İcra dosyası kapatma: dosya borcu nasıl hesaplanır, ödeme nasıl mahsup edilir, dosya ne zaman kapanır
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Dava, süre ve usul
- İcra dosyası kapatma ne demek: borç ödenince takip dosyası nasıl sona erer (İİK m. 9, m. 15)?
- Dosya borcunun hesabında mahsup koşulu: kısmi ödeme neden önce faize ve masrafa düşülür (TBK m. 100)?
- İlamlı takipte dosya hesabı: ilamın hüküm kısmı, faiz türü, ödeme tarihi ve faize faiz yasağı
- Dosya hesabına şikâyet süresi: yedi gün mü, her zaman mı (İİK m. 16)?
- Borcu ödedikten sonra şikâyet: dosya borcunun ödenmesi şikâyeti konusuz bırakır mı?
- Haricen ödeme, feragat ve tahsil harcı: dosya kapatılırken harcı kim öder (İİK m. 15, Harçlar Kanunu m. 23)?
- Ödemenin ve dosya borcunun ispatı: İİK m. 71 belgesi, icra tutanağı ve bilirkişi hesabı
- İcra dosyasını ve dosya hesabını kim görebilir: İİK m. 8, m. 8/a ve Avukatlık Kanunu m. 46
- İlgili mevzuat
- Yargıtay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- İcra dosyası, takip konusu borç faiz, harç ve masraflarıyla birlikte icra dairesine ödendiğinde kapanır; alacaklının takipten vazgeçmesi ise ayrı bir harca bağlanmıştır.
- Borçlunun yaptığı kısmi ödeme kural olarak önce faize ve masrafa, kalanı ana borca düşülür.
- Dosya hesabının yanlış olduğu icra mahkemesine şikâyetle ileri sürülür; süre kural olarak yedi gündür, ilama aykırı hesap gibi bazı hâllerde süre yoktur.
- Şikâyetten vazgeçilmedikçe borcun sonradan ödenmesi şikâyeti düşürmez.
- Tahsil harcının asıl sorumlusu borçludur.
Bu rehber, borcun ödenmesiyle icra dosyasının kapanmasına giden yolu anlatır: dosya borcunun nasıl hesaplandığı, kısmi ödemelerin TBK m. 100'e göre hangi sırayla düşüldüğü, dosya hesabına İİK m. 16'ya göre hangi sürede şikâyet edilebileceği, borç ödendikten sonra şikâyetin akıbeti, haricen ödeme, feragat ve tahsil harcı. Son bölüm icra dosyasını ve dosya hesabını kimin görebileceğini kanun maddeleriyle açıklar. Haczin kaldırılması, haciz isteme süresi, taksit ve icra vekâlet ücreti ayrı rehberlerde anlatılmıştır.
Dava, süre ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Görevli mahkeme
Dosya hesabına, tahsil harcına ve dosyanın kapatılmasına ilişkin icra dairesi işlemine karşı şikâyeti icra mahkemesi inceler. İlamsız takipte, takibin kesinleşmesinden sonra borcun ödendiğini belgeyle ispat eden borçlu takibin iptalini (İİK m. 71/1); ilamlı takipte borçlu, icra emrinin tebliğinden sonraki ödemeye dayanarak icranın geri bırakılmasını (İİK m. 33) icra mahkemesinden ister.
Dayanak: İİK m. 4/1, m. 16/1, m. 33, m. 71/1
- Yetkili mahkeme
Şikâyeti, işlemi yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi inceler: her icra mahkemesi hâkimi kendisine bağlanan icra ve iflas dairelerinin işlemlerine yönelik şikâyet ve itirazlara bakar.
Dayanak: İİK m. 4/1
- Dava şartı
Kanunda şikâyet için arabuluculuk ya da ön başvuru şartı yoktur; şikâyet, icra ve iflas dairelerinin yaptığı işlemlere karşı doğrudan icra mahkemesine yapılır. Dava şartı olarak arabuluculuğu öngören 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarını sayar; icra dairesinin işlemine karşı şikâyet bu listede yer almaz.
- Süre ve zamanaşımı
Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet olunabilir. Borcun ve ferilerinin ödendiğini noterden onaylı ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispat eden borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede takibin iptalini her zaman isteyebilir. İlamlı takipte, icra emrinin tebliğinden sonraki devrede gerçekleşen itfaya (ödemeye) dayanan geri bırakma istekleri de her zaman yapılabilir; bu istekler noterlikçe re'sen yapılmış veya onaylanmış belgeye ya da icra tutanağına dayanmalıdır (İİK m. 33/2).
Dayanak: İİK m. 16, m. 33/2, m. 71/1
- Yargılama usulü
Basit yargılama usulü; icra mahkemesine getirilen işler ivedi işlerdendir. Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi kararını, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde verir.
Dayanak: İİK m. 18/1, m. 18/3
- Harç
İcra mahkemesine şikâyette maktu başvurma harcı; icra mahkemesinin nispi harca konu olmayan kararlarında maktu karar ve ilam harcı alınır. Takipte tahsil harcı alacağın ödenmesi sırasında ödenir; icra takibinden vazgeçildiğinin tutanağa yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı, haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse tamamı alınır.
Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-1, A-III-2-a; m. 23, m. 28/b
- Kanun yolu
İcra mahkemesi kararına karşı, ait olduğu alacak, hak veya malın değeri İİK m. 363/1'deki parasal sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf; ancak icra dairesince hesaplanan vekâlet ücretine ilişkin şikâyet üzerine verilen karar, m. 363/1'de istinafa açık kararlar dışında sayılmıştır. Bölge adliye mahkemesinin nihai kararına, değeri m. 364/1'deki sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz. Bu sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar esas alınır.
Dayanak: İİK m. 363/1, m. 364, ek m. 1
İcra dosyası kapatma ne demek: borç ödenince takip dosyası nasıl sona erer (İİK m. 9, m. 15)?
Günlük dilde "icra dosyasının kapatılması" denen sonuç, takip konusu borcun icra dairesine tamamen ödenmesiyle ortaya çıkar; alacaklının takipten vazgeçmesinin harç sonucu aşağıda ayrıca anlatılmıştır. Ödenecek tutar yalnız asıl alacak değildir: İİK m. 15/1'e göre kanunda aksi yazılı değilse bütün harç ve masraflar borçluya aittir ve sonunda ayrıca hüküm ve takibe gerek kalmadan tahsil olunur. İİK m. 9/1'e göre icra ve iflas dairelerine yapılacak her türlü nakdî ödeme, Adalet Bakanlığınca uygun görülen bankalarda icra dairesi adına açılan hesaba yapılır.
Ödemeyi borçlunun kendisinin yapması şart değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre icra dairesine ödeme borçlu tarafından yapılabileceği gibi bir üçüncü kişi tarafından da yapılabilir; icra müdürlüğünün, üçüncü kişinin borçlunun borcunu ödemesinin hangi sebebe dayandığını sormak ve araştırmak zorunluluğu ve yetkisi yoktur. (Yargıtay HGK, E. 2021/863)1 Aynı kararda, üçüncü kişinin İİK m. 9 uyarınca icra dosyasına yaptığı ödemeyle borçluların borçlarından kurtulduğu ve icra dosyasının infaz edildiği kabul edilmiştir; ödeme yapan üçüncü kişinin, alacaklıya halef olduğu yönündeki iddialarını genel mahkemede ileri sürebileceği, infazla sonuçlanan takip dosyasında bu iddianın değerlendirilmesine yasal olanak bulunmadığı belirtilmiştir.1
Paranın icra dairesine yatırıldığı anda borcun ve faizin sona erip ermediği ve tahsil edilen paranın alacaklıya nasıl ödendiği, icra reddiyat rehberinde anlatılmıştır.
Dosyanın kapanması iki kurumla karıştırılmamalıdır: 1) İİK m. 78/4'e göre haciz talebi kanuni süre içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu süre içinde yenilenmezse dosya muameleden (işlemden) kaldırılır; m. 78/5'e göre alacaklının yenileme talebi borçluya tebliğ edilince yeniden haciz istenebilir. 2) İİK m. 110/1'e göre satışı kanuni süre içinde istenmeyen malın üzerindeki haciz kalkar. Birincisinde dosya yenilenerek işlemeye devam edebilir, ikincisinde yalnız o mal üzerindeki haciz kalkar; ikisi de borcun ödendiği anlamına gelmez. Haciz isteme süresi icra geldi ne yapmalı rehberinde, haczin kalkması haciz kaldırma rehberinde anlatılmıştır.
Dosya borcunun hesabında mahsup koşulu: kısmi ödeme neden önce faize ve masrafa düşülür (TBK m. 100)?
TBK m. 100/1'e göre borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir ve bunun aksine anlaşma yapılamaz. m. 100/2'ye göre alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya başka bir güvence almışsa borçlu, kısmi ödemeyi güvence altına alınan veya güvencesi daha iyi olan kısma mahsup etme hakkına sahip değildir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu hükmü icra dosyasının hesabına şöyle uygular: borçlu faiz ve masrafları ödemedikçe kısmi ödemeler ana paradan mahsup edilemez. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/2159)2 Kuralın uygulanması için takip talebinde ayrıca istekte bulunulması gerekmez; istek olmasa da icra dairesi bunu kendiliğinden (re'sen) dikkate alır (Hukuk Genel Kurulunun 2002/12-709 esas sayılı kararına atıfla).2 Aynı ilke 818 sayılı eski Borçlar Kanunu m. 84 döneminde de uygulanmıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2012/24315)3
Hesabın yöntemi de kararlarda tarif edilmiştir: kısmi ödemeler öncelikle faiz ve masraflardan mahsup edilir, geriye kalan para asıl alacaktan indirilir ve her ödeme yapıldıkça bakiye alacak bu suretle yeniden saptanır.2 Ölen borçlunun alacaklıya yaptığı ödemelerin icra dosyasına bildirilmediği ve mirasçılara muhtıra gönderildiği takipte, bu kurala uyulmadan dosya borcunu belirleyen bilirkişi raporuna dayanan karar bozulmuştur.2
Aynı kural, İİK m. 71 kapsamında kalan, yani takibin kesinleşmesinden sonra yapılan kısmi ödemeler için de geçerlidir; Daire, ödemelerin tamamını doğrudan toplam alacak miktarından düşen rapora dayalı kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/2187)4 Kamulaştırmasız el atma tazminatına dayalı bir takipte de Daire, kısmi ödemelerin öncelikle fer'i alacaklardan (faiz ve masraflardan) mahsup edileceği kuralını hatırlatmış ve yapılan ödemenin önce faiz ve masraflardan düşülerek bakiye dosya borcunun belirlenmesini istemiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2021/2405)5
Rehberde atıf yapılan kararlar kuralı "faiz ve masraf ödenmedikçe" diye kurar; TBK m. 100/1'deki "faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş" borçlunun durumu ile m. 100/2'deki güvenceli kısım kuralı bu kararlarda tartışılmamıştır. Faiz ile masraf arasında hangisinin önce düşüleceğine de kararlarda değinilmemiştir; kararlar ikisini birlikte anar.
İlamlı takipte dosya hesabı: ilamın hüküm kısmı, faiz türü, ödeme tarihi ve faize faiz yasağı
Takip bir mahkeme ilamına dayanıyorsa dosya hesabının ölçüsü ilamdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre ilamların infaz edilecek kısmı hüküm bölümüdür ve bu kısmın aynen infazı zorunludur; icra mahkemesi hükmü yorum yoluyla değiştiremez, yeniden de belirleyemez (Hukuk Genel Kurulunun 1997/12-517 esas sayılı kararına atıfla). (Yargıtay 12. HD, E. 2018/5259)6 İtirazın iptali ilamı bulunan takipte hesaplamanın bu ilama uygun yapılması zorunludur; ilamda asıl alacağa hükmedilen faiz yerine takip sonrası için yasal faiz uygulayan rapora dayalı karar bozulmuştur.4
Faizin türü bazı alacaklarda Dairenin içtihadıyla belirlenmiştir. Kamulaştırmasız el atma tazminatına dayalı takipte Daire, içtihat değişikliğiyle bu ilamlarda hüküm altına alınan tazminatlara da Anayasa m. 46/son'daki kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiği sonucuna vardığını aktarmış; dava tarihinden ilamın kesinleşmesine kadar yasal faiz, kesinleşmeden muhtıra tarihine kadar Anayasa m. 46/son faizinin uygulanacağını belirtmiştir.5 Başka bir kamulaştırma takibinde Daire, borçlunun icra emrinin tebliğinden 2 gün sonra yaptığı ödeme dikkate alınarak bakiye alacağın bulunup bulunmadığının, İİK m. 17/1'e uygun ve Yargıtay denetimine elverişli bir hesapla belirlenmesini istemiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2021/6984)7
Aynı kararda Daire, faize faiz yürütülmesinin TBK m. 121/2 (eski BK m. 104/son) gereğince mümkün olmadığını ve 3095 sayılı Kanun m. 3'ün kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemeyeceğini öngördüğünü, ticari işlerde Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin saklı olduğunu aktarmıştır; kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun m. 10 uyarınca işletilen kanuni faiz alacağına ayrıca faiz hesaplanamaz.7 Daire bu fer'i faiz alacağının takibe konulması hâlinde icra vekâlet ücretinin ve tahsil harcının maktu alınması gerektiğini de belirtmiştir; bu sonuç kamulaştırma bedelinin tespiti davasına bağlı faiz alacağına özgüdür.7 İcra takibinde vekâlet ücretinin genel hesap kuralları icra avukatlık ücreti rehberinde anlatılmıştır.
Dosya hesabına şikâyet süresi: yedi gün mü, her zaman mı (İİK m. 16)?
İİK m. 16/1'e göre icra dairesinin işlemine karşı kanuna aykırılık veya olaya uygun olmama nedeniyle icra mahkemesine şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. m. 16/2'ye göre bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabilir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre yedi günlük süre kuralının iki önemli istisnası vardır: m. 16/2'deki hâller ve kamu düzenine aykırı işlemler. (Yargıtay 12. HD, E. 2017/3372)8 (Yargıtay 12. HD, E. 2018/5181)9 Daire, genel haciz yoluyla ilamsız takipte takibin kesinleşmesinden sonraki evrede yapılan bakiye dosya borcu hesabına (kapak hesabına) ilişkin icra müdürlüğü işlemini, yasanın emredici kuralından kaynaklanan bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin saymış ve bu işleme karşı şikâyetin m. 16/2 uyarınca süreye tabi olmadığına karar vermiştir; Daire bu dosyada süreden ret kararını onayan önceki kararını karar düzeltme üzerine kaldırmıştır; bozma yalnız süre yönündendir.8
İlama aykırılık da süresiz şikâyet konusudur. Daireye göre ilamın hüküm kısmına aykırı talepler içeren takipler ilama aykırılık yaratacağından icra mahkemesinde süresiz şikâyet konusu yapılabilir (Hukuk Genel Kurulunun 2000/12-1002 esas sayılı kararına atıfla).6 Bu nedenle borç ödendikten sonra yapılan dosya hesabında vekâlet ücretinin ve faizin hatalı hesaplandığını ileri sürerek bakiye borcun tespitini ve takibin devamını isteyen alacaklının şikâyeti, ilama aykırılık iddiası niteliğinde görülmüş ve yedi günlük süre geçti diye reddedilemeyeceği kabul edilmiştir.6 İlama dayalı bir takipte faiz hesabına yöneltilen şikâyetin de ilama aykırılıkla ilgili olduğu ve m. 16/2 uyarınca süreye tabi olmadığı belirtilmiştir.9
Kanun yolu bakımından bir ayrıntı vardır: İİK m. 363/1, icra dairesi tarafından hesaplanan vekâlet ücretine ilişkin icra mahkemesi kararlarını istinafa açık kararlar dışında sayar. Şikâyet yalnız dosya hesabında icra dairesinin hesapladığı vekâlet ücretine yöneliyorsa, icra mahkemesinin bu konudaki kararına karşı istinaf yolu kanunda öngörülmemiştir; faiz ve asıl alacak hesabına ilişkin kararlarda ise m. 363/1'deki parasal sınır uygulanır.
Borcu ödedikten sonra şikâyet: dosya borcunun ödenmesi şikâyeti konusuz bırakır mı?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre şikâyetçi açıkça şikâyetten vazgeçmedikçe dosya borcunun ödenmiş olması, icra mahkemesince işlemiş faiz miktarı ve oranına ilişkin şikâyetin incelenmesine engel değildir; her dava ve şikâyet yapıldığı andaki şartlara göre değerlendirilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2019/12757)10 Borçlunun faiz şikâyeti sürerken dosya borcunu ödediği bu dosyada, "dava konusuz kaldı" diyerek karar verilmesine yer olmadığına hükmeden karar bozulmuştur.10 Ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiğine ilişkin şikâyet için de aynı sonuca varılmıştır: dosya borcunun ödenmiş olması bu şikâyetin esasının incelenmesine engel değildir. (Yargıtay 12. HD, E. 2019/4866)11 Usulsüz tebligatın kendisi tebligatı almazsam rehberinde anlatılmıştır.
Ödemenin icra baskısı altında yapılması da sonucu değiştirmez. Daire, borçlunun dosya hesabına şikâyetinden sonra icra müdürlüğünce yeniden dosya hesabı yapılmasının ve borcun şikâyetten açıkça vazgeçilmeksizin cebri icra tehdidi altında ödenmesinin şikâyeti konusuz kılmadığını belirtmiştir (Hukuk Genel Kurulunun 2011/12-177 esas sayılı kararına atıfla). (Yargıtay 12. HD, E. 2021/5688)12 Bu dosyada bölge adliye mahkemesi, borcun şikâyet tarihinden sonra yapılan kapak hesabı üzerinden ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin ödendiğini ve önceki hesapların hükümsüz kaldığını kabul etmişti; Daire bu kararı kaldırmış ve ilk derece kararını bozmuştur.12
Ödeme borçlunun iradesiyle yapılmamışsa Hukuk Genel Kurulu da aynı yöndedir. İİK m. 89/1 haciz ihbarnamesi üzerine üçüncü kişinin (somut olayda Defterdarlığın) borçlunun haczedilen hesabından dosyaya yatırdığı paranın alacaklıya ödenmesi iradi nitelikte bir ödeme sayılmaz; şikâyet tarihinden önce dosya borcunun bu yolla ödenmesi haczedilmezlik şikâyetinin esasının incelenmesine engel değildir. (Yargıtay HGK, E. 2017/1859)13 Karar, borçlu tarafından icra dosyasına yapılmış bir ödeme bulunmadığı tespitine dayanır; borçlunun kendi yaptığı ödeme hakkında bir ilke koymaz.13
Takip tamamen sonuçlandıktan sonra ise durum farklıdır. Daireye göre süreli de süresiz de şikâyet ancak icra takibi sonuçlanıncaya, yani ilam infaz oluncaya kadar mümkündür; takip sonuçlandıktan sonra o takibe ilişkin bir işleme karşı süresiz şikâyet yoluna başvurulamaz.9 Dosya borcunun tamamen ödenmesinden yaklaşık 1,5 yıl sonra faizin fazla hesaplandığı gerekçesiyle yapılan şikâyette Daire, esası inceleyip şikâyeti kabul eden kararı bozmuş ve şikâyetin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir.9
Bu kararlardan çıkan çerçeve şudur: 1) şikâyet ödemeden önce yapılmışsa, şikâyetten açıkça vazgeçilmedikçe ödeme şikâyeti konusuz bırakmaz; 2) haciz ihbarnamesi üzerine üçüncü kişinin dosyaya yatırdığı parayla borcun kapanması gibi iradi olmayan bir ödeme, ondan sonra yapılan haczedilmezlik şikâyetinin incelenmesine engel değildir; 3) takip infazla sonuçlandıktan sonra o takibin işlemlerine karşı şikâyet yolu kural olarak kapanır. Rehberde atıf yapılan kararlar, borçlunun kendi iradi ödemesinden sonra açılan şikâyetin hangi sınırda dinleneceğini bu üç durumun dışında ayrıca karara bağlamamıştır.
Haricen ödeme, feragat ve tahsil harcı: dosya kapatılırken harcı kim öder (İİK m. 15, Harçlar Kanunu m. 23)?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre tahsil harcının sorumlusu daima borçludur (İİK m. 15); harcın Harçlar Kanunu m. 28/b gereği alacağın ödenmesi sırasında yatırılan paradan kesilmesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. (Yargıtay 12. HD, E. 2015/2141)14 Borçlunun borcu, yatırılan paradan kesilerek ödenen tahsil harcı kadar devam ettiği için alacaklının kesilen harç miktarı kadar takibe devam hakkı vardır; alacağın tamamı karşılanana kadar tahsilata devam edilir.14 (Yargıtay 12. HD, E. 2012/19316)15 İpotekli taşınmazın alacağa mahsuben alacaklı bankaya ihale edildiği takipte ihale bedeli üzerinden tahsil harcı alınmasında yasaya aykırılık görülmemiştir.14
Borç icra dairesi dışında, doğrudan alacaklıya ödenmişse (haricen ödeme) ödemenin hukuki sonucu harca bağlı değildir. Daire, alacaklının kabul ettiği 51.200 TL'lik haricen ödemenin hukuki sonuç doğurmasının, taraflar arasındaki protokolde "borçlu dosyayı resmen kapatmak istediği takdirde harici tahsil harçlarını ödeyecektir" yazmasına rağmen tahsil harcının borçlu tarafından ödenmesine bağlı olmadığını belirtmiş ve bu tutar için İİK m. 71/1'e göre takibin kısmen iptaline karar verilmesi gerektiğini kabul etmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2015/26660)16
Haricen tahsili dosyaya alacaklı vekili de bildirebilir. Vekâletnamede "haricen tahsilat hariç ... ahzu kabza" ibaresinin bulunması, vekilin para alma yetkisini icra ve mahkeme vezneleriyle sınırlar; ama vekilin haricen tahsil beyanında bulunamayacağı sonucunu doğurmaz. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/25878)17 Vekil dosya borcunun haricen tahsil edildiğini beyan etmiş ve borçlu beyan tarihi itibarıyla gerekli tahsil harcını takip dosyasına yatırmışsa, hacizlerin kaldırılması talebini reddeden icra müdürlüğü işlemine karşı şikâyet kabul edilmelidir.17
Borç başka bir icra dosyası üzerinden de ödenmiş olabilir. Takip borçlusu, kendi alacaklısının borçlu olduğu başka bir takip dosyasından gelen İİK m. 89/1 haciz ihbarnamesi üzerine o dosyaya üçüncü kişi sıfatıyla ödeme yaptıysa, ödediği tutar kadar alacaklıya karşı sorumluluğu sona erer; bu ödemenin takip dosyasından mahsubu için de tahsil harcı alınması gerekir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/7488)18
Alacaklının takipten feragati ayrı bir harç sonucuna bağlanır. Daire, yerleşik uygulamasında feragatin alacağın haricen tahsiline karine sayıldığını ve bu nedenle feragat hâlinde harcın alacaklı tarafından ödendiğini aktarmış; ancak 2547 sayılı Kanun geçici m. 75 uyarınca üniversiteye ödeme başvurusu için yasal şart olarak yapılan feragatin tahsile dayalı olmadığını, bu nedenle feragat harcı alınamayacağını kabul etmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/13071)19 Harçlar Kanunu m. 23'e göre icra takibinden vazgeçildiğinin tutanağa yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır; haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse tahsil harcı tam olarak alınır.
Hacizlerin kaldırılması sırasında alınan harç ve tahsil harcının ödenmesinin tek başına dosyayı kapatıp kapatmadığı haciz kaldırma rehberinde; alacaklıyla icra dışında yapılan taksit anlaşması ve haricen ödemenin İİK m. 71'e göre ispatı icra borcu taksitlendirme rehberinde anlatılmıştır.
Ödemenin ve dosya borcunun ispatı: İİK m. 71 belgesi, icra tutanağı ve bilirkişi hesabı
İlamsız takipte İİK m. 71/1'e göre borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun ve ferilerinin itfa edildiğini (ödendiğini) yahut alacaklının kendisine mühlet verdiğini noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat ederse takibin iptalini veya ertelenmesini her zaman icra mahkemesinden isteyebilir. Alacaklının ikrarıyla varlığı çekişmesiz hâle gelen haricen ödeme de hukuki sonuç doğurur; Daire bu durumda ödenen kısım için takibin kısmen iptalini istemiştir.16 İlamlı takipte ise icra emrinin tebliğinden sonraki devrede gerçekleşen itfaya dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir; bu istekler noterlikçe re'sen yapılmış veya onaylanmış belgeye ya da icra tutanağına dayanmalıdır (İİK m. 33/2).
İcra dairesinin kendi kayıtları da delildir. İİK m. 8/1'e göre icra ve iflas daireleri yaptıkları işlemler ile kendilerine yapılan talep ve beyanlar hakkında tutanak düzenler; m. 8/2'ye göre icra dairesinin kararları gerekçeli olarak tutanaklara yazılır; m. 8/4'e göre icra ve iflas dairelerinin tutanakları aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir ("hilafı sabit oluncaya kadar muteberdir").
Dosya borcu tartışmalıysa Yargıtay 12. Hukuk Dairesi hesabın Yargıtay denetimine elverişli bir bilirkişi raporuyla yapılmasını arar; TBK m. 100'deki mahsup kuralına uymayan rapora dayanan karar eksik inceleme sayılır.23 İlam bulunan takipte rapor ilamdaki faizi esas almak zorundadır; ilamı dikkate almadan yasal faiz uygulayan ve ödemeleri doğrudan toplam alacaktan düşen rapor hükme esas alınamaz.4
Kararlarda tarihlerin sırası belirleyici olmuştur: şikâyetin, dosya hesabının ve ödemenin hangi tarihte yapıldığı takip dosyasından tespit edilir. Daire, şikâyet tarihini, şikâyetten önce yapılan son dosya hesabının tarihini ve şikâyetten sonraki hesap ile ödemenin tarihini dosyadan karşılaştırmıştır.12 Takip sonuçlandıktan sonra açılan şikâyette de dosya borcunun hangi tarihte tamamen ödendiği takip dosyasının incelenmesiyle belirlenmiştir.9 Haricen tahsil beyanında ise beyanın verildiği gün borçlunun tahsil harcını dosyaya yatırdığı tespit edilmiştir.17
İcra dosyasını ve dosya hesabını kim görebilir: İİK m. 8, m. 8/a ve Avukatlık Kanunu m. 46
İİK m. 8/3'e göre ilgililer icra dairesinin tutanaklarını görebilir ve bunların örneğini alabilir. Madde "ilgililer" sözcüğünün kimleri kapsadığını ayrıca saymaz. Rehberde atıf yapılan Yargıtay kararları dosyayı kimin görebileceği konusuna değinmez.
İİK m. 8/a/1'e göre icra ve iflas dairelerince yapılacak her türlü iş ve işlemde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi kullanılır; her türlü veri, bilgi, belge ve karar bu sistem vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır. m. 8/a'ya 7155 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre alacaklı, bu sistem üzerinden ve ona entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını ücret karşılığında sorgulayabilir. Kanundaki ücret her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmaz, alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu ücret takip gideri olarak borçluya yüklenemez.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 46/2'ye göre avukat veya stajyer, vekâletname olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleyebilir ve bu inceleme isteğinin ilgililerce yerine getirilmesi zorunludur; ancak vekâletname ibraz etmeyen avukata dosyadaki kâğıt veya belgelerin örneği veya fotokopisi verilmez.
Bu maddeler bir ekranı, menüyü ya da sorgulama sayfasını tarif etmez; UYAP ve e-Devlet ekranlarındaki ifadeler kanunda tanımlı değildir. Kanunun karşılığı olan usul aşaması, tutanağın görülmesi ve örneğinin alınması (İİK m. 8/3), alacaklının sistem üzerinden sorgusu (m. 8/a) ve avukatın dosyayı incelemesidir (1136 sayılı Kanun m. 46/2).
Dosya hesabına ya da tahsil harcına ilişkin şikâyet istinaftan sonra Yargıtay aşamasına gelirse, dosyanın bulunduğu dairenin sırası ve ortalama bekleme süresi dosyamnezamandoner.com üzerinden izlenebilir.
İlgili mevzuat
TBK m. 100 — Kısmen ödemede
1. Kısmen ödemede
MADDE 100- Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise, kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Aksine anlaşma yapılamaz.
Alacaklı, alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya başka bir güvence almış ise, borçlu kısmen yaptığı ödemeyi, güvence altına alınan veya güvencesi daha iyi olan kısma mahsup etme hakkına sahip değildir.
Kaynak: Türk Borçlar Kanunu (6098)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 15 — Harçlar
Harçlar:
Madde 15 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)
İcra ve iflas harçlarını kanun tayin eder. Kanunda hilafı yazılı değilse, bütün harç ve masraflar borçluya ait olup neticede ayrıca hüküm ve takibe hacet kalmaksızın tahsil olunur.
İcra takiplerinde, müzahereti Adliye kararları takibe yetkili icra mahkemesi tarafından Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 465 ve müteakip maddelerine tevfikan ittihaz olunur.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 16 — Şikayet ve şartlar
Şikayet ve şartlar:
Madde 16 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)
Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 33 — İcranın geri bırakılması
İcranın geri bırakılması:
Madde 33 – (Değişik: 18/2/1965-538/17 md.)
İcra emrinin tebliği üzerine borçlu yedi gün içinde dilekçe ile icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığı veya imhal veya itfa edildiği itirazında bulunabilir. İtfa veya imhal iddiası yetkili mercilerce re’sen yapılmış veya usulüne göre tasdik edilmiş yahut icra dairesinde veya icra mahkemesinde veya mahkeme önünde ikrar olunmuş senetle tevsik edildiği takdirde icra geri bırakılır.
İcra emrinin tebliğinden sonraki devrede tahakkuk etmiş itfa, imhal, veya zamanaşımına dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir. Bunlardan itfa veya imhale dayanan istekler mutlaka noterlikçe re’sen yapılmış veya tasdik olunmuş belgelere veya icra zaptına istinat ettirilmelidir.
İcra mahkemesi, geri bırakılma talebini reddettiği takdirde borçlu ancak istinaf veya temyiz yoluna başvuru süresi içinde alacağı karşılıyacak nakit veya icra mahkemesince kabul edilecek taşınır rehin veya esham veya tahvilat veya taşınmaz rehni yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartiyle istinaf veya temyiz yoluna başvurabilir. Borçlunun yeter malı mahcuz ise veya borçlunun talebi üzerine istinaf veya temyiz yoluna başvuru süresi içinde yeter malı haczedilmişse bu fıkrada yazılı teminatı göstermeye lüzum yoktur.
Borçlu olmadığı parayı ödemek mecburiyetinde kalan borçlunun 72 nci madde mucibince istirdat davası açarak paranın geriye verilmesini istemek hakkı saklıdır.
İlamın zamanaşımına uğradığı iddiası:
Madde 33/a – (Ek: 18/2/1965-538/18 md.)
İlamın zamanaşımına uğradığı veya zamanaşımının kesildiği veya tatile uğradığı iddiaları icra mahkemesi tarafından resmi vesikalara müsteniden incelenerek icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir.
Alacaklı, icranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin kendisine tebliğinden sonra, zamanaşımının vakı olmadığını ispat sadedinde ve 7 gün içinde umumi mahkemelerde dava açabilir. Aksi takdirde icrası istenen ilamın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm teşkil eder.
İcranın devamına karar verilmesi halinde 33 üncü maddenin son fıkrası burada da uygulanır.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 71 — İcra mahkemesinin karariyle takibin talik veya iptali
İcra mahkemesinin karariyle takibin talik veya iptali:
Madde 71 – (Değişik: 18/2/1965-538/42 md.)
Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun ve ferilerinin itfa edildiğini yahut alacaklının kendisine bir mühlet verdiğini noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat ederse, takibin iptal veya talikini her zaman icra mahkemesinden istiyebilir.
Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürecek olursa, 33 a. Maddesi hükmü kıyasen uygulanır.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
Harçlar Kanunu m. 23 — İcra takibinden vazgeçme
İcra takibinden vazgeçme:
Madde 23 – Her ne sebep ve suretle olursa olsun, icra takibinden vazgeçildiğinin zabıtnameye yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Ancak haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse tahsil harcı tam olarak alınır.
Kaynak: Harçlar Kanunu (492)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 8 — Tutanaklar
Tutanaklar:
Madde 8 – (Değişik: 18/2/1965-538/4 md.)
İcra ve iflas daireleri yaptıkları muamelelerle kendilerine vakı talep ve beyanlar hakkında bir tutanak yaparlar. Sözlü itirazlar ile talep ve beyanların altları ilgililer ve icra memuru veya yardımcısı veya katibi tarafından imzalanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/2 md.) İcra ve iflas dairelerince verilen kararlar gerekçeli olarak tutanaklara yazılır.
İlgililer bu tutanakları görebilir ve bunların örneğini alabilir.
İcra ve iflas dairelerinin tutanakları, hilafı sabit oluncaya kadar muteberdir.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
İİK m. 8/a — Elektronik işlemler
Elektronik işlemler:
Madde 8/a – (Ek: 2/7/2012-6352/3 md.)
İcra ve iflas dairelerince yapılacak her türlü icra ve iflas iş ve işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi kullanılır; her türlü veri, bilgi, belge ve karar, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır.
Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir. Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı ispat gücünü haizdir. Güvenli elektronik imza, kanunlarda güvenli elektronik imza ile yapılamayacağı açıkça belirtilmiş olan işlemler dışında, elle atılan imza yerine kullanılabilir. Güvenli elektronik imzayla oluşturulan belge ve kararlarda, kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesi ve mühürleme işlemini öngören hükümler uygulanmaz.
Zorunlu nedenlerden dolayı fiziki olarak düzenlenen belge veya kararlar, yetkili kişilerce güvenli elektronik imzayla imzalanarak Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine aktarılır ve gerektiğinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla ilgili birimlere iletilir. Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere iletilen belge ve kararların asılları, gönderen icra ve iflas dairesinde saklanır, ayrıca fiziki olarak gönderilmez. Ancak, belge veya kararın aslının incelenmesinin zorunlu olduğu hâller saklıdır.
Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hâllerde, icra müdürü veya görevlendirdiği personel tarafından belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek, imzalanır ve mühürlenir.
Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.
(Ek fıkra:6/12/2018-7155/10 md.) Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir (…). Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Adalet Bakanlığı yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibi alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Adalet Bakanlığının belirleyeceği usule göre tahsil edilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez.
Elektronik işlemlerin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
1136 sayılı Kanun m. 46 — İşlerin stajiyer veya sekreterle takibi, dava dosyalarının incelenmesi ve dosyadan örnek alma
İşlerin stajiyer veya sekreterle takibi, dava dosyalarının incelenmesi ve dosyadan örnek alma:
Madde 46 – (Değişik: 2/5/2001 - 4667/32 md.)
Avukat, işlerini kendi sorumluluğu altındaki stajyeri veya yanında çalışan sekreteri eliyle de takip ettirebilir, fotokopi veya benzeri yollarla örnek aldırabilir. Avukatın onanmasını istemediği örnekler harca tâbi değildir.
Avukat veya stajyer, vekâletname olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleyebilir. Bu inceleme isteğinin ilgililerce yerine getirilmesi zorunludur. Vekâletname ibraz etmeyen avukata dosyadaki kâğıt veya belgelerin örneği veya fotokopisi verilmez.
Kaynak: Avukatlık Kanunu (1136)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 3 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Üçüncü kişinin icra dosyasına ödemesi borcu sona erdirir mi?Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2021/863 · K. 2022/1938 ·
İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte bakiye dosya borcunu bir üçüncü kişi icra dosyasına ödemiş ve alacaklıya halef olarak dosyada alacaklı sıfatı kazanmak istemişti; icra müdürlüğü talebi reddetmiş, ilk derece mahkemesi Özel Daire bozmasına direnmişti. Hukuk Genel Kurulu, icra dairesine ödemenin borçlu tarafından yapılabileceği gibi üçüncü kişi tarafından da yapılabileceğini, icra müdürlüğünün ödemenin sebebini sormak ve araştırmak zorunluluğu ve yetkisi bulunmadığını, İİK m. 9 uyarınca yapılan ödemeyle borçluların borçlarından kurtulduğunu ve dosyanın infaz edildiğini belirtti. Üçüncü kişinin halefiyet iddiaları genel mahkemede ileri sürülebilir; direnme kararı bozuldu.
Sonuç: Borcu dosyaya kim öderse ödesin dosya infaz edilir; ödeyen üçüncü kişinin halefiyet iddiası takip dosyasında değil genel mahkemede görülür.
2. Kısmi ödemeler önce faize ve masrafa mı düşülür?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/2159 · K. 2018/2921 ·
Ölen borçlunun mirasçıları, borcun alacaklıya ödendiğini ama ödemelerin dosyaya bildirilmediğini ileri sürerek takibin iptalini istemiş; icra mahkemesi bilirkişi raporuna göre şikâyeti kısmen kabul etmişti. Daire, TBK m. 100 (eski BK m. 84) uyarınca borçlu faiz ve masrafları ödemedikçe kısmi ödemelerin ana paradan mahsup edilemeyeceğini, bunun istek olmasa da icra dairesince re'sen dikkate alınacağını, kısmi ödemelerin önce faiz ve masraftan düşülüp kalanın asıl alacaktan indirileceğini ve her ödemede bakiyenin yeniden saptanacağını belirtti. Bu kurala uyulmadan dosya borcunu belirleyen rapora dayanan karar alacaklının temyizi üzerine bozuldu.
Sonuç: Dosya borcu hesaplanırken her kısmi ödeme önce faiz ve masrafa, kalanı ana paraya düşülür; icra dairesi bunu istek olmasa da uygular.
3. Mahsup kuralı eski Borçlar Kanunu döneminde de uygulanır mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2012/24315 · K. 2013/535 ·
Daire, 818 sayılı Borçlar Kanunu m. 84/1'e göre borçlunun faiz ve masrafları ödemedikçe kısmi ödemeleri ana paraya mahsup edemeyeceğini, kuralın takip talebinde istenmese de icra dairesince re'sen uygulanacağını belirtti. Mahkemenin, yapılan ödemeleri bu kurala göre değerlendiren ve denetime imkân veren bir bilirkişi raporu almadan eksik incelemeyle karar verdiği gerekçesiyle hüküm alacaklının temyizi üzerine bozuldu.
Sonuç: Kısmi ödemelerin önce faiz ve masrafa mahsubu eski Borçlar Kanunu döneminde de aynıydı; hesap denetime elverişli raporla yapılmalıdır.
4. İtirazın iptali ilamı varsa dosya hesabı neye göre yapılır?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/2187 · K. 2016/16013 ·
Borçlu, ödemelerine rağmen dosya hesabının fazla yapıldığını ileri sürerek hesabın yasal faizle yapılmasını ve fazla ödemenin iadesini istemiş, icra mahkemesi şikâyeti kabul etmişti. Daire, takip dosyasında itirazın iptaline ilişkin ilam bulunduğundan hesaplamanın bu ilama uygun yapılmasının zorunlu olduğunu, icra mahkemesinin hüküm kısmını yorumla değiştiremeyeceğini, İİK m. 71 kapsamındaki kısmi ödemelerin TBK m. 100'e göre önce faiz ve masraftan düşüleceğini belirtti. Takip sonrası için yasal faiz uygulayan ve ödemeleri doğrudan toplam alacaktan düşen rapora dayalı karar bozuldu.
Sonuç: İlam varsa dosya hesabı ilamdaki faizle yapılır; ödemeler toplam alacaktan değil önce faiz ve masraftan düşülür.
5. Kamulaştırmasız el atma ilamında ödeme nasıl mahsup edilir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/2405 · K. 2021/3515 ·
Kamulaştırmasız el atma tazminatına dayalı takipte borçlu idare dosya borcunu ödemiş, icra müdürlüğünün dosya hesabına alacaklı şikâyet etmişti; Dairenin önceki bozmasından sonra icra mahkemesi şikâyeti kısmen kabul etmişti. Daire borçlunun temyizini reddetti; alacaklının temyizi üzerine, dava tarihinden ilamın kesinleşmesine kadar yasal faiz, kesinleşmeden muhtıra tarihine kadar Anayasa m. 46/son'daki faizin uygulanacağını ve TBK m. 100 gereği yapılan ödemenin önce faiz ve masraflardan düşülerek bakiye dosya borcunun belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Kamulaştırmasız el atma ilamında kesinleşmeye kadar yasal faiz, sonrası için Anayasa m. 46/son faizi uygulanır; ödeme, ödeme tarihinde önce fer'i alacaklardan düşülerek bakiye bulunur.
6. Ödemeden sonra yapılan dosya hesabına alacaklının şikâyeti süreye tabi mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/5259 · K. 2019/204 ·
Borçlu idare dosya borcunu ödedikten sonra icra müdürlüğü dosya hesabı yapmış ve fazla ödeme olduğu gerekçesiyle bir tutarın borçluya iadesine karar vermişti; alacaklı vekâlet ücretinin ve faizin hatalı hesaplandığını ileri sürerek hesabın düzeltilmesini istemiş, icra mahkemesi şikâyeti yedi günlük süre geçtiği gerekçesiyle reddetmişti. Daire, ilamın hüküm kısmının aynen infazının zorunlu olduğunu, ilama aykırı taleplerin süresiz şikâyet konusu olduğunu, alacaklının talebinin ilama aykırılık iddiası niteliğinde bulunduğunu belirterek esasın incelenmesi için kararı bozdu.
Sonuç: Dosya hesabının ilama aykırı olduğu iddiası yedi günlük süreye bağlı değildir.
7. İcra emrinden sonra yapılan ödeme ve faize faizYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/6984 · K. 2021/8446 ·
Kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun m. 10 uyarınca işletilen faiz alacağının takibinde borçlu, hesapladığı tutarı yatırdığını belirterek takibin iptalini istemişti; Dairenin bozmasına uyan icra mahkemesi şikâyeti reddetmişti. Daire, bozmanın gereğinin yerine getirilmediğini, borçlunun icra emrinin tebliğinden 2 gün sonra yaptığı ödeme dikkate alınarak bakiye alacağın İİK m. 17/1'e uygun ve denetime elverişli bir hesapla belirlenmesi gerektiğini, faize faiz yürütülemeyeceğini ve bu fer'i faiz alacağında icra vekâlet ücreti ile tahsil harcının maktu alınacağını belirterek borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.
Sonuç: Bakiye borç, ödemenin yapıldığı tarih esas alınarak hesaplanır; faiz alacağına ayrıca faiz yürütülmez.
8. Bakiye dosya borcu (kapak) hesabına şikâyet süresiYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2017/3372 · K. 2017/9430 ·
Borçlu şirket, genel haciz yoluyla ilamsız takipte itirazın iptali ilamı ve ödemeler dikkate alınmadan yapıldığını ileri sürdüğü dosya kapak hesabını şikâyet etmiş; icra mahkemesi şikâyeti süresinde görmemiş ve karar Dairece onanmıştı. Daire, şikâyetin kural olarak yedi günlük süreye tabi olduğunu, ancak m. 16/2'deki hâller ile kamu düzenine aykırı işlemlerin istisna olduğunu; takibin kesinleşmesinden sonraki evrede yapılan bakiye dosya borcu hesabının emredici kuraldan kaynaklanan bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin olduğunu belirtti. Borçlunun karar düzeltme istemini kabul ederek onama kararını kaldırdı ve süreden ret kararını bozdu.
Sonuç: Daire bu dosyada, genel haciz yoluyla ilamsız takipte kesinleşmeden sonra yapılan bakiye dosya borcu hesabına şikâyeti İİK m. 16/2 uyarınca süreye tabi saymadı; bozma süre yönündendir.
9. Takip sonuçlandıktan sonra faiz şikâyeti yapılabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/5181 · K. 2019/622 ·
İlamlı takipte borçlu, dosya borcunu tamamen ödedikten yaklaşık 1,5 yıl sonra faizin fazla hesaplandığını ileri sürerek icra mahkemesine başvurmuş, mahkeme kapak hesabındaki alacağın bir kısmını iptal etmişti. Daire, ilama aykırılığa ilişkin şikâyetin m. 16/2 uyarınca süreye tabi olmadığını kabul etmekle birlikte, süreli de süresiz de şikâyetin ancak icra takibi sonuçlanıncaya, yani ilam infaz oluncaya kadar mümkün olduğunu ve takip sonuçlandıktan sonra o takibe ilişkin bir işleme karşı süresiz şikâyete başvurulamayacağını belirterek şikâyetin reddi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.
Sonuç: Borç tamamen ödenip takip infazla sonuçlandıktan sonra o takibin hesabına süresiz şikâyet de yapılamaz.
10. Şikâyet sürerken borcun ödenmesi faiz şikâyetini konusuz bırakır mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2019/12757 · K. 2019/16733 ·
Borçlu, fahiş faiz oranı üzerinden fazla hesaplanan işlemiş faizin iptalini istemişti; yargılama sürerken dosya borcu ödenmiş ve icra mahkemesi dosyanın infaz edildiği gerekçesiyle konusu kalmayan şikâyet hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmişti. Daire, şikâyetçi açıkça vazgeçmedikçe dosya borcunun ödenmiş olmasının işlemiş faiz miktarı ve oranına ilişkin şikâyetin incelenmesine engel olmadığını, her dava ve şikâyetin yapıldığı andaki şartlara göre değerlendirileceğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Şikâyetten vazgeçilmedikçe borcun sonradan ödenmesi faiz şikâyetini düşürmez.
11. Borç ödendi diye usulsüz tebligat şikâyeti incelenmez mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2019/4866 · K. 2019/5137 ·
Borçlu, ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiğini ileri sürerek öğrenme tarihinin tebliğ tarihi sayılmasını ve takibin durdurulmasını istemişti; dosya borcu ödenmiş ve icra mahkemesi dosyanın infaz edildiği gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmetmişti. Daire, şikâyetçi açıkça vazgeçmedikçe dosya borcunun ödenmiş olmasının usulsüz tebligata ilişkin şikâyetin incelenmesine engel olmadığını belirterek şikâyetin esasının incelenmesi için kararı bozdu.
Sonuç: Dosya borcunun ödenmiş olması, şikâyetten vazgeçilmedikçe usulsüz tebligat şikâyetinin esastan incelenmesini engellemez.
12. Cebri icra tehdidiyle ödeme dosya hesabı şikâyetini konusuz kılar mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/5688 · K. 2021/10950 ·
Kira alacağı takibinde borçlu, icra müdürlüğünün dosya hesabının hatalı olduğunu ileri sürerek şikâyet etmiş; ertesi gün yeni bir dosya hesabı yapılmış ve borçlu bu tutarı aynı gün ödemişti. İlk derece mahkemesi dosyanın infazen kapatıldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiş, bölge adliye mahkemesi borcun ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin ödendiği ve önceki hesapların hükümsüz kaldığı gerekçesiyle istinafı reddetmişti. Daire, her şikâyetin yapıldığı andaki şartlara göre değerlendirileceğini, şikâyetten sonra yeni dosya hesabı yapılmasının ve borcun şikâyetten açıkça vazgeçilmeksizin cebri icra tehdidi altında ödenmesinin şikâyeti konusuz kılmadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırdı ve ilk derece kararını bozdu.
Sonuç: Şikâyetten sonra yapılan yeni hesap ve icra baskısıyla yapılan ödeme, dosya hesabı şikâyetini düşürmez.
13. Haciz ihbarnamesiyle dosyaya gelen para iradi ödeme sayılır mı?Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2017/1859 · K. 2018/92 ·
Borçlu belediye, Defterdarlık emanet hesabındaki paylarına İİK m. 89/1 haciz ihbarnamesiyle haciz konduğunu ve bu paraların haczedilemeyeceğini ileri sürmüştü; para şikâyetten önce dosyaya aktarılıp alacaklıya ödenmiş, ilk derece mahkemesi dosyanın infaz edildiği gerekçesiyle şikâyeti reddetmiş ve Özel Daire bozmasına direnmişti. Hukuk Genel Kurulu, borçlu tarafından dosyaya yapılmış bir ödeme bulunmadığını, haciz ihbarnamesi üzerine üçüncü kişinin yatırdığı paranın alacaklıya ödenmesinin iradi nitelikte bir ödeme sayılamayacağını ve şikâyetten önce dosya borcunun bu yolla ödenmesinin haczedilmezlik şikâyetinin esasının incelenmesine engel olmadığını belirterek direnme kararını bozdu.
Sonuç: Haczedilen hesaptan dosyaya gelen parayla borcun kapanması, haczedilmezlik şikâyetinin incelenmesini engellemez.
14. Tahsil harcının sorumlusu kimdir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2015/2141 · K. 2015/12617 ·
Bankanın ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibinde ipotekli taşınmaz alacağa mahsuben bankaya ihale edilmiş, icra müdürlüğü ihale bedeli üzerinden tahsil harcı kesmiş; icra mahkemesi bankanın 5230 sayılı Kanun m. 11 uyarınca harçtan muaf olduğunu kabul etmişti. Daire, İİK m. 15 ve Harçlar Kanunu m. 28/b karşısında tahsil harcının sorumlusunun daima borçlu olduğunu, harcın ödenen paradan kesilmesinin bunu değiştirmediğini, alacaklının kesilen harç kadar takibe devam hakkı bulunduğunu ve 5230 sayılı Kanundaki muafiyetin tahsil harcını kapsamadığını belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Tahsil harcı ödenen paradan kesilse de borçluya aittir; alacaklı kesilen harç kadar takibe devam eder.
15. Bankaların kredi alacağı takibinde tahsil harcı istisnasıYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2012/19316 · K. 2012/36216 ·
Kredi sözleşmesinin teminatı olan ipoteğin paraya çevrilmesi takibinde ihale bedeli üzerinden tahsil harcı kesilmiş, icra mahkemesi bankanın harç şikâyetini kabul etmişti. Daire, harç ve giderlerin sonuçta haksız çıkan tarafa yükletildiğini, tahsil harcının sorumlusunun daima borçlu olduğunu, alacaklının kesilen harç kadar takibe devam hakkı bulunduğunu belirtti; Harçlar Kanunu m. 123/son'daki istisnanın bankaların kredi sözleşmesinden doğan alacaklarının tahsili için icra dairelerinde yaptıkları işlemlere uygulanamayacağını kabul ederek kararı bozdu.
Sonuç: Kredi alacağının icra yoluyla tahsilinde tahsil harcı alınır; harcın asıl sorumlusu borçludur.
16. Haricen ödeme, tahsil harcı ödenmeden hüküm doğurur mu?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2015/26660 · K. 2016/3536 ·
Faturaya dayalı ilamsız takipte borçlu, takip kesinleştikten sonra alacaklıyla yaptığı protokolle ibra edildiğini ileri sürerek takibin iptalini istemişti; protokolde borçlunun dosyayı resmen kapatmak isterse harici tahsil harçlarını ödeyeceği yazıyordu. İcra mahkemesi, alacaklının kabul ettiği ödemenin ancak tahsil harcı yatırılırsa hukuki sonuç doğuracağı gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti. Daire, tahsil harcının sorumlusunun borçlu olmasının, alacaklının ikrarıyla çekişmesiz hâle gelen haricen ödemenin hukuki sonuç doğurmayacağı anlamına gelmediğini belirterek kabul edilen tutar için İİK m. 71/1'e göre takibin kısmen iptali gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.
Sonuç: Alacaklının kabul ettiği haricen ödeme, tahsil harcı yatırılmamış olsa da borçtan düşülür.
17. Alacaklı vekili haricen tahsil beyanında bulunabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/25878 · K. 2017/16077 ·
Alacaklı vekili, borcun haricen ödendiğini bildirerek tahsil harcının borçludan alınmasını ve hacizlerin kaldırılmasını istemiş; icra müdürlüğü talebi reddetmiş, icra mahkemesi de vekâletnamede "haricen tahsilat hariç ... ahzu kabza" ibaresi bulunduğundan vekilin haricen tahsil yetkisi olmadığı gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti. Daire, bu ibarenin para alma yetkisini icra dosyaları ve mahkeme vezneleriyle sınırladığını, ama vekilin haricen tahsil beyanında bulunamayacağı sonucunu doğurmadığını; vekilin beyanı ve borçlunun beyan tarihi itibarıyla tahsil harcını yatırması karşısında şikâyetin kabulü gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Para alma yetkisi sınırlanmış vekil de borcun haricen tahsil edildiğini dosyaya bildirebilir.
18. Başka dosyaya haciz ihbarnamesiyle yapılan ödeme ve tahsil harcıYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/7488 · K. 2016/25933 ·
Takip borçlusu, takip alacaklısının borçlu olduğu başka bir icra dosyasından gelen İİK m. 89/1 haciz ihbarnamesi üzerine o dosyaya üçüncü kişi sıfatıyla ödeme yapmış ve bu ödemenin kendi takip dosyalarından mahsubunu istemişti; icra müdürlüğü önce tahsil harcının alınmasına karar vermiş, icra mahkemesi bu işlemi hatalı bulmuştu. Daire, borçlunun bu ödemeyle ödediği tutar kadar alacaklıya karşı sorumluluğunun sona erdiğini ve ödemenin takip dosyasından mahsubu için de Harçlar Kanunu m. 28/b uyarınca tahsil harcı alınması gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Başka dosyaya haciz ihbarnamesiyle yapılan ödeme borcu azaltır; mahsubu için tahsil harcı alınır.
19. Takipten feragat haricen tahsil karinesi midir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/13071 · K. 2019/16562 ·
Alacaklı, 2547 sayılı Kanun geçici m. 75 uyarınca üniversiteye ödeme başvurusu yapabilmek için asıl alacağı saklı kalmak kaydıyla takipten feragat etmiş; icra müdürlüğü feragat harcı ödenmesine karar vermiş, şikâyet ilk derece mahkemesince ve istinafta reddedilmişti. Daire, yerleşik uygulamasında feragatin alacağın haricen tahsiline karine sayıldığını ve harcın alacaklı tarafından ödendiğini aktardı; ancak bu feragatin tahsile dayalı olmayıp yasal zorunluluktan kaynaklandığını, bu nedenle feragat harcı alınmasına ilişkin işlemin hatalı olduğunu belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırdı ve ilk derece kararını bozdu.
Sonuç: Takipten feragat kural olarak haricen tahsil sayılır ve harcı alacaklı öder; kanun gereği yapılan feragat bunun istisnasıdır.
Sık sorulan sorular
İcra dosyası nasıl kapanır?
Takip konusu borç faiz, harç ve masraflarıyla birlikte icra dairesinin banka hesabına ödendiğinde dosya infaz edilmiş olur; İİK m. 9/1'e göre icra dairesine yapılacak her nakdî ödeme bu hesaba yapılır ve m. 15/1'e göre harç ve masraflar borçluya aittir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre ödemeyi bir üçüncü kişi de yapabilir ve bu ödemeyle borçlular borçtan kurtulur. Alacaklının takipten vazgeçmesi hâlinde alınacak harç Harçlar Kanunu m. 23'te düzenlenmiştir.
Kısmi ödeme yaptım, neden ana borç aynı oranda azalmadı?
TBK m. 100/1'e göre borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmi ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu hükmü, borçlu faiz ve masrafları ödemedikçe kısmi ödemelerin ana paradan düşülemeyeceği şeklinde uygular: her ödeme önce faiz ve masraftan, kalanı asıl alacaktan düşülür ve icra dairesi bunu istek olmasa da kendiliğinden dikkate alır.
Dosya hesabı yanlışsa ne yapılır, süresi ne kadardır?
İcra dairesinin dosya hesabına karşı İİK m. 16/1'e göre icra mahkemesine şikâyet edilir; süre işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, genel haciz yoluyla ilamsız bir takipte kesinleşmeden sonra yapılan bakiye dosya borcu hesabına şikâyeti m. 16/2 uyarınca süreye tabi saymamıştır; bozma süre yönündendir. Daire, ilamın hüküm kısmına aykırı hesaba karşı şikâyeti de m. 16/2 kapsamında görmüş ve süreye bağlı saymamıştır.
Şikâyet ettikten sonra borcu ödersem şikâyetim düşer mi?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre şikâyetçi açıkça şikâyetten vazgeçmedikçe dosya borcunun ödenmiş olması, faiz şikâyetinin ya da usulsüz tebligat şikâyetinin esastan incelenmesine engel değildir. Daire, borcun şikâyetten sonra yapılan yeni hesaba göre cebri icra tehdidi altında ödenmesinin de şikâyeti konusuz kılmadığını belirtmiştir.
Borç tamamen ödendikten sonra dosya hesabına itiraz edilebilir mi?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre süreli de süresiz de şikâyet ancak icra takibi sonuçlanıncaya, yani ilam infaz oluncaya kadar mümkündür; borç tamamen ödendikten yaklaşık bir buçuk yıl sonra yapılan faiz şikâyetinin reddedilmesi gerektiğine karar verilmiştir. Şikâyet ödemeden önce yapılmışsa sonuç farklıdır; şikâyetten vazgeçilmedikçe ödeme şikâyeti düşürmez.
Tahsil harcını kim öder?
İİK m. 15/1'e göre kanunda aksi yazılı değilse bütün harç ve masraflar borçluya aittir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre tahsil harcının sorumlusu daima borçludur; harç alacaklıya ödenen paradan kesilse bile borçlunun borcu kesilen harç kadar devam eder ve alacaklı bu miktar için takibe devam edebilir.
Alacaklıya elden ödedim; tahsil harcını yatırmazsam ödemem yok mu sayılır?
Hayır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, alacaklının kabul ettiği haricen ödemenin hukuki sonuç doğurmasının tahsil harcının ödenmesine bağlı olmadığını, protokolde dosyayı resmen kapatmak için harcın borçlu tarafından ödeneceği yazsa bile ödenen kısım için İİK m. 71/1'e göre takibin kısmen iptali gerektiğini kabul etmiştir. Ödemenin ispatı için ilamsız takipte m. 71/1 noterden onaylı ya da imzası ikrar edilmiş belge arar; ilamlı takipte icra emrinin tebliğinden sonraki ödeme için m. 33/2 noterlikçe re'sen yapılmış veya onaylanmış belge ya da icra tutanağı arar.
Alacaklı takipten vazgeçerse ya da feragat ederse harç ne olur?
Harçlar Kanunu m. 23'e göre icra takibinden vazgeçildiğinin tutanağa yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır; haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra vazgeçilirse harç tam alınır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, yerleşik uygulamasında feragatin haricen tahsile karine sayıldığını ve harcı alacaklının ödediğini aktarmış, kanunun ödeme için şart koştuğu feragatte ise harç alınamayacağını kabul etmiştir.
Başkası benim icra borcumu dosyaya ödeyebilir mi?
Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre icra dairesine ödeme borçlu tarafından yapılabileceği gibi üçüncü kişi tarafından da yapılabilir ve icra müdürlüğü ödemenin sebebini araştıramaz. Üçüncü kişinin İİK m. 9 uyarınca dosyaya yaptığı ödemeyle borçlular borçtan kurtulur; ödeyen kişinin alacaklıya halef olduğu iddiası takip dosyasında değil genel mahkemede ileri sürülür.
İcra dosyasını kim görebilir?
İİK m. 8/3'e göre ilgililer icra dairesinin tutanaklarını görebilir ve örneğini alabilir. Avukatlık Kanunu m. 46/2'ye göre avukat ya da stajyer vekâletname olmadan takip dosyasını inceleyebilir; ancak vekâletname ibraz etmeyen avukata dosyadaki belgelerin örneği veya fotokopisi verilmez. Kanun bu konuda bir ekran ya da sorgulama sayfası tarif etmez.
Alacaklının dosya sorgulama ücreti borca eklenir mi?
Hayır. İİK m. 8/a'ya 7155 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre alacaklı, dosya safahat bilgilerini ve borçlunun mal, hak veya alacağını ücret karşılığında sorgulayabilir; bir gün içinde aynı dosyada yapılan beş sorgudan ücret alınmaz ve bu ücret takip gideri olarak borçluya yüklenemez.
Dosyanın işlemden kaldırılması borcun bittiği anlamına gelir mi?
Hayır. İİK m. 78/4'e göre haciz talebi kanuni süre içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu süre içinde yenilenmezse dosya muameleden kaldırılır; m. 78/5'e göre alacaklının yenileme talebi borçluya tebliğ edilince yeniden haciz istenebilir. İİK m. 110'daki haczin kalkması da yalnız o mal üzerindeki haczi ilgilendirir. Bu iki durum borcun ödendiği anlamına gelmez.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası
Bu alandaki diğer rehberler
- İcra reddiyat: icra dosyasındaki paranın alacaklıya ödenmesi (İİK m. 9, 140, 361)
- Maaş haczi: dörtte bir sınırı, haciz sırası ve işverenin sorumluluğu (İİK m. 83, 355)
- Tek ev haczedilir mi? Meskeniyet şikâyeti ve hâline münasip ev (İİK m. 82/1-12)
- Miras payına haciz: borçlu mirasçının payı nasıl haczedilir ve satılır (İİK m. 94 ve m. 121)
- Tüketici hakem heyeti: 2026 parasal sınırı, başvuru, karar ve kararın uygulanması (6502 sayılı Kanun m. 68-70)
- Tüketici hakem heyeti kararına itiraz (6502 sayılı Kanun m. 70)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.