse, eklenen grup için ilgili sınıftaki mevcut en üst grup esas alınır. 2) Alan üzerinden hesaplanamayan, cepheleri ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya malzeme gereklerine aykırı uygulamalarda, birim fiyat listesine göre idarece belirlenen bedelin % 20'si ceza olarak verilir (m. 42/2-b).

3) Artırımlar: m. 42/2-c'deki on üç hâlin her biri için temel cezanın belirli bir oranı ayrı ayrı hesaplanıp eklenir; örneğin hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmadan yapılmışsa % 30, kamuya veya başkasına ait parselde yapılmışsa % 40, uygulama imar planında kamu tesisi veya umumi hizmet alanında yapılmışsa % 60, uygulama imar planı bulunan alanda yapılmışsa % 20, ruhsatsız ise % 180. Para cezasına konu alanın hesabında aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır. 4) İlave ceza: 7226 sayılı Kanunla eklenen (ç) bendine göre aykırılığa konu alan ile arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı kadar ceza, yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen cezaya ayrıca eklenir. m. 42/2'ye göre hesaplanan ceza bin Türk lirasından az olamaz.

Danıştay kararlarında temel ölçüt şöyle ifade edilir: verilecek cezanın belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçüt, yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılmasıyla bulunacak alandır; temel ceza belirlendikten sonra artırım sebepleri ayrı ayrı hesaplanır ve toplamları alınarak encümence verilecek ceza bulunur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/17617)⁷ (Danıştay 6. Daire, E. 2019/10477)⁸

Artırımların uygulanmasında Danıştay şu sınırları çizmiştir. Hisseli parsel artırımı için yapının diğer maliklerin izni olmadan yapılmış olması gerekir; encümen kararı taşınmazın bütün hissedarları adına düzenlenmişse bu artırım uygulanamaz.⁷ Uygulama imar planında kamu tesisi veya umumi hizmet alanı olarak belirlenmiş alan, kamuya ait parselde yapılmış olma durumunu da içerdiğinden (c) bendinin 2. ve 3. alt bentlerindeki artırımlar birlikte uygulanamaz. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/735)⁹ Ruhsatın iki bina için verildiği bir parselde altı bina yapılmışsa, ruhsatın kapsamadığı dört bina ruhsatsızdır ve bunlar için % 180 artırımı uygulanır; Kurul bu kararı oy çokluğuyla vermiştir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1687)¹⁰

Tekerrür için m. 42 fiil ve hâllerin yapının inşa edilmesi sürecinde tekrarı hâlinde cezanın bir kat artırılmasını öngörür. Danıştay 4. Daire'ye göre tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için ilk tespitten sonra ceza verilmiş ve bu ceza ilgilisine tebliğ edilmiş olmalı; inşaata devam edildiğinin yeniden tespiti üzerine yalnız ikinci tespite konu aykırılıklar üzerinden yeni ceza belirlenmeli ve tekerrür bu miktar üzerinden uygulanmalıdır. (ç) bendindeki ilave ceza, önceki cezadan bağımsız ve bir defaya mahsus konulmuş bir ceza olduğundan ona tekerrür artırımı uygulanamaz.²

Danıştay 6. Daire 2020 tarihli bir kararında, yüz ölçümü ile yapı sınıfı ve grubunun hatalı belirlendiği ve bu farklılığın temel cezayı etkilediği bir dosyada cezanın tamamının iptal edilmesi gerektiğini, kısmen iptal kararının bu yönüyle isabetsiz olduğunu belirtmiştir.⁸ Aynı Daire, yapı ruhsatında 3/A olarak gösterilen yapının cezada 3/B sayıldığı bir dosyada sınıf ve grup farklılığının işlemi sakatlayacağını, temel ceza sakatsa artırımların ayrıca incelenmesine gerek olmadığını belirtmiştir.⁷ Farklı tarihlerde farklı seviyede tespit edilen aynı yapıya iki ayrı yapı sınıfı ve grubu uygulanamaz.⁵

Danıştay 4. Daire 2025 tarihli kararında ayrım yapmıştır: idarenin aykırı alanı hatalı tespit etmesi hâlinde cezanın tamamının iptali gerekmez; izinsiz imalatlar tespit edildikten sonra bilirkişinin aykırılıktan etkilenen alana ilişkin tespitine göre hesaplanan miktar esas alınarak ceza kısmen iptal edilebilir ve bu, idari işlem niteliğinde yargı kararı verilmesi sayılmaz. Buna karşılık yapı sınıf ve grubunun hatalı belirlenmesi temel cezayı ve toplam cezayı etkilediğinden hatalı sınıfa dayanılarak ceza verilemez. Kararın para cezasına ilişkin kısmı oy çokluğuyla verilmiştir. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/990)¹¹ 2020 tarihli 6. Daire kararında alan ile sınıf birlikte hatalıydı ve cezanın tamamının iptali gerektiği kabul edilmişti; 2025 tarihli 4. Daire kararı ise yalnız alan hatasının kısmi iptale elverdiğini ayrıca belirtmiştir.⁸¹¹

Uygulanacak yılın tutarı konusunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, ilk tespitten sonra aykırılıkların devam ettiğinin yeni bir denetimle tespit edilip ikinci yapı tatil tutanağı düzenlendiği bir dosyada, ikinci tespit tarihinde geçerli para cezası tutarlarının uygulanmasında hukuka aykırılık görmemiş; cezayı yalnız bu yıl tutarının esas alındığı gerekçesiyle iptal eden kararı oy çokluğuyla bozmuştur.¹

m. 42/2 cezanın muhataplarını sayar: yapının sahibi, yapı müteahhidi ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesuller. m. 42/1'e göre ceza, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı uygulanır. (ç) bendindeki ilave ceza ise aykırılıktan sorumlu yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen cezalara eklenir. Bunlardan ayrı olarak m. 42/3, m. 18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41'deki mükellefiyetleri yerine getirmeyen yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine ve gözetmenlerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine, şantiye şefine, enerji kimlik belgesi uzmanına ve yangın güvenlik uzmanına ilgisine göre ayrı ayrı maktu ceza öngörür. 7579 sayılı Kanunla 2026'da eklenen fıkraya göre ruhsatsız yapılarda kullanılmak amacıyla hazır betonu piyasaya arz eden veya piyasada bulunduran kişilere de ayrıca idari para cezası verilir.

"Yapı sahibi" kavramını Danıştay cezaların şahsiliği ilkesiyle yorumlar: ceza, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişiye verilir; yapı sahibi her zaman taşınmaz maliki değildir ve yapıyı yapan malikten farklı biriyse ceza ona verilmelidir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/2612)¹² Kurul'a göre bu ibareden, ister mülkiyet sahibi ister kiracı, malikin yakını veya intifa hakkı sahibi olsun, inşai faaliyeti yapan kişiler anlaşılır; idarenin araştırma yapmadan doğrudan mülkiyet sahibine ceza vermesi yasanın amacıyla bağdaşmaz. Somut olayda ruhsatta ve tadilat ruhsatında yapı sahibi olarak adı geçen ve ruhsattaki şirketlerin sahibi olan davacıya ceza verilmesini hukuka uygun bulmuştur; karar oy çokluğuyla verilmiştir.¹²

Danıştay 6. Daire de dört bloklu bir sitede ruhsata aykırılıklar için hesaplanan cezanın, aykırılıkları kimin yaptığı araştırılmadan tapudaki bütün bağımsız bölüm maliklerine verilmesini, ancak yapının inşası sürecinde yapılabilecek aykırılıklar için bağımsız bölümü 2010'da satın alan davacı yönünden şahsilik ilkesine aykırı bulmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/11126)¹³ Uyuşmazlığa konu imalatların taşınmazın satın alınmasından önce de mevcut olduğu bilirkişi raporu ve ceza yargılamasındaki beraat kararıyla anlaşılan şirkete ceza verilmesi de aynı gerekçeyle hukuka aykırı bulunmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2023/5341)¹⁴

Yapı denetim kuruluşu bakımından Danıştay 6. Daire, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un yapı denetim kuruluşlarının görevlerini ve görevin yerine getirilmemesi hâlinde uygulanacak yaptırımları ayrıca düzenlediğini belirterek, ruhsat ve eklerine aykırı inşaat nedeniyle yapı denetim kuruluşunun m. 42 kapsamında para cezasıyla cezalandırılamayacağına karar vermiştir; Daire bu konuda İdari Dava Daireleri Kurulunun 2024 tarihli kararının da aynı yönde olduğunu belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/8954)¹⁵

Meslek mensupları için ek sonuçlar da vardır: müelliflerin, fenni mesullerin, yapı müteahhitlerinin ve şantiye şeflerinin imar mevzuatına aykırı fiillerinden dolayı verilen cezaları meslek odasına ve Bakanlığa bildirilir ve bu kişiler ceza süresi içinde yeni iş üstlenemez. Yapım işi ruhsata aykırı gerçekleştirilir ve m. 32'deki süre içinde aykırılık giderilmezse yapı müteahhidinin yetki belgesi beş yıl, aykırı imalat can ve mal güvenliğini tehdit ediyorsa on yıl süreyle Bakanlıkça iptal edilir (m. 42).

İmar para cezası davalarında temel delil yapı tatil tutanağı ve ona ekli kroki, ölçüm ve hesap cetvelidir. Danıştay kararlarında tutanakta aykırılıkların ölçüleriyle somut olarak gösterilmesi aranır; tutanak bu unsurları taşıyorsa hesap cetvelindeki sınıf ve grup gibi hususlar sonradan dosya üzerinden açıklığa kavuşturulabilir.⁶⁴

İdarenin esas aldığı yapı sınıfı ve grubu ile aykırı alan tartışmalıysa mahkeme gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırarak karar verir.⁵ Danıştay, bilirkişinin mimari projeye bakarak tutanaktaki yüzdelik yapı seviyelerinden cezaya esas alan büyüklüğünün teknik olarak tespit edilip edilemeyeceğinin incelenmesini istemiştir.⁴ Hava fotoğrafları ve ceza yargılamasında verilen beraat kararı, yapının cezalandırılan kişi tarafından yapılmadığını gösteren deliller olarak değerlendirilmiştir.¹⁴

İspat yükü konusunda Danıştay 6. Daire, cezaya konu tesisin şirketin kamu kurumu niteliğini koruduğu dönemde yapıldığını ileri süren davacının, ispat yükü kendisinde olmasına karşın bunu kanıtlayan bilgi ve belge sunamadığını belirterek, yapının özelleştirmeden önce yapılıp yapılmadığına ilişkin tespit bulunmadığı gerekçesiyle verilen iptal kararını bozmuştur.³ Kurul da ruhsatlarda yapı sahibi olarak görünen kişinin, ruhsattaki şirketlerin faaliyetlerinden habersiz olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirtmiştir.¹²

3194 sayılı Kanun m. 42'nin bugünkü metni cezaya karşı ayrı bir başvuru yolu veya süre göstermez. Danıştay 6. Daire'nin aktardığına göre maddenin eski beşinci fıkrası cezaya karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde sulh ceza mahkemesine itiraz öngörüyordu. (Danıştay 6. Daire, E. 2002/628)¹⁶ Yine Daire'nin aktardığına göre Anayasa Mahkemesi 1997 tarihli kararıyla bu fıkrayı iptal etmiş; yıkım kararı ile para cezasının konusunun aynı yapı olduğunu, para cezasının da idari bir işlem olduğunu ve idari işlemin bir bölümünün idari, bir bölümünün adli yargı denetiminde bırakılmasının yargılamanın bütünlüğünü bozacağını belirtmiştir. Daire bu iptal kararı karşısında m. 42'den doğan bütün uyuşmazlıkların idare mahkemelerince çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu karar görev yönünden verilmiş bir kanun yararına bozma kararıdır ve esasa ilişkin değildir; gerekçesi oy çokluğuyla kabul edilmiştir.¹⁶ Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanır (5326 sayılı Kanun m. 3/1-a). Bu Kanun yürürlüğe girdikten sonra bir idare mahkemesi, imar para cezasına ilişkin encümen kararına karşı açılan davayı adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle reddetmişti. Danıştay 6. Daire bu kararı bozarken, Kabahatler Kanunu m. 27'ye 5560 sayılı Kanunla eklenen sekizinci fıkrayı ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararını bir arada değerlendirerek m. 42 uyarınca verilen para cezalarına karşı açılacak davaların çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varmıştır. Bu karar da görev yönünden verilmiştir ve esasa ilişkin değildir; oybirliğiyle verilmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2006/1498)¹⁷ Bu rehberde esasına ilişkin anılan Danıştay kararlarının hepsi, imar para cezasına karşı idare mahkemesinde açılmış davalardan gelmektedir.

Dava açma süresi İYUK m. 7'ye göre altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Yapı tatil tutanağının tebliği bakımından Danıştay, m. 32'deki usule uygun olarak yapı yerine asılmakla tebliğ edilmiş sayılan tutanağa karşı bu tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılması gerektiğine, süre geçtikten sonra açılan davanın tutanak yönünden süre aşımından reddedileceğine karar vermiştir; bu karar süre yönünden verilmiştir ve esasa ilişkin değildir. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/8335)¹⁸ Danıştay 4. Daire de Boğaziçi Kanunu'na göre düzenlenip yapıya asılan tutanak için aynı sonuca varmıştır.¹¹ Bu nedenle tutanağa karşı süre, encümenin ceza kararının tebliğini beklemeden işlemeye başlayabilir.

(ç) bendindeki ilave ceza ve bir aylık süre konusunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bölge idare mahkemeleri arasındaki aykırılığı gidermiştir: ceza tebliğden itibaren bir ay içinde aykırılık giderilirse ilave cezanın tahsil edilmeyeceği yolundaki ifadenin tahsilata ilişkin olduğu, işlemin geçerlilik şartı olmadığı ve encümen kararında yer almamasının işlemin (ç) bendine ilişkin kısmını hukuka aykırı hâle getirmeyeceği sonucuna varmıştır. Bu karar oy çokluğuyla verilmiştir ve 2576 sayılı Kanun m. 3/C uyarınca kesindir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/68)¹⁹ Kurul kararından sonra verilen bir kararında Danıştay 4. Daire ise, (ç) bendiyle aykırılıkların yapı sahiplerince giderilmesinin amaçlandığını belirterek, bu bent uyarınca verilen cezada, dava konusu işlemde ya da bunun tebliğine ilişkin işlemde Kanun hükmü belirtilerek, bir ay içinde aykırılık giderilir ve yapı mevzuata uygun hâle getirilirse ilave cezanın tahsil edilmeyeceği uyarısının ilgilisine bildirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda uyarı encümen kararında açıkça yazılmamış, ancak işlemin tebliğ yazısında davacıya ihtar edilmişti; Daire bu nedenle bölge idare mahkemesi kararının (ç) bendine ilişkin kısmını bozmuştur. Karar oybirliğiyle verilmiştir. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/662)²⁰