İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

İcra reddiyat: icra dosyasındaki paranın alacaklıya ödenmesi (İİK m. 9, 140, 361)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Reddiyat, icra dairesine yatırılan ya da haciz yoluyla tahsil edilen paranın alacaklıya ödenmesidir.
  • İcra ve İflas Kanunu'na göre ödeme, icra müdürünün bankaya verdiği talimatla alacaklının gösterdiği hesaba yapılır; talimat, paranın icra dairesi hesabına girmesinden sonra en geç üç iş günü içinde verilir.
  • Aynı para üzerinde birden çok haciz varsa ve para hepsine yetmiyorsa önce sıra cetveli yapılır.
  • Mahkemenin ödememe tedbiri ya da icranın geri bırakılması kararı varsa para alacaklıya verilmez.
  • Yanlış kişiye ya da fazla ödendiği hesapla anlaşılan para, ayrıca mahkeme kararı gerekmeden geri alınır.

Borçlunun icra dairesine yatırdığı, maaşından ya da banka hesabından kesilen veya hacizli malın satışından gelen para önce icra dairesinin banka hesabına girer; alacaklıya ödenmesi ayrı bir işlemdir ve uygulamada reddiyat diye anılır. Bu rehber paranın dosyaya girdiği andan alacaklının hesabına geçtiği ana kadarki aşamayı anlatır: icra müdürünün ödeme talimatı, borcun hangi anda sona erdiği, ödemeden kesilen tahsil harcı, paranın kime ödenebileceği, birden çok haciz varsa sıra cetveli, paranın ödenmesini engelleyen tedbir ve teminatlar ile yanlış ya da fazla ödenen paranın geri alınması.

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

Reddiyatla ilgili icra dairesi işlemlerine (paranın ödenmesi ya da ödenmemesi, sıra cetveli yapılmaması, harç kesintisi, geri alma muhtırası) karşı yol şikâyettir ve şikâyeti icra mahkemesi inceler.

Dayanak: İİK m. 4/1, m. 16/1

Yetkili mahkeme

Şikâyeti, işlemi yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi inceler: her icra mahkemesi hâkimi kendisine bağlanan icra ve iflas dairelerinin işlemlerine yönelik şikâyet ve itirazlara bakar.

Dayanak: İİK m. 4/1

Dava şartı

Reddiyat şikâyeti için arabuluculuk ya da ön başvuru şartı yoktur; şikâyet, icra dairesinin işlemine karşı doğrudan icra mahkemesine yapılır. Arabuluculuğu dava şartı yapan 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1 kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarını sayar; icra dairesinin işlemine karşı şikâyet bu listede yer almaz.

Dayanak: İİK m. 16/1; 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1

Süre ve zamanaşımı

Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı şikâyet ise her zaman yapılabilir. Gün olarak belirlenen sürede ilk gün hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen gün biter.

Dayanak: İİK m. 16/1, m. 16/2, m. 19

Yargılama usulü

Basit yargılama usulü; icra mahkemesine getirilen işler ivedi işlerdendir. Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi kararını, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde verir.

Dayanak: İİK m. 18/1, m. 18/3

Harç

İcra mahkemesine başvuruda maktu başvurma harcı; icra mahkemesinin nispi harca konu olmayan kararlarında maktu karar ve ilam harcı alınır.

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-1, A-III-2-a

Kanun yolu

İcra mahkemesi kararına karşı, ait olduğu alacak, hak veya malın değeri İİK m. 363/1'deki parasal sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf (m. 363/1'de sayılan bazı kararlar, örneğin icra dairesince hesaplanan vekâlet ücretine ve m. 36'ya göre icranın geri bırakılmasına ilişkin kararlar, değerine bakılmaksızın istinafa tabi değildir); bölge adliye mahkemesinin nihai kararına, değeri m. 364/1'deki sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz. Bu sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar esas alınır. İstinaf ve temyiz yoluna başvuru satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz.

Dayanak: İİK m. 363, m. 364, ek m. 1

Reddiyat nedir: İİK m. 9'a göre icra dosyasındaki para alacaklıya nasıl ve ne zaman ödenir?

Reddiyat, icra dairesinin hesabına giren paranın alacaklıya ödenmesidir; kelime kanunda geçmez, uygulamadaki adıdır. Kanundaki karşılığı İİK m. 9'dur. m. 9/1'e göre icra ve iflas dairelerine yapılacak her türlü nakdî ödeme, Adalet Bakanlığının uygun gördüğü bankalarda icra ve iflas dairesi adına açılan hesaba yapılır. Haciz sırasında borçlunun ya da üçüncü kişilerin ödemesiyle tahsil edilen para, en geç tahsilatı izleyen ilk iş günü çalışma saati sonuna kadar banka hesabına yatırılmak üzere icra veya mahkeme kasasında saklanır.

Paranın dosyadan çıkışı da aynı maddeye bağlıdır. m. 9/2'ye göre icra ve iflas dairelerince yapılması gereken her türlü nakdî ödeme, ilgilinin gösterdiği banka hesabına aktarılmak üzere icra müdürünün resen bankaya vereceği talimatla yapılır. Talimat, paranın icra ve iflas dairesi hesabına yatırılmasını izleyen en geç üç iş günü sonuna kadar verilir. Talimat resen, yani ilgilinin ayrıca istemesi beklenmeden verilir; ödeme ilgilinin gösterdiği banka hesabına yapılır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, borçlunun ister borcun tamamını ister bir kısmını yatırsın, bu ödemeleri alacaklının arzu ettiği zaman icra dairesinden alma hakkı bulunduğunu belirtmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2012/424)1 Üç iş günlük sürenin aşılması hâlinde hangi yolun izleneceğini m. 9 ayrıca düzenlemez. İİK m. 16/2 ise bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabileceğini öngörür; icra dairesinin ödeme yapmama, talimat vermeme ya da talebi sonuçsuz bırakma işlemlerine karşı izlenen yol icra mahkemesine şikâyettir (İİK m. 16/1).

Paranın alacaklıya geçmesini durduran ya da geciktiren hâller ayrı bölümlerde anlatılmıştır: aynı para üzerinde birden çok haciz bulunması (sıra cetveli), menfi tespit davasında ödememe tedbiri, ilamlı takipte icranın geri bırakılması için yatırılan teminat. Borçlunun borcu nasıl hesaplattığı ve dosyanın nasıl kapandığı bu rehberin konusu değildir; hacizlerin kaldırılması haciz kaldırma rehberinde anlatılmıştır.

İcra kasasına ödeme: borç ve faiz hangi anda sona erer?

Paranın alacaklının hesabına geçmesi birkaç gün sürebilir; borçlu bakımından belirleyici an bu değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, icra dairesine yatırılan para nedeniyle borçlunun hem alacaklıya hem de Devlete olan borcundan kurtulduğunu, borcun tamamı yatırılmamışsa yatırılan miktar kadar borcundan kurtulmuş olacağını ve icra kasasına ödeme yapıldığı anda borcun ortadan kalktığını açıklamıştır.1 Aynı kararda, takip konusu borcun icra dairesine ödendiği tarihten itibaren borçlunun faiz borcundan da kurtulacağı belirtilmiştir; Kurul bu sonucu o tarihte yürürlükte olan Borçlar Kanunu'nun ilgili hükmüne dayandırmıştır.1

Hukuk Genel Kurulu'na göre alacaklının alacağını mutlaka borçlunun ödemesi gerekmez; üçüncü kişiler de icra dairesine başvurarak borçlunun borcunu ödeyebilir ve icra müdürlüğü ödenmek istenen borcu kabul etmek zorundadır.1

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlunun dosya borcunu ödemekle o miktar kadar borcundan kurtulacağını vurgulamış; alacaklı adına dosyadan parayı çeken avukatın vekâletnamesinin ahzu kabz (tahsil edip alma) yetkisini içerip içermediğini ya da yetkinin o dosyayı kapsayıp kapsamadığını şikâyet yoluyla ileri sürmekte borçlunun hukuki yararı bulunmadığına karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2014/9621)2 Vekilin yetkisizliğini kimin ileri sürebileceği aşağıdaki "kime ödenir" bölümünde anlatılmıştır.

Reddiyatta tahsil harcı kesintisi: Harçlar Kanunu m. 28/b ve İİK m. 15

Alacaklının hesabına geçen tutar, dosyaya giren tutardan çoğu zaman azdır; aradaki farkın başlıcası icra tahsil harcıdır. Harçlar Kanunu m. 28/b'ye göre icra takiplerinde tahsil harcı alacağın ödenmesi sırasında ödenir ve harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar. İİK m. 15/1'e göre ise kanunda aksi yazılı değilse bütün harç ve masraflar borçluya aittir ve sonunda ayrıca hüküm ve takibe gerek kalmadan tahsil edilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu iki hükmü birlikte yorumlamıştır: icra dairesinin kasasına giren para ister borçlunun ya da üçüncü kişinin rızasıyla yatırılmış olsun ister haczedilen mallardan gelsin, kaynağına bakılmaksızın alacaklıya yapılan ödeme oranında ve harcın tamamı tahsil edilinceye kadar harç alınması gerekir.1 Kurul'a göre talimat yoluyla başka bir icra dairesince tahsil edilen paralar, esas takibin yapıldığı icra dairesine aynen ve hiçbir kesinti yapılmadan gönderilir; harç ve masraf hesabını esas takibi yürüten icra dairesi yapar.1

Harcın alacaklıya ödenen paradan kesilmesi, harcın alacaklıya ait olduğu anlamına gelmez. Hukuk Genel Kurulu, gerçekte borçluya ait olan tahsil harcının Harçlar Kanunu m. 28/b çerçevesinde alacaklıdan alınmasını, bu miktarın sonunda borçludan alınıp alacaklıya ödenmesine imkân veren düzenlemeler karşısında hukuka aykırı bulmamıştır.1 Kesilen harç yüzünden alacağının tamamına kavuşamayan alacaklı, borçlunun malvarlığı üzerinde takibe devam ederek alacağını eksiksiz tahsil etme imkânına her zaman sahiptir.1 Aynı kararda, tüketici kredisi alacağı için takip yapan bankanın Harçlar Kanunu m. 123'ün son fıkrasındaki istisnadan yararlanamayacağı ve harç kesintisinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.1

Harcın yanlış hesaplanması da şikâyet konusudur. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, reddiyat makbuzunda tahsil harcı ve cezaevi harcının yanlış hesaplanarak fazla kesildiği bir olayda şikâyetin kısmen kabul edilip fazla alınan harçların alacaklıya iadesine karar verilmesi gerektiğini belirterek şikâyeti tümden reddeden kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2012/22367)3 Kararda geçen harç oranları 2012 yılındaki ödemeye aittir; harcın bugünkü oranı Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı tarifeden okunur.

Para kime ödenir: ahzu kabz yetkisi, eski vekil ve temlik alan alacaklı

İİK m. 9/2'ye göre ödeme, ilgilinin gösterdiği banka hesabına yapılır. Alacaklı takibi bir avukatla yürütüyorsa para çoğu zaman vekilin hesabına ödenir; bu durumda vekâletnamedeki yetkinin kapsamı önem kazanır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, vekâletnamesinde ahzu kabz (paranın tahsil edilip alınması) yetkisi bulunmayan vekile icra müdürlüğünce yapılan ödemenin, ilamda hüküm altına alınan vekâlet ücreti ve yargılama gideri de dahil olmak üzere, alacaklıya yapılmış bir ödeme sayılamayacağına ve alacaklının şikâyetinin kabul edilmesi gerektiğine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2011/1076)4 Karar, 2005 tarihli bir vekâletname hakkında ve o dönemde uygulanan HUMK m. 63'e dayanarak verilmiştir. Yürürlükteki HMK m. 74, açıkça yetki verilmemişse vekilin yapamayacağı işleri sayar; bu listede "haczi kaldıramaz" ibaresi vardır, "kabz" ayrıca sayılmaz. HMK döneminde verilmiş bir vekâletnamede ahzu kabz yetkisi bulunmamasının sonucunu ele alan bir karar bu rehberdeki kararlar arasında yoktur; bu nedenle karar, verildiği dönemin hükmüyle birlikte okunmalıdır.

Yetkisizliği kimin ileri sürebileceği de belirlidir: yukarıda anlatıldığı gibi, parayı çeken avukatın yetkisini şikâyet yoluyla tartışmakta borçlunun hukuki yararı yoktur; ödemeyle borçlu o miktar borcundan kurtulur.2 Yukarıdaki kararda yetkisiz vekile yapılan ödemeyi şikâyet konusu yapan da alacaklıydı.

Vekilin kendi alacağı ise dosyadaki paradan karşılanamaz. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, alacaklının eski vekilinin, müvekkiliyle aralarındaki sözleşmeden doğduğunu iddia ettiği ve miktarı taraflar arasında belirginleşmemiş vekâlet ücretini ve yaptığı masrafları takip dosyasından kendisine ödetmesini usulsüz bulmuştur; dayanak ilamdaki ve icra dairesince belirlenen vekâlet ücretleri zaten bu vekile ödenmişti. (Yargıtay 12. HD, E. 2008/5991)5 Daireye göre vekil bu paraları müvekkili adına değil, müvekkilinde var olduğunu iddia ettiği kendi alacağı için çekmişti; ilk derece mahkemesinin "vekâletnamede ahzu kabz yetkisi var" gerekçesiyle verdiği ret kararı bu nedenle bozulmuştur.5 İcra takibindeki vekâlet ücretinin İİK m. 138/3'e göre hesaplanması icra takibinde avukatlık ücreti rehberinde anlatılmıştır.

Alacak takip sırasında başkasına devredilmişse (temlik), temlikname dosyaya sunulduktan sonra giren paranın kime ödeneceği sorunu doğar. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, temlikname takip dosyasına sunulup icra müdürlüğünce temlik alanın alacaklı olarak kabulüne karar verildikten sonra dosyaya giren paraların reddiyat makbuzlarıyla yanlışlıkla temlik edenin vekiline ödendiği bir olayda İİK m. 361'in uygulanabileceğini ve temliknamenin dosyaya sunulduğu tarihten sonra yapılan ödemelerin temlik alana iadesi gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/2891)6 İcra müdürlüğünün "dosyaya tahsilat gelirse ödeme değerlendirilir" yönündeki kararlarına karşı şikâyeti reddeden bölge adliye mahkemesi kararı bu gerekçeyle bozulmuştur.6 Paranın vekilden mi temlik edenin kendisinden mi geri alınacağı kararda ayrıca tartışılmamıştır.

Birden çok haciz varsa: sıra cetveli yapılmasının şartları (İİK m. 100, 138, 140)

Dosyaya giren para üzerinde başka alacaklıların da haczi varsa para doğrudan takip alacaklısına ödenmez. İİK m. 140/1'e göre satış tutarı bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemeye yetmezse icra dairesi alacaklıların bir sıra cetvelini yapar; alacaklılar m. 140/2'ye göre iflas hâlinde girecekleri sıraya kabul edilir ve ilk üç sıraya kayıt için m. 140/3'e göre muteber tarih haciz talebi tarihidir. Hangi alacaklıların ilk hacze aynı derecede katılacağını İİK m. 100 düzenler.

Paylaştırma da kanuna bağlıdır. İİK m. 138/1'e göre hacizli mallar tamamen satıldığında bedelleri ilgililere hisselerine göre paylaştırılır; bir kısmı satıldığında gerekirse bedel hisseleri oranında ilgililere avans olarak dağıtılır. m. 138/2'ye göre haciz, paraya çevirme ve paylaştırma gibi bütün alacaklıları ilgilendiren masraflar önce satış tutarından alınır; artan para, takip masrafları ve işlemiş faizler dahil olmak üzere alacaklar oranında paylaştırılır. m. 138/4'e göre geçici (muvakkat) hacizler için ayrılan hisseler, durum anlaşılıncaya kadar sağlam bir bankaya yatırılır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi sıra cetvelinin şartlarını şöyle belirlemiştir: 1) sıra cetvelini düzenleme yetkisi ilk haczi koyan icra dairesine aittir; (Yargıtay 12. HD, E. 2019/2746)7 haciz talimatla uygulanmışsa sıra cetvelini esas icra dairesi düzenler. (Yargıtay 12. HD, E. 2015/16690)8 2) Borçluya ait para ya da satılan malın tutarı vezneye girinceye kadar birden fazla alacaklı haciz koymuşsa derece kararı yapılması gerekir ve bunun için mutlaka satış sonucu para elde edilmiş olması zorunlu değildir.8 3) Haciz müzekkeresi ya da haciz ihbarnamesiyle konulan hacizde ilgili kurumdan dosyaya henüz para gelmemişse sıra cetveli yapılamaz; para gelmiş ve üzerinde birden fazla haciz varsa icra müdürlüğü sıra cetveli düzenlemekten kaçınamaz.7

Sıra cetveli yapılmaması, süreye bağlı olmayan bir şikâyet konusudur. Daire'ye göre sıra cetveli yapılmaması bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkindir ve İİK m. 16'ya göre süresiz şikâyete tabidir.7 Şikâyeti takip dosyasının tarafı olmayan alacaklı da yapabilir: aynı alacak üzerine başka bir dosyadan haciz koyan üçüncü kişinin, haciz alacaklısı olması nedeniyle aktif husumet ehliyeti, sıra cetveli düzenlenmesini istemekte de hukuki yararı vardır; çünkü hacze katılan alacaklılar sıra cetveli yapılmadan cetvele itiraz ya da şikâyet niteliğinde başvuruda bulunamaz. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/1224)9 Borçlunun kurumdaki alacaklarına konulan hacizlerde para bir dosyaya ödenmişse de icra müdürlüğünce sıra cetveli düzenlenmesi zorunludur.9

Sıra cetveli yapılmadan yapılan ödeme hukuka aykırıdır. Ortaklığın giderilmesi yoluyla satılan taşınmazdan borçlunun payına düşen ve hacizlerin tamamını karşılamayan bedelin, sıra cetveli yapılmadan doğrudan diğer haciz alacaklısı vergi dairesine ödenmesi yasal bulunmamış; Daire, şikâyetin "sıra cetveli yapılmadan ödeme yapılması" işlemine yönelik şikâyet olarak nitelendirilip sıra cetveli yapılmasının emredilmesi gerektiğine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/22211)10

Alacağın öncelikli (rüçhanlı) olup olmadığı ise cetvel yapılmadan tartışılmaz. Daire, vergi alacağı için rüçhan iddia eden şikâyetçinin iddiasının sıra cetveli yapıldıktan sonra itiraz hâlinde tartışılacak bir husus olduğunu belirtmiş; icra mahkemesinin şikâyetçinin alacağının satış bedelinden öncelikle ödenmesine karar vermesini talep aşımı saymıştır.8 Alacaklıların itirazlarını ileri sürebilmesi için önce sıra cetveli yapılması gerekir.7

Para neden ödenmez: menfi tespit tedbiri (İİK m. 72/3) ve icranın geri bırakılması teminatı (İİK m. 36)

İİK m. 72/3'e göre icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbirle takibin durdurulmasına karar verilemez; ancak borçlu, gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında mahkemeden icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir. Davanın kendisi, teminat ve kötü niyet tazminatı menfi tespit ve istirdat davası rehberinde anlatılmıştır; burada tedbirin dosyadaki paraya etkisi ele alınır.

Tedbir yalnız lehine verildiği borçlu için sonuç doğurur. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, menfi tespit davasında verilen tedbir kararının kimin hakkında verilmişse yalnız onun için hüküm doğuracağını, hakkında tedbir kararı verilmeyen diğer borçluların yatırdığı paraların dosya alacağının blokesinde dikkate alınamayacağını belirtmiş; paranın hangi borçlu tarafından yatırıldığı belirlenmeden verilen kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/9310)11 Aynı kararda, lehine tedbir kararı verilen borçlunun talep tarihi itibarıyla dosya alacağının tamamını icra kasasına yatırması hâlinde o borçlu hakkında takibe devam edilemeyeceği de açıklanmıştır.11

Daire başka bir kararında, borçlunun mahkemece belirlenen teminattan ayrı olarak talep anına kadar ferileriyle hesaplanan dosya borcunun tamamını nakit olarak depo etmesi ya da bu miktarda muteber ve kesin banka teminat mektubu sunması hâlinde alacaklının takibe devam edemeyeceğine karar vermiştir; tamamı karşılayan teminat mektubunu reddedip m. 72/3'teki "para" kavramını dar yorumlamak doğru bulunmamış, hacizlerin kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2014/27191)12

Borçlunun, tedbire aykırı olarak alacaklı vekiline reddiyat yapıldığını ileri sürdüğü bir olayda ilk derece mahkemesi reddiyat işlemini iptal etmiş; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu kısmı korumuş, ancak borçlu yalnız reddiyat işleminin kaldırılmasını istediği hâlde mahkemenin ödenen paranın İİK m. 361'e göre faiziyle geri alınmasına da hükmetmesini HMK m. 26/1'e aykırı talep aşımı saymış ve o cümleyi karardan çıkararak kararı düzelterek onamıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/12353)13

İlamlı takipte ilamı istinaf ya da temyiz eden borçlu, İİK m. 36/1'e göre hükmolunan parayı resmî bir mercie depo ederse ya da kanunda sayılan teminatlardan birini gösterirse, icranın geri bırakılması için takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden karar alması amacıyla icra müdürü kendisine uygun bir süre verir. m. 36/6'ya göre bölge adliye mahkemesince başvurunun kesin olarak esastan reddine karar verilmesi veya Yargıtayca hükmün onanması hâlinde, alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın teminata konu para alacaklıya ödenir. 7343 sayılı Kanunla 2021'de eklenen cümleye göre bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararına karşı temyiz yolu açıksa, temyiz yoluna başvurma süresinin dolmasına kadar icranın geri bırakılması kararının etkisi devam eder; ilam alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 36'nın bu eklemeden önceki metnini uyguladığı bir kararında, bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararına karşı temyiz yolu açık olup temyize başvurulmuşsa teminata konu paranın ancak Yargıtayca kararın onanması durumunda alacaklıya ödeneceğini belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/8725)14 Olayda teminatla ilgili karar verildiğinde borçlunun temyiz süresi henüz dolmamıştı; Daire, bölge adliye mahkemesinin borçlunun teminatın ödenmesine yönelik şikâyeti hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermemesini isabetsiz bularak kararı bozmuştur.14 Temyiz süresi içinde temyize başvurulması hâlinde etkinin sürüp sürmediğini yürürlükteki ek cümle açıkça söylemez; bu noktayı 2021 sonrası metinle çözen bir Yargıtay kararı bu rehberdeki kararlar arasında yoktur.

Daire daha eski bir kararında şu olayı incelemiştir: borçluya verilen ek süre içinde icranın geri bırakılmasına karar verilmiş, karar sunulunca icra müdürlüğü takibi durdurmuş ve nakit teminatın alacaklıya ödenmesine ilişkin önceki kararını uygulamamıştı. Daire bu işlemi hukuka uygun bulmuştur: icra müdürlüğü kendi kararından vazgeçemez ise de şikâyet konusu işlemin icra mahkemesince denetlenmesi gerekir ve geri bırakma kararı varken ilamın icrası esas hakkındaki temyiz incelemesi sonuçlanıncaya kadar geri bırakılmalıdır. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/2590)15 O olayda geri bırakma kararını Yargıtay vermişti; bugün m. 36/1'e göre bu karar takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden alınır.

Yanlış ya da fazla ödenen paranın iadesi: İİK m. 361, m. 40/2 ve m. 72/5

İİK m. 361'e göre icra dairelerince borçludan fazla para tahsil edilerek alacaklıya verildiği ya da yanlışlıkla bir tarafa para ödendiği hesap sonucunda anlaşılırsa, verilen para ayrıca hükme gerek kalmaksızın o kimseden geri alınır. Aşağıdaki kararlardaki olaylarda geri alma, icra müdürlüğünün parayı alan kişiye gönderdiği muhtırayla istenmiş ve şikâyet bu muhtıraya karşı yapılmıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2021/12945)16

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne göre m. 361, ilamlı ya da ilamsız bütün takiplerde, her ne sebeple olursa olsun borçludan fazla para tahsil edilen ya da yanlış kişiye ödeme yapılan durumlarda uygulanan özel bir hükümdür ve uygulanabilmesi için icra dairesince yanlışlıkla ödenen bir para bulunmalıdır.16 Takip sonradan iptal edildi diye, ödeme tarihindeki duruma uygun yapılmış bir ödeme hükümsüz olmaz; bu durumda m. 361'in uygulama yeri yoktur ve paranın geri istenmesi genel mahkemelerde açılacak istirdat davasında tartışılır.16 Daire, aksi kabulün her iptal kararından sonra ödenen paraların iadesinin istenmesine ve icra dosyalarının hiç infaz edilememesine yol açacağını belirtmiş, alacaklılara gönderilen muhtıranın iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.16

Temlikten sonra yanlış kişiye yapılan reddiyat ise m. 361'in tipik örneğidir: temlik alanın alacaklı olarak kabulünden sonra temlik edenin vekiline ödenen paralar bakımından madde uygulanabilir durumdadır ve bu ödemelerin temlik alana iadesi gerekir.6 Mahkeme, istenmemişse m. 361'e göre iadeye kendiliğinden hükmedemez; reddiyatın kaldırılmasını isteyen borçlunun talebi aşılarak paranın faiziyle geri alınmasına karar verilmesi HMK m. 26/1'e aykırı bulunmuştur.13

İlamlı takipte ilamın sonradan ortadan kalkması ayrı bir hükme bağlıdır. İİK m. 40/1'e göre bir ilamın bölge adliye mahkemesince kaldırılması veya temyizen bozulması icra işlemlerini olduğu yerde durdurur. m. 40/2'ye göre ilam icra edildikten sonra kaldırılır, yeniden esas hakkında karar verilir ya da bozulur ve aleyhine takip yapılan kişinin hiç veya o kadar borcu olmadığı kesin bir ilamla anlaşılırsa, ayrıca hükme gerek kalmaksızın icra tamamen veya kısmen eski hâline iade edilir; m. 40/3'e göre üçüncü kişilerin iyi niyetle kazandıkları haklar saklıdır. Bölge adliye mahkemesi, borçlunun hiç veya o kadar borcu olmadığına ilişkin kesinleşmiş bir ilam bulunmadığı gerekçesiyle, borçlunun dosyaya yaptığı bütün ödemelerin iadesi istemini m. 40'a dayanarak reddetmiş; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu kısmı yerinde bulmuştur.14

Menfi tespit davası borçlu lehine sonuçlanırsa İİK m. 72/5'e göre takip derhal durur ve ilamın kesinleşmesi üzerine ayrıca hükme gerek kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hâle iade edilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, kesinleşen menfi tespit ilamından doğan iade alacağını temlik alan kişinin, bu miktarın alacaklıdan alınıp kendisine ödenmesini istemekte haklı olduğunu; icra müdürlüğünün iade edilecek kişi üzerinde hacizler varsa bunları da dikkate alarak ödeme yapacağını belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2014/22100)17 Aynı kararda faiz başlangıcı da belirlenmiştir: iade borçlusu muhtıra tebliğ edilip temerrüde düşürülmeden faizden sorumlu tutulamaz; alacaklıya ödenen paraya ödeme tarihinden değil, iade için gönderilen muhtıra tarihinden itibaren faiz yürütülür.17

m. 361 başvurusu için ayrı bir süre ve m. 361'e göre geri alınan paraya faiz işletilip işletilmeyeceği bu rehberdeki kararlarda ele alınmamıştır; faiz başlangıcına ilişkin yukarıdaki kural m. 72/5 iadesi bağlamında verilmiştir.

Reddiyat şikâyetinde ispat: makbuz, vekâletname, temlikname ve tahsilat kaydı

Reddiyat uyuşmazlıklarında ispat çoğunlukla icra dosyasındaki belgelerle yapılır. İİK m. 18/3'e göre icra mahkemesi, şikâyet konusu işlemi yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder. Yargıtay kararlarında incelenen belgeler şunlardır:

1) Reddiyat makbuzu: fazla harç kesintisi makbuzdaki kesinti tutarlarının ödenen paraya göre yeniden hesaplanmasıyla ortaya konmuştur.3 Temlik olayında hangi paranın hangi tarihte, hangi makbuzla kime ödendiği makbuzlardan tespit edilmiştir.6

2) Vekâletname: ödemeyi alan vekilin ahzu kabz yetkisi vekâletnamenin incelenmesiyle belirlenmiştir.4

3) Temlikname ve icra müdürlüğünün kabul kararı: temliknamenin dosyaya sunulduğu tarih ve temlik alanın alacaklı olarak kabul edildiği karar, hangi ödemelerin temlik alana ait olduğunu belirlemiştir.6

4) Paranın kim tarafından yatırıldığı: menfi tespit tedbiri yalnız bir borçlu lehine verilmişse paranın icra veznesine hangi borçlu ya da borçlular tarafından yatırıldığının belirlenmesi gerekir.11

5) Tahsilat kaydı ve haciz sırası: sıra cetveli şikâyetinde Daire, kurumdan gönderilen paranın dosyaya şikâyetten önce gelip gelmediğini ve para üzerinde birden fazla haciz bulunup bulunmadığını belirleyerek sonuca ulaşmıştır.7

6) Hesap: menfi tespit ilamına göre iadesi gereken miktar, gerektiğinde bilirkişi aracılığıyla tespit edilmelidir.17

Şikâyet hakkında verilen karar kanun yolunda Yargıtay aşamasına gelirse, dosyanın sırasını dosyamnezamandoner.com üzerinden izlemek mümkündür.

İlgili mevzuat

İİK m. 9 — Paranın ödenmesi ve değerli eşyanın muhafazası

Paranın ödenmesi ve değerli eşyanın muhafazası:

Madde 9 – (Değişik: 2/7/2012-6352/4 md.)

İcra ve iflas dairelerine yapılacak her türlü nakdî ödeme, Adalet Bakanlığı tarafından uygun görülecek bankalarda icra ve iflas dairesi adına açılan hesaba yapılır. Haciz sırasında, borçlu veya üçüncü kişiler tarafından yapılan ödeme nedeniyle tahsil edilen paralar, en geç tahsilatın yapıldığı günü takip eden ilk iş günü çalışma saati sonuna kadar banka hesabına yatırılmak üzere icra veya mahkeme kasalarında muhafaza edilir.

İcra ve iflas dairelerince yapılması gereken her türlü nakdî ödeme, ilgilisinin gösterdiği banka hesabına aktarılmak üzere, icra müdürü tarafından resen bankaya verilecek talimat gereği yapılır. Talimat, paranın icra ve iflas dairesi hesabına yatırılmasını takip eden en geç üç iş günü sonuna kadar verilir.

İcra ve iflas daireleri aldıkları kıymetli evrak ve değerli şeyleri kasalarında, zorunlu hâllerde ise kiralanacak banka kasalarında muhafaza ederler.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 140 — Sıra cetveli

Sıra cetveli:

Madde 140 – Satış tutarı bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemiye yetmezse icra dairesi alacaklıların bir sıra cetvelini yapar.

Alacaklılar 206 ncı madde mucibince iflas halinde hangi sıraya girmeleri lazım geliyorsa o sıraya kabul olunurlar.

Bununla beraber ilk üç sıraya kayıt için muteber olan tarih haciz talebi tarihidir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 361 — Fazla verilen paranın geri alınması

Fazla verilen paranın geri alınması:

Madde 361 – İcra dairelerince borçludan fazla para tahsil olunarak alacaklıya verildiği yahut yanlışlıkla bir tarafa para tediye olunduğu hesap neticesinde anlaşılırsa verilen para ayrıca hükme hacet kalmaksızın o kimseden geri alınır.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 40 — İcranın iadesi

İcranın iadesi:

Madde 40 – (Değişik birinci fıkra: 2/3/2005-5311/7 md.) Bir ilâmın bölge adliye mahkemesince kaldırılması veya temyizen bozulması icra muamelelerini olduğu yerde durdurur.

(Değişik ikinci fıkra: 2/3/2005-5311/7 md.) Bir ilâm hükmü icra edildikten sonra bölge adliye mahkemesince kaldırılır veya yeniden esas hakkında karar verilir ya da Yargıtayca bozulup da aleyhine icra takibi yapılmış olan kimsenin hiç veya o kadar borcu olmadığı kesin bir ilâmla tahakkuk ederse, ayrıca hükme hacet kalmaksızın icra tamamen veya kısmen eski hâline iade olunur.

Ancak üçüncü şahısların hüsnü niyetle kazandıkları haklara halel gelmez.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 36 — İcranın geri bırakılması için verilecek süre

İcranın geri bırakılması için verilecek süre

Madde 36 – (Değişik: 2/3/2005 – 5311/5 md.)

İlâma karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut hükmolunan para veya eşya kıymetinde icra mahkemesi tarafından kabul edilecek taşınır rehni veya esham veya tahvilât veya taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti gösterirse veya borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malı mahcuz ise icranın geri bırakılması için takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden karar alınmak üzere icra müdürü tarafından kendisine uygun bir süre verilir. Bu süre ancak zorunluluk hâlinde uzatılabilir.

Borçlu, Devlet veya adlî yardımdan yararlanan bir kimse ise teminat gösterme zorunluluğu yoktur.

(Değişik üçüncü fıkra:24/11/2021-7343/5 md.) Ücreti ilgililer tarafından verilirse icra mahkemesince icranın geri bırakılması hakkındaki karar, hükmü veren mahkemeye ve icra dairesine en uygun vasıtalarla bildirilir.

Nafaka hükümlerinde böyle bir süre verilemez.

Bölge adliye mahkemesince başvurunun haklı görülmesi hâlinde teminatın geri verilip verilmeyeceğine karar verilir. Yargıtayca hükmün bozulması hâlinde borçlunun başvurusu üzerine, bozmanın mahiyetine göre teminatın geri verilip verilmeyeceğine bozma sonrası esası inceleyecek mahkemece kesin olarak karar verilir.

Bölge adliye mahkemesince başvurunun kesin olarak esastan reddine karar verilmesi veya Yargıtayca hükmün onanması hâlinde alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın teminata konu olan para alacaklıya ödenir. Mal ve haklar ise, malın türüne göre icra dairesince paraya çevrilir. (Ek cümle:24/11/2021-7343/5 md.) Bölge adliye mahkemesinin başvurunun esastan reddine ilişkin kararına karşı temyiz yolunun açık olması hâlinde, temyiz yoluna başvurma süresinin dolmasına kadar icranın geri bırakılması kararının etkisi devam eder. İlâm alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 16 — Şikayet ve şartlar

Şikayet ve şartlar:

Madde 16 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)

Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.

Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.

Yargıtay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. İcra kasasına ödeme borcu hangi anda sona erdirir; reddiyatta tahsil harcı kimden ve nasıl kesilir?Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2012/424 · K. 2012/708 ·

    İpoteğin paraya çevrilmesi takibinde ipotekli taşınmazı alacağına mahsuben satın alan banka, kendisinden kesilen icra tahsil harcının iptalini ve iadesini istemişti. Hukuk Genel Kurulu, icra dairesine yatırılan para nedeniyle borçlunun hem alacaklıya hem Devlete olan borcundan kurtulduğunu, icra kasasına ödeme yapıldığı anda borcun ortadan kalktığını ve ödeme tarihinden itibaren faiz borcunun da sona erdiğini açıkladı. Tahsil harcının, paranın kaynağına bakılmaksızın alacaklıya yapılan her ödeme oranında alınacağını, gerçekte borçluya ait olan harcın alacaklıdan alınmasının hukuka aykırı olmadığını ve alacaklının kesilen harç kadar takibe devam edebileceğini belirtti. Bankanın tüketici kredisi takibinde Harçlar Kanunu m. 123'ün son fıkrasındaki istisnadan yararlanamayacağı sonucuna vararak direnme kararını onadı.

    Sonuç: Borç, para icra kasasına yatırıldığı anda o miktar kadar sona erer; tahsil harcı alacaklıya yapılan her ödemeden kesilir ve sonunda borçluya yüklenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Borçlu, parayı çeken avukatın ahzu kabz yetkisini şikâyet yoluyla tartışabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2014/9621 · K. 2014/12197 ·

    Borçlu, icra dosyasından tahsilat yapan avukatın yetkisi bulunmadığını ileri sürerek işlemin iptalini istemiş, icra mahkemesi şikâyeti kabul etmişti. Daire, borçlunun dosya borcunu ödemekle o miktar kadar borcundan kurtulacağını, alacaklı adına parayı çeken avukatın vekâletnamesinin ahzu kabz yetkisini içerip içermediğini ya da yetkinin o dosyayı kapsayıp kapsamadığını şikâyet yoluyla ileri sürmekte borçlunun hukuki yararı bulunmadığını belirterek kararı alacaklının temyizi üzerine bozdu.

    Sonuç: Ödeyen borçlu o miktar borcundan kurtulur; vekilin yetkisizliğini borçlu ileri süremez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Reddiyat makbuzunda fazla kesilen harç geri alınabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2012/22367 · K. 2012/40089 ·

    Alacaklı, kendisine yapılan ödemeden kesilen tahsil harcı ve cezaevi harcının fazla alındığını ileri sürerek icra müdürlüğü işleminin iptalini istemişti. Daire, reddiyat makbuzunu inceleyerek alacaklıya ödenmesine karar verilen tutar üzerinden hesaplanması gereken harçlardan daha fazlasının kesildiğini tespit etti; şikâyetin kısmen kabulüyle fazla alınan harçların alacaklıya iadesine karar verilmesi gerekirken şikâyetin tümden reddini isabetsiz bularak kararı bozdu.

    Sonuç: Reddiyatta yanlış hesaplanıp fazla kesilen harç, şikâyet üzerine alacaklıya iade edilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Vekâletnamesinde ahzu kabz yetkisi olmayan vekile yapılan ödeme alacaklıya yapılmış sayılır mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2011/1076 · K. 2011/17188 ·

    Alacaklı, icra müdürlüğünün ahzu kabz yetkisi olmayan vekiline ödeme yaptığını ileri sürerek şikâyette bulunmuş; icra mahkemesi, takip konusu alacağın ilamdaki vekâlet ücreti ve yargılama gideri olduğunu, bunları vekilin özel yetki olmadan alabileceğini kabul ederek şikâyeti reddetmişti. Daire, 2005 tarihli vekâletnamede ahzu kabz yetkisinin bulunmadığını, HUMK m. 63'ün ilamda hüküm altına alınan vekâlet ücreti ve yargılama giderini de kapsadığını, yetkisi bulunmayan vekile yapılan ödemenin alacaklıya yapılmış bir ödeme olarak kabul edilemeyeceğini belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: HUMK döneminde, vekâletnamesinde ahzu kabz yetkisi olmayan vekile yapılan ödeme alacaklıya yapılmış sayılmadı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Eski vekil, sözleşmeden doğan ücretini icra dosyasındaki paradan kendisine ödetebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2008/5991 · K. 2008/8316 ·

    Alacaklının eski vekili, müvekkiliyle aralarındaki sözleşmeye göre doğduğunu ileri sürdüğü vekâlet ücretini ve yaptığı masrafları takip dosyasında tahsil edilen paradan kendisine ödetmiş; icra mahkemesi, vekâletnamede ahzu kabz yetkisi bulunduğu gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti. Daire, vekilin parayı müvekkili adına değil kendi alacağı için çektiğini, sözleşmedeki ücretin miktarının taraflar arasında belirginleşmediğini ve ilamdaki ile icra dairesince belirlenen vekâlet ücretlerinin zaten bu vekile ödendiğini belirterek bu paraların takip dosyasındaki alacaktan ödenemeyeceği sonucuyla kararı bozdu.

    Sonuç: Ahzu kabz yetkisi, vekilin kendi ücret alacağını dosyadaki paradan almasına imkân vermez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Temlikten sonra temlik edenin vekiline yanlışlıkla yapılan reddiyat İİK m. 361 ile geri alınır mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/2891 · K. 2025/4312 ·

    İlama dayalı takipte alacağın bir kısmı temlik edilmiş, temlikname dosyaya sunulmuş ve icra müdürlüğü temlik alanı alacaklı olarak kabul etmişti. Bundan sonra dosyaya giren paralar reddiyat makbuzlarıyla temlik edenin vekiline ödendi. Temlik alanın paranın iadesi için muhtıra istemesi üzerine icra müdürlüğü "tahsilat gelirse ödeme değerlendirilir" yönünde kararlar verdi ve bölge adliye mahkemesi bu kararlara karşı şikâyeti reddetti. Daire, ödemelerin sehven temlik edenin vekiline yapıldığını, İİK m. 361'in somut olaya uygulanabilir durumda olduğunu ve temliknamenin dosyaya sunulduğu tarihten sonra yapılan ödemelerin temlik alana iadesi gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını bozdu.

    Sonuç: Temlik dosyaya sunulup kabul edildikten sonra eski alacaklının vekiline yapılan ödeme yanlış ödemedir ve m. 361 ile geri alınır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Aynı para üzerinde birden çok haciz varsa sıra cetveli zorunlu mudur; yapılmaması süreye bağlı mıdır?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2019/2746 · K. 2019/3085 ·

    Bir kurumun borçluya ödeyeceği para üzerinde birden çok haciz bulunuyordu; para bir dosyaya gönderilmişti. Başka bir dosyadan haciz koyan şikâyetçi, paranın kendi dosyasına gönderilmesi gerektiğini ileri sürmüş; talebi icra müdürlüğünce, şikâyeti ilk derece ve bölge adliye mahkemesince reddedilmişti. Daire, sıra cetvelini düzenleme yetkisinin ilk haczi koyan icra dairesine ait olduğunu, sıra cetveli yapılmamasının bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin olup İİK m. 16'ya göre süresiz şikâyete tabi olduğunu, kurumdan para gelmeden sıra cetveli yapılamayacağını ama para gelmişse icra müdürlüğünün sıra cetveli düzenlemekten kaçınamayacağını belirtti. Rüçhan iddialarının cetvel yapıldıktan sonra itirazda tartışılacağını vurgulayarak bölge adliye mahkemesi kararını bozdu.

    Sonuç: Dosyaya gelen para üzerinde birden çok haciz varsa sıra cetveli yapılır; yapılmaması her zaman şikâyet edilebilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Satış bedeli hacizleri karşılamıyorsa icra müdürlüğü sıra cetvelinden kaçınabilir mi; mahkeme doğrudan öncelikli ödemeye karar verebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2015/16690 · K. 2015/22565 ·

    Hacizli aracın ihale bedelinin takip alacaklısına ödenmesine karşı, aracın aynından doğan vergi alacağının rüçhanlı olduğunu ileri süren şikâyetçi sıra cetveli düzenlenmesini istemiş; icra mahkemesi şikâyeti kabul edip satış bedelinden önce şikâyetçinin alacağının ödenmesine karar vermişti. Daire, sıra cetvelini ilk haczi koyan icra dairesinin, haciz talimatla uygulanmışsa esas icra dairesinin düzenleyeceğini, derece kararı için mutlaka satış sonucu para elde edilmesinin zorunlu olmadığını, rüçhan iddiasının cetvel yapıldıktan sonra itirazda tartışılacağını belirtti. Mahkemenin sıra cetveli yapılmasını emretmesi gerekirken talebi aşarak öncelikli ödemeye hükmetmesini isabetsiz bularak kararı bozdu.

    Sonuç: Birden çok haciz varsa önce sıra cetveli yapılır; öncelik iddiası cetvele itirazda tartışılır, mahkeme doğrudan ödeme sırası belirlemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Takip dosyasının tarafı olmayan haciz alacaklısı sıra cetveli isteyebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/1224 · K. 2023/7968 ·

    Borçlunun Sosyal Güvenlik Kurumundaki alacaklarına birden çok dosyadan haciz konulmuş, kurumun gönderdiği paranın bir kısmı dosya alacaklısına ödenmişti. Başka bir dosyadan haciz koyan şikâyetçinin sıra cetveli talebi icra müdürlüğünce reddedilmiş, şikâyeti ilk derece ve bölge adliye mahkemesince reddedilmişti. Daire, şikâyetçinin icra dosyasının tarafı olmasa da haciz alacaklısı olması nedeniyle aktif husumet ehliyeti bulunduğunu, hacze katılan alacaklıların sıra cetveli yapılmadan itiraz ya da şikâyette bulunamayacakları için sıra cetveli istemekte hukuki yararları olduğunu ve sıra cetveli düzenlenmesinin zorunlu olduğunu belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırdı, ilk derece kararını bozdu.

    Sonuç: Aynı paraya başka dosyadan haciz koyan alacaklı da sıra cetveli yapılmasını isteyebilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Sıra cetveli yapılmadan satış bedeli diğer haciz alacaklısına ödenebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/22211 · K. 2016/24229 ·

    Ortaklığın giderilmesi yoluyla satılan taşınmazdan borçlunun payına düşen ve taşınmaz üzerindeki haciz alacaklarının tamamını karşılamayan bedel, sıra cetveli yapılmadan diğer haciz alacaklısı vergi dairesine ödenmişti. Daire, icra müdürlüğünce sıra cetveli yapılıp kesinleşecek cetvelin sonucuna göre işlem yapılması gerekirken paranın doğrudan vergi dairesine ödenmesinin yasal olmadığını, alacaklının iddialarının cetvele itiraz hâlinde inceleneceğini belirtti. Hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu (HMK m. 33) vurgulayarak başvurunun sıra cetveli yapılmadan ödeme yapılması işlemine yönelik şikâyet olarak kabul edilip sıra cetveli yapılmasının emredilmesi gerektiği sonucuyla kararı bozdu.

    Sonuç: Bedel hacizleri karşılamıyorsa para, sıra cetveli yapılmadan hiçbir haciz alacaklısına ödenemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Menfi tespit davasındaki ödememe tedbiri, davayı açmayan diğer borçluların yatırdığı parayı da kapsar mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/9310 · K. 2018/5140 ·

    Birden çok borçlu bulunan takipte borçlulardan biri menfi tespit davası açmış ve İİK m. 72/3'e göre paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir almıştı. Alacaklı, davayı açmayan borçluların yatırdığı paranın kendisine ödenmesini istemiş, talebi reddedilmiş ve şikâyeti de reddedilmişti. Daire, tedbir kararının kimin hakkında verilmişse yalnız onun için hüküm doğuracağını, hakkında tedbir verilmeyen diğer borçluların yatırdığı paraların dosya alacağının blokesinde dikkate alınamayacağını belirtti; paranın hangi borçlu tarafından yatırıldığı belirlenmeden verilen kararı, karar düzeltme istemini kabul edip önceki onama kararını kaldırarak bozdu.

    Sonuç: Ödememe tedbiri yalnız lehine verilen borçlunun yatırdığı parayı bloke eder.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Tedbir varken borçlu dosya borcunun tamamını teminat mektubuyla karşılarsa takibe devam edilebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2014/27191 · K. 2015/1569 ·

    Menfi tespit davasında paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir alan borçlu, tedbir teminatından ayrı olarak kalan dosya borcunun tamamını karşılayan banka teminat mektubunu dosyaya sunup hacizlerin kaldırılmasını istemiş; icra müdürlüğü ve icra mahkemesi talebi reddetmişti. Daire, borçlunun mahkemece belirlenen teminattan ayrı olarak ferileriyle hesaplanan dosya borcunun tamamını nakit olarak depo etmesi ya da bu miktarda muteber ve kesin banka teminat mektubu sunması hâlinde alacaklının takibe devam edemeyeceğini, m. 72/3'teki para kavramının dar yorumlanmasının doğru olmadığını belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: Tedbir varken dosya borcunun tamamı nakit ya da kesin teminat mektubuyla karşılanırsa takibe devam edilemez ve hacizler kaldırılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Tedbire aykırı reddiyat iptal edildiğinde mahkeme istenmeden İİK m. 361 iadesine de hükmedebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/12353 · K. 2016/17137 ·

    Menfi tespit davasında paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir bulunduğu hâlde alacaklı vekiline reddiyat yapılmış; borçlu reddiyat işleminin kaldırılmasını istemiş, icra mahkemesi reddiyatı iptal etmiş ve ayrıca ödenen paranın İİK m. 361'e göre faiziyle geri alınarak dava sonuna kadar saklanmasına karar vermişti. Daire, alacaklının diğer temyiz itirazlarını yerinde görmedi; borçlunun talebi reddiyatın kaldırılmasından ibaret olduğundan mahkemenin reddiyatın iptaliyle yetinmesi gerektiğini, iadeye de hükmetmesinin HMK m. 26/1'e aykırı talep aşımı olduğunu belirterek o cümleyi karardan çıkardı ve kararı düzelterek onadı.

    Sonuç: Reddiyatın iptali istenmişse mahkeme, istenmeyen m. 361 iadesine kendiliğinden hükmedemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. İcranın geri bırakılması için yatırılan teminat, temyiz süresi dolmadan alacaklıya ödenebilir mi; kesin ilam yokken bütün ödemelerin iadesi istenebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/8725 · K. 2023/1736 ·

    İlamı istinaf eden borçlu belediye için bölge adliye mahkemesi temyiz süresinin sonuna kadar icranın geri bırakılmasına karar vermiş, sonra istinaf başvurusunu temyiz yolu açık olmak üzere esastan reddetmişti; teminatla ilgili karar verildiğinde borçlunun temyiz süresi henüz dolmamıştı. Daire, m. 36'nın 7343 sayılı Kanundan önceki metnini aktararak, esastan ret kararına karşı temyiz yolu açık olup temyize başvurulmuşsa teminata konu paranın ancak Yargıtayca kararın onanması durumunda alacaklıya ödeneceğini açıkladı. Borçlunun dosyaya yaptığı bütün ödemelerin iadesi talebinin reddini yerinde buldu; ancak teminatın alacaklıya ödenmesine yönelik şikâyet hakkında olumlu ya da olumsuz karar verilmemesini isabetsiz bularak bölge adliye mahkemesi kararını bozdu.

    Sonuç: Teminatın alacaklıya ödenmesine yönelik şikâyet ayrıca karara bağlanmalıdır; bölge adliye mahkemesinin, kesinleşmiş ilam bulunmadığı gerekçesiyle bütün ödemelerin iadesi istemini reddetmesi yerinde görüldü.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. İcranın geri bırakılması kararı sunulunca icra müdürlüğü teminatın alacaklıya ödenmesi kararını uygulamayabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/2590 · K. 2018/4635 ·

    İlamlı takipte borçluya icranın geri bırakılması kararı getirmesi için süre ve ek süre verilmiş, icra müdürlüğü önce nakit teminatın alacaklıya ödenmesine karar vermişti. Ek süre içinde verilen icranın geri bırakılması kararı sunulunca icra müdürlüğü takibi durdurdu ve önceki kararını uygulamadı; icra mahkemesi, müdürlüğün kendi kararından dönemeyeceği gerekçesiyle alacaklının şikâyetini kabul etti. Daire, icra müdürlüğü kendi kararından vazgeçemez ise de işlemin icra mahkemesince denetlenmesi gerektiğini, geri bırakma kararı üzerine ilamın icrasının esas hakkındaki temyiz incelemesi sonuçlanıncaya kadar geri bırakılacağını belirterek müdürlük işlemini hukuka uygun buldu ve kararı bozdu. O tarihte geri bırakma kararını Yargıtay veriyordu.

    Sonuç: Geçerli bir icranın geri bırakılması kararı varken teminat alacaklıya ödenmez; müdürlüğün önceki ödeme kararı uygulanmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. Takip sonradan iptal edilirse alacaklıya ödenmiş para İİK m. 361 ile geri alınabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/12945 · K. 2022/5931 ·

    Borçlu banka ilamlı takip dosyasına ödeme yapmış, takip sonradan icra mahkemesince iptal edilmiş ve icra müdürlüğü borçlunun talebiyle ödenen paranın İİK m. 361'e göre iadesi için alacaklılara muhtıra göndermişti; ilk derece ve bölge adliye mahkemesi muhtıranın iptali istemini reddetti. Daire, m. 361'in her ne sebeple olursa olsun borçludan fazla para tahsil edilen ya da yanlış kişiye ödeme yapılan durumlarda uygulanan özel bir hüküm olduğunu ve yanlışlıkla ödenen bir para bulunmasını gerektirdiğini belirtti. Ödeme tarihindeki duruma uygun yapılmış ödemeyi takibin sonradan iptalinin hükümsüz kılmayacağını, istemin genel mahkemede açılacak istirdat davasında tartışılması gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırdı ve ilk derece kararını bozdu.

    Sonuç: Takibin sonradan iptali, o güne kadar usulüne uygun yapılmış ödemeyi m. 361 kapsamına sokmaz; iade istirdat davasıyla istenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 17. Menfi tespit ilamından doğan iade alacağı temlik edilebilir mi; iadesi gereken paraya hangi tarihten faiz işler?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2014/22100 · K. 2014/29118 ·

    Kesinleşen menfi tespit ilamıyla borçluların bir miktar borçlu olmadıkları tespit edilmiş, borçlulardan biri bu ilamdan doğan iade alacağını üçüncü bir kişiye temlik etmişti. Temlik alanın talebiyle icra müdürlüğü, ödeme tarihlerinden itibaren faiz işletilerek hesaplanan tutar için alacaklının mirasçılarına muhtıra gönderdi. Daire, temlik alanın iade alacağının alacaklıdan alınıp kendisine ödenmesini istemekte haklı olduğunu, icra müdürlüğünün iade edilecek kişi üzerindeki hacizleri de dikkate alarak ödeme yapacağını belirtti; iade borçlusunun muhtıra tebliğ edilip temerrüde düşürülmeden faizden sorumlu tutulamayacağını, faizin ödeme tarihinden değil muhtıra tarihinden yürütülmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: Menfi tespit ilamıyla doğan iade alacağına ödeme tarihinden değil, iade muhtırası tarihinden faiz işler.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

İcra reddiyat ne demek?

Reddiyat, icra dairesinin banka hesabına giren paranın alacaklıya ödenmesidir. Kelime kanunda geçmez; kanundaki karşılığı İİK m. 9'dur. Bu maddeye göre icra dairesinin yapacağı her ödeme, ilgilinin gösterdiği banka hesabına aktarılmak üzere icra müdürünün kendiliğinden bankaya vereceği talimatla yapılır.

İcra dosyasına yatan para alacaklının hesabına kaç günde geçer?

İİK m. 9/2'ye göre icra müdürü ödeme talimatını, paranın icra dairesi hesabına yatırılmasını izleyen en geç üç iş günü sonuna kadar bankaya verir. Ödeme, alacaklının ya da vekilinin gösterdiği banka hesabına yapılır. Aynı para üzerinde birden çok haciz bulunması, menfi tespit davasında ödememe tedbiri ya da icranın geri bırakılması kararı ödemenin zamanını etkiler.

Borçlu icra dairesine ödeme yaptığında borç hemen biter mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre icra kasasına ödeme yapıldığı anda borç, yatırılan miktar kadar ortadan kalkar ve borçlu o tarihten itibaren faiz borcundan da kurtulur. Paranın alacaklının hesabına geçtiği gün beklenmez. Borcun tamamı yatırılmamışsa borçlu yalnız yatırdığı miktar kadar borcundan kurtulur.

Reddiyatta alacaklıya ödenen paradan neden kesinti yapılır?

Harçlar Kanunu m. 28/b'ye göre icra tahsil harcı alacağın ödenmesi sırasında alınır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, harcın paranın kaynağına bakılmaksızın alacaklıya yapılan her ödeme oranında kesileceğini, bu harcın gerçekte borçluya ait olduğunu ve alacaklının kesilen harç kadar takibe devam edebileceğini belirtmiştir. Harç yanlış hesaplanıp fazla kesilmişse fazlası şikâyet üzerine alacaklıya iade edilir.

Vekâletnamede ahzu kabz yetkisi yoksa avukata ödeme yapılabilir mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, HMK'dan önceki dönemde uygulanan HUMK m. 63'e dayanarak, vekâletnamesinde ahzu kabz yetkisi bulunmayan vekile yapılan ödemenin alacaklıya yapılmış sayılmayacağına karar vermiştir. Yürürlükteki HMK m. 74'ün özel yetki listesinde kabz ayrıca sayılmaz; bu dönemle ilgili bir karar bu rehberde yer almaz. Borçlu ise, ödemekle borcundan kurtulduğu için vekilin yetkisizliğini şikâyet yoluyla ileri süremez.

Birden çok haciz varsa para kime ödenir?

İİK m. 140'a göre para bütün alacakları ödemeye yetmiyorsa icra dairesi önce sıra cetveli yapar ve para bu cetvele göre paylaştırılır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne göre cetveli ilk haczi koyan icra dairesi düzenler, para dosyaya geldiyse icra müdürlüğü cetvel yapmaktan kaçınamaz ve sıra cetveli yapılmadan paranın haciz alacaklılarından birine ödenmesi hukuka aykırıdır.

Sıra cetveli yapılmamasına karşı şikâyet süresi var mı?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne göre sıra cetveli yapılmaması bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkindir ve İİK m. 16/2'ye göre süresiz şikâyete tabidir. Aynı paraya başka bir dosyadan haciz koyan alacaklı da, takip dosyasının tarafı olmasa bile, sıra cetveli yapılmasını isteyebilir. Cetvel yapıldıktan sonra öncelik iddiaları cetvele itirazda tartışılır.

Menfi tespit davası açılınca dosyadaki para alacaklıya ödenir mi?

İİK m. 72/3'e göre takipten sonra açılan menfi tespit davasında borçlu, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat göstererek icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini mahkemeden isteyebilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne göre bu tedbir yalnız lehine verilen borçlu için sonuç doğurur; tedbir lehine olmayan diğer borçluların yatırdığı para bloke edilemez. Davanın kendisi menfi tespit ve istirdat davası rehberinde anlatılmıştır.

İcranın geri bırakılması için yatırılan teminat ne zaman alacaklıya ödenir?

İİK m. 36/6'ya göre bölge adliye mahkemesince başvurunun kesin olarak esastan reddine karar verilmesi veya Yargıtayca hükmün onanması hâlinde, alacaklının istemi üzerine teminata konu para alacaklıya ödenir. Bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararına karşı temyiz yolu açıksa, temyiz yoluna başvurma süresinin dolmasına kadar icranın geri bırakılması kararının etkisi devam eder.

Yanlış kişiye ya da fazla ödenen para nasıl geri alınır?

İİK m. 361'e göre borçludan fazla tahsil edilip alacaklıya verildiği ya da yanlışlıkla bir tarafa ödendiği hesapla anlaşılan para, ayrıca mahkeme kararı gerekmeden o kişiden geri alınır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, temlikten sonra eski alacaklının vekiline yapılan ödemelerin bu yolla temlik alana iade edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Takip sonradan iptal edilmişse, o güne kadar usulüne uygun yapılmış ödeme bu madde kapsamında değildir; iade istirdat davasıyla istenir.

Menfi tespit davası kazanılınca ödenen para faiziyle mi geri alınır?

İİK m. 72/5'e göre menfi tespit ilamının kesinleşmesiyle icra ayrıca hükme gerek kalmadan eski hâle iade edilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne göre iade borçlusu, iade için gönderilen muhtıra tebliğ edilip temerrüde düşürülmeden faizden sorumlu tutulamaz; faiz ödeme tarihinden değil muhtıra tarihinden işletilir. Aynı karara göre iade alacağı başkasına temlik edilebilir ve temlik alan paranın kendisine ödenmesini isteyebilir.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.