İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Özel çevre koruma bölgesine ev yapılır mı? Plan, yetkili idare ve dava yolu (2872 sayılı Çevre Kanunu m. 9)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Özel çevre koruma bölgesi, ekolojik önemi nedeniyle Cumhurbaşkanı kararıyla ilan edilen kara, su ve deniz alanıdır.
  • Bölgede ev ya da başka bir yapı yapılıp yapılamayacağını kanun tek başına söylemez; taşınmazın o bölge için onaylanan planda hangi kullanıma ayrıldığı belirler.
  • Bu planları kural olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü yapar ve onaylar.
  • Bakanlık onaylı plan, izin ve yıkım işlemlerine karşı dava kural olarak idare mahkemesinde, Cumhurbaşkanı kararlarına karşı Danıştayda açılır.

Bir taşınmazın özel çevre koruma bölgesinde kalması, üzerinde ne yapılabileceğini o bölge için onaylanan planlara bağlar. Bu rehber, 2872 sayılı Çevre Kanunu m. 9'daki ilan yetkisini, bölgede plan yapma yetkisinin bugün hangi idarede olduğunu, Danıştay kararlarında geçen Muğla bölgelerini ve plan, ruhsat, ruhsatsız yapı ve sınır değişikliği uyuşmazlıklarında Danıştay kararlarını anlatır. Belirli bir parsel için öngörülen kullanım planın paftası ve plan notlarından okunur; bu sayfa plan hükmü aktarmaz, yalnız kararların aktardığı kadarını gösterir.

İlgili rehberler: Sit alanı: dereceler, tescil ve koruma kurulu kararına itiraz (2863 sayılı Kanun m. 7, 17, 61)Kıyı kenar çizgisi ve Kıyı Kanunu: tespit, iptal davası, yapı yasağı ve yaptırımlarYıkım kararı ve yıkım kararına itiraz (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32)Kaçak yapı cezası: yapı tatil tutanağı ve imar para cezası (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32, 42)Hazine arazisi kiralama ve doğrudan satış: pazarlık usulü, 4706 sayılı Kanun ve iptal davasıTarlaya ev yapılır mı? Tarım dışı kullanım izni ve cezası (5403 sayılı Kanun m. 13, 21)

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

İdare mahkemesi. Bakanlık onaylı çevre düzeni ve imar planlarına, kullanma izni, ruhsat ve yıkım işlemlerine karşı açılan iptal davaları, ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışında kaldığı için idare mahkemesinde görülür (2576 sayılı Kanun m. 5/1); işlem birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giriyorsa Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m. 24/1-e). Özel çevre koruma bölgesini tespit ve ilan etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir (2872 sayılı Kanun m. 9/d); Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan iptal davalarına Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m. 24/1-a).

Dayanak: 2576 sayılı Kanun m. 5; 2575 sayılı Kanun m. 24; 2872 sayılı Kanun m. 9

Yetkili mahkeme

İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına, bunlara bağlı haklara veya kamu mallarına ilişkin davalarda yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m. 34/1). Kanunda ya da özel kanunda yetkili mahkeme gösterilmemişse yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (m. 32/1). İdari yargıda yetki kamu düzenindendir (m. 32/2).

Dayanak: İYUK m. 34/1, m. 32

Dava şartı

Dava şartı niteliğinde zorunlu bir idari başvuru yoktur; 2872 sayılı Kanun m. 9 böyle bir başvuru öngörmez. İYUK m. 11'e göre dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar ve ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri gibi ivedi yargılama usulüne tabi işlemlerde m. 11 uygulanmaz (m. 20/A-1-a, 1-e, 2-b).

Dayanak: İYUK m. 11, m. 20/A

Süre ve zamanaşımı

Dava açma süresi özel kanunda ayrı süre yoksa altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m. 7/1-2). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar; bu işlemlerin uygulanması üzerine düzenleyici işleme, uygulama işlemine ya da ikisine birden dava açılabilir (m. 7/4). Çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlarda (idari yaptırım kararları hariç) ivedi yargılama uygulanır ve dava açma süresi otuz gündür (m. 20/A-1-e, 2-a). İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri de (ör. bölgede Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerler için yapılan kullanma izni ihalesi) ivedi yargılamaya tabidir; dava açma süresi otuz gündür ve m. 11 başvurusu uygulanmaz (m. 20/A-1-a, 2-a, 2-b).

Dayanak: İYUK m. 7, m. 20/A

Yargılama usulü

Yazılı yargılama usulü; inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m. 1/2). Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz; yürütmenin durdurulması, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır (m. 27/1-2). Çevresel etki değerlendirmesi kararlarına karşı davalar ivedi yargılama usulüyle görülür (m. 20/A-1-e); ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri de aynı usule tabidir (m. 20/A-1-a).

Dayanak: İYUK m. 1, m. 27, m. 20/A

Harç

Maktu harç. Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife idare mahkemelerinde maktu başvurma harcı öngörür (A-I-2); Danıştayda açılan davada başvurma harcı aynı tarifenin A-I-3 satırındadır. Belli bir değerle ilgili olmayan davalarda verilen esas hakkındaki kararlar ile davanın reddi kararlarında karar ve ilam harcı da maktudur (A-III-2-a). Maktu harçlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırıldığı için tutar burada yazılmamıştır (mükerrer m. 138).

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2, A-I-3, A-III-2-a; mükerrer m. 138

Kanun yolu

İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesinde istinaf; konusu m. 45/1'deki parasal sınırı geçmeyen iptal davalarındaki kararlar kesindir (m. 45/1; sınır her yıl yeniden değerlenir, ek m. 1). Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemesinin imar planlarından kaynaklanan davalar ve düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkındaki kararları otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir (m. 46/1, 46/1-a, 46/1-g). İvedi yargılama usulüne tabi davalarda istinaf yoktur; nihai karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde temyize başvurulur (m. 45/8; m. 20/A-2-g). Birinci fıkra dışındaki davalarda bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden verdiği karar da otuz gün içinde temyiz edilebilir; tek hâkimle görülen davalar gibi m. 46/2'de sayılanlar hariç (m. 46/2, 16/7/2026-7589).

Dayanak: İYUK m. 45, m. 46, m. 20/A, ek m. 1

Özel çevre koruma bölgesi nedir: 2872 sayılı Çevre Kanunu m. 9/d ve ilan kararı

2872 sayılı Çevre Kanunu m. 9/d'ye göre ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı toprak ve su alanlarını özel çevre koruma bölgesi olarak tespit ve ilan etmeye, bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanma esaslarını ve plan ve projelerin hangi bakanlıkça hazırlanıp yürütüleceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bölge bu nedenle bir Cumhurbaşkanı kararıyla doğar. Aynı yetki daha önce Bakanlar Kurulundaydı; eski kararlar maddeyi işlem tarihinde yürürlükte olan bu hâliyle aktarır. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/2585)1

Danıştay kararlarında aktarılan yönetmelik tanımı da aynı çerçevededir: Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik m. 4'te özel çevre koruma bölgesi; biyolojik çeşitliliğin, doğal kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynak değerlerinin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması gerekli olan ve Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen kara, su ve deniz alanları olarak tanımlanır. (Danıştay 6. Daire, E. 2023/1602)2 Aynı yönetmeliğin geçici 2. maddesine göre, korunan alanlara ilişkin yeniden değerlendirme talepleri bilimsel temelli bir rapora dayanması ve Bakanlığın teknik esaslarına uygun olması kaydıyla değerlendirilir. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/11512)3

Danıştay kararlarında geçen Muğla özel çevre koruma bölgeleri şunlardır: 1) Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi; Ula'ya bağlı Akyaka, Gökova, Akçapınar ve Gökçe ile Marmaris'e bağlı Çamlı, Karacaköy ve Çetibeli'nin bulunduğu bölge, Bakanlar Kurulunun 12/06/1988 tarihli ve 88/13019 sayılı kararıyla ilan edilmiştir. (Danıştay 8. Daire, E. 2019/7440)4 2) Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi, 1990 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilmiştir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/2787)5 3) Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi, kararlarda çevre düzeni ve nazım imar planlarıyla ve Köyceğiz Gölü ile Dalyan kanallarındaki tekne düzeniyle geçer. (Danıştay 6. Daire, E. 2017/4771)6 4) Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi, kararlarda Fethiye'deki taşınmazlar ve Dalaman ilçesi Kapıkargın Mahallesi kıyı kesimi için geçer. (Danıştay 13. Daire, E. 2025/492)7 Bu liste resmî bir sayım değildir ve Muğla'daki bölgelerin sayısını göstermez.

Muğla dışından iki örnek, ilan kararının nasıl denetlendiğini gösterdiği için aşağıda ayrıca ele alınır: Antalya'daki Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi 22/10/1990 tarihli ve 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla,1 Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi ise 04/11/2021 tarihli ve 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla ilan edilmiştir.3

Bölgenin taşınmaz üzerindeki etkisi 2872 sayılı Kanun m. 9/c'den gelir: ulusal mevzuat ve taraf olunan uluslararası sözleşmelerle koruma statüsü kazandırılmış alanların her tür ölçekteki planlarda gösterilmesi zorunludur ve bu alanlar plan kararı dışında kullanılamaz. Özel çevre koruma bölgesinde bir taşınmazın ne için kullanılabileceği sorusu böylece planlara bağlanır.

Özel çevre koruma bölgesinde planı kim yapar: 2872 m. 9/d, 1 sayılı CBK m. 109 ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü

2872 sayılı Kanun m. 9/d'nin ikinci paragrafına göre bu bölgelere ilişkin plan ve projelerde İmar Kanunu m. 9, Kıyı Kanununun plan onama yetkisini düzenleyen hükümleri, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m. 8'in tabiat varlıkları ve doğal sit alanlarının tespit ve tescili dışında kalan yetkileri düzenleyen hükümleri ile aynı Kanunun m. 17/a hükmü uygulanmaz. Bölgede plan yetkisi bu nedenle genel imar ve kıyı rejiminden ayrılır. Kıyıda kalan taşınmazlar için kıyı kenar çizgisi, kıyı kenar çizgisi rehberinde anlatılmıştır.

Bugünkü yetki 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 109'dadır. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü; özel çevre koruma bölgelerinin tespit, tescil, onay, değişiklik ve ilanına dair usul ve esasları belirler, bu alanların sınırlarını tespit ve tescil eder, bölgeleri yönetir ve yönetilmesini sağlar (m. 109/1-b); kullanma ve yapılaşmaya yönelik ilke kararlarını belirler ve her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapar, yaptırır, değiştirir ve onaylar (m. 109/1-c); bölgelerde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlere ilişkin her türlü tasarrufta bulunur ve kullanım izinlerini verir (m. 109/1-e). Danıştay'ın 2025 tarihli bir kararı, Fethiye-Göcek bölgesindeki bir kullanma izni ihalesini yapan merciyi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü olarak gösterir.7 Eski kararlarda geçen "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı" atıfları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılmış sayılır (1 sayılı CBK geçici m. 1/1).

Bu yetki önce 383 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Özel Çevre Koruma Kurumundaydı; Kurum, bölgelerin koruma ve kullanma esaslarını belirlemek, imar planlarını yapmak, mevcut her ölçekteki plan ve plan kararlarını revize etmek ve re'sen onaylamakla görevliydi.3 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kurum kapatılmış, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü kurulmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2018/4250)8 Gökova bölgesine ilişkin kararda Danıştay 8. Daire de Kurumun görevlerinin 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu Genel Müdürlüğe devredildiğini tespit etmiştir.4 383 sayılı KHK'nın adı yeni ilanlarda da geçer: Marmara Denizi ve Adalar bölgesini ilan eden 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının eki, bölgede 383 sayılı KHK hükümlerinin uygulanacağını söyler. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/7592)9

Danıştay 6. Daire, Datça-Bozburun bölgesinin 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı revizyonuna karşı açılan davada, planın onay yetkisinin Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu iddiasını yerinde görmemiştir. Daireye göre plan, Bakanlık (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) tarafından 19.03.2014 tarihli olurla, Muğla'nın büyükşehir statüsüne geçmesinden önce onaylanmıştı ve plan onaylama yetkisi açısından hukuka aykırılık yoktu.8

Muğla'da plan değişikliği tekliflerini değerlendiren merci olarak kararlarda Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu geçer. Fethiye-Göcek'te bir şirkete tahsisli alandaki yolun yerini değiştiren 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişikliği teklifini bu Komisyon uygun görmemiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2024/5556)10 Datça'da hem doğal hem arkeolojik sit olan bir taşınmazdaki imar planı değişiklikleri ise hem bu Komisyonun hem de Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun kararıyla uygun bulunmuştur.5 Sit alanlarının kendi rejimi ve koruma bölge kurulu kararlarına itiraz sit alanı rehberinde anlatılmıştır.

Özelleştirme kapsamındaki taşınmazlarda plan yetkisi başka bir idarededir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna göre özelleştirme kapsam ve programına alınan arsa ve arazilerde, özel çevre koruma bölgesinde olanlar dahil, her ölçekteki imar planı ve değişikliğini yapmak Özelleştirme İdaresi Başkanlığının yetkisindedir; ancak özel çevre koruma bölgesi yönünden Bakanlığın (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) görüşü, taşınmaz tarım alanındaysa tarım dışı kullanım sonucunu doğuran plan değişikliği için 3194 sayılı Kanun m. 8 uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığının izni alınmalıdır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/2674)11

Özel çevre koruma bölgesine ev yapılır mı: yapılaşmanın şartı plan kararıdır

2872 sayılı Kanun m. 9, özel çevre koruma bölgesinde hangi yapının yapılabileceğini kendisi saymaz; ev, depo ya da tesis yapılıp yapılamayacağı, bölge için onaylanan çevre düzeni planı ile nazım ve uygulama imar planlarında taşınmaza verilen kullanıma bağlıdır (m. 9/c). Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, özel çevre koruma bölgesi içinde sit statüsü bulunan bir taşınmazın koruma ilkelerine ve korumaya ilişkin mevzuata uygun olarak planlamaya konu edilmesine hukuki bir engel bulunmadığını, ancak onaylanan planların ilgili mevzuata, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluk yönünden yargısal denetime tabi olduğunu belirtmiştir.5

Kararlarda aktarılan plan kullanımları parsele göre değişir ve genel kural sayılmaz: Köyceğiz-Dalyan çevre düzeni planındaki "A Zonu",6 aynı bölgenin nazım imar planındaki "A Hassas Zon", (Danıştay 6. Daire, E. 2022/8522)12 Datça-Bozburun çevre düzeni planındaki "doğal karakteri korunacak alan" (Danıştay 6. Daire, E. 2018/2724)13 ve "Bölge Parkı Alanı" (Danıştay 13. Daire, E. 2021/4179)14 ile aynı planda bir parsel için öngörülen "kentsel meskun (yerleşik) alan"11 bunlardandır. Bu kullanımlarda hangi yapının hangi koşulla yapılabileceği ilgili planın notlarından okunur; okunan kararlar bu zonlar için genel bir yapılaşma kuralı koymaz.

Danıştay 6. Daire'nin Datça-Bozburun çevre düzeni planı revizyonuna ilişkin kararında aktarılan plan hükümleri, aynı bölgede kullanımın nasıl ayrıştığını gösterir. Planın 6.13.1-A hükmüne göre "Mutlak Koruma Alanları" olarak tanımlanan ağaçlandırılacak alan, yeşil alan, park, sulak alan, orman alanı gibi koruma niteliğindeki araziler kesinlikle yapılaşmaya açılamaz; satışa, kiralamaya, irtifak ve üst hakkı tesisine konu edilemez.8 Aynı kararda Daire, köy yerleşimlerine ilişkin plan hükümlerini (6.30 ve 7.2) köy yerleşim yerlerinde plansız yapılaşmanın önünü açan hükümler olarak görmemiş; 7.2'deki yapılaşma şartlarının imar planlarının onaylanıp yürürlüğe girmesinden önceki süreci düzenlediğini ve imar planları yürürlüğe girince plan notu değişikliğine gerek kalmaksızın yürürlükten kalkacağını kaydetmiştir.8 Bu hükümler yalnız o planın kararda aktarılan hükümleridir; başka bir bölgeye ya da planın sonraki değişikliklerine taşınamaz.

İlan kararının kendisi de yapılaşmaya ilişkin bir geçiş hükmü taşıyabilir. Davalı idarelerin dayandığı ve Danıştay 6. Daire'nin incelediği hükme göre Belek bölgesini ilan eden 1990 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararname m. 4, kararın yayımından önce tasdikli imar planlarına veya usulüne uygun olarak ruhsatı alınmış ve inşaatı subasman seviyesinde tamamlanmış yapıların inşaatına ruhsat ve eklerine göre devam edileceğini öngörüyordu. Daire bu hükmün kazanılmış hakları korumak amacı taşıdığını ve sınırın hangi parselleri kapsayacağına dair bir kural içermediğini belirtmiştir.1

Bu rehberde kullanılan Danıştay kararlarının hiçbiri, özel çevre koruma bölgesinde yapı ruhsatının hangi idareden alınacağını karara bağlamaz; kararlarda bu konuya değinilmemiştir. 1 sayılı CBK m. 109/1-c Genel Müdürlüğe plan ve ilke kararı yetkisi verir, yapı ruhsatından söz etmez. Aşağıdaki belediye yetkisi kararları da yapı ruhsatı değil, işyeri, ulaşım ve tekne ruhsatı hakkındadır. Taşınmaz aynı zamanda tarım arazisiyse tarım arazisindeki yapılaşma kuralları tarlaya ev yapmak rehberinde anlatılmıştır.

Özel çevre koruma bölgesinde belediyenin yetkisi sürer mi: işyeri ruhsatı, ulaşım ve tekne ruhsatı

Bölgenin ilanı belediyelerin bütün yetkilerini Bakanlığa geçirmez. Danıştay 8. Daire, Gökova bölgesindeki Akyaka Kadın Azmağında gezi teknelerinin çalışma esaslarını belirleyen ve geçici izin ruhsatnamesi verilmesini öngören büyükşehir ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kararına karşı davada, Bakanlığa verilen görev ve yetkilerin alanın kullanım esaslarını belirleme ve alanı işletmeye ilişkin olduğunu, özel çevre koruma bölgesinde de olsa ulaşım ve toplu taşıma hizmeti konusunda münhasır yetkinin belediyelerde olduğunu belirtmiştir.4 Daire, bölgeyi işletme yetkisi Bakanlığa bağlı genel müdürlükte olduğu için belediyenin ruhsatlandıracağı ulaşım ve taşıma hizmetlerinin Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara aykırı olmaması gerektiğini de eklemiştir.4

Aynı Daire, Köyceğiz Gölü ve Dalyan kanallarında tekne trafiğinin sağlıklı ve güvenli seyri ve tekne ruhsatlandırması konusunda büyükşehir belediyesinin yetkili olduğunu belirterek il müdürlüğünün aksi yöndeki işlemini hukuka aykırı bulmuş ve bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur; karar oy çokluğuyla verilmiştir. (Danıştay 8. Daire, E. 2018/6337)15

Danıştay 4. Daire ve İdari Dava Daireleri Kurulu, Marmara Denizi ve Adalar bölgesinde denizden doldurma alan üzerindeki işletmelere ilişkin uyuşmazlıklarda, 383 sayılı KHK m. 10'a göre ilanla birlikte bölgedeki Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler üzerindeki tasarruf yetkisinin Bakanlığa geçtiğini, ancak bu tasarruf yetkisinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi ve iptali yetkisini kapsamadığını kabul etmiştir.9 Kurul, belediye sınırları içindeki işyerlerine ruhsat verme yetkisinin mülkiyet ve tasarruf yetkisine bakılmaksızın ilçe ve büyükşehir belediyelerinde olduğunu belirterek bölge idare mahkemesinin ısrar kararını bozmuştur. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/2933)16

Bu kararların konusu ulaşım, tekne ve işyeri ruhsatıdır; özel çevre koruma bölgesinde yapı ruhsatının hangi idareden alınacağı bu kararlardan çıkarılamaz. Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerlerin kiralanması ve kullanma izni ayrı bir konudur ve Hazine arazisi kiralama rehberinde anlatılmıştır. Danıştay 13. Daire, Datça'da Hazineye ait bir parselin bir kısmını satın alma ve kiralama başvurusunun reddine karşı açılan davanın reddini onamıştır; ilk derece mahkemesi gerekçesinde taşınmazın Datça-Bozburun çevre düzeni planında Bölge Parkı Alanı olarak ayrıldığını belirtmişti.14

Özel çevre koruma bölgesinde ruhsatsız yapı: İmar Kanunu m. 32 işlemi ve imar affı başvurusu

Okunan kararlarda bölgedeki ruhsatsız yapılara ilişkin işlemi belediye encümeni kurmuştur: Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içindeki bir taşınmazda iki adet tek katlı yapının ve bir adet iki katlı yapının zemin katının ruhsatsız yapıldığından bahisle Fethiye Belediye Encümeni, yapıların yasal hâle getirilmesi için 3194 sayılı İmar Kanunu m. 32 uyarınca bir ay süre vermiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/5097)17 Bakanlığın bölgede ruhsatsız yapıya karşı ayrı bir yıkım yetkisi bu kararlarda tartışılmamıştır; kararlarda bu konuya değinilmemiştir.

Danıştay 6. Daire bu işleme karşı davada kararı ikiye ayırmıştır. Yapı tatil tutanağıyla tespit edilen garaj yapısına ilişkin ret kararını usul ve hukuka uygun bularak onamış,17 meskenin zemin katı ve depo yönünden ise kararı bozmuştur. Daireye göre 2981 sayılı Kanun belediye ve valiliklere imar affı başvurularında re'sen tespit ve değerlendirme yapma görevi yüklemişti ve başvuruların 07/12/1987 tarihine kadar sonuçlandırılması gerekiyordu; idarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesinin sonuçlarını davacıya yüklemek hukuka aykırıydı.17

Aynı dosyada Daire 2024'te karar düzeltme istemini kabul ederek, bu kez işlemi iptal eden İdare Mahkemesi kararını bozmuştur. Daireye göre imar affı başvurusunun yapıldığı 29/08/1984 tarihinde taşınmazın mülkiyet durumu araştırılmalı, özel mülkiyetteyse bütün hissedarlar belirlenmeli ve diğer hissedarların yapının korunmasına muvafakat verdiğine ya da parselin ifrazı yoluyla yapının davacıya bırakılmasına ilişkin bir anlaşmaya dair belgenin başvuru sırasında idareye sunulup sunulmadığı incelenmeliydi; eksik incelemeye dayanan iptal kararında hukuki isabet yoktu. (Danıştay 6. Daire, E. 2023/7262)18 İki kararda da Daire'nin tartıştığı, taşınmazın özel çevre koruma bölgesinde olması değil, 2981 sayılı Kanun kapsamındaki başvurunun sonucudur.

Yıkım kararının şartları ve itiraz yolu yıkım kararı rehberinde, ruhsatsız yapıya uygulanan idari para cezası kaçak yapı ve imar para cezası rehberinde, 2981 sayılı Kanun kapsamındaki tapu tahsis belgesi tapu tahsis belgesi rehberinde, imar kirliliği suçu ise ceza rehberinde anlatılmıştır.

Özel çevre koruma bölgesinin sınırının değiştirilmesi ve ilan kararına karşı dava

Belek bölgesinin sınırında değişiklik yapan 04/06/2018 tarihli ve 2018/11927 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına karşı davada idare, değişikliğin 1990 kararındaki koordinat hatasının düzeltilmesi olduğunu savunmuştur. Danıştay 6. Daire bu savunmayı kabul etmemiş; işlemin hatanın düzeltilmesi ya da geri alınması değil, özel çevre koruma bölgesi sınır değişikliği, bir başka ifadeyle korunan alan statüsünün yeniden değerlendirilmesi niteliğinde olduğunu belirtmiştir.1 Sınırın tespiti aşamasında düzenlenmesi gereken belgelerin usulüne uygun düzenlenmediği, bilimsel veri ve incelemelerin yapılmadığı ve önceki sınırların bir nokta dışında kayma ya da hata içermediği gerekçesiyle Bakanlar Kurulu Kararının Belek'e ilişkin kısmı iptal edilmiştir;1 karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca onanmıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/2764)19

Marmara Denizi ve Adalar bölgesini ilan eden 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına karşı davada Danıştay 4. Daire, ilanı bölge sınırını belirleyen kıyı kenar çizgisinin deniz tarafı ve kara tarafı (adalar) yönünden ayrı ayrı incelemiş; deniz kısmı yönünden davayı reddetmiş, adalar yönünden ise kararı iptal etmiştir.3 Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ret kısmını onamış, iptal kısmını bozmuştur. Kurula göre gerekçe raporundaki tespitler karşısında deniz, ada ve kıyı ekosistemleri koruma ilkeleri gereği ayrı düşünülemez ve adaların özel çevre koruma bölgesi statüsünün kaldırılması kontrolsüz uygulamalar sonucu geri dönüşü olmayan olumsuzluklara yol açabilir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/2652)20 Bu nedenle 4. Daire kararının adalara ilişkin iptal kısmı son söz değildir.

İki dosyada da Danıştay, sınır kararının bilimsel bir dayanağı olup olmadığına bakmıştır: Belek'te bilimsel veri ve incelemenin yokluğu iptal gerekçesi olmuş,1 Marmara'da ise Kurul, gerekçe raporundaki tespitler ve sürmekte olan biyolojik çeşitlilik araştırması karşısında adalara ilişkin iptal kısmını bozmuş ve yeniden karar verilmek üzere dosyayı 4. Daireye göndermiştir.20

Plan ve izin davalarında ispat: keşif, bilirkişi raporu ve kurum görüşleri

Özel çevre koruma bölgesindeki plan ve proje uyuşmazlıkları özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden mahkemeler keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırır. Datça-Bozburun çevre düzeni planı davasında Danıştay 6. Daire, dosyadaki bilgi ve belgeleri, davalı idare savunmasını ve İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporu birlikte değerlendirmiş; plan notları ve plan açıklama raporundaki açıklamalarla birlikte planın bütününe yönelik olarak şehircilik ve planlama ilkeleri ile kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır.8

Fethiye-Göcek'teki yol güzergâhı değişikliği davasında bölge idare mahkemesi, keşif ve bilirkişi incelemesinden sonra değişikliğin orman alanı bütünlüğünü bozucu nitelikte olduğunu ve kamu yararı taşımadığını belirterek istinaf başvurusunu reddetmiş; Danıştay 6. Daire bu kararı usul ve hukuka uygun bularak oy çokluğuyla onamıştır.10 Bu gerekçe bölge idare mahkemesinindir; Daire kendi değerlendirmesini yazmamıştır.

Bilirkişi raporu her durumda yeterli sayılmaz. Datça'da bir kalker ocağı için verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararını iptal eden İdare Mahkemesi kararını Danıştay 6. Daire bozmuştur: rapor, projenin kendi etkilerini yeterince incelemediği için hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte değildi; üniversitelerin ilgili bölümlerinden seçilecek, biri çevre mühendisi olmak üzere ziraat, orman ve maden mühendisi, flora ve fauna uzmanı ile harita ve kadastro mühendisinden oluşan yeni bir heyetle keşif yaptırılmalıydı.2 Aynı kararda Daire, dava açma tarihinde proje alanında veya etki alanında oturmayan ya da taşınmazı bulunmayan davacılar yönünden davanın ehliyet nedeniyle reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir.2 Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

Kurum görüşleri de sonucu belirler. Datça'daki bir özelleştirme parselinde, tarım alanı olarak gösterilen, tapuda zeytinli tarla vasfında olan ve özel çevre koruma bölgesinde kalan taşınmaz için Tarım ve Orman Bakanlığından izin ve Bakanlıktan görüş alındığına dair bilgi ve belge dosyaya sunulmadığından plan değişiklikleri iptal edilmiştir.11 Başka bir parselde ise plan onaylama yetkisini haiz Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görüş yazıları ve Komisyon kararı dosyada bulunduğu da belirtilerek, bilirkişi raporunda alanın hiçbir şekilde yapılaşmaya açılmaması gerektiği görüşü bildirilmiş olmasına karşın plan değişikliklerinde hukuka aykırılık görülmemiş ve dava reddedilmiştir.5

Özel çevre koruma bölgesinde hangi mahkemede dava açılır: Danıştay ve idare mahkemesi ayrımı

Görev, işlemi kimin yaptığına göre ayrılır. Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan iptal davalarına Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m. 24/1-a). Belek sınır değişikliği ve Marmara Denizi ve Adalar ilanı davaları Danıştay dairelerinde ilk derece olarak görülmüş, kararlara karşı Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açılmıştır.13 Cumhurbaşkanı Kararıyla onaylanan özelleştirme planlarına karşı davalar da Danıştay 6. Dairede görülmüş ve İdari Dava Daireleri Kurulunda temyizen incelenmiştir.11

Bakanlık onaylı planlar ise idare mahkemesinde dava konusu edilir; işlem birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giriyorsa Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m. 24/1-e). Köyceğiz-Dalyan bölgesinin Bakanlıkça onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planına karşı Danıştayda açılan davada Danıştay 6. Daire, planın 2575 sayılı Kanun m. 24'te sınırlı olarak sayılan işlerden olmadığını, görevin 2576 sayılı Kanun m. 5 uyarınca idare mahkemelerine ait bulunduğunu belirterek davayı görev yönünden reddetmiş ve dosyayı Muğla İdare Mahkemesine göndermiştir.12 Bu bir görev kararıdır; plan hakkında esasa ilişkin bir değerlendirme içermez.

Yer yönünden İYUK m. 34/1 uygulanır: imar, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat gibi taşınmaz mallarla ilgili davalarda yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir. Her işlem bu kapsamda değildir. Danıştay 13. Daire, Fethiye-Göcek bölgesinde Devletin hüküm ve tasarrufundaki bir kıyı alanının yat bağlama iskelesi olarak kullanılması için yapılan kullanma izni ihalesine karşı davanın taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın değil ihale mevzuatının uygulanmasına ilişkin olduğunu ve genel yetki kuralı (m. 32/1) uyarınca ihaleyi yapan Genel Müdürlüğün bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğunu belirtmiştir.7 Bu karar yalnız yetki sorusunu çözer.

Dava açma süresi, özel kanunda ayrı bir süre yoksa İYUK m. 7/1 uyarınca altmış gündür. Okunan kararlar, özel çevre koruma bölgesi planına ya da ilanına karşı sürenin hangi tarihten başlayacağını karara bağlamaz; kararlarda bu konuya değinilmemiştir. Çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar ise ivedi yargılama usulüne tabidir ve dava açma süresi otuz gündür (İYUK m. 20/A-1-e, 2-a); Datça kalker ocağı kararında Danıştay 6. Daire, İYUK m. 20/A-2-(i) uyarınca karar düzeltme yolunun kapalı olduğunu belirtmiştir.2 İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri de ivedi yargılamaya tabidir; bu işlemlerde dava açma süresi otuz gündür (İYUK m. 20/A-1-a, 2-a).

İlgili mevzuat

2872 sayılı Kanun m. 9 — Çevrenin korunması

c) Ulusal mevzuat ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler ile koruma altına alınarak koruma statüsü kazandırılmış alanlar ve ekolojik değeri olan hassas alanların her tür ölçekteki plânlarda gösterilmesi zorunludur. Koruma statüsü kazandırılmış alanlar ve ekolojik değeri olan alanlar, plân kararı dışında kullanılamaz.

d) Ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı toprak ve su alanlarını, biyolojik çeşitliliğin, doğal kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynakların gelecek kuşaklara ulaşmasını emniyet altına almak üzere gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla, Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan etmeye, bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanma esasları ile plân ve projelerin hangi bakanlıkça hazırlanıp yürütüleceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Bu bölgelere ilişkin plân ve projelerde; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 9 uncu maddesi, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununun plân onama yetkisini düzenleyen hükümleri, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 8 inci maddesinin tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunların korunma alanlarının tespit ve tescili dışında kalan yetkileri düzenleyen hükümleri ile aynı Kanunun 17 nci maddesinin (a) bendi hükümleri uygulanmaz.

Kaynak: Çevre Kanunu (2872)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

1 sayılı CBK m. 109 — Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü

MADDE 109 – (1) Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:

a) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, sulak alanlar ve benzeri koruma statüsü bulunan diğer alanların tescil, onay ve ilanına dair usul ve esasları belirlemek ve bu alanların sınırlarını tescil etmek,

b) Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinin tespit, tescil, onay, değişiklik ve ilanına dair usul ve esasları belirlemek ve bu alanların sınırlarını tespit ve tescil etmek, yönetmek ve yönetilmesini sağlamak,

c) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar, özel çevre koruma bölgeleri ve benzeri koruma statüsü bulunan diğer alanların kullanma ve yapılaşmaya yönelik ilke kararlarını belirlemek ve her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapmak, yaptırmak, değiştirmek, onaylamak, uygulamak veya uygulanmasını sağlamak,

ç) Tabiat varlıkları, doğal, tarihi, arkeolojik ve kentsel sitler ile koruma statüsü bulunan diğer alanların çakıştığı yerlerde koruma ve kullanma esaslarını ilgili bakanlıkların görüşünü alarak belirlemek ve bu alanların kısmen veya tamamen hangi idarelerce yönetileceğine karar vermek, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapmak, yaptırmak ve onaylamak,

d) Orman alanları dışında yer alan korunması gerekli taşınmaz tabiat varlıkları, koruma alanları ve doğal sit alanlarının Bakanlıkça belirlenen ilke kararlarına, onaylanan planlara uygun olarak kullanılmak üzere tahsisini gerçekleştirmek, uygulamaların tahsis şartlarına uygun olarak gerçekleşmesini izlemek ve denetlemek,

e) Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerine ilişkin olarak; hâlihazır haritaları aldırmak, gerekli görülen projeleri yapmak, yaptırmak ve onaylamak, her türlü araştırma ve inceleme yapmak, yaptırmak, izlemek, eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yürütmek, kullanım yasağı getirilen alanların kamulaştırma veya benzer yollarla kamunun eline geçirilmesini sağlamak, kontrol ve denetim yapmak, gerekli görülen alanların korunması ve kirliliğin önlenmesi amacıyla yatırım yapmak veya ilgili idarelerin yatırım projelerini desteklemek, bu alan ve bölgelerde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlere ilişkin her türlü tasarrufta bulunmak, işletmek, işlettirmek ve kullanım izinlerini vermek, korunan alanlara ilişkin insan ve finansman kaynağı sağlamak,

Kaynak: Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (1)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

1 sayılı CBK geçici m. 1 — Atıflar

(1) Mevzuatta Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yapılan atıflar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına, Çevre ve Şehircilik Bakanına yapılan atıflar ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanına yapılmış sayılır.

Kaynak: Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (1)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 30 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

2575 sayılı Kanun m. 24 — İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar

1. Danıştay ilk derece mahkemesi olarak:

a) (Değişik: 2/7/2018 – KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanı kararlarına,

b) (Değişik: 2/7/2018 – KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere,

c) (Değişik: 2/7/2012-6352/45 md.) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere,

d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere,

e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere,

f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine,

Karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar.

Kaynak: Danıştay Kanunu (2575)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 20 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

2576 sayılı Kanun m. 5 — İdare Mahkemelerinin görevleri

Madde 5 – 1. (Değişik: 24/2/1988 - 3410/1 md.) İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki:

a) İptal davalarını,

b) Tam yargı davalarını,

c) (Değişik: 8/6/2000 - 4577/2 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklardan hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları,

d) Diğer kanunlarla verilen işleri,

Çözümler.

2. Özel Kanunlarda Danıştayın görevli olduğu belirtilen ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile idare mahkemelerinin görevli kılınmış bulunduğu davaları çözümler.

Kaynak: Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun (2576)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 20 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

İYUK m. 34 — Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki

Madde 34 – (Değişik: 10/6/1994-4001/16 md.)

1. İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir.

2. Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme, mülki idari birimin, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer idare mahkemesidir.

Kaynak: İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 20 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

Danıştay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Bölge sınırını 'koordinat hatası' gerekçesiyle değiştiren karar hukuka uygun mu?Danıştay 6. Daire · E. 2019/2585 · K. 2021/6211 ·

    Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin (22/10/1990 tarihli ve 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) sınırında değişiklik yapan 2018/11927 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına karşı ilk derece davası. Daire keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmış; işlemin hatanın düzeltilmesi değil, korunan alan statüsünün yeniden değerlendirilmesi niteliğinde bir sınır değişikliği olduğunu, sınırın tespitinde gereken belgelerin usulüne uygun düzenlenmediğini, bilimsel veri ve incelemenin yapılmadığını ve eski sınırların (bir nokta hariç) hata içermediğini belirtmiştir. 1990 kararı eki Kararname m. 4'ün kazanılmış hakları korumak amacıyla ruhsatlı inşaatların devamına izin verdiğini, sınıra dair kural içermediğini de vurgulamıştır. Kararın Belek'e ilişkin kısmı iptal edilmiştir.

    Sonuç: Sınır değişikliği statünün yeniden değerlendirilmesidir; bilimsel veri ve usulüne uygun belgeler olmadan yapılamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Bölgedeki taş ocağı için ÇED kararında bilirkişi raporu ne zaman yetersizdir?Danıştay 6. Daire · E. 2023/1602 · K. 2023/3948 ·

    Datça-Bozburun bölgesinde bir kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi için verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararını İdare Mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak iptal etmişti. Daire, raporun projenin kendi etkilerini yeterince incelemediğini, hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte olmadığını belirterek, biri çevre mühendisi olmak üzere çok disiplinli yeni bir heyetle keşif yaptırılmasını istemiş; ayrıca dava açma tarihinde proje alanında veya etki alanında oturmayan ya da taşınmazı bulunmayan davacılar yönünden davanın ehliyet nedeniyle reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karar bozulmuş, İYUK m. 20/A uyarınca karar düzeltme yolunun kapalı olduğu belirtilmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: Bölgedeki proje davasında rapor projenin kendi etkilerini incelemelidir; yörede bağı olmayan davacının ehliyeti yoktur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Özel çevre koruma bölgesi ilanı nasıl denetlenir; yetki bugün hangi birimde?Danıştay 4. Daire · E. 2023/11512 · K. 2024/2868 ·

    Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesini ilan eden 04/11/2021 tarihli ve 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına karşı ilk derece davası. Daire, 383 sayılı KHK ile kurulan Özel Çevre Koruma Kurumunun görevlerini, Kurumun 648 sayılı KHK ile kapatıldığını ve işlerin 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 109 uyarınca Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce yürütüldüğünü aktarmış; ilanı kıyı kenar çizgisinin deniz tarafı yönünden oy çokluğuyla hukuka uygun bulup davayı reddetmiş, kara tarafındaki adalar yönünden oybirliğiyle iptal etmiştir. İptal kısmı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuştur.

    Sonuç: Adalar yönündeki iptal kısmı Kurulca bozulduğu için bu karar yalnız teşkilat aktarımı ve ret kısmı için okunmalıdır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Gökova bölgesinde ulaşım ve tekne ruhsatında yetki belediyede mi?Danıştay 8. Daire · E. 2019/7440 · K. 2021/7202 ·

    Akyaka Kadın Azmağında gezi teknelerinin çalışma esaslarını belirleyen ve geçici izin ruhsatnamesi verilmesini öngören UKOME kararına karşı dava. Daire, bölgenin 12/06/1988 tarihli ve 88/13019 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edildiğini ve Özel Çevre Koruma Kurumunun görevlerinin 644 sayılı KHK ile Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne devredildiğini tespit etmiş; Bakanlığa verilen yetkilerin alanın kullanım esaslarını belirleme ve işletmeye ilişkin olduğunu, özel çevre koruma bölgesinde de olsa ulaşım ve toplu taşıma hizmetinde münhasır yetkinin belediyelerde olduğunu, ancak belediyenin ruhsatlandıracağı hizmetlerin Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara aykırı olamayacağını belirtmiştir. Davanın reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararı açıklamayla onanmıştır.

    Sonuç: Bölge ilanı ulaşım ve toplu taşımadaki belediye yetkisini kaldırmaz; belediye işlemi Bakanlığın usul ve esaslarına uymak zorundadır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Özel çevre koruma bölgesinde sit statüsündeki taşınmaz planlamaya konu olabilir mi?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/2787 · K. 2023/3372 ·

    Datça-Bozburun bölgesinde, bir kısmı 1. derece doğal sit, bir kısmı 3. derece arkeolojik sit olan özelleştirme kapsamındaki bir taşınmaz için Cumhurbaşkanı Kararıyla onaylanan çevre düzeni ve koruma amaçlı imar planı değişiklikleri. Danıştay 6. Daire planları iptal etmişti. Kurul, bölge içinde sit statüsü bulunan taşınmazın koruma ilkelerine ve mevzuatına uygun olarak planlamaya konu edilmesine hukuki engel bulunmadığını, planların ise yargısal denetime tabi olduğunu belirtmiş; plan onaylama yetkisini haiz Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görüşleri ile Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu ve Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararları karşısında, bilirkişinin yapılaşmaya açılmaması gerektiği görüşüne rağmen plan değişikliklerinde aykırılık görmemiş, Daire kararını bozarak davayı reddetmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: Bölgede olmak planlamayı kendiliğinden engellemez; planın hukuka uygunluğu kurum görüşleri ve planlama ilkeleriyle denetlenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Köyceğiz-Dalyan çevre düzeni planında zon değişikliği başvurusunun reddiDanıştay 6. Daire · E. 2017/4771 · K. 2020/10878 ·

    Bir balık üretim tesisinin bulunduğu alanın 1/25.000 ölçekli Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planında "A Zonu"ndan çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun mülga Özel Çevre Koruma Kurumunca reddine karşı dava. İdare Mahkemesi, Daire'nin önceki bozma kararına uyarak işlemi iptal etmişti. Daire bu kararı, kalıp gerekçeyle, hukuk ve usule uygun bularak onamıştır; kendi değerlendirmesini yazmamıştır.

    Sonuç: Köyceğiz-Dalyan planındaki zon değişikliği başvurusunun reddine ilişkin işlem iptal edilmiş ve iptal kararı onanmıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Genel Müdürlüğün kullanma izni ihalesine karşı dava hangi yerde açılır?Danıştay 13. Daire · E. 2025/492 · K. 2025/1117 ·

    Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi ve 1. derece doğal sit içinde, Dalaman Kapıkargın Mahallesi kıyı kesimindeki Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki bir alanın yat bağlama iskelesi olarak 10 yıl kullanılması için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce yapılan pazarlık ihalesine karşı dava. Ankara ve Muğla idare mahkemeleri yetkisizlik kararı vermişti. Daire, uyuşmazlığın taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın değil ihale mevzuatının uygulanmasına ilişkin olduğunu, İYUK m. 34 kapsamına girmediğini ve m. 32/1 uyarınca Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğunu belirtmiştir. Esasa girilmemiş bir yetki kararıdır.

    Sonuç: Bölgedeki kullanma izni ihalesine karşı davada yetkili mahkeme, ihaleyi yapan merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Datça-Bozburun çevre düzeni planını kim onaylar ve plan nasıl denetlenir?Danıştay 6. Daire · E. 2018/4250 · K. 2022/3762 ·

    Bir meslek odasının Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı revizyonuna açtığı iptal davası. Daire, planın Bakanlık (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) tarafından 19.03.2014 tarihli olurla, Muğla'nın büyükşehir statüsüne geçmesinden önce onaylandığını, onay yetkisi bakımından aykırılık olmadığını; 383 sayılı KHK ile kurulan Kurumun 648 sayılı KHK ile kapatıldığını belirtmiştir. Orman, kıyı, mera, tarım ve köy yerleşimine ilişkin plan hükümlerini tek tek incelemiş, Mutlak Koruma Alanlarının yapılaşmaya açılamayacağını öngören hükmü aktarmış ve planın bütününe yönelik olarak şehircilik ve planlama ilkeleri ile kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır. Davanın reddine ilişkin karar onanmıştır.

    Sonuç: 2014 tarihli Datça-Bozburun çevre düzeni planı revizyonunun onay yetkisi Bakanlıktaydı; plan bütünü itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Bölge ilanı işyeri açma ve çalışma ruhsatı yetkisini Bakanlığa geçirir mi?Danıştay 4. Daire · E. 2023/7592 · K. 2023/6103 ·

    Marmara Denizi ve Adalar bölgesinde, denizden doldurma alanda açık otopark olarak çalışan işyerinin ruhsatının iptali üzerine büyükşehir belediyesinin yaptığı mühürleme işlemi. İlk derece mahkemesi ve bölge idare mahkemesi, ilanla birlikte belediyenin yetkisinin sona erdiği gerekçesiyle işlemi hukuka aykırı bulmuştu. Daire, 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının ekinin bölgede 383 sayılı KHK hükümlerinin uygulanacağını öngördüğünü, bu KHK m. 10'a göre Hazine ve Devlet taşınmazlarındaki tasarruf yetkisinin Bakanlığa geçtiğini, ancak bu yetkinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi ve iptalini kapsamadığını belirterek bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur.

    Sonuç: Bölge ilanıyla Bakanlığa geçen tasarruf yetkisi, belediyenin işyeri ruhsatı verme ve iptal etme yetkisini kapsamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Fethiye-Göcek'te tahsis alanındaki yolun yerini değiştiren plan teklifi neden reddedildi?Danıştay 6. Daire · E. 2024/5556 · K. 2024/7196 ·

    Bir şirkete tahsisli ormanlık alandan geçen yolun güzergâhını değiştiren 1/5000 nazım ve 1/1000 uygulama imar planı değişikliği teklifinin Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca uygun görülmemesine karşı dava. Daha önceki bozma kararından sonra bölge idare mahkemesi keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmış, değişikliğin teknik gerekçesinin bulunmadığını ve orman alanı bütünlüğünü bozucu nitelikte olup kamu yararı taşımadığını belirterek istinaf başvurusunu değişik gerekçeyle reddetmiştir. Daire bu kararı usul ve hukuka uygun bularak oy çokluğuyla onamıştır; değerlendirme bölge idare mahkemesinindir.

    Sonuç: Bölgedeki plan değişikliği teklifinin reddi, keşif ve bilirkişiyle desteklenen kamu yararı gerekçesiyle ayakta kalabilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Özelleştirme kapsamındaki bölge taşınmazında plan değişikliği için hangi görüşler gerekir?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2022/2674 · K. 2022/3440 ·

    Datça-Bozburun bölgesinde, tapuda zeytinli tarla vasfında olan ve üst ölçekli planda tarım alanında kalan özelleştirme kapsamındaki bir taşınmaz için Cumhurbaşkanı Kararıyla onaylanan çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planı değişiklikleri. Danıştay 6. Daire davayı reddetmişti. Kurul, özel çevre koruma bölgesinde olanlar dahil özelleştirme programındaki arazilerde plan yetkisinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığında olduğunu, ancak tarım alanı için 3194 sayılı Kanun m. 8 uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığının izni ve özel çevre koruma bölgesi yönünden Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görüşü alınması gerektiğini; bunların alındığına dair belge sunulmadığını belirterek Daire kararını bozmuş ve plan değişikliklerini iptal etmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: Özelleştirme planında da tarım alanı için Tarım ve Orman Bakanlığı izni ve bölge yönünden Genel Müdürlük görüşü alınmadan yapılan değişiklik iptal edilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Bakanlık onaylı bölge planına karşı dava Danıştayda mı idare mahkemesinde mi açılır?Danıştay 6. Daire · E. 2022/8522 · K. 2022/10718 ·

    Bakanlıkça onaylanan 1/25.000 ölçekli Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi Nazım İmar Planında taşınmazların "A Hassas Zon" olarak belirlenmesine itirazın zımnen reddine karşı Danıştayda açılan dava. Daire, planın 2575 sayılı Kanun m. 24'te sınırlı olarak sayılan işlerden olmadığını ve görevin 2576 sayılı Kanun m. 5 uyarınca idare mahkemelerine ait olduğunu belirterek davayı görev yönünden reddetmiş ve dosyayı Muğla İdare Mahkemesine göndermiştir. Esasa girilmemiş bir görev kararıdır.

    Sonuç: Bakanlık onaylı bölge planına karşı dava ilk derecede idare mahkemesinde açılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Datça-Bozburun planında doğal karakteri korunacak alan kararına karşı davaDanıştay 6. Daire · E. 2018/2724 · K. 2022/3763 ·

    Datça'da bir parselin bulunduğu alanı "doğal karakteri korunacak alan" olarak belirleyen ve itirazların incelenmesinden sonra 29/09/2014 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planının o taşınmaza ilişkin kısmına karşı dava. İdare Mahkemesi davayı reddetmiş, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmişti. Daire bölge idare mahkemesi kararını, kalıp gerekçeyle, hukuk ve usule uygun bularak onamıştır.

    Sonuç: Parselin doğal karakteri korunacak alan olarak planlanmasına karşı açılan dava reddedilmiş ve karar onanmıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. Bölgedeki Hazine taşınmazının satın alma ve kiralama başvurusunun reddiDanıştay 13. Daire · E. 2021/4179 · K. 2022/4063 ·

    Datça'da Hazine adına kayıtlı bir parselin 86.000 m²'lik kısmını satın alma ve kiralama başvurusunun reddine karşı dava. İlk derece mahkemesi, taşınmazın Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi çevre düzeni planında "Bölge Parkı Alanı" olarak ayrıldığını da belirterek davayı reddetmişti. Davacı temyizde özel çevre koruma kapsamında olmanın kiralama veya satışa engel olmadığını ileri sürmüş; Daire bu iddiayı karşılamadan, kalıp gerekçeyle kararı onamıştır.

    Sonuç: Bölge planında park alanına ayrılan Hazine taşınmazının satış ve kiralama başvurusunun reddine karşı dava reddedilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. Köyceğiz Gölü ve Dalyan kanallarında tekne ruhsatını kim verir?Danıştay 8. Daire · E. 2018/6337 · K. 2023/198 ·

    Köyceğiz Gölü ve Dalyan kanallarında çalışan teknelerin ruhsatlandırılmasına ilişkin UKOME kararının yok hükmünde sayılmasına dair il müdürlüğü işlemi ve Kanal İdare Kurulu kararına karşı büyükşehir belediyesinin açtığı dava. Daire, Bakanlığa verilen görevlerin alanın kullanım esaslarını belirleme ve işletmeye ilişkin olduğunu, 5216 sayılı Kanun m. 7/f uyarınca özel çevre koruma bölgesinde de olsa deniz taşımacılığının denetim ve kontrol yetkisinin büyükşehir belediyesine verildiğini, belediyenin hizmetlerinin Bakanlığın usul ve esaslarına aykırı olamayacağını belirterek tekne ruhsatlandırmasında belediyenin yetkili olduğunu kabul etmiş ve bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: Köyceğiz-Dalyan'da tekne trafiği ve tekne ruhsatlandırmasında yetki büyükşehir belediyesindedir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. İşyeri ruhsatı yetkisi bölge ilanından sonra belediyede kalır mı?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/2933 · K. 2024/1448 ·

    Marmara Denizi ve Adalar bölgesindeki denizden doldurma alanda kafeterya ve restoran olarak çalışan işyerinin ruhsatı iptal edildikten sonra yapılan mühürleme işlemi. Bölge idare mahkemesi işlemi iptal etmiş ve Daire'nin bozma kararına karşı kararında ısrar etmişti. Kurul, belediye sınırları içindeki işyerlerine ruhsat verme yetkisinin mülkiyet ve tasarruf yetkisine bakılmaksızın ilçe ve büyükşehir belediyelerinde olduğunu, 383 sayılı KHK m. 10'daki Bakanlık tasarruf yetkisinin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi ve iptalini kapsamadığını belirterek ısrar kararını bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: Kurul da bölge ilanından sonra işyeri ruhsatı yetkisinin belediyede kaldığını kabul etmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 17. Bölgedeki ruhsatsız yapıya İmar Kanunu m. 32 işlemi ve imar affı başvurusuDanıştay 6. Daire · E. 2020/5097 · K. 2022/4568 ·

    Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesindeki bir taşınmazda ruhsatsız yapıların yasal hâle getirilmesi için Fethiye Belediye Encümenince 3194 sayılı Kanun m. 32 uyarınca bir ay süre verilmesine karşı dava; İdare Mahkemesi davayı reddetmişti. Daire, garaj yapısına ilişkin kısmı onamış; mesken zemin katı ve depo yönünden 2981 sayılı Kanun uyarınca yapılan imar affı başvurusunun 07/12/1987 tarihine kadar sonuçlandırılması gerektiğini, idarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesinin sonuçlarının davacıya yüklenemeyeceğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: İdarenin süresinde sonuçlandırmadığı imar affı başvurusunun sonucu yapı sahibine yüklenemez; aynı dosyada Daire sonradan başvurunun geçerliliğinin (hissedar muvafakati) ayrıca araştırılmasını istemiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 18. İmar affı başvurusunda hissedar muvafakati araştırılmalı mı?Danıştay 6. Daire · E. 2023/7262 · K. 2024/6474 ·

    Aynı Fethiye-Göcek dosyasında, mesken zemin katı ve depo için verilen süre işlemini iptal eden İdare Mahkemesi kararı Daire'nin önceki kararıyla onanmıştı. Daire karar düzeltme istemini kabul ederek önceki kararını kaldırmış; imar affı başvurusunun yapıldığı 29/08/1984 tarihinde taşınmazın mülkiyet durumunun araştırılması, özel mülkiyette ise bütün hissedarların belirlenmesi ve diğer hissedarların muvafakatine ya da ifraz anlaşmasına ilişkin belgenin başvuru sırasında idareye sunulup sunulmadığının incelenmesi gerektiğini belirterek eksik incelemeye dayalı iptal kararını bozmuştur.

    Sonuç: Hisseli taşınmazdaki yapı için imar affı başvurusunun geçerliliği, başvuru tarihindeki mülkiyet ve muvafakat durumuna göre incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 19. Belek sınır değişikliğinin iptali kesinleşti mi?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/2764 · K. 2022/625 ·

    Danıştay 6. Daire'nin Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınır değişikliğine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının Belek kısmını iptal eden kararına karşı davalı idareler ve müdahilin temyiz istemleri. Kurul, kararın usul ve hukuka uygun olduğunu belirterek temyiz istemlerini reddetmiş ve kararı onamıştır.

    Sonuç: Belek sınır değişikliğinin iptali Kurulca onanmıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 20. Marmara Denizi ve Adalar ilanında adaların bölgeye dahil edilmesi hukuka uygun mu?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2024/2652 · K. 2025/955 ·

    Danıştay 4. Daire'nin 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına ilişkin kısmen ret, kısmen iptal kararına karşı temyiz. Kurul, deniz kısmı yönünden ret kararını aynı gerekçeyle onamış; adalar yönünden ise gerekçe raporundaki tespitler karşısında deniz, ada ve kıyı ekosistemlerinin koruma ilkeleri gereği ayrı düşünülemeyeceğini, sürmekte olan biyolojik çeşitlilik araştırması ve bilimsel verilerle alanın korunmasının önemi ortaya konulduğundan adaların statüsünün kaldırılmasının kontrolsüz uygulamalar sonucu geri dönüşü olmayan olumsuzluklara yol açabileceğini belirterek iptal kısmını bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: Kurula göre gerekçe raporundaki bilimsel tespitler karşısında adaların statüsünün kaldırılması hukuka uygun değildir; bozulan kısım için dosya yeniden karar verilmek üzere Daireye gönderilmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Özel çevre koruma bölgesi nedir?

2872 sayılı Çevre Kanunu m. 9/d'ye göre ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı toprak ve su alanlarıdır. Bu alanları özel çevre koruma bölgesi olarak tespit ve ilan etmeye, koruma ve kullanma esaslarını ve planları hangi bakanlığın hazırlayacağını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Eski bölgeler, o tarihte yetkili olan Bakanlar Kurulunun kararlarıyla ilan edilmiştir.

Özel çevre koruma bölgesine ev yapılır mı?

Kanun bölgede ev yapımını ne genel olarak yasaklar ne de serbest bırakır. 2872 sayılı Kanun m. 9/c'ye göre koruma statüsü kazandırılmış alanlar plan kararı dışında kullanılamaz; ev yapılıp yapılamayacağı taşınmazın bölge planlarında hangi kullanıma ayrıldığına ve plan notlarındaki koşullara bağlıdır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bölgede sit statüsündeki bir taşınmazın koruma mevzuatına uygun olarak planlamaya konu edilmesine hukuki engel bulunmadığını, ancak planların yargısal denetime tabi olduğunu belirtmiştir.

Özel çevre koruma bölgesinde imar planını kim yapar?

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 109/1-c'ye göre bu bölgelerde kullanma ve yapılaşmaya yönelik ilke kararlarını belirlemek ve her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapmak ve onaylamak Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görevidir. 2872 sayılı Kanun m. 9/d bu planlarda İmar Kanunu m. 9'un uygulanmayacağını söyler. Özelleştirme programındaki taşınmazlarda ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna göre plan yetkisi Özelleştirme İdaresi Başkanlığındadır, ancak Genel Müdürlüğün görüşü alınmalıdır.

Gökova özel çevre koruma bölgesi ne zaman ilan edildi?

Danıştay 8. Daire'nin 2021 tarihli kararında belirtildiğine göre Ula'ya bağlı Akyaka, Gökova, Akçapınar ve Gökçe ile Marmaris'e bağlı Çamlı, Karacaköy ve Çetibeli'nin bulunduğu bölge, Bakanlar Kurulunun 12/06/1988 tarihli ve 88/13019 sayılı kararıyla Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmiştir. Aynı kararda Akyaka Kadın Azmağındaki tekne düzeni ele alınmıştır.

Muğla'da hangi özel çevre koruma bölgeleri var?

Bu rehberde kullanılan Danıştay kararlarında Muğla'dan Gökova, Datça-Bozburun, Köyceğiz-Dalyan ve Fethiye-Göcek özel çevre koruma bölgeleri geçer. Bu, kararlardan derlenmiş bir listedir; resmî bir sayım değildir ve Muğla'daki bölgelerin sayısını göstermez. Bir taşınmazın bölge sınırında kalıp kalmadığı ilan kararının sınırlarından ve bölge planlarından anlaşılır.

Köyceğiz-Dalyan özel çevre koruma bölgesinde planla ilgili hangi kararlar var?

Danıştay 6. Daire, bir balık üretim tesisinin bulunduğu alanın Köyceğiz-Dalyan çevre düzeni planındaki A Zonundan çıkarılması başvurusunun reddine ilişkin işlemi iptal eden kararı onamıştır. Bölgenin Bakanlık onaylı 1/25.000 ölçekli nazım imar planına karşı Danıştayda açılan bir davayı ise görev yönünden reddedip dosyayı Muğla İdare Mahkemesine göndermiştir. Danıştay 8. Daire de Köyceğiz Gölü ve Dalyan kanallarında tekne ruhsatlandırmasında büyükşehir belediyesinin yetkili olduğunu belirtmiştir.

Özel çevre koruma bölgesinde belediye ruhsat verebilir mi?

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ve 4. Daire'ye göre bölge ilanı Devlet ve Hazine taşınmazları üzerindeki tasarruf yetkisini Bakanlığa geçirir, ancak işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisi belediyelerde kalır. Danıştay 8. Daire de ulaşım ve tekne ruhsatı konusunda belediyeyi yetkili saymış, bu hizmetlerin Bakanlığın usul ve esaslarına aykırı olmaması gerektiğini eklemiştir. Yapı ruhsatının hangi idareden alınacağı bu kararlarda karara bağlanmamıştır.

Özel çevre koruma bölgesindeki ruhsatsız yapı yıkılır mı?

Okunan kararlarda Fethiye-Göcek bölgesindeki ruhsatsız yapılar için Fethiye Belediye Encümeni, 3194 sayılı İmar Kanunu m. 32 uyarınca yapıların yasal hâle getirilmesi için bir ay süre vermiştir. Danıştay 6. Daire garaj yapısına ilişkin ret kararını onamış; mesken ve depo yönünden 2022'de idarenin imar affı başvurusunu süresinde sonuçlandırmamasının sonucunun davacıya yüklenemeyeceğini belirterek kararı bozmuş, 2024'te ise karar düzeltme üzerine başvuru tarihindeki mülkiyet durumunun ve hissedar muvafakatinin araştırılmasını istemiştir. Sonuç her yapı için ayrı değerlendirilir.

Özel çevre koruma bölgesinin sınırına itiraz edilebilir mi?

Sınırı belirleyen ya da değiştiren Cumhurbaşkanı ve eski Bakanlar Kurulu kararlarına karşı Danıştayda ilk derece olarak iptal davası açılır (2575 sayılı Kanun m. 24/1-a). Dava açma süresi altmış gündür (İYUK m. 7/1). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar; bu işlemlerin uygulanması üzerine düzenleyici işleme, uygulama işlemine ya da ikisine birden dava açılabilir (m. 7/4). Okunan kararlar, sınır kararına karşı sürenin hangi tarihten başlayacağını karara bağlamaz. Danıştay 6. Daire, Belek bölgesinin sınırını koordinat hatası düzeltmesi gerekçesiyle değiştiren kararı bilimsel veri ve inceleme yapılmadığı için iptal etmiş ve karar İdari Dava Daireleri Kurulunca onanmıştır. Marmara Denizi ve Adalar ilanında ise Kurul, adalar yönünden verilen iptal kararını bozmuştur.

Özel çevre koruma bölgesiyle ilgili dava hangi mahkemede açılır?

Cumhurbaşkanı kararlarına karşı dava Danıştayda ilk derece olarak açılır (2575 sayılı Kanun m. 24/1-a). Bakanlık onaylı planlar, kullanma izni, ruhsat ve yıkım işlemleri idare mahkemesinin görevindedir (2576 sayılı Kanun m. 5); işlem birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giriyorsa Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m. 24/1-e). Taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 34/1). Danıştay 13. Daire, Genel Müdürlüğün yaptığı kullanma izni ihalesine karşı davada genel yetki kuralını uygulayarak Ankara İdare Mahkemesini yetkili görmüştür.

Özel çevre koruma bölgesinde dava açma süresi ne kadardır?

Özel kanunda ayrı süre yoksa İYUK m. 7/1-2'ye göre altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar (m. 7/4); bu işlemlerin uygulanması üzerine uygulama işlemiyle birlikte de dava açılabilir. Çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlarda ivedi yargılama uygulanır ve süre otuz gündür (İYUK m. 20/A). İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinde de ivedi yargılama uygulanır ve süre otuz gündür (m. 20/A-1-a, 2-a). Okunan Danıştay kararları, bölge planına karşı sürenin hangi tarihten başlayacağını ayrıca karara bağlamamıştır.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla İdare Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.