İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Tek ev haczedilir mi? Meskeniyet şikâyeti ve hâline münasip ev (İİK m. 82/1-12)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • İcra ve İflas Kanunu, borçlunun hâline uygun evinin haczedilemeyeceğini söyler; Yargıtay'a göre uygunluk, borçlunun haciz anındaki sosyal durumuna ve ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
  • Evin değeri uygun bir evin değerinden fazlaysa ev satılır ve uygun ev alınacak para borçluya bırakılır; değilse haciz kaldırılır.
  • Borçlu bu korumayı, hacizden haberdar olduğu tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyetle ileri sürer.
  • Evini konut, esnaf ya da zirai kredi dışında bir borca teminat olarak ipotek ettiren ve bu borcu haciz tarihinde ödenmemiş olan borçlu, Yargıtay'a göre bu korumadan önceden vazgeçmiş sayılır.

İcra takibinde borçlunun oturduğu eve haciz konulduğunda ilk soru, tek evin haczedilip haczedilemeyeceğidir. Bu sayfa, İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 82/1-12'deki "hâline münasip ev" korumasını, uygulamada meskeniyet şikâyeti ya da meskeniyet iddiası denen başvuruyu, evin değeri ile borçluya uygun evin değerinin nasıl karşılaştırıldığını, şikâyet süresini ve evde ipotek bulunmasının sonucunu Yargıtay kararlarıyla anlatır. Haciz anı ve ev eşyası haciz geldi rehberinde, haczin diğer kaldırılma yolları haciz kaldırma rehberinde, eşin konumu eşin borcu yüzünden haciz rehberinde ele alınmıştır.

İlgili rehberler: Haciz kaldırma (haciz fekki): borç ödenince ya da takip düşünce haciz nasıl kalkar?Haciz geldi: haciz memuru eve ya da işyerine gelince ne olur, neler haczedilemez (İİK m. 79-85)Eşin borcundan dolayı haciz gelir mi? Evdeki eşya, aile konutu şerhi ve eşin şikâyet hakkı (İİK m. 97/a, TMK m. 194)Haciz şerhi nedir? Tapudaki haciz şerhinin ve ipoteğin kaldırılmasıİhalenin feshi: şikâyet hakkı, süre, fesih sebepleri ve para cezası

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

Meskeniyet iddiası, icra dairesinin haciz işlemine karşı şikâyet yoluyla ileri sürülür ve şikâyeti icra mahkemesi inceler. Haczi talep edilen malın haczinin caiz olup olmadığını icra memuru değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.

Dayanak: İİK m. 4/1, m. 16/1, m. 82 son fıkra

Yetkili mahkeme

Şikâyeti, haczi uygulayan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi inceler: her icra mahkemesi hâkimi kendisine bağlanan icra ve iflas dairelerinin işlemlerine yönelik şikâyet ve itirazlara bakar.

Dayanak: İİK m. 4/1

Dava şartı

Kanunda meskeniyet şikâyeti için arabuluculuk ya da ön başvuru şartı yoktur; şikâyet, icra dairesinin işlemine karşı doğrudan icra mahkemesine yapılır. Arabuluculuğu dava şartı yapan 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1 kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarını sayar; icra dairesinin işlemine karşı şikâyet bu listede yer almaz.

Dayanak: İİK m. 16/1; 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1

Süre ve zamanaşımı

Şikâyet, haciz işleminin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Gün olarak belirlenen sürede ilk gün hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen gün biter. Haciz sırasında hazır bulunmayan borçlu, haciz tutanağını incelemek için üç gün içinde icra dairesine davet edilir.

Dayanak: İİK m. 16/1, m. 19, m. 103

Yargılama usulü

Basit yargılama usulü; icra mahkemesine getirilen işler ivedi işlerdendir. Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi kararını, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde verir.

Dayanak: İİK m. 18/1, m. 18/3

Harç

İcra mahkemesine başvuruda maktu başvurma harcı; icra mahkemesinin nispi harca konu olmayan kararlarında maktu karar ve ilam harcı alınır.

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-1, A-III-2-a

Kanun yolu

İcra mahkemesi kararına karşı, ait olduğu alacak, hak veya malın değeri İİK m. 363/1'deki parasal sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf; bölge adliye mahkemesinin nihai kararına, değeri m. 364/1'deki sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz. Bu sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar esas alınır. İstinaf ve temyiz yoluna başvuru satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz.

Dayanak: İİK m. 363, m. 364, ek m. 1

İİK m. 82/1-12 borçlunun evini nasıl korur: hâline münasip ev ölçütü

İİK m. 82/1, bazı mal ve hakların haczolunamayacağını sayar; listenin 12. bendi "borçlunun haline münasip evi"dir. Bent bugünkü hâlini 2012'de 6352 sayılı Kanun'la almıştır. Kanun metni "tek ev" demez; korunan, borçlunun hâline münasip olan evdir.

Yargıtay'a göre bir meskenin borçlunun hâline uygun olup olmadığı, borçlunun haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/11874)1 Buradaki "aile" geniş anlamdadır: borçlu ile aynı çatı altında yaşayan ve onun bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar.1 Bu ölçüyü aşan nitelikteki yerler ile makul ölçüleri geçen oda ve salonu kapsayan, ikamet için zorunlu öğeleri içeren bir meskenin dışındaki yerler maddenin amacına aykırı sayılır; borçlunun görev ve sıfatı, daha görkemli bir meskende oturmasını gerektirmez. (Yargıtay 12. HD, E. 2026/1458)2

Korumanın sonucu iki türlüdür. İİK m. 82'nin üçüncü fıkrasına göre 12. bentteki malın kıymeti fazlaysa, bedelinden hâline münasip bir kısmı borçlunun ihtiyacını karşılayabilmesi için ona bırakılmak üzere haczedilerek satılır. Borçlunun hâline münasip ev alabileceği miktar haczedilen evin değerinden fazlaysa Yargıtay'a göre haczin kaldırılmasına karar verilir.2 Hesabın nasıl yapıldığı aşağıda ayrı bir bölümde anlatılmıştır.

İİK m. 82'nin son fıkrasına göre haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını icra memuru değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir. Haciz konulmuşsa borçlu, evin hâline münasip olduğunu icra mahkemesine şikâyetle ileri sürer; Yargıtay bu başvuruyu haczedilmezlik şikâyeti olarak nitelendirir ve kararlarda meskeniyet şikâyeti diye anar. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/7042)3

Meskeniyet şikâyetinin şartları: haciz yoluyla takip, mesken niteliği ve borcun evin bedelinden doğmaması

Bu sayfadaki Yargıtay kararlarında tartışılan şartlar şunlardır: 1) takibin haciz yoluyla yapılması, 2) haczedilen taşınmazın mesken niteliğinde olması, 3) takip konusu borcun evin bedelinden doğmamış olması, 4) şikâyetin süresinde yapılması, 5) evde, borçlunun meskeniyetten önceden vazgeçtiği anlamına gelen bir ipotek bulunmaması. Yargıtay bir onama kararında şikâyetin süresinde olduğunu, haczin şikâyet tarihinde düşmediğini, taşınmazdaki ipoteğin zorunlu ipotek olduğunu ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporuna göre evin borçlunun hâline münasip evi olduğunu ayrı ayrı belirterek haczin kaldırılmasına ilişkin kararı onaylayan bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/9150)4 Süre ve ipotek aşağıda ayrı bölümlerde anlatılmıştır.

Meskeniyet şikâyeti haciz yoluyla yapılan takiplerde uygulanır. Yargıtay, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takipte, takibin niteliği gereği meskeniyet şikâyetinde bulunulamayacağını kabul etmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/8641)5 Bu nedenle ipotek alacaklısı ipoteği paraya çevirmek için takip başlattığında, borçlu o takipte hâline münasip ev korumasını ileri süremez.5

Borçlu, kendisine ait müşterek veya iştirak hâlindeki hisseli bir mesken için de haczedilmezlik şikâyetinde bulunabilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/6653)6 Taşınmazın tapuda arsa olarak kayıtlı olması, üzerinde konut niteliğinde bir yapı bulunduğu sürece şikâyete engel değildir.6 Taşınmazda oturulmaması ya da taşınmazın harap olup tamirat gerektirmesi de mesken niteliğini ortadan kaldırmaz; ilk derece mahkemesinin, haciz tarihinde kullanılabilir durumda bulunmayan taşınmazın meskeniyet şikâyetine konu edilemeyeceği gerekçesiyle verdiği ret kararı bu yüzden bozulmuştur.6 Hisseli evde payın değerinin hâline münasip ev değeriyle nasıl karşılaştırılacağı bu sayfadaki kararlarda ele alınmamıştır.

İİK m. 82'nin ikinci fıkrasına göre 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasırdır; takip konusu borç evin kendi bedelinden doğmuşsa borçlu meskeniyet iddia edemez. Yargıtay, meskeniyet iddiasında bulunulan taşınmazın bedelinden doğan kooperatif aidat borcu için yapılan takipte şikâyetin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2011/5498)7 Bağışlamadan dönme davasında ev bedeli ile tefrişat bedelinin tahsiline hükmeden ilama dayanan takipte de borç, taşınmazın bedelinden doğmuş sayılmıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2012/7257)8 Buna karşılık apartmanın ortak giderlerinden doğan aidat borcu, taşınmazın bedelinden kaynaklanan bir borç değildir; Yargıtay'a göre istisnanın uygulanması için borcun malın satış bedelinden doğmuş olması gerekir, aksi hâlde borçlu malın haczedilemeyeceğini ileri sürebilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/17089)9 2011 ve 2012 tarihli iki karar istisnayı 3 numaralı bendi de sayan eski lafızla aktarır; bugünkü lafız yukarıdaki madde metnindedir.7

İpotekli evde meskeniyet şikâyeti: zorunlu ipotek ile serbest iradeyle kurulan ipotek ayrımı

İpotekli ev için uygulanan kural İİK m. 82'nin metninde yer almaz; Yargıtay kararlarında kurulmuştur. Yargıtay'a göre borçlunun daha önce ipotek ettiği taşınmaz hakkında sonradan haczedilmezlik şikâyetinde bulunabilmesi için ipoteğin mesken kredisi, esnaf kredisi ya da zirai kredi alınması nedeniyle zorunlu olarak kurulmuş ipoteklerden olması gerekir. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/237)10 Gerekçe, zorunlu ipoteğin sosyal amaçlı olarak verilen kredinin teminatını oluşturmasıdır; borçlunun serbest iradesiyle kurduğu ipotek ise o yer için meskeniyet iddiasında bulunmaktan önceden vazgeçtiği anlamını taşır.10

Serbest iradeyle kurulan ipotekte de bakılacak tarih haciz tarihidir: haciz tarihi itibarıyla ipotek konusu borç ödenmişse, ipotekle yükümlü bulunmayan taşınmaz hakkında meskeniyet şikâyetinde bulunulabilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2024/4073)11 Hacizden önce kurulmuş, zorunlu olmayan ve haciz tarihinde borcu ödenmemiş bir ipotek varsa borçlu meskeniyet şikâyetinden vazgeçmiş sayılır.11

Yargıtay'ın iki kararında ipoteğin zorunlu olup olmadığı, ipotek alacaklısı bankanın yazısına göre değil ipotek resmî senedindeki şartlara göre belirlenmiştir. Bankanın ipoteğin konut kredisi nedeniyle kurulduğunu bildirdiği bir dosyada Yargıtay, resmî senette ipoteğin konut kredisine özgülenmediğini ve bu hâliyle zorunlu ipoteklerden olmadığını belirterek haczi kaldıran kararı bozmuştur.11 Resmî senette borçlunun bankaya karşı "diğer her türlü nedenden" doğmuş ve doğacak borçlarının teminat altına alındığı yazılı olan başka bir dosyada da, banka ipoteğin konut kredisi teminatı ve zorunlu ipotek olduğunu bildirmiş olsa bile borçlunun haczedilmezlik şikâyetinden vazgeçtiği kabul edilmiştir; bu dosyada kararı temyiz eden yalnız borçluydu ve bozma, şikâyetin reddedilmesi gerektiği gerekçesine dayanır. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/8725)12

Buna karşılık resmî senette ipoteğin bir konut finansmanı sözleşmesi ve ona bağlı kredi sözleşmeleri tahtında açılan kredilerden doğan alacakları teminat altına aldığı yazılıysa, ipotek konut kredisi ipoteğidir; borçlunun meskeniyet şikâyetinde bulunmasına engel yoktur ve şikâyetin esası incelenir. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/3002)13 Başka bir dosyada bölge adliye mahkemesi taşınmazdaki ipoteğin tarım kredisi için verildiğini ve şikâyete engel olmadığını kabul etmiş, Yargıtay da taşınmazda zorunlu ipotek bulunduğunu belirterek kararı onamıştır.4

Bir kararda taşınmazdaki banka ipoteği, taşınmazın aile konutu olduğu ve eşin rızası alınmadığı gerekçesiyle meskeniyet şikâyetinden önce aile mahkemesince kaldırılmıştı; Yargıtay bu ipoteğin şikâyete engel olmadığını belirterek şikâyeti reddeden bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur.10 Aile konutu şerhinin ve eşin rızasının haciz karşısındaki sonuçları eşin borcu yüzünden haciz rehberinde anlatılmıştır.

Hâline münasip evin değeri nasıl belirlenir: haciz tarihi, emsal karşılaştırması ve mütevazı semt

Yargıtay'a göre meskeniyet şikâyetinde hâline münasip ev değeri ve şikâyete konu taşınmazın değeri, haciz tarihi itibarıyla, taşınmazın bulunduğu bölgedeki diğer taşınmazlarla emsal karşılaştırması yapılarak ve aynı nitelikteki taşınmazların alım satım değerleri denetime elverişli, somut veriler içerecek biçimde tespit edilerek belirlenir.2 Haczedilen evin değerinin ve borçlunun hâline münasip alabileceği mesken değerinin haciz tarihine göre belirlenmesi zorunludur.2

2025 ve 2026 tarihli iki bozma kararında ilk derece mahkemesi, değerleri dava tarihine ve keşif ya da ek rapor tarihine göre belirleyen bilirkişi raporuna dayanmış ve taşınmazın 650.000 TL'den ve 1.225.000 TL'den az olmamak üzere satılmasına karar vermişti. Yargıtay, değerlerin haciz tarihine göre belirlenmesi gerektiğinin göz ardı edildiğini ve raporun bu hâliyle denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını belirterek iki kararı da bozmuştur.2 (Yargıtay 12. HD, E. 2025/7302)14 Kararlardan birinde iki taraf da temyiz etmiş, bozma alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulüyle gelmiştir;2 ötekinde değer tarihini temyiz konusu yapan borçludur.14

Borçlunun şikâyete konu taşınmazın bulunduğu yerde oturması zorunlu değildir; Yargıtay'a göre sosyal ve ekonomik durumuna uygun, daha mütevazı semtlerde edinebileceği meskenin değeri bilirkişi aracılığıyla tespit edilir.6 2026 tarihli kararda da haciz tarihi itibarıyla borçlunun daha mütevazı semtlerde hâline münasip evi alabileceği değerin tespiti için bilirkişiden ek rapor alınması istenmiştir.2

Değer belirlenirken borçlunun birlikte barınacağı kişiler hesaba katılır: icra mahkemesi, borçlunun ailesiyle birlikte barınabileceği hâline münasip meskeni temin etmesi için gerekli bedeli bilirkişilere tespit ettirir.1 Bir dosyada ilk derece mahkemesi, emekli olan ve eşi, annesi, kızı ve torunuyla birlikte yaşayan borçlu için alınan raporda hacizli taşınmazın ve hâline münasip evin değerini eşit bulup haczi kaldırmıştı. Yargıtay, aynı taşınmaz için bu dosyada alınan raporla, aynı borçlunun Daire önündeki başka bir temyiz dosyasında alınan rapor arasında uzun zaman bulunmamasına rağmen taşınmaz değerinin 475.000 TL ve 662.000 TL, hâline münasip ev değerinin 475.000 TL ve 300.000 TL bulunduğunu ve raporlar arasında açık çelişki olduğunu belirterek, üç kişilik bilirkişi heyeti oluşturulup çelişki giderilmeden karar verilmesini isabetsiz bulmuştur.1 Kararlarda oda sayısı ya da metrekare için sabit bir ölçü yoktur; raporlarda geçen 2+1 ve 3+1 değerleri o dosyaların bilirkişi tespitleridir.

Mahkemece belirlenen hâline münasip ev değerinin sonradan şikâyetle güncellenmesi istendiğinde Yargıtay, İİK m. 128/a'daki kesinleşen kıymet takdirinin üzerinden iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri yapılamayacağı kuralının icra müdürlüğünce alınan kıymet takdir raporuna ilişkin olduğunu ve meskeniyet şikâyetinde belirlenen değerin güncellenmesine kıyasen uygulanamayacağını belirtmiş, güncelleme istemini reddeden kararı onamıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/9435)15

Ev satılırsa borçluya ne kalır: İİK m. 82'nin üçüncü fıkrası ve Yargıtay'ın formülü

Değerler belirlendikten sonra Yargıtay'ın uyguladığı formül iki adımlıdır: 1) borçlunun hâline münasip evi alabileceği miktar haczedilen evin değerinden azsa ev satılır; borçlunun hâline münasip ev alması için gerekli bedel kendisine, artan kısım hak sahiplerine ödenir ve satış bu miktardan az olmamak üzere yapılır; 2) borçlunun hâline münasip evi alabileceği miktar haczedilen evin değerinden fazlaysa haciz kaldırılır.2 Aynı formül 2025 tarihli bozma kararında da kelimesi kelimesine tekrarlanmıştır.14

Kanundaki dayanak İİK m. 82'nin üçüncü fıkrasıdır: 12. bentteki malın kıymeti fazlaysa, bedelinden hâline münasip bir kısmı ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır. 2019 ve 2023 tarihli kararlarda da haczedilen yerin kıymeti hâline münasip mesken bedelinden fazlaysa satışa karar verilmesi, satış bedelinden mesken için gerekli miktarın borçluya bırakılması ve kalanın hak sahiplerine ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.61

Bu sayfadaki üç dosyada ilk derece mahkemesi şikâyeti kısmen kabul edip taşınmazın 489.000 TL, 650.000 TL ve 1.225.000 TL'den az olmamak üzere satılmasına karar vermişti; bu tutarlar ilk derece mahkemelerinin satış için koyduğu alt sınırlardır (iki dosyada bilirkişi raporundaki hâline münasip ev değeri), Yargıtay'ın belirlediği rakamlar değildir.12214 Satıştan sonra borçluya bırakılan paranın akıbeti, örneğin yeniden haczedilip haczedilemeyeceği, bu sayfadaki Yargıtay kararlarında ele alınmamıştır.

Meskeniyet şikâyetinde süre: İİK m. 16/1'deki yedi gün, öğrenme tarihi ve her yeni haciz

İİK m. 82'de meskeniyet şikâyeti için ayrı bir süre yoktur; İİK m. 16/1'deki genel hüküm uygulanır ve şikâyet, haciz işleminin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır.3 Yargıtay'a göre bu süre hak düşürücü niteliktedir ve icra mahkemesi şikâyetin süresinde yapılıp yapılmadığını kendiliğinden araştırmak zorundadır.3 İİK m. 19'a göre gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen gün biter.

Meskeniyet şikâyeti gibi tebliğ zorunluluğu öngörülmeyen hâllerde şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenilmesiyle başlar.3 Haciz sırasında hazır bulunmayan borçlu, İİK m. 103'e göre haciz tutanağını üç gün içinde incelemesi için icra dairesine davet edilir; Yargıtay'a göre bu üç günlük süre, haciz işlemine karşı şikâyet süresinin işlemeye başlamasını sağlamak içindir.3 Borçlu hacizden daha önce haberdar olmuşsa sonradan gönderilen davetiye yeni bir şikâyet hakkı vermez: bir dosyada kıymet takdiri raporu borçluya 2017'de tebliğ edilmiş, 103 davetiyesi 2020'de tebliğ edilmiş, şikâyet 2021'de yapılmıştı; Yargıtay borçlunun hacizden kıymet takdiri raporunun tebliğiyle haberdar olduğunu kabul etmiş ve şikâyetin süreden reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir.3

İcra ve İflas Kanunu'nda haczin yenilenmesi diye bir kurum yoktur; aynı takip dosyasından da olsa konulan her haciz yeni bir hacizdir ve borçlunun her hacze karşı şikâyet hakkı vardır. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/2751)16 Bir dosyada borçlunun 2020'deki hacze karşı yaptığı meskeniyet şikâyeti feragat nedeniyle reddedilmişti; aynı taşınmaza 2023'te yeni haciz şerhi işlenince borçlu yeniden şikâyette bulundu. Yargıtay, önceki kararın kesin hüküm oluşturmayacağını, borçlunun yeni hacze karşı süresinde haczedilmezlik şikâyetinde bulunma hakkı olduğunu ve şikâyetin süresinde olup olmadığı araştırılıp esasının incelenmesi gerektiğini belirterek kesin hüküm gerekçesiyle verilen ret kararını bozmuştur.16

Meskeniyet iddiasının ispatı: bilirkişi raporu, keşif ve ipotek resmî senedi

Kararlarda hâline münasip ev değeri ve haczedilen evin değeri bilirkişiye tespit ettirilir.1 Yargıtay, değerleri haciz tarihine göre değil dava tarihine göre belirleyen raporu denetime ve hüküm kurmaya elverişli saymamış, bilirkişiden ek rapor alınmasını istemiştir.2 Raporun, aynı nitelikteki taşınmazların alım satım değerlerini denetime elverişli ve somut veriler içerecek biçimde göstermesi gerekir.14

Aynı taşınmaz için alınan raporlar (başka dosyada alınmış olsa bile) birbirini tutmuyorsa mahkeme çelişkiyi gidermeden karar veremez; Yargıtay bu durumda üç kişilik bilirkişi heyeti oluşturulmasını istemiştir.1 Taşınmazın mesken niteliği de bilirkişi raporuyla anlaşılabilir: Yargıtay, raporla mesken niteliği belirlenen ve rapor hüküm kurmaya elverişli olan bir dosyada taşınmazın harap olmasını ret gerekçesi saymamış, mahkemenin bu rapora göre karar vermesi gerektiğini belirtmiştir.6

İpotekli evde borçlunun şikâyet hakkının bulunup bulunmadığı ipotek resmî senedinden anlaşılır; Yargıtay iki kararında ipotek alacaklısı bankanın yazısına değil resmî senedin şartlarına itibar etmiştir.1112 Serbest iradeyle kurulan ipotekte şikâyet ancak ipotek konusu borç haciz tarihinde ödenmişse yapılabildiğinden, borcun o tarihte ödenmiş olduğu da bu noktada belirleyicidir.11 İpoteğin şikâyetten önce aile mahkemesi kararıyla kaldırılmış olması da şikâyete engel bir ipotek bulunmadığını göstermiştir.10

Sürenin başlangıcında kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi, 103 davetiyesinin tebliğ tarihi ve tapu kaydındaki haciz şerhinin tarihi gibi kayıtlar önem taşır; Yargıtay, kıymet takdiri raporunun borçluya tebliğ edildiği tarihte borçlunun hacizden haberdar olduğunu kabul etmiştir.3 Aynı taşınmaz üzerinde birden fazla haciz varsa, şikâyetin hangi hacze yöneldiği ve o haczin tarihi ayrıca belirlenir.16

Borcun evin bedelinden doğup doğmadığı takip dayanağından anlaşılır: Yargıtay bir dosyada takip dayanağı ilamı inceleyerek ev bedelinin tahsiline hükmedildiğini tespit etmiş, başka bir dosyada takip konusu borcun apartmanın ortak giderlerinden doğduğunu belirlemiştir.89

Haciz düşerse, eşin konumu ve kanun yolu: meskeniyet şikâyetiyle bağlantılı konular

Yargıtay'ın bir onama kararında, haczin şikâyet tarihi itibarıyla düşmediği de onama gerekçeleri arasında sayılmıştır.4 İnceleme sırasında takip konusu borç ödenip haciz kaldırılırsa şikâyet konusuz kalır; Yargıtay böyle bir dosyada, borçlu şikâyette haksız olduğu için yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin ona yükletilmesini bozma nedeni yapmamıştır.15 Haczin satış istenmediği için düşmesi ve haczin diğer kaldırılma yolları haciz kaldırma rehberinde anlatılmıştır.

Meskeniyet şikâyetini borçlunun eşinin ya da evde yaşayan aile bireylerinin kendi adına yapıp yapamayacağı bu sayfadaki Yargıtay kararlarında ele alınmamıştır. Aile konutu şerhi, eşin rızası ve eşin haciz karşısındaki başvuru yolları eşin borcu yüzünden haciz rehberinde anlatılmıştır. Evdeki eşyanın haczi (İİK m. 82/1-3) ve haciz günü yapılanlar haciz geldi rehberindedir.

İcra mahkemesinin meskeniyet şikâyeti hakkındaki kararına karşı, İİK m. 363/1'deki parasal sınırı geçen hâllerde tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir; kıymet takdirine ilişkin şikâyet üzerine verilen kararlar ise m. 363/1'de istinafa açık kararlar arasında sayılmaz. İİK m. 363'e göre istinaf yoluna başvuru, m. 364'e göre de temyiz yoluna başvurma satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz. Parasal sınırlar İİK ek m. 1'e göre her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar esas alınır.

İlgili mevzuat

İİK m. 82 — Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar

Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar:

Madde 82 – (Değişik: 18/2/1965-538/46 md.)

Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:

1. Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar,

2. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Ekonomik faaliyeti, sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya,

3. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası,

4. Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri; değilse, sanat ve mesleki için lüzumlu olan alat ve edevat ve kitapları ve arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil vasıtaları,

5. Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası veya ineği veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları,

6. Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ve borçlu çiftçi ise gelecek mahsül için lazım olan tohumluğu,

7. Borçlu bağ, bahçe veya meyva veya sebze yetiştiricisi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan bağ bahçe ve bu sanat için lüzumlu bulunan alat ve edevat,

Geçimi hayvan yetiştirmeye münhasır olan borçlunun kendisi ve ailesinin maişetleri için zaruri olan miktarı ve bu hayvanların üç aylık yem ve yataklıkları,

8. Borçlar Kanununun 510 uncu maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş olan kaydı hayatla iratlar,

9. Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malül olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış tazminat ve ikramiyeleri,

Askeri malüllerle, şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve 1485 numaralı kanun hükmüne göre verilen inhisar beyiye hisseleri,

10. Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar,

11. Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan veya irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar,

12. (Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Borçlunun haline münasip evi,

13. (Ek: 2/7/2012-6352/16 md.) Öğrenci bursları.

Medeni Kanunun 807 nci maddesi hükmü saklıdır. 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bendlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması haline munhasırdır.

(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerinde sayılan malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır.

(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/16 md.) İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 16 — Şikayet ve şartlar

Şikayet ve şartlar:

Madde 16 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)

Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.

Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 103 — Davet

Davet:

Madde 103 – (Değişik: 9/11/1988-3494/12 md.)

Tutanak tutulurken alacaklı, borçlu veya namlarına Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebellüğe yetkili kimse bulunmazsa, bulunmayan alacaklı veya borçlu üç gün içinde tutanağı tetkik ve diyeceği varsa söylemesi için icra dairesine davet olunur. Kanunen ilavesi gereken müddetler mahfuzdur. Haciz sırasında borçlu veya alacaklı adına Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebellüğe yetkili kimse bulunduğu takdirde haciz tutanağının bir örneği bulunan şahsa verilir. Borçluya veya alacaklıya ayrıca haber verilmez.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

Yargıtay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Hâline uygunluk neye göre belirlenir, "aile" kimleri kapsar ve çelişkili bilirkişi raporları nasıl giderilir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/11874 · K. 2023/3922 ·

    İlk derece mahkemesi, emekli olan ve eşi, annesi, kızı ve torunuyla yaşayan borçlunun meskeniyet şikâyetini kabul edip haczi kaldırmıştı. Daire, bir meskenin borçlunun hâline uygun olup olmadığının haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirleneceğini, "aile" teriminin borçlu ile aynı çatı altında yaşayan ve bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsadığını belirtti. Aynı taşınmaz için bu dosyada ve Dairenin başka bir temyiz dosyasında kısa aralıkla alınan iki rapor arasında değerler bakımından çok fark ve açık çelişki bulunduğundan, üç kişilik bilirkişi heyeti oluşturulup çelişki giderilmeden karar verilmesini isabetsiz bularak alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Hâline uygunluk borçlunun haciz anındaki durumuna ve birlikte yaşadığı aileye göre ölçülür; çelişkili raporlar üç kişilik heyetle giderilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Hâline münasip ev değeri ve haczedilen evin değeri hangi tarihe göre belirlenir; formül nedir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2026/1458 · K. 2026/4480 ·

    İlk derece mahkemesi şikâyeti kısmen kabul ederek taşınmazın 650.000 TL'den az olmamak üzere satılmasına karar vermiş, bölge adliye mahkemesi iki tarafın istinafını reddetmişti. Daire, hâline münasip ev değeri ile taşınmazın değerinin haciz tarihi itibarıyla, bölgedeki emsal taşınmazlarla karşılaştırılarak ve denetime elverişli somut verilerle belirlenmesi gerektiğini; münasip ev bedeli haczedilen evin değerinden azsa evin satılıp bu bedelin borçluya, artanın hak sahiplerine ödeneceğini, fazlaysa haczin kaldırılacağını belirtti. Değerleri dava tarihine göre belirleyen raporu elverişsiz bularak, haciz tarihine göre ve borçlunun daha mütevazı semtlerde alabileceği evin değerine ilişkin ek rapor alınması için alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Değerler haciz tarihine göre belirlenir; münasip ev bedeli evin değerinden azsa ev satılır, fazlaysa haciz kalkar.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Meskeniyet şikâyetinde süre ne zaman başlar; sonradan gönderilen 103 davetiyesi yeni şikâyet hakkı verir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/7042 · K. 2024/4280 ·

    Borçlunun taşınmaz hissesine 2016'da haciz konulmuş, kıymet takdiri raporu borçluya 2017'de tebliğ edilmiş, alacağı devralan şirketin talebiyle gönderilen 103 davetiyesi 2020'de tebliğ edilmiş, şikâyet 2021'de yapılmıştı. Daire, meskeniyet şikâyeti için ayrı süre hükmü bulunmadığından İİK m. 16/1'deki yedi günlük sürenin uygulanacağını, sürenin hak düşürücü olduğunu ve icra mahkemesince kendiliğinden araştırılacağını, tebliğ zorunluluğu olmayan bu işlemde sürenin öğrenmeyle başladığını belirtti. Borçlunun hacizden kıymet takdiri raporunun tebliğiyle haberdar olduğunu, sonradan gönderilen davetiyenin yeni şikâyet hakkı vermeyeceğini belirterek şikâyetin süreden reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

    Sonuç: Yedi günlük süre hacizden haberdar olunduğu tarihte başlar; sonradan gelen davetiye süreyi yeniden başlatmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Yargıtay meskeniyet şikâyetini onarken neleri denetler?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/9150 · K. 2023/1985 ·

    İlk derece mahkemesi şikâyeti kabul edip haczi kaldırmış, bölge adliye mahkemesi taşınmazdaki ipoteğin tarım kredisi için verildiğini ve şikâyete engel olmadığını belirterek alacaklının istinafını reddetmişti. Daire, şikâyetin süresinde olduğunu, haczin şikâyet tarihi itibarıyla düşmediğini, taşınmazda zorunlu ipotek bulunduğunu ve hüküm kurmaya elverişli ek bilirkişi raporuna göre hacizli taşınmazın borçlunun hâline münasip evi olduğunu belirterek bölge adliye mahkemesi kararını onadı.

    Sonuç: Süre, haczin ayakta olması, ipoteğin niteliği ve raporun elverişliliği birlikte denetlenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte meskeniyet şikâyeti yapılabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/8641 · K. 2023/1406 ·

    İlk derece mahkemesi borçlunun meskeniyet şikâyetini reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmişti. Daire, İİK m. 82/1-12'deki haczedilmezlik şikâyetinin haciz yoluyla yapılan takipler hakkında uygulandığını, somut olaydaki takibin ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip olduğunu ve takibin niteliği gereği bu dosyada meskeniyet şikâyetinde bulunulamayacağını belirterek kararı onadı.

    Sonuç: Meskeniyet koruması haciz yoluyla takipte ileri sürülür; ipoteğin paraya çevrilmesi takibinde ileri sürülemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Oturulmayan ya da harap ev, arsa üzerindeki yapı ve hisseli mesken için şikâyet yapılabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/6653 · K. 2019/5859 ·

    İcra mahkemesi, haciz tarihinde kullanılabilir durumda bulunmayan taşınmazın meskeniyet şikâyetine konu edilemeyeceği gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti. Daire, borçlunun taşınmazın bulunduğu yerde oturmasının zorunlu olmadığını ve daha mütevazı semtlerde edinebileceği meskenin değerinin tespit edileceğini; müşterek veya iştirak hâlindeki hisseli mesken için de şikâyet yapılabileceğini; tapuda arsa olarak kayıtlı taşınmazın üzerinde konut niteliğinde yapı bulunduğu sürece şikâyete engel olmadığını belirtti. Taşınmazda oturulmamasının ya da taşınmazın harap olup tamirat gerektirmesinin mesken niteliğini ortadan kaldırmadığını belirterek borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Evde oturulmaması ya da evin harap olması mesken niteliğini kaldırmaz; hisseli evde de şikâyet yapılabilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Kooperatif aidat borcu evin bedelinden doğmuş sayılır mı?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2011/5498 · K. 2011/22512 ·

    Kooperatif, ödenmeyen kooperatif aidat borcu için borçlu hakkında genel haciz yoluyla takip başlatmış, borçlu İİK m. 82/12 uyarınca meskeniyet şikâyetinde bulunmuştu. Daire, maddenin o tarihteki son fıkrasındaki (bugün ikinci fıkra) istisnanın borcun o eşyanın bedelinden doğmaması hâline münhasır olduğunu hatırlatarak takip konusu aidat borcunun meskeniyet iddiasında bulunulan taşınmazın bedelinden doğduğunu belirtti ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Evin bedelinden doğan kooperatif aidat borcunda meskeniyet iddiası dinlenmez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Ev bedelinin tahsiline ilişkin ilama dayanan takipte meskeniyet ileri sürülebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2012/7257 · K. 2012/25877 ·

    Takip, ölünceye kadar bakma akdi karşılığında bağışlanan bağımsız bölümler için açılan bağışlamadan dönme davasında ev bedeli ile tefrişat bedelinin tahsiline hükmeden ilama dayanıyordu; borçlu meskeniyet şikâyetinde bulunmuştu. Daire, takip dayanağı ilamı inceleyerek takip konusu borcun meskeniyet iddiasında bulunulan taşınmazın bedelinden doğduğunu belirtti ve şikâyetin İİK m. 82'nin o tarihteki son fıkrası (bugün ikinci fıkra) uyarınca reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle alacaklıların temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Borç evin kendi bedelinden doğmuşsa borçlu o evin haczedilemeyeceğini ileri süremez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Apartman aidatı borcu evin bedelinden doğan borç mudur?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/17089 · K. 2017/8462 ·

    Aidat giderine ilişkin takipte icra mahkemesi, alacağın taşınmazın bedelinden ve işletme giderlerinden kaynaklandığı gerekçesiyle borçlunun meskeniyet şikâyetini reddetmişti. Daire, istisnanın uygulanması için takip konusu borcun malın satış bedelinden doğmuş olması gerektiğini, aksi hâlde borçlunun malın haczedilemeyeceğini ileri sürebileceğini; taşınmaz kaydına Kat Mülkiyeti Kanunu m. 22'deki kanuni ipotek tescil edilip takibe geçilmediğinden o hükmün uygulanmayacağını belirtti. Borcun apartmanın ortak giderlerinden doğduğunu, taşınmazın bedelinden kaynaklanan bir borç bulunmadığını belirterek şikâyetin esasının incelenmesi için borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Apartman ortak gider borcunda istisna uygulanmaz; şikâyetin esası incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Zorunlu ipotek nedir; aile mahkemesince kaldırılmış ipotek şikâyete engel olur mu?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/237 · K. 2025/1639 ·

    Bölge adliye mahkemesi, taşınmazdaki ipoteğin zorunlu ipotek olmadığı ve haciz tarihinden önce ödenmediği gerekçesiyle meskeniyet şikâyetini reddetmişti. Daire, ipotekli taşınmaz için şikâyet yapılabilmesi için ipoteğin mesken, esnaf ya da zirai kredi nedeniyle zorunlu olarak kurulmuş olması gerektiğini, bu ilkenin sosyal amaçlı kredinin teminatı olmasından kaynaklandığını, serbest iradeyle kurulan ipoteğin ise meskeniyet iddiasından önceden vazgeçme anlamı taşıdığını belirtti. Somut olaydaki banka ipoteği, taşınmazın aile konutu olduğu ve eşin rızası alınmadığı gerekçesiyle şikâyetten önce aile mahkemesince kaldırıldığından şikâyete engel olmadığını belirterek borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Serbest iradeyle kurulan ipotek meskeniyetten vazgeçme sayılır; ancak mahkemece kaldırılmış ipotek engel değildir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Banka "konut kredisi" dese de resmî senette her türlü krediye teminat olan ipotek zorunlu ipotek midir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2024/4073 · K. 2024/9259 ·

    İlk derece mahkemesi, ipotek alacaklısı bankanın ipoteğin konut kredisi nedeniyle kurulduğunu bildiren yazısına dayanarak şikâyeti kabul edip haczi kaldırmış, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmişti. Daire, serbest iradeyle kurulan ipoteğin şikâyete engel olduğunu, ancak haciz tarihi itibarıyla ipotek borcu ödenmişse şikâyet yapılabileceğini belirtti. İpotek resmî senedinde ipoteğin konut kredisine özgülenmediğini, bankanın açılmış ve açılacak her türlü kredisine teminat olduğunu, borcun da devam ettiğini tespit ederek borçlunun meskeniyet şikâyetinden vazgeçmiş sayılacağı gerekçesiyle alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: İpoteğin niteliğine banka yazısıyla değil resmî senetle bakılır; borç haciz tarihinde ödenmişse şikâyet yapılabilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Resmî senette "diğer her türlü nedenden" doğan borçlara teminat olan ipotek şikâyete engel midir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/8725 · K. 2024/4029 ·

    İlk derece mahkemesi şikâyeti kısmen kabul edip taşınmazın 489.000 TL'den aşağı olmamak üzere satılmasına karar vermiş, bölge adliye mahkemesi borçlunun istinafını reddetmişti; kararı yalnız borçlu temyiz etti. Daire, banka cevabında ipoteğin konut kredisi teminatı için alınmış zorunlu ipotek olduğu bildirilse de ipotek resmî senedinde borçlunun diğer her türlü nedenden doğmuş ve doğacak borçlarının teminat altına alındığını, haciz tarihinde ipotek borcunun ödenmediğini belirtti; borçlunun meskeniyet şikâyetinden vazgeçmiş sayılacağını ve şikâyetin bu nedenle reddedilmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: Banka ipoteği konut kredisi ipoteği olarak bildirse de resmî senet her türlü borcu kapsıyorsa ipotek zorunlu sayılmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Konut finansmanı sözleşmesine bağlı ipotek meskeniyet şikâyetine engel midir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/3002 · K. 2023/5323 ·

    İlk derece mahkemesi, taşınmazdaki ipoteğin zorunlu ipoteklerden olmadığı ve haciz tarihinde ipotek borcunun ödendiğine yönelik bir iddia bulunmadığı gerekçesiyle şikâyeti reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmişti. Daire, ipotek resmî senedinde ipoteğin bir konut finansmanı sözleşmesi ve onun eki kredi sözleşmeleri tahtında açılan kredilerden doğan alacaklar için kurulduğunu, bunun konut kredisi nedeniyle kurulmuş zorunlu ipotek olduğunu ve sosyal amaçlı kredinin teminatı karşısında borçlunun şikâyetine engel bulunmadığını belirterek, şikâyetin esasının incelenmesi için borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Konut kredisi için kurulan ipotek zorunlu ipotektir; şikâyetin esası incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. Borçlu da değerlerin haciz tarihine göre belirlenmesini isteyebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/7302 · K. 2025/8391 ·

    İlamlı takipte borçlunun meskeniyet şikâyeti üzerine ilk derece mahkemesi şikâyeti kısmen kabul ederek taşınmazın 1.225.000 TL'den az olmamak üzere satılmasına karar vermiş, bölge adliye mahkemesi borçlunun istinafını reddetmişti. Daire, hâline münasip ev değeri ile haczedilen evin değerinin haciz tarihi itibarıyla, emsal karşılaştırmasıyla ve denetime elverişli somut verilerle belirlenmesi gerektiğini ve satış ya da haczin kaldırılması formülünü tekrarladı. Hükme esas alınan raporun değerleri dava ve keşif tarihine göre belirlediğini, borçlunun bu hususu da temyiz konusu yaptığını belirterek haciz tarihine göre ek rapor alınması için borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Haciz tarihi kuralı iki taraf için de geçerlidir; borçlunun temyiziyle de bozma yapılmıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. Mahkemece belirlenen hâline münasip ev değeri İİK m. 128/a kıyasıyla güncellenebilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/9435 · K. 2023/2213 ·

    Borçlu, daha önceki meskeniyet şikâyetinde belirlenen hâline münasip ev değerinin güncellenmesini istemiş, ilk derece mahkemesi şikâyeti reddetmiş, bölge adliye mahkemesi bu yöndeki istinafı esastan reddetmişti. Daire, İİK m. 128/a'daki kesinleşen kıymet takdirinden iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri yapılamayacağı kuralının icra müdürlüğünce alınan kıymet takdir raporuna ilişkin olduğunu ve meskeniyet şikâyetinde mahkemece belirlenen değerin şikâyet yoluyla güncellenmesine kıyasen uygulanamayacağını belirtti. İnceleme sırasında borç ödenip haciz kaldırıldığından şikâyetin konusuz kaldığını, ancak borçlu haksız olduğundan giderlerin ona yükletilmesinin bozma nedeni yapılmayacağını belirterek kararı onadı.

    Sonuç: Kıymet takdirindeki iki yıllık yenileme kuralı, meskeniyet şikâyetinde belirlenen değere kıyasen uygulanmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. Aynı ev için yeni haciz konulursa yeniden meskeniyet şikâyeti yapılabilir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/2751 · K. 2025/4733 ·

    Borçlunun 2020'deki hacze karşı yaptığı meskeniyet şikâyeti feragat nedeniyle reddedilmişti; 2023'te aynı taşınmaza yeni haciz şerhi işlenince yaptığı şikâyeti ilk derece mahkemesi kesin hüküm nedeniyle reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmişti. Daire, İİK m. 82'deki haczedilmezlik şikâyetinin İİK m. 16/1 uyarınca öğrenmeden başlayan yedi günlük süreye tabi olduğunu, kanunda haczin yenilenmesi diye bir kurum bulunmadığını ve aynı takip dosyasından da olsa her haczin yeni bir haciz olup borçluya yeni şikâyet hakkı verdiğini belirtti. Önceki kararın kesin hüküm oluşturmayacağını, yeni şikâyetin süresi araştırılıp esasının incelenmesi gerektiğini belirterek birleşen dosya yönünden borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Her yeni haciz yeni bir şikâyet hakkı doğurur; önceki hacze ilişkin karar yeni hacze karşı şikâyeti engellemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Tek ev haczedilir mi?

İcra ve İflas Kanunu m. 82/1-12'ye göre borçlunun hâline münasip evi haczolunamaz; kanun "tek ev" demez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre evin borçlunun hâline uygun olup olmadığı, borçlunun haciz anındaki sosyal durumuna ve birlikte yaşadığı ailenin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Evin değeri borçlunun durumuna uygun bir evin değerinden fazlaysa ev satılır ve uygun ev alınacak para borçluya bırakılır.

Meskeniyet şikâyeti ne kadar sürede yapılır?

İİK m. 82'de ayrı süre yoktur; İİK m. 16/1 uygulanır ve şikâyet haczin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre bu süre hak düşürücüdür ve mahkeme sürenin geçip geçmediğine kendiliğinden bakar.

Hacizden sonra gelen 103 davetiyesi şikâyet süresini yeniden başlatır mı?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlunun hacizden kıymet takdiri raporunun tebliğiyle haberdar olduğu bir dosyada, yıllar sonra gönderilen 103 davetiyesinin yeni bir şikâyet hakkı vermeyeceğine ve şikâyetin süreden reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Sürenin başlangıcı, borçlunun hacizden gerçekten haberdar olduğu tarihtir.

Aynı eve ikinci kez haciz konulursa yeniden şikâyet edilebilir mi?

Evet. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre İcra ve İflas Kanunu'nda haczin yenilenmesi diye bir kurum yoktur; aynı takip dosyasından da olsa konulan her haciz yeni bir hacizdir ve borçlunun her hacze karşı şikâyet hakkı vardır. Önceki hacze karşı yapılan ve feragatle reddedilen şikâyet, yeni hacze karşı şikâyete kesin hüküm engeli oluşturmamıştır.

Evimde banka ipoteği varsa meskeniyet iddia edebilir miyim?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre ipotek mesken, esnaf ya da zirai kredi için zorunlu olarak kurulmuşsa şikâyete engel değildir. Serbest iradeyle kurulan ipotek ise meskeniyetten önceden vazgeçme sayılır; ancak ipotek konusu borç haciz tarihinde ödenmişse şikâyet yapılabilir. İpoteğin niteliğine banka yazısıyla değil ipotek resmî senedindeki şartlarla bakılmıştır.

Banka ipoteği paraya çevirmek için takip başlattıysa meskeniyet ileri sürülebilir mi?

Hayır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre İİK m. 82/1-12'deki haczedilmezlik şikâyeti haciz yoluyla yapılan takiplerde uygulanır; ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipte, takibin niteliği gereği meskeniyet şikâyetinde bulunulamaz.

Evin ve hâline münasip evin değeri hangi tarihe göre belirlenir?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre haczedilen evin değeri ve borçlunun alabileceği hâline münasip evin değeri haciz tarihine göre, bölgedeki emsal taşınmazlarla karşılaştırılarak belirlenir. Dava ya da keşif tarihine göre değer belirleyen bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli sayılmamış ve kararlar bozulmuştur.

Hâline münasip ev, borçlunun oturduğu semtte mi aranır?

Hayır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre borçlunun haczedilen taşınmazın bulunduğu yerde oturması zorunlu değildir; sosyal ve ekonomik durumuna uygun daha mütevazı semtlerde edinebileceği evin değeri bilirkişiye tespit ettirilir. Borçlunun görev ve sıfatı daha görkemli bir evde oturmasını gerektirmez.

Evde oturmuyorsam ya da ev harapsa meskeniyet iddia edilebilir mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre taşınmazda oturulmaması ya da taşınmazın harap olup tamirat gerektirmesi mesken niteliğini ortadan kaldırmaz. Aynı karara göre hisseli bir ev için de şikâyet yapılabilir ve tapuda arsa olarak kayıtlı taşınmaz, üzerinde konut niteliğinde yapı bulunduğu sürece şikâyete konu olabilir.

Borç evin kendisinden doğduysa ne olur?

İİK m. 82'nin ikinci fıkrasına göre 12. bentteki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması hâline münhasırdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, evin bedelinden doğan kooperatif aidat borcunda ve ev bedelinin tahsiline ilişkin ilama dayanan takipte şikâyetin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Apartmanın ortak giderlerinden doğan aidat borcu ise evin bedelinden doğan borç sayılmamıştır.

Meskeniyet şikâyetine karşı verilen karara itiraz edilebilir mi?

İcra mahkemesinin kararına karşı, İİK m. 363/1'deki parasal sınır geçiliyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna, bölge adliye mahkemesinin kararına karşı İİK m. 364'teki sınır geçiliyorsa iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Sınırlar İİK ek m. 1'e göre her yıl artırılır ve şikâyetin yapıldığı tarihteki miktar esas alınır.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.