Yapı ruhsatı: başvuru, süreler ve süresi dolan ruhsatın yenilenmesi (3194 sayılı İmar Kanunu m. 21, 22, 29)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Dava, süre ve usul
- İmar Kanunu m. 21: hangi yapılar için yapı ruhsatı alınması zorunludur?
- Yapı ruhsatı başvurusunun şartları: dilekçe, tapu ve projeler (İmar Kanunu m. 22)
- Belediye başvuruyu kaç günde sonuçlandırır: otuz ve on beş günlük süreler (m. 22) ve cevap verilmemesi (İYUK m. 10)
- Yapı ruhsatı kaç yıl geçerli: iki yıl başlama ve beş yıl bitirme süresi (m. 29)
- Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur: hükümsüzlük ve yeniden ruhsat zorunluluğu (m. 29)
- Yapı ruhsatı yenileme: süresi içinde başvuru ve ilk ruhsat tarihindeki imar planı
- Başlanmış inşaatta müktesep haklar: İmar Kanunu m. 29 neyi korur?
- Ruhsat tarihi, inşaata başlama ve tamamlanmanın ispatı: hangi belgeler belirleyicidir?
- İlgili mevzuat
- Danıştay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Yapı ruhsatı, İmar Kanunu kapsamındaki yapılar için belediyeden ya da valilikten alınması zorunlu izindir.
- Başvuru dilekçeyle yapılır; dosya eksiksizse ruhsat en geç otuz günde verilir, eksik varsa on beş gün içinde yazıyla bildirilir.
- Yapıya ruhsat tarihinden itibaren iki yıl içinde başlanması ve başlama süresiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmesi gerekir; aksi hâlde ruhsat hükümsüz sayılır ve yeniden ruhsat alınması zorunludur.
- Danıştay kararlarına göre süresi içinde yapılan yenileme başvurusunda ilk ruhsat tarihindeki imar planı uygulanır.
Bu rehber, yapı ruhsatının hangi yapılar için gerektiğini, başvurunun nasıl yapıldığını ve belediyenin hangi sürede karar vermesi gerektiğini, ruhsatın iki ve beş yıllık sürelerini, süre dolunca ne olduğunu ve yenilemede hangi imar planının uygulandığını 3194 sayılı İmar Kanunu ve Danıştay kararları üzerinden anlatır. Komşu inşaatın ruhsatına karşı açılan iptal davası, otopark bedeli, kaçak yapı ve yıkım kararı ayrı rehberlerin konusudur.
İlgili rehberler: Yapı ruhsatı iptal davası: komşu inşaatın ruhsatına karşı dava (İYUK m. 2, 7, 27)Kaçak yapı cezası: yapı tatil tutanağı ve imar para cezası (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32, 42)Yıkım kararı ve yıkım kararına itiraz (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32)Otopark bedeli: ruhsat, kullanma izni, iade ve dava (3194 sayılı İmar Kanunu m. 37)Tarlaya ev yapılır mı? Tarım dışı kullanım izni ve cezası (5403 sayılı Kanun m. 13, 21)
Dava, süre ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Görevli mahkeme
İdare mahkemesi: yapı ruhsatı ya da ruhsat yenileme başvurusunun reddi belediyenin veya valiliğin idari işlemidir; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılık iddiasıyla iptal davası idare mahkemesinde açılır (İYUK m. 2/1-a). İşlem nedeniyle kişisel hakları doğrudan zarar görenler tam yargı davası da açabilir (m. 2/1-b).
Dayanak: İYUK m. 2/1-a, b
- Yetkili mahkeme
İmar, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından doğan idari davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 34/1). Özel yetki kuralı bulunmayan davalarda yetkili mahkeme işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (m. 32/1); yetki kamu düzenindendir (m. 32/2).
Dayanak: İYUK m. 32, m. 34
- Dava şartı
Zorunlu bir idari başvuru ya da itiraz yolu yoktur; İmar Kanunu ruhsat reddine karşı ayrı bir başvuru yolu öngörmez. Dava açılmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan dava açma süresi içinde istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m. 11).
Dayanak: İYUK m. 11
- Süre ve zamanaşımı
Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa altmış gündür ve ret işleminin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m. 7). Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; dava, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde açılabilir (m. 10/2).
Dayanak: İYUK m. 7, m. 10
- Yargılama usulü
Yazılı yargılama usulü; inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m. 1/2). İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (m. 27/2); bu istem hakkındaki karara tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.
Dayanak: İYUK m. 1, m. 27
- Harç
İdare mahkemesinde dava açılırken maktu başvurma harcı alınır (Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2). Tarifedeki maktu harçlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır (mükerrer m. 138); güncel tutar o yılın tarifesinden okunur. İstinaf ve temyiz başvurularında tarifenin A-IV bölümündeki harçlar ayrıca alınır.
Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I ve A-IV; mükerrer m. 138
- Kanun yolu
İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf; konusu m. 45/1'deki parasal sınırı geçmeyen iptal davalarında idare mahkemesi kararı kesindir ve sınır davanın açıldığı tarihe göre belirlenir (İYUK m. 45/1, ek m. 1). Bölge idare mahkemesi kararları yalnız m. 46/1'de sayılan hâllerde ve kaldırma üzerine yeniden verilen kararlarda maddedeki istisnalar dışında, tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir (m. 46/1, 46/2); birinci fıkra yapı ruhsatı davalarını ayrıca saymaz.
Dayanak: İYUK m. 45, m. 46, ek m. 1
İmar Kanunu m. 21: hangi yapılar için yapı ruhsatı alınması zorunludur?
3194 sayılı İmar Kanunu m. 21/1'e göre Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için, 26. maddedeki istisna dışında, belediye veya valilikten yapı ruhsatı alınması zorunludur. Ruhsat alınmış bir yapıda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır (m. 21/2). Bu durumda bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyor ve nitelik değişmiyorsa ruhsat hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz.
Kanun bazı küçük işleri ruhsat dışında bırakır (m. 21/3): derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri, çatı onarımı ve kiremit aktarılması ile belediyelerin imar yönetmeliklerinde belirtilecek, taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilat ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Danıştay 6. Daire'ye göre ruhsat süresi içinde kullanıma uygun şekilde tamamlanmış yapılarda sonradan yapılacak bu işler yeniden yapı ruhsatı gerektirmez; ancak kabası bitmiş, dış cephesi yapılır durumdaki bir yapı için ruhsat süresi içinde tamamlanmış bir yapıdan söz edilemez. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/9253)1
Ortak alanı etkileyen bir değişiklikte malik tek başına hareket edemez. Danıştay 6. Daire, kat maliklerinin ortak alanlarda Türk Medeni Kanunu ve Kat Mülkiyeti Kanunu gereği paylı mülkiyet hükümlerine tabi olduğunu, paydaşların oybirliğiyle alınmış bir kararı olmadan ortak alanda değişiklik öngören mimari proje değişikliğinin kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2018/4195)2
Yapı ruhsatı başvurusunun şartları: dilekçe, tapu ve projeler (İmar Kanunu m. 22)
İmar Kanunu m. 22/1'e göre yapı ruhsatı almak için belediye veya valiliğe yapı sahipleri ya da kanuni vekilleri dilekçeyle başvurur. Kanun dilekçeye eklenecek belgeleri "sadece" kelimesiyle sayar: 1) tapu, istisnai hâllerde tapu senedi yerine geçecek belge; 2) mimari proje; 3) statik proje; 4) elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları; 5) röperli kroki, yoksa ebatlı kroki.
Belgelerin tamam olması, taşınmazın ruhsata elverişli olduğu anlamına gelmez. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, yapı ruhsatı düzenlenebilmesi için yapının inşa edileceği alanda önce parselasyon işleminin yapılması gerektiğini ve parselasyon yapılmayan bir alanda yapı ruhsatı düzenlenemeyeceğini belirten gerekçeyi imar mevzuatı açısından doğru ve yerinde bulmuştur. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/3624)3 Aynı kararda, yapı ruhsatı verilmesinin taşınmazın kamusal kullanımlara isabet eden kısımlarının kamuya bedelsiz terki şartına bağlanamayacağı gerekçesi de doğru ve yerinde bulunmuştur.3
Ruhsatın içeriği başvuru anındaki imar durumuna bağlıdır; süresi dolmuş bir ruhsatın yerine yapılan başvuruda hangi planın uygulanacağı aşağıdaki "süre dolarsa" bölümünde anlatılmıştır.
Belediye başvuruyu kaç günde sonuçlandırır: otuz ve on beş günlük süreler (m. 22) ve cevap verilmemesi (İYUK m. 10)
İmar Kanunu m. 22/2'ye göre belediye veya valilik ruhsat ve eklerini inceler; eksik ve yanlış bulunmuyorsa başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatı verilir. Eksik veya yanlış varsa başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde başvurana ilgili bütün eksik ve yanlışlar yazıyla bildirilir (m. 22/3). Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak başvurudan itibaren en geç on beş gün içinde ruhsat verilir.
Kanun, ilgili "bütün" eksik ve yanlışların başvurana yazıyla bildirilmesini ister; ikinci on beş günlük süre, eksiklerin giderildiği yeni başvurudan başlar.
Başvuruya hiç cevap verilmezse İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 10/2 uygulanır: otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve ilgili, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvurabilir. Otuz gün içinde verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı ret sayarak dava açabilir ya da kesin cevabı bekleyebilir; bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.
Ret işlemine ya da ret sayılan sessizliğe karşı açılacak davanın görevli ve yetkili mahkemesi, süresi ve kanun yolu bu sayfanın başındaki dava kutusunda gösterilmiştir.
Yapı ruhsatı kaç yıl geçerli: iki yıl başlama ve beş yıl bitirme süresi (m. 29)
İmar Kanunu m. 29/1'e göre yapıya başlama süresi ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu süre içinde yapıya başlanmazsa ya da başlanıp da her ne sebeple olursa olsun başlama süresiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmezse verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Beş yıllık süre iki yıllık başlama süresini de içine alır; Danıştay bunu ruhsatın hukuki geçerlik süresinin 5 yıl olarak belirlenmesi diye ifade eder. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/8115)4
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre m. 29, ruhsat işleminin hukuksal varlığını koruması için yapıya başlama ve yapıyı bitirme bağlamında iki dereceli bir geçerlilik süresi öngörür; bu süre sınırlaması dışında mevcut yapı ruhsatını hükümsüz hâle getiren başka bir düzenleme Kanunda yer almaz. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2019/1945)5
"Bitirme" kullanıma uygun tamamlanma demektir. Danıştay 6. Daire'ye göre yapının ruhsatlı yapı rejimine tabi olması, beş yıl içinde inşaatın tamamlanması koşuluna bağlıdır ve "tamamlanma" yapının kullanıma uygun şekilde bitirilmiş olması anlamına gelir.1
Yapı kullanma izninin (iskânın) bu süre içinde alınması gerekip gerekmediği konusunda Danıştay kararlarında iki ayrı vurgu bulunur. 6. Daire'nin 2010 tarihli kararında, inşaatın bitirildiği tarih yapı kullanma izninin verildiği tarih olarak öngörüldüğünden yapı kullanma izni almamış yapının hukuken bitirilmiş sayılamayacağı, beş yıl içinde bitmiş bir yapıdan söz edebilmek için kullanma izninin de bu süre içinde düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2008/12154)6 Aynı ifade 2023 tarihli bir kararda da yer alır.4
Buna karşılık 6. Daire 2021'de, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 54. maddesinin 7. fıkrasına karşı açılan davayı reddederken İmar Kanunu'nda yapı kullanma izninin ruhsat süresi içinde talep edilmesine ya da düzenlenmesine yönelik bir hüküm bulunmadığını, m. 29'daki geçerlilik süresiyle yalnız inşa faaliyetlerinin devamına yönelik bir kısıtlama getirildiğini belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2017/4840)7 Kararda aktarılan, davaya konu 2017 tarihli fıkra metnine göre ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanmasına rağmen ruhsat süresi içinde kullanma izni düzenlenmediği için ruhsatı hükümsüz hâle gelen yapılara, fenni mesuller veya yapı denetim kuruluşunca denetim raporu hazırlanması ve idarenin dosyasında ve yerinde inceleme ve tespit yapması koşuluyla yeniden ruhsat düzenlenmeksizin yapı kullanma izni verilir.7 Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu kararı söz konusu fıkra yönünden onamıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/2813)8
Ruhsat süresi içinde mühürlenen yapıda süre hesabı da Danıştay kararlarında ele alınmıştır. 6. Daire'nin 2008 tarihli kararında, ruhsat süresinin bitmesine yaklaşık iki ay kala mühürlenen, mühürleme işlemi yargı kararıyla iptal edilen ve mührü kaldırılan yapı için, mührün kaldırıldığının tebliğinden sonra kalan iki aylık süre içinde ruhsatın yenilenmesi için başvurulması gerektiği kabul edilmiştir; bu başvuru yapılmadığından yapı ruhsatsız yapı olarak değerlendirilmiş ve dönemin Tip İmar Yönetmeliği'nin 12. maddesi uyarınca yeni plana göre ruhsat başvurusu istenmesi hukuka uygun bulunmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2006/1409)9
Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur: hükümsüzlük ve yeniden ruhsat zorunluluğu (m. 29)
İmar Kanunu m. 29/1'e göre süresi içinde başlanmayan ya da bitirilmeyen yapının ruhsatı hükümsüz sayılır ve bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir.
Danıştay 6. Daire, İmar Kanunu m. 29'u dönemin Tip İmar Yönetmeliği m. 12'siyle birlikte değerlendirerek, süresi biten ruhsatın hukuki geçerliliğini yitirdiğini ve bu yapı için yapılan başvurunun, adı "yenileme" olsa da, başvuru tarihinde yürürlükte bulunan plan ve mevzuata göre çözümleneceğini kabul etmiştir. Daire, 1993 tarihli ruhsatla başlanıp beş yılda bitirilemeyen ve 2000 yılında yenilenmesi istenen yapıda, parselin bu arada yapılan plan değişikliğiyle yeşil alana ayrılmış olması nedeniyle ruhsat verilmemesini hukuka uygun bulmuş ve aksi yöndeki ilk derece kararını bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2002/3991)10
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da aynı noktayı belirtir: ruhsat süresinin bitimi nedeniyle hükümsüz hâle gelen ruhsat için yapılan talep, yenileme ruhsatı değil yeniden ruhsat talebi olarak değerlendirilir ve talep tarihinde geçerli imar planı ve mevzuata göre ruhsat düzenlenir.5
Hükümsüzlüğün sonucu ağırdır. Danıştay 6. Daire'ye göre ruhsat süresi içinde kullanıma uygun biçimde tamamlanmamış yapının ruhsatı hükümsüz hâle gelir ve yapı ruhsatsız yapı gibi değerlendirilir; Daire bu nedenle, bir ay içinde ruhsat alınmadığı takdirde inşaatın ruhsatsız kısımlarının yıkılmasına ilişkin işlemi hukuka uygun bulmuştur.1 Ruhsatsız yapıya uygulanan yaptırımlar, kaçak yapı ve imar para cezası ile yıkım kararı rehberlerinde anlatılmıştır.
Hükümsüzlük tazminat istemlerini de etkiler. Danıştay 6. Daire, beş yıllık süre içinde tamamlanmayan ve aynı süre içinde ruhsatı yenilenmeyen binada, yol kotunun yükseltilmesi nedeniyle oluştuğu ileri sürülen değer kaybının tazmini istemini kabul eden kararı bozmuş; ruhsatı hükümsüz hâle gelen binanın değerinden ve buna bağlı olarak değer kaybından söz edilemeyeceğini belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2015/2906)11
Süresi dolan ruhsat yerine yeniden ruhsatın ve yenilemenin ayrıntıları Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde düzenlenir; bu yönetmelik 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle değiştirilmiştir ve bu rehber değişikliğin içeriğini aktarmaz.
Yapı ruhsatı yenileme: süresi içinde başvuru ve ilk ruhsat tarihindeki imar planı
İmar Kanunu yenilemeye harç bakımından değinir: m. 29/2'ye göre ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sırasında ayrıca harç alınmaz. İnşaat sahasında artış, bağımsız bölümlerin brüt alanında veya niteliğinde değişme varsa yeniden hesaplanacak harçtan önce ödenen harç düşülür; yeni hesapta harç azalırsa iade yapılmaz.
Yenilemenin kapsamını Danıştay içtihadı belirler. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre ruhsat süresi içinde yapılan yenileme taleplerinde ilk ruhsat tarihinde yürürlükte olan imar planı ve mevzuat esas alınır; ruhsat süresinin bitimi nedeniyle hükümsüz hâle gelen yenileme talepleri ise yenileme ruhsatı değil yeniden ruhsat talebi olarak değerlendirilir ve talep tarihinde geçerli imar planı ve mevzuata göre ruhsat düzenlenir. Kurul bu ilkenin yargı içtihatlarıyla istikrar kazandığını belirtmiştir.5
Kurul buradan, ilk ruhsat tarihinde yürürlükte olan imar planı esasları ve mevzuat kapsamında yenileme ruhsatı düzenlenerek mevcut yapı ruhsatı ve eki mimari proje kapsamında yarım kalmış (natamam) yapının tamamlanmasının hukuken mümkün olduğu sonucuna varmıştır.5
Başvurunun tarihi belirleyicidir. 6. Daire, dönemin Tip İmar Yönetmeliği m. 12'sini uygulayarak, süresi içinde inşaatı tamamlayamayıp beşinci yıl içinde ruhsat talebinde bulunanlar hakkında ruhsat alma tarihindeki eski mevzuatın uygulanacağını belirtmiş; idare mahkemesinin bu korumayı yalnız esasa ilişkin şartlardaki değişikliklerle sınırlayan yorumuna maddede yer verilmediğini, başvuru tarihi de dikkate alınarak yeniden karar verilmesi gerektiğini kabul ederek kararı bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2008/3542)12
Süresi içinde yapılmış ilk başvurunun devamı niteliğindeki sonraki başvuru da aynı korumadan yararlanır: 6. Daire, Kanun ile dönemin yönetmelik hükmünü birlikte değerlendirerek, beş yıllık süre içinde yapılmış ilk başvurunun devamı niteliğindeki başvuru üzerine ruhsatın ilk ruhsatın alındığı tarihte yürürlükte olan plan ve mevzuata göre yenilenmesi gerektiğini kabul eden iptal kararını onamıştır. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/5979)13
Bir kez yenilenen ruhsat da kendi tarihine göre korunur. 6. Daire, dönemin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği m. 12'sine dayanarak, ilk ruhsattan beş yıl geçtikten sonra o tarihte yürürlükte bulunan plan ve mevzuata göre verilen ikinci ruhsatın ardından beş yıl içinde yeniden yenileme istenen kooperatif inşaatında, ruhsat alma tarihi olarak bu ikinci ruhsatın tarihindeki mevzuatın uygulanması gerektiğine karar vermiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2009/7458)14
Süre içindeki yenileme başvurusu yeni ruhsat başvurusu gibi ele alınamaz. 6. Daire, Kanun ile dönemin yönetmelik hükmünü birlikte değerlendirerek, iki yıllık süre geçmeden yapılan yenileme (süre uzatımı) başvurusunun yeni yapı ruhsatı istemi olarak değerlendirilemeyeceğini, yenileme ruhsatının ilk ruhsatın verildiği tarihteki mevzuat ve imar planı koşullarına göre verilmesi gerektiğini belirtmiştir; ancak somut olayda sonradan kesinleşen bir yargı kararı nedeniyle akaryakıt istasyonları arasındaki asgari mesafe şartı karşılanamadığından, ruhsat verilmesi mümkün olmadığı için yenilemenin de mümkün olmadığını kabul ederek ret işlemini hukuka uygun bulmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/3880)15
Yenileme her konuda eski kuralları geri getirmez. 6. Daire, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun yürürlüğünden önce alınan ruhsatların geçerli olduğunu söyleyen geçici 2. maddenin m. 29 kapsamında beş yıllık süre içinde bitirilen yapıları kapsadığını, yenileme başvurusu yapılan ruhsatların bu kapsamda düşünülemeyeceğini belirterek yenilemenin 4708 sayılı Kanun kapsamında yürütülmesini hukuka uygun bulmuştur.4
Yenileme ruhsatı verilmiş yapının ruhsatı hükümsüz sayılmaz; 6. Daire, ilk ruhsatın süresi dolduktan sonra yenileme ruhsatı verilen taşınmaz için tadilat ruhsatı düzenlenebileceğini kabul etmiştir. Aynı kararda tadilat ruhsatının iptali, dayanağı olan imar planlarının iptal edilmiş olması nedeniyle sonucu itibarıyla yerinde bulunmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/15504)16
Başlanmış inşaatta müktesep haklar: İmar Kanunu m. 29 neyi korur?
İmar Kanunu m. 29/1'in son cümlesine göre başlanmış inşaatlarda müktesep (kazanılmış) haklar saklıdır. Bu korumanın sınırını Danıştay kararları çizer.
Ruhsat süresi içinde imar planı değişirse ne olacağını Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ele almıştır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre yapı ruhsatının dayanağı olan imar planları, hukuka aykırılık yaptırımının sonucu olarak değiştirilmediği sürece, değişiklik öncesi hâliyle yürürlükte olduğu dönemde doğurduğu hüküm ve sonuçlar korunur.5 Kurul bu nedenle, ruhsat süresi içinde yenileme istenen yapıda ilk ruhsat tarihindeki plan esaslarına göre yenileme ruhsatı düzenlenmesini ve yapının mevcut ruhsat ve projesine göre tamamlanmasını hukuken mümkün görmüştür.5
Süresinde yapılan yenileme başvurusu kazanılmış hak bakımından da belirleyicidir: 6. Daire, dönemin yönetmelik hükmüne dayanarak, ikinci ruhsatın verilmesinden sonra beş yıl içinde yenileme istenen yapıda başvuranı kazanılmış hakkı bulunan kişi olarak nitelemiş ve ruhsat alma tarihindeki eski mevzuatın uygulanması gerektiğini belirtmiştir.14 Kullanma izni bakımından ise 6. Daire, Yönetmeliğin 54/7 hükmünün ruhsat süresi içinde tamamlanan her yapının değil, ancak mevzuata uygun olarak yapılarak tamamlanmış yapıların kazanılmış hakkını koruduğunu belirtmiştir.7
Ruhsat tarihi, inşaata başlama ve tamamlanmanın ispatı: hangi belgeler belirleyicidir?
Sürelerin başlangıcı ruhsat tarihidir (İmar Kanunu m. 29/1); bu nedenle ilk ruhsatın ve varsa yenileme ruhsatlarının tarihleri uyuşmazlığın ilk belgesidir. Danıştay 6. Daire, değer kaybı tazminatı davasında ara kararla idareden bilgi istemiş; idarenin ilk yapı ruhsatından sonra başka bir yapı ruhsatı düzenlenmediğini, beş yıllık sürenin dolduğunu ve kullanma izni verilmediğini bildirmesi üzerine ruhsatın hükümsüz hâle geldiğini kabul etmiştir.11
İnşaatın hangi aşamada olduğu çoğunlukla idarenin düzenlediği yapı tatil tutanaklarıyla tespit edilir. 6. Daire, yapının "kabası bitmiş, dış cephesi yapılır vaziyette" iken mühürlendiğini belirten tutanağa dayanarak ruhsat süresi içinde kullanıma uygun şekilde tamamlanmış bir yapıdan söz edilemeyeceği sonucuna varmıştır.1
Tamamlanma tarihini hangi belgenin gösterdiği konusunda 2010 tarihli bir karar yol göstericidir. 6. Daire'nin 2010 tarihli kararına konu olayda idare mahkemesi, mahalle muhtarı, iki aza ve üç esnafın düzenlediği tutanağa dayanarak yapının süre içinde bitirildiğini kabul etmiş; Daire ise beş yıllık süre içinde yapı kullanma izni alınmadığı için yapının yasal olarak tamamlandığının kabul edilemeyeceğini belirterek kararı bozmuştur.6
Yönetmeliğin 54/7 hükmüyle tanınan imkândan yararlanmak için ise, 6. Daire'nin aktardığı metne göre fenni mesuller ya da yapı denetim kuruluşunca hazırlanan denetim raporu ile idarenin dosyasında ve yerinde yaptığı inceleme ve tespit aranır.7
Mühür ve yargı süreci tarihleri de ispat konusudur: 6. Daire, kalan sürenin hesabında mührün kaldırıldığını bildiren işlemin tebliğ tarihini esas almıştır.9 Yenileme başvurusunun süresinde yapıldığı ise idareye verilen dilekçenin tarihiyle gösterilir; 6. Daire, 09/04/2008 tarihli başvurunun beş yıllık süre içinde yapıldığını ve sonraki başvurunun bunun devamı olduğunu kabul etmiştir.13
İlgili mevzuat
3194 sayılı Kanun m. 21 — Yapı ruhsatiyesi
Yapı ruhsatiyesi:
Madde 21 – Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (....) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.
Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz.
Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.
Kaynak: İmar Kanunu (3194)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 22 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
3194 sayılı Kanun m. 22 — Ruhsat alma şartları
Ruhsat alma şartları:
Madde 22 – Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik (....) bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir.
Belediyeler veya valiliklerce (....) ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir.
Eksik veya yanlış olduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbeş gün içinde müracaatçıya ilgili bütün eksik ve yanlışları yazı ile bildirilir. Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak müracaattan itibaren en geç onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir.
Kaynak: İmar Kanunu (3194)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
3194 sayılı Kanun m. 29 — Ruhsat müddeti
Ruhsat müddeti:
Madde 29 – Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır.
Ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sırasında ayrıca harç alınmaz. Ancak inşaat sahasında artış, bağımsız bölümlerin brüt alanında veya niteliğinde değişme olması halinde yeniden hesaplanacak harçtan evvelce ödenen harç tutarı, tenzil edilir. Yeni durumda hesaplanan harç tutarında azalma olması halinde iade yapılmaz. Diğer kanunlardaki muafiyet hükümleri saklıdır.
Ruhsat ve eklerinin yapı yerinde bulundurulması mecburidir.
Kaynak: İmar Kanunu (3194)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
İYUK m. 10 — İdari makamların sükutu
İdari makamların sükutu:
Madde 10 – 1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.
2. (Değişik: 10/6/1994-4001/5 md.) Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler.
3. (Mülga: 10/6/1994-4001/5 md.)
Kaynak: İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 17 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
Danıştay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Kaba inşaatı bitmiş yapı ruhsat süresinde tamamlanmış sayılır mı?Danıştay 6. Daire · E. 2019/9253 · K. 2020/7830 ·
1997 tarihli ruhsatla başlanan yapı, 2011'de kabası bitmiş ve dış cephesi yapılır durumdayken ikinci kez mühürlenmiş; belediye encümeni para cezası ile bir ay içinde ruhsat alınmazsa ruhsatsız kısımların yıkılmasına karar vermişti. İdare mahkemesi işlemi iptal etti. Daire, iki yıl içinde başlanan yapının başlama süresiyle birlikte beş yıl içinde tamamlanmaması hâlinde ruhsatın hükümsüz hâle geleceğini, tamamlanmanın yapının kullanıma uygun şekilde bitirilmesi anlamına geldiğini, süre içinde böyle tamamlanmış yapılarda sonradan yapılacak sıva, boya ve benzeri işlerin yeniden ruhsat gerektirmeyeceğini belirtti; somut yapının ruhsatsız yapı gibi değerlendirilmesi gerektiğinden yıkım işlemini hukuka uygun bularak kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Beş yıl içinde kullanıma uygun biçimde bitirilmeyen yapının ruhsatı hükümsüz hâle gelir ve yapı ruhsatsız yapı gibi değerlendirilir.
2. Ortak alanı etkileyen proje değişikliği için kimin onayı gerekir?Danıştay 6. Daire · E. 2018/4195 · K. 2022/163 ·
Bir bağımsız bölüm malikinin teras üzerindeki değişikliklere ilişkin mimari proje değişikliği başvurusu, tüm maliklerin muvafakati bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiş; idare mahkemesi işlemi kısmen iptal etmişti. Daire önceki onama kararını karar düzeltme üzerine kaldırarak işin esasını inceledi; değişikliğin taşınmazın ortak alanına yönelik olduğunu, ortak alanda kat maliklerinin Türk Medeni Kanunu ve Kat Mülkiyeti Kanunu gereği paylı mülkiyet hükümlerine tabi olduğunu, paydaşların oybirliğiyle alınmış bir kararı olmadan ortak alanda değişiklik yapılmasına ilişkin proje değişikliğinin kabulüne imkân bulunmadığını belirtti; tek bir işlem olan reddi ikiye ayırarak kısmen iptal eden kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Ortak alanda değişiklik öngören proje değişikliği, paydaşların oybirliğiyle alınmış kararı olmadan kabul edilemez.
3. Parselasyon yapılmamış alanda yapı ruhsatı verilebilir mi?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/3624 · K. 2022/2139 ·
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin birçok hükmüne karşı açılan davada 6. Daire'nin verdiği kararın temyizinde Kurul, Yönetmeliğin 5. maddesinin 5. fıkrası yönünden Daire gerekçesini değerlendirdi. Kurula göre yapı ruhsatı düzenlenebilmesi için yapının inşa edileceği alanda önce parselasyon işleminin yapılması gerektiği, parselasyon yapılmayan alanda yapı ruhsatı düzenlenemeyeceği ve ruhsatın kamusal kullanımlara isabet eden kısımların bedelsiz terki şartına bağlanamayacağı yönündeki gerekçeler imar mevzuatı açısından doğru ve yerindedir; ancak bu gerekçeler, emsal hesabını düzenleyen dava konusu fıkrayla doğrudan ilişkilendirilemez. Kurul, Daire'nin bu fıkraya ilişkin iptal kararını kendi gerekçesiyle onadı; kararı başka bazı hükümler yönünden bozdu. Bu fıkra yönünden karar oybirliğiyle verildi.
Sonuç: Parselasyonu yapılmamış alanda yapı ruhsatı düzenlenemez; ruhsat, bedelsiz terk şartına bağlanamaz.
4. Yenilemede 4708 sayılı Kanun öncesi ruhsat muafiyeti sürer mi?Danıştay 6. Daire · E. 2020/8115 · K. 2023/6832 ·
1999'da ruhsat alınıp temel betonu atılmış inşaatın ruhsatının yenilenmesinin 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında yapılacağına ilişkin işlemi idare mahkemesi iptal etmiş, Daire bu kararı onamıştı. Karar düzeltme üzerine Daire, ruhsatın hukuki geçerlik süresinin 5 yıl olduğunu, yapı kullanma izni almamış yapının hukuken bitirilmiş sayılamayacağını, 4708 sayılı Kanunun geçici 2. maddesinin beş yıllık süre içinde bitirilen yapıları kapsadığını ve yenileme başvurusu yapılan ruhsatların bu kapsamda düşünülemeyeceğini belirterek ilk derece kararını oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Yenilenen ruhsat, Yapı Denetimi Kanunu öncesi ruhsatlara tanınan geçerlilik hükmünden yararlanamaz.
5. Yenilemede hangi imar planı uygulanır?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2019/1945 · K. 2020/1971 ·
Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 2013 değişikliğine karşı açılan davada 6. Daire kararının temyizinde Kurul, İmar Kanunu m. 29'un yapıya başlama ve yapıyı bitirme bağlamında iki dereceli bir geçerlilik süresi öngördüğünü, bu süreler dışında ruhsatı hükümsüz kılan başka bir düzenleme bulunmadığını belirtti. Kurula göre ruhsat süresi içinde yapılan yenileme taleplerinde ilk ruhsat tarihindeki imar planı ve mevzuat esas alınır; süre bitince hükümsüz hâle gelen talepler yeniden ruhsat talebi sayılır ve talep tarihindeki plan uygulanır; bu ilke yargı içtihatlarıyla istikrar kazanmıştır. Kurul Daire kararını kısmen bozdu, kısmen onadı; karar oyçokluğuyla verildi.
Sonuç: Süresinde istenen yenilemede ilk ruhsat tarihindeki plan, süre dolduktan sonraki başvuruda başvuru tarihindeki plan uygulanır. Kurul bu kuralı, dönemin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'ne karşı açılan davada (2020) İmar Kanunu ve yargı içtihadına dayanarak koymuştur; bugünkü yönetmelikle ilgili güncellik notu için "Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur" bölümüne bakınız.
6. Kullanma izni alınmamış yapı süresinde bitmiş sayılır mı?Danıştay 6. Daire · E. 2008/12154 · K. 2010/10561 ·
2000 tarihli ruhsatla yapılan binada maliklerin 2008'deki kullanma izni başvurusu, beş yıllık süre dolduğu için önce yeniden ruhsat alınması gerektiği gerekçesiyle reddedilmişti. İdare mahkemesi, muhtar, iki aza ve üç esnafın düzenlediği tutanağa dayanarak yapının süre içinde bitirildiğini kabul edip işlemi iptal etti. Daire, inşaatın bitirildiği tarihin kullanma izninin verildiği tarih olduğunu, kullanma izni almamış yapının hukuken bitirilmiş sayılamayacağını, beş yıl içinde bitmiş bir yapıdan söz edebilmek için kullanma izninin de bu süre içinde düzenlenmesi gerektiğini belirterek kararın temyiz edilen bölümünü oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Bu karara göre beş yıllık süre içinde kullanma izni alınmamış yapı hukuken bitirilmiş sayılmaz.
7. Kullanma izni ruhsat süresi içinde alınmak zorunda mı? (Yönetmelik m. 54/7)Danıştay 6. Daire · E. 2017/4840 · K. 2021/1114 ·
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin birçok hükmüne karşı açılan davada Daire, 54. maddenin 7. fıkrası yönünden davayı reddetti. Fıkraya göre ruhsat ve eklerine uygun tamamlanmasına rağmen süre içinde kullanma izni düzenlenmediği için ruhsatı hükümsüz hâle gelen yapılara, denetim raporu ve idarenin yerinde incelemesi koşuluyla yeniden ruhsat düzenlenmeksizin kullanma izni verilir. Daire, İmar Kanunu'nda kullanma izninin ruhsat süresi içinde talep edilmesine ya da düzenlenmesine yönelik bir hüküm bulunmadığını, m. 29'daki sürenin yalnız inşa faaliyetlerinin devamını sınırladığını ve hükmün ancak mevzuata uygun tamamlanmış yapıların kazanılmış hakkını koruduğunu belirtti.
Sonuç: Ruhsata uygun tamamlanmış yapıya süre dolduktan sonra da yeni ruhsat aranmadan kullanma izni verilebileceğini öngören yönetmelik hükmü hukuka uygun bulunmuştur.
8. 54/7 hükmüne ilişkin kararın temyiziDanıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/2813 · K. 2022/2138 ·
6. Daire'nin Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne ilişkin 2021 tarihli kararının temyizinde Kurul, Daire'nin 54. maddenin 7. fıkrasına ilişkin gerekçesini (İmar Kanunu'nda kullanma izninin ruhsat süresi içinde alınması gerektiğine yönelik hüküm bulunmadığı) özetledi ve kararı bu fıkranın da içinde olduğu temyize konu diğer düzenlemeler yönünden onadı; kararı başka bazı hükümler yönünden bozdu. Bu fıkra yönünden karar oybirliğiyle verildi.
Sonuç: 54/7 hükmünü hukuka uygun bulan Daire kararı Kurulca onanmıştır.
9. Mühürlenen yapıda ruhsat süresi nasıl işler?Danıştay 6. Daire · E. 2006/1409 · K. 2008/933 ·
1996 tarihli ruhsatla yapılan inşaat 2001'de mühürlenmiş, mühürleme işlemi yargı kararıyla iptal edilmiş ve mührün kaldırıldığı 2002'de tebliğ edilmişti; yapı sahibi ruhsat yenileme başvurusunu 2005'te yaptı. İdare mahkemesi yenileme isteminin reddini iptal etti. Daire, mühürleme tarihinde ruhsat süresinin bitmesine yaklaşık iki ay kaldığını, mührün kaldırıldığının tebliğinden sonra kalan bu iki aylık süre içinde yenileme için başvurulması gerektiğini, başvuru yapılmadığından yapının ruhsatsız yapı olarak değerlendirileceğini belirterek kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Mühür kaldırıldıktan sonra kalan ruhsat süresi içinde yenileme istenmezse yapı ruhsatsız sayılır.
10. Süresi geçtikten sonra istenen yenilemede hangi plan uygulanır?Danıştay 6. Daire · E. 2002/3991 · K. 2004/418 ·
1993 tarihli ruhsatla yapılan inşaat beş yılda tamamlanmamış, ruhsatın yenilenmesi 2000 yılında istenmiş; bu arada 1994'teki plan değişikliğiyle parsel yeşil alana ayrılmıştı. İdare mahkemesi kazanılmış hak gerekçesiyle ret işlemini iptal etti. İmar Kanunu m. 29'u dönemin Tip İmar Yönetmeliği m. 12'siyle birlikte değerlendiren Daire, beş yıllık süre içinde yenileme istenmediği için eski ruhsatın hukuki geçerliliğini yitirdiğini, başvurunun başvuru tarihinde yürürlükte bulunan plan ve mevzuata göre çözümlenmesi gerektiğini, parsel bu planda yeşil alanda kaldığından ruhsat verilemeyeceğini belirterek kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Süresi geçmiş ruhsatın yenilenmesi istenirse başvuru tarihindeki imar planı uygulanır. Bu kural, kararda (2004) İmar Kanunu m. 29 ile birlikte uygulanan dönemin Tip İmar Yönetmeliği'ne göre konmuştur; bugünkü yönetmelikle ilgili güncellik notu için "Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur" bölümüne bakınız.
11. Ruhsatı hükümsüz binada değer kaybı tazmin edilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2015/2906 · K. 2021/8920 ·
Kat karşılığı inşaatta dükkân hakkı kazanan müteahhit şirket, binanın cephe aldığı yolun yükseltilmesi nedeniyle değer kaybı tazminatı istemiş, idare mahkemesi davayı kabul etmişti. Daire ara kararla idareden bilgi istedi; 1998 tarihli ilk ruhsattan sonra başka ruhsat düzenlenmediği, beş yıllık sürenin dolduğu ve kullanma izni verilmediği bildirildi. Daire, beş yıllık süre içinde tamamlanmayan ve ruhsatı yenilenmeyen binanın ruhsatının hükümsüz hâle geldiğini, böyle bir binanın değerinden ve değer kaybından söz edilemeyeceğini belirterek kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Ruhsatı süre nedeniyle hükümsüz hâle gelen bina için değer kaybı tazminatı istenemez.
12. Beşinci yıl içinde yapılan yenileme başvurusunda hangi mevzuat uygulanır?Danıştay 6. Daire · E. 2008/3542 · K. 2010/4412 ·
2001 tarihli ruhsatla başlanan ama beş yılda bitirilemeyen yapı için 2006'da yenileme istenmiş; başvuru proje müellifinin imzası bulunmadığı ve yenileme süresinin dolduğu gerekçesiyle reddedilmişti. İdare mahkemesi, eski mevzuatı koruyan yönetmelik hükmünün yalnız esasa ilişkin şartlardaki değişiklikleri kapsadığını kabul ederek davayı reddetti. Daire, dönemin Tip İmar Yönetmeliği m. 12'sine göre beşinci yıl içinde yenileme isteyenler hakkında ruhsat alma tarihindeki mevzuatın uygulanacağını, maddede böyle bir ayrıma gidilmediğini belirterek başvuru tarihi dikkate alınarak yeniden karar verilmesi için kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Beşinci yıl içinde yenileme isteyen yapı sahibine ruhsat tarihindeki mevzuat uygulanır; ayrım yapılmaz.
13. Süre içindeki ilk başvurunun devamı olan başvuru korunur mu?Danıştay 6. Daire · E. 2020/5979 · K. 2023/3553 ·
Kooperatif inşaatında yüklenici, 09/04/2008 tarihli ruhsat yenileme başvurusunun değerlendirilmesini istemiş; belediye, plan iptal edildiği için işlem yapmamış ve sonraki başvuruyu reddetmişti. Kanun ile dönemin yönetmelik hükmünü birlikte değerlendiren Daire, sonraki başvurunun beş yıllık süre içinde yapılmış ilk başvurunun devamı niteliğinde olduğunu, ruhsatın ilk ruhsatın alındığı tarihte yürürlükte olan imar planı ve mevzuata göre yenilenmesi gerektiğini belirterek ret işlemini iptal eden ilk derece kararını açıklamayla oybirliğiyle onadı.
Sonuç: Süre içinde yapılmış başvurunun devamı niteliğindeki başvuru da ilk ruhsat tarihindeki plana göre değerlendirilir.
14. Yenilenmiş ruhsattan sonra tekrar yenileme istenirse hangi tarih esas alınır?Danıştay 6. Daire · E. 2009/7458 · K. 2012/7199 ·
Kooperatifin 1995 tarihli ruhsatı 2002'de o tarihteki plan ve mevzuata göre yenilenmiş, inşaat bitmeyince 2007'de yeniden yenileme istenmişti. Belediye ruhsatın hükümsüz olduğunu ve güncel plana göre yeni ruhsat alınması gerektiğini bildirdi; idare mahkemesi davayı reddetti. Daire, dönemin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği m. 12'sine dayanarak, 2002 ruhsatının verilmesinden sonra beş yıl içinde yenileme istendiğini, bu nedenle kazanılmış hakkı bulunan davacıya ruhsat alma tarihindeki (2002) mevzuatın uygulanması gerektiğini belirterek kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Yenilenmiş ruhsattan sonra beş yıl içinde yeniden yenileme istenirse o ruhsatın tarihindeki mevzuat uygulanır.
15. Süre içindeki yenileme başvurusu yeni ruhsat başvurusu sayılır mı?Danıştay 6. Daire · E. 2020/3880 · K. 2023/62 ·
Akaryakıt ve LPG istasyonu için verilen ruhsatın iki yıllık süre içinde yenilenmesi istenmiş, başvuru reddedilmiş, idare mahkemesi davayı reddetmişti. Karar düzeltme üzerine önceki bozma kararını kaldıran ve Kanun ile dönemin yönetmelik hükmünü birlikte değerlendiren Daire, süre içindeki yenileme başvurusunun yeni ruhsat istemi gibi değerlendirilemeyeceğini, yenileme ruhsatının ilk ruhsat tarihindeki mevzuat ve plan koşullarına göre verilmesi gerektiğini belirtti. Ancak komşu parselin planına ilişkin kesinleşen yargı kararı sonrasında istasyonlar arasındaki asgari mesafe şartı karşılanmadığından ruhsat ve dolayısıyla yenileme ruhsatı verilemeyeceğini kabul ederek ret kararını onadı.
Sonuç: Süre içindeki yenileme ilk ruhsat tarihindeki koşullara tabidir; ancak ruhsat verilmesine hukuki engel varsa yenileme de verilemez.
16. Yenilenmiş ruhsata tadilat ruhsatı verilebilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2019/15504 · K. 2023/7645 ·
2007 tarihli ruhsatın süresi dolunca 2012'de yenileme ruhsatı verilmiş, 2013'te tadilat ruhsatı düzenlenmişti. İdare mahkemesi, yenileme yolunun izlenmediği gerekçesiyle tadilat ruhsatını iptal etti. Daire, yenileme ruhsatı verildiği için ruhsatın hükümsüz olmadığını ve tadilat ruhsatı düzenlenebileceğini, bu gerekçenin isabetsiz olduğunu belirtti; ancak tadilat ruhsatının dayanağı olan imar planlarının yargı kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle iptal kararını sonucu itibarıyla oybirliğiyle onadı.
Sonuç: Yenilenmiş ruhsat hükümsüz değildir; dayanak plan ayakta olduğu sürece tadilat ruhsatı verilebilir.
Sık sorulan sorular
Yapı ruhsatı kaç yıl geçerlidir?
3194 sayılı İmar Kanunu m. 29/1'e göre yapıya ruhsat tarihinden itibaren iki yıl içinde başlanması ve başlama süresiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmesi gerekir. Bu sürelerden birine uyulmazsa ruhsat hükümsüz sayılır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu düzeni başlama ve bitirme bakımından iki dereceli bir geçerlilik süresi olarak nitelendirmiştir.
Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur?
İmar Kanunu m. 29/1'e göre ruhsat hükümsüz sayılır ve yeniden ruhsat alınması zorunludur. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre süre bitimiyle hükümsüz hâle gelen ruhsat için yapılan talep yenileme değil yeniden ruhsat talebidir ve talep tarihinde geçerli imar planı ve mevzuata göre değerlendirilir; Kurul bu ilkenin yargı içtihatlarıyla istikrar kazandığını belirtmiştir. Ruhsat süresi içinde kullanıma uygun biçimde tamamlanmayan yapı ruhsatsız yapı gibi değerlendirilir. Yönetmelikle ilgili güncellik notu için rehberin "Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur" bölümüne bakınız.
Yapı ruhsatı nasıl yenilenir, yenilemede hangi imar planı uygulanır?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre ruhsat süresi içinde yapılan yenileme taleplerinde ilk ruhsat tarihinde yürürlükte olan imar planı ve mevzuat esas alınır. Süre dolduktan sonra yapılan talep ise yenileme değil yeniden ruhsat talebidir ve talep tarihindeki plana göre değerlendirilir. Yenileme sırasında İmar Kanunu m. 29/2'ye göre ayrıca harç alınmaz; alan artışı varsa fark hesaplanır. Yönetmelikle ilgili güncellik notu için rehberin "Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur" bölümüne bakınız.
Belediye yapı ruhsatını kaç günde vermek zorundadır?
İmar Kanunu m. 22'ye göre dosyada eksik ve yanlış yoksa başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde ruhsat verilir. Eksik veya yanlış varsa başvurudan itibaren on beş gün içinde bütün eksikler yazıyla bildirilir; eksikler giderildikten sonraki başvurudan itibaren en geç on beş gün içinde ruhsat verilir.
Belediye ruhsat başvurusuna cevap vermezse ne olur?
İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 10/2'ye göre otuz gün içinde cevap verilmeyen istek reddedilmiş sayılır. Başvuran, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idare mahkemesine dava açabilir. Kesin olmayan bir cevap verilmişse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.
Yapı ruhsatı için hangi belgeler gerekir?
İmar Kanunu m. 22/1'e göre başvuru dilekçesine tapu (istisnai hâllerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları ile röperli kroki, yoksa ebatlı kroki eklenir. Başvuruyu yapı sahipleri ya da kanuni vekilleri yapar.
Ruhsatlı binada tadilat için yeniden ruhsat gerekir mi?
İmar Kanunu m. 21/2'ye göre ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır; brüt alan artmıyor ve nitelik değişmiyorsa bu ruhsat vergi, resim ve harca tabi olmaz. Sıva, boya, badana, doğrama, döşeme kaplaması, tesisat tamiri, çatı onarımı gibi taşıyıcı unsuru etkilemeyen işler ise m. 21/3'e göre ruhsata tabi değildir. Ortak alanı etkileyen proje değişikliği için Danıştay 6. Daire paydaşların oybirliğiyle alınmış kararını aramıştır.
Yapı bitti ama iskân alınmadan ruhsat süresi doldu; ruhsat hükümsüz mü?
Danıştay 6. Daire'nin 2010 tarihli kararına göre inşaatın bitme tarihi kullanma izninin verildiği tarihtir ve beş yıl içinde kullanma izni alınmamış yapı hukuken bitirilmiş sayılmaz. Daire 2021'de ise Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 54. maddesinin 7. fıkrasını hukuka uygun bulmuştur; kararda aktarılan 2017 tarihli metne göre ruhsat ve eklerine uygun tamamlanmış yapıya denetim raporu ve idarenin yerinde incelemesiyle yeniden ruhsat aranmadan kullanma izni verilir. Yönetmelikle ilgili güncellik notu için rehberin "Yapı ruhsatının süresi dolarsa ne olur" bölümüne bakınız.
Başlanmış inşaatta müktesep hak ne anlama gelir?
İmar Kanunu m. 29/1 başlanmış inşaatlarda müktesep hakları saklı tutar. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre ruhsatın dayanağı olan imar planının değişiklik öncesi hâliyle yürürlükte olduğu dönemde doğurduğu hüküm ve sonuçlar korunur; Kurul ruhsat süresi içinde yenileme istenen yapının, ilk ruhsat tarihindeki plan esaslarına göre yenileme ruhsatı alınarak mevcut projesine göre tamamlanabileceğini kabul etmiştir.
Ruhsat başvurusunun reddine karşı dava nerede ve ne kadar sürede açılır?
Dava, İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 34/1'e göre taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır. Süre, özel kanunda ayrı süre olmadığından m. 7'ye göre ret işleminin yazılı bildiriminden itibaren altmış gündür; cevap verilmeyen başvuruda süre m. 10/2'ye göre otuz günlük bekleme süresinin bittiği tarihten başlar.
Ruhsatı hükümsüz hâle gelen bina için tazminat istenebilir mi?
Danıştay 6. Daire, beş yıllık süre içinde tamamlanmayan ve aynı süre içinde ruhsatı yenilenmeyen binada yol kotunun yükseltilmesinden doğduğu ileri sürülen değer kaybı için tazminat istemini kabul eden kararı bozmuştur. Daireye göre ruhsatı hükümsüz hâle gelen binanın değerinden ve değer kaybından söz edilemez.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Muğla İdare Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası
Bu alandaki diğer rehberler
- Yapı ruhsatı iptal davası: komşu inşaatın ruhsatına karşı dava (İYUK m. 2, 7, 27)
- Kıyı kenar çizgisi ve Kıyı Kanunu: tespit, iptal davası, yapı yasağı ve yaptırımlar
- Sit alanı: dereceler, tescil ve koruma kurulu kararına itiraz (2863 sayılı Kanun m. 7, 17, 61)
- Tarlaya ev yapılır mı? Tarım dışı kullanım izni ve cezası (5403 sayılı Kanun m. 13, 21)
- 3573 sayılı Kanun: zeytin ağacı kesme cezası ve zeytinliğe yapı yasağı (m. 20)
- Ecrimisil ihbarnamesi: Hazine arazisi işgali, itiraz, zamanaşımı ve iptal davası
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.