Yakalama kararı ve yakalama emri (CMK m. 98)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Temel bilgiler
- CMK m. 98'e göre yakalama emri nedir, kim düzenler?
- Yakalama emri dava zamanaşımını keser mi? (TCK m. 66 ve 67)
- Yakalama emrinde neler yazılır, emir ne zaman geri istenir? (CMK m. 98/4 ve 90/6)
- Yakalama emriyle yakalanan kişi ne zaman hâkim önüne çıkarılır? (CMK m. 94 ve 95)
- Yakalama emriyle yakalanan kişi gözaltında sayılır mı? (CMK m. 91)
- Yakalama emriyle başka bir yer mahkemesinde yapılan sorguda neye dikkat edilir? (CMK m. 196/2)
- Kaçak sanık hakkında yakalama emrinin yanında hangi tedbirler uygulanır? (CMK m. 247 ve 248)
- Hakkımda yakalama kararı var mı, kanuna göre nasıl öğrenilir? (CMK m. 98/4 ve 153)
- İlgili mevzuat
- Kararlar
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Yakalama emri, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 98'e göre düzenlenen ve kişinin yakalandığında nereye gönderileceğini gösteren emirdir; uygulamada yakalama kararı da denir.
- Soruşturmada çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli için Cumhuriyet savcısının istemiyle sulh ceza hâkimi, kovuşturmada kaçak sanık için hâkim veya mahkeme düzenler.
- Hâkim veya mahkemenin emriyle yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; çıkarılamıyorsa sesli ve görüntülü sistemle sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.
- Yargıtay ceza dairelerine göre yakalama emri, TCK m. 67/2'de sayılmadığı için dava zamanaşımını kesmez.
Yakalama emri, kanunun saydığı hâllerde hâkim, mahkeme, Cumhuriyet savcısı ya da kolluk tarafından bir kişinin yakalanması için düzenlenen emirdir; uygulamada ve Yargıtay kararlarında aynı işlem için yakalama kararı da denir. Bu rehber, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 98'deki yakalama emrinin kim tarafından ve hangi hâllerde düzenlendiğini, emirde nelerin yazıldığını, yakalanan kişinin hâkim önüne çıkarılmasını ve sesli ve görüntülü sistemle sorgusunu (CMK m. 94), gözaltı ile başka bir yer mahkemesinde yapılan sorguyu, kaçak sanık hükümlerini, yakalama emrinin dava zamanaşımına etkisini (TCK m. 67) ve hakkında yakalama emri bulunup bulunmadığını öğrenmek isteyen kişi bakımından kanunun ne söylediğini Yargıtay kararlarıyla anlatır.
Temel bilgiler
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Kim düzenler
Soruşturmada çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli için Cumhuriyet savcısının istemiyle sulh ceza hâkimi; kovuşturmada kaçak sanık için hâkim veya mahkeme (re'sen ya da savcının istemiyle). Kolluğun elinden ya da cezaevinden kaçan kişi için Cumhuriyet savcısı ve kolluk da düzenleyebilir.
Dayanak: CMK m. 98
- Emirde yazanlar
Kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği.
Dayanak: CMK m. 98/4
- Hâkim önüne çıkarılma
Hâkim veya mahkemenin emriyle yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; çıkarılamıyorsa aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesindeki sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.
Dayanak: CMK m. 94/1-2
- Mesai dışında yakalama
İfadesi için düzenlenen emirle mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasını Cumhuriyet savcısı emredebilir; bu her emir için bir kez uygulanır, taahhüdüne uymayana idari para cezası verilir.
Dayanak: CMK m. 94/3
- Yakınlara haber
Şüpheli veya sanık yakalandığında Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir; yabancıysa, yazılı olarak karşı çıkmadıkça konsolosluğuna bildirilir.
Dayanak: CMK m. 95
- Dava zamanaşımı
Dava zamanaşımını kesen işlemler TCK m. 67/2'de dört bentte sayılır: savcı huzurunda ifade veya sorgu, tutuklama kararı, iddianame ve mahkûmiyet kararı; yakalama emri bunların arasında yoktur. Kaçak olduğuna karar verilen fail hakkında zamanaşımı bu karar kaldırılıncaya kadar durur.
Dayanak: TCK m. 67
CMK m. 98'e göre yakalama emri nedir, kim düzenler?
CMK m. 98 yakalama emrinin hangi hâllerde ve kim tarafından düzenleneceğini, m. 98/4 de emirde nelerin gösterileceğini düzenler. Kanunun kullandığı ad "yakalama emri"dir; Yargıtay kararlarında aynı işlem için "yakalama kararı" ifadesi de kullanılır. (Yargıtay 7. CD, E. 2023/12085)1 (Yargıtay 8. CD, E. 2019/118)2
CMK m. 98 dört ayrı hâl öngörür: 1) Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi yakalama emri düzenleyebilir (m. 98/1). 2) Tutuklama isteminin reddi kararına itiraz edilirse itiraz mercii de yakalama emri düzenleyebilir (m. 98/1). 3) Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ile tutukevinden veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilir (m. 98/2). 4) Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emrini hâkim veya mahkeme, re'sen ya da Cumhuriyet savcısının istemi üzerine düzenler (m. 98/3).
Kovuşturmada mahkemenin yetkisi m. 98/3 ile sınırlı değildir: CMK m. 199'a göre mahkeme, sanığın hazır bulunmasına ve zorla getirme kararı veya yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir. Hükümlüler için ayrı bir hüküm vardır: 5275 sayılı Kanun m. 19/1'e göre hapis cezası veya güvenlik tedbirinin infazı için gönderilen çağrı kâğıdının tebliği üzerine on gün içinde gelmeyen, kaçan ya da kaçacağına dair şüphe uyandıran hükümlü hakkında yakalama emrini Cumhuriyet savcısı çıkarır. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için çağrı kâğıdı beklenmeden doğrudan yakalama emri çıkarılır.
Zorla getirme kararı ile yakalama emri ayrı tedbirlerdir. CMK m. 146/1'e göre zorla getirme kararı, hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunan ya da m. 145'e göre çağrıldığı hâlde gelmeyen şüpheli veya sanık hakkında verilebilir ve m. 146/3'e göre bu kararın bir örneği şüpheli veya sanığa verilir. Yakalama emrini düzenleyen m. 98'de böyle bir örnek verme hükmü yoktur.
Bu sayfadaki kararlarda yakalama emrinin türleri ve hangi merciin hangi hâlde emir düzenleyeceği ayrıca sınıflandırılmamıştır; bu bölüm madde metnine dayanır.
Yakalama emri dava zamanaşımını keser mi? (TCK m. 66 ve 67)
TCK m. 66/1'e göre kamu davası, kanunda başka türlü yazılmış hâller dışında, suçun cezasına göre belirlenen sürenin geçmesiyle düşer; bu fıkradaki en kısa süre, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır. Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlarda bu sürelerin yarısı ya da üçte ikisi uygulanır (m. 66/2).
TCK m. 67/2 dava zamanaşımını kesen işlemleri sayar: 1) şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, 2) şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararı verilmesi, 3) suçla ilgili iddianame düzenlenmesi, 4) sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi. Zamanaşımı kesildiğinde süre yeniden işlemeye başlar; birden fazla kesme nedeni varsa son nedenin gerçekleştiği tarihten itibaren işler (m. 67/3). Kesilme hâlinde süre, ilgili suç için kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar (m. 67/4).
Yakalama emri bu listede yoktur. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, TCK m. 67/2'de dava zamanaşımını kesen sebepler arasında CMK m. 98'e göre çıkarılan yakalama emrinin sayılmadığını belirterek kesen son işlemi iddianame kabul etmiş, sekiz yıllık süre dolduğu için beraat hükmünü bozup kamu davasının düşürülmesine karar vermiştir. (Yargıtay 11. CD, E. 2014/3013)3 Yargıtay 7. Ceza Dairesi de kesme sebeplerinin TCK m. 67/2'de sınırlı sayıda belirlendiğini ve yakalama kararı verilmesinin zamanaşımını kesen işlemlerden olmadığını yazmış; kesen son işlem iddianame olduğu için verilen düşme kararını onamıştır.1
Bu sonuç, yakalama emrinin dosyanın hangi aşamasında çıkarıldığına göre değişmemiştir: 1) Bozma ilamından sonra sanığın ek savunmasının alınması için çıkarılan yakalama emri zamanaşımını kesmez; Yargıtay 3. Ceza Dairesi bu dosyada kesen son işlemi bozmadan önceki mahkûmiyet hükmü kabul etmiş ve davayı düşürmüştür. (Yargıtay 3. CD, E. 2019/703)4 2) Kovuşturma aşamasında hakkında yakalama emri çıkarılan ancak savunması alınmayan sanık bakımından kesen son işlem iddianamedir. (Yargıtay 12. CD, E. 2021/7173)5 Yargıtay 16. Ceza Dairesi ise 765 sayılı eski Türk Ceza Kanunu döneminde işlenen bir suçta, o kanunun zamanaşımı süresini uygulayarak, sorgudan sonra çıkarılan yakalama emrinin zamanaşımını kesmeyeceğini belirtmiştir; kararda kesme sebebinin hangi kanuna göre değerlendirildiği yazılmamıştır. (Yargıtay 16. CD, E. 2020/4356)6
Zamanaşımını kesen işlemler her sanık için ayrı da hesaplanabilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, birden fazla kişinin fail olduğu taksirli suçlarda zamanaşımını kesen sebeplerin her bir sanık bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini Ceza Genel Kurulu kararına atıfla belirtmiş; aynı dosyada sorgusu yapılan sanıklar için sorgu tarihini, yakalama emri çıkarılıp savunması alınmayan sanık için iddianame tarihini esas almıştır.5 Bu ilke kararda taksirli suçlar için kurulmuştur.
Yakalama emrinin zamanaşımını kesmemesi, yakalama emri bulunan her dosyada sürenin kesintisiz işlediği anlamına gelmez. TCK m. 67/1'e göre kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur. Madde bu sonucu yakalama emrine değil, kaçak olduğuna dair karara bağlar; kaçak kararının usulü CMK m. 247/2'dedir. Bu sayfadaki kararlarda TCK m. 67/1'in uygulanmasına değinilmemiştir.
Yakalama emrinde neler yazılır, emir ne zaman geri istenir? (CMK m. 98/4 ve 90/6)
CMK m. 98/4'e göre yakalama emrinde kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir. Emrin amacı dosyaya göre değişir: bu sayfadaki kararlarda emir bir dosyada şüphelinin ifadesinin tespit edilip serbest bırakılması amacıyla2, bir başkasında savunması tespit edilemeyen sanığın sorgusunun yapılması için düzenlenmiştir. (Yargıtay CGK, E. 2017/1188)7 Cezanın infazı için çıkarılan yakalama emri ise 5275 sayılı Kanun m. 19'da ayrıca düzenlenir.
CMK m. 90/6'ya göre yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle emrin çıkarılma amacı ortadan kalkarsa mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı emrin derhâl iadesini ister. Yargıtay 8. Ceza Dairesi bu hükmü, ifadesi için yakalama emri çıkarılan kişinin gözaltı durumunu değerlendirirken aktarmıştır.2
Yakalama emriyle yakalanan kişi ne zaman hâkim önüne çıkarılır? (CMK m. 94 ve 95)
CMK m. 94/1'e göre hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır. Madde 6526 sayılı Kanunla (21/2/2014) değiştirilmiştir.
Kişi bu süre içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, yoksa en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sistemi kullanılarak yetkili hâkim veya mahkeme tarafından sorgusu yapılır veya ifadesi alınır (m. 94/2). Madde metnine göre sorguyu yapan ya da ifadeyi alan yetkili hâkim veya mahkemedir; yakalandığı yer adliyesi sistemin kurulu olduğu yer olarak anılır. "SEGBİS" adı CMK'da geçmez; kanun sesli ve görüntülü iletişim sisteminden söz eder. Bu sayfadaki kararlarda m. 94/2'nin uygulanmasına değinilmemiştir.
İfadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasını Cumhuriyet savcısı emredebilir (m. 94/3). Bu imkân her yakalama emri için bir kez uygulanır; taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından idari para cezası verilir. Maddede yazan tutar, Kabahatler Kanunu m. 17/7'ye göre her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Fıkra 7331 sayılı Kanunla (8/7/2021) eklenmiştir.
CMK m. 90/4'e göre kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra yakalanan kişiye kanuni haklarını derhal bildirir. CMK m. 95/1'e göre şüpheli veya sanık yakalandığında Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir; yakalanan yabancıysa, yazılı olarak karşı çıkmaması hâlinde durum vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir (m. 95/2). Bu sayfadaki kararlarda hak bildirimine ve yakınlara haber verilmesine değinilmemiştir.
Yakalama emriyle yakalanan kişi gözaltında sayılır mı? (CMK m. 91)
CMK m. 91/1'e göre m. 90 uyarınca yakalanan kişi Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; bu zorunlu süre de on iki saatten fazla olamaz. Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir (m. 91/3). Hâkim veya mahkemenin yakalama emriyle yakalanan kişi bakımından ayrıca CMK m. 94/1'deki yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılma kuralı geçerlidir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre gözaltına alınma işlemi yalnız suç şüphesiyle yakalanan kişiler için değil, haklarında yakalama kararı verilen kişiler için de söz konusu olabilir.2 Daire, ifadesinin tespit edilip serbest bırakılması amacıyla sulh ceza mahkemesince yakalama emri çıkarılan kişinin yakalanmasından ifadesi alınıp serbest bırakılıncaya kadar gözaltında bulunduğunun kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.2
Bu nitelendirmenin sonucu aynı kararda görülür: Daire, gözaltındayken kaçan bu kişiyi yakalamak için kovalayan güvenlik görevlisini kolundan tutarak engelleyen sanığın eyleminin TCK m. 294/1-3'teki cebir kullanmak suretiyle kaçmaya imkân sağlama suçunu oluşturduğunu belirtmiş ve bu gözetilmeden kurulan hükmü bozmuştur.2 Karar sanığın temyizi üzerine verilmiştir; kararda temyizin sanık tarafından yapılmış olmasının bu bozmaya etkisi tartışılmamıştır.
Yakalama emriyle başka bir yer mahkemesinde yapılan sorguda neye dikkat edilir? (CMK m. 196/2)
Yakalama emriyle yakalanan sanığın sorgusu, CMK m. 196/2'deki sınırlar içinde, istinabe yoluyla yakalandığı yerdeki mahkemede de yapılabilir. Ceza Genel Kurulunun incelediği dosyada, davaya bakan asliye ceza mahkemesinin CMK m. 98/3'e göre düzenlediği yakalama emriyle başka bir ilde yakalanan sanık, aynı gün yakalama emri ve ekleri uyarınca sorgusu yapılmak üzere o yerdeki asliye ceza mahkemesine getirilmiştir.7
CMK m. 196/2'ye göre sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Sorgu için belirlenen gün Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir; sorgusundan önce sanığa, ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur.
Yargıtay 2. ve 6. Ceza Dairelerine göre yakalama emri üzerine de olsa, sorguyu istinabe yoluyla yapan mahkeme sorgudan önce sanığa ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediğini sormak zorundadır; bu soru sorulmadan yapılan sorguya dayanılarak kurulan mahkûmiyet hükümleri savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle bozulmuştur (6. Ceza Dairesi kararında başka bozma nedenleriyle birlikte). (Yargıtay 2. CD, E. 2016/13761)8 (Yargıtay 6. CD, E. 2021/7195)9
Ceza Genel Kurulu da oy çokluğuyla verdiği kararında, istinabe suretiyle sorgusu yapılan sanığa bu sorunun sorulmamasını ve suça konu maddi olay ile ilgili usulüne uygun sorgusu yapılmadan hüküm kurulmasını savunma hakkının sınırlandırılması saymış ve yerel mahkeme hükmünü bozmuştur.7 Kurula göre alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı sanıkların sorgusunun mutlaka yargılamayı yapan mahkemece yapılması zorunludur.7
Kurul, ifade ve sorgunun şüpheli ve sanık bakımından bir yükümlülük olmakla birlikte aynı zamanda bir hak olduğunu belirtmiş; iddia konusu eylemle ilgili savunması tespit edilmeden alınan ek savunmaya ilişkin beyanların sorgu niteliğinde kabul edilemeyeceğini açıklamıştır.7 İncelenen dosyada sanığa sorgu sırasında ek savunma hakkı verilmiş ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını isteyip istemediği sorulmuş, ancak maddi olay hakkındaki savunması alınmamıştı.7
Sorgu ses ve görüntü yoluyla da yapılabilir: CMK m. 196/4'e göre hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılarak yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.
Kaçak sanık hakkında yakalama emrinin yanında hangi tedbirler uygulanır? (CMK m. 247 ve 248)
CMK m. 247/1'e göre hakkındaki soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kişiye kaçak denir. CMK m. 98/3'teki kovuşturma evresi yakalama emri kaçak sanık hakkındadır; mahkeme ayrıca m. 199'a göre sanığın yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir.
CMK m. 248/2'de sayılan suçlardan soruşturma veya kovuşturma başlatılmış şüpheli veya sanık usulüne göre yapılan tebligata uymaz ve verilen zorla getirme kararı da yerine getirilemezse, çağrının bir gazete ile ve bilinen konutunun kapısına asılarak ilanına karar verilir; bu işlemlerin bir tutanakla saptanmasından itibaren on beş gün içinde başvurmayan şüpheli veya sanığın kaçak olduğuna karar verilir (m. 247/2). TCK m. 67/1'e göre kaçak olduğuna dair karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur.
Kaçak hakkında, CMK m. 248/5'e göre m. 100 ve sonraki maddeler gereğince sulh ceza hâkimi veya mahkeme tarafından yokluğunda tutuklama kararı verilebilir. Kaçağın Cumhuriyet savcısına başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla, m. 248/2'de sayılan suçlarda Türkiye'deki mallarına, hak ve alacaklarına amaçla orantılı olarak elkonulabilir (m. 248/1); kaçak yakalandığında veya kendiliğinden gelerek teslim olduğunda elkoymanın kaldırılmasına karar verilir (m. 248/4). Bu kararlara karşı itiraz edilebilir (m. 248/8).
CMK m. 247/3'e göre kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Fıkranın bugünkü metni 7589 sayılı Kanunla (16/7/2026) değiştirilmiştir. Duruşma yapılan hâllerde kaçak sanığın müdafii yoksa mahkeme barodan bir avukat görevlendirilmesini ister (m. 247/4). Bu sayfadaki kararlarda m. 247 ve m. 248'in uygulanmasına değinilmemiştir.
Hakkımda yakalama kararı var mı, kanuna göre nasıl öğrenilir? (CMK m. 98/4 ve 153)
CMK m. 98 yakalama emrinin kişiye önceden bildirilmesini düzenlemez; m. 98/4 yalnız emirde nelerin gösterileceğini sayar. Zorla getirme kararında ise kanun, kararın bir örneğinin şüpheli veya sanığa verileceğini açıkça yazar (m. 146/3). Bu sayfadaki kararlarda yakalama emrinin kişiye bildirilmesine değinilmemiştir.
Kanunun dosyaya erişim için öngördüğü yol müdafiin dosya inceleme yetkisidir. CMK m. 153/1'e göre müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir. Bu yetki, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir; kısıtlama kararı yalnız m. 153/2'de sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda verilebilir. Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak, bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında kısıtlama uygulanmaz (m. 153/3).
İddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren müdafi dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir, bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir (m. 153/4). Bu haklardan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır (m. 153/5).
UYAP ve e-Devlet ekranlarındaki ifadeler kanunda tanımlı değildir. Bu bölüm o ekranlar hakkında bir tespit içermez; yalnız yakalama emrinin içeriğini ve dosyaya erişimi düzenleyen usul hükümlerini aktarır.
İlgili mevzuat
CMK m. 98 — Yakalama emri ve nedenleri
Madde 98 – (1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/10 md.) Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Ayrıca, tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde, itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir.
(2) Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler.
(3) Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re'sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir.
(4) Yakalama emrinde, kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç ile yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 94 — Yakalanan kişinin mahkemeye götürülmesi
Madde 94 – (Değişik:21/2/2014 – 6526/7 md.)
(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır.
(2) Yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, mevcut değil ise en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sisteminin kullanılması suretiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından bu kişinin sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.
(3) (Ek:8/7/2021-7331/12 md.) İfadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması, Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir. Bu hüküm her yakalama emri için ancak bir kez uygulanabilir. Taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
TCK m. 67 — Dava zamanaşımı süresinin durması veya kesilmesi
Madde 67- (1) Soruşturma ve kovuşturma yapılmasının, izin veya karar alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hallerde; izin veya kararın alınmasına veya meselenin çözümüne veya kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur.
(2) Bir suçla ilgili olarak;
a) Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi,
b) Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararının verilmesi,
c) Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi,
d) Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa, mahkûmiyet kararı verilmesi,
halinde, dava zamanaşımı kesilir.
(3) Dava zamanaşımı kesildiğinde, zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Dava zamanaşımını kesen birden fazla nedenin bulunması halinde, zamanaşımı süresi son kesme nedeninin gerçekleştiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar.
(4) Kesilme halinde, zamanaşımı süresi ilgili suça ilişkin olarak Kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar.
Kaynak: Türk Ceza Kanunu (5237)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 90 — Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler
Madde 90 – (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:
a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.
b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.
(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.
(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/7 md.) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.
(5) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/7 md.) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.
(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 95 — Yakalanan veya gözaltına alınanın durumunun yakınlarına bildirilmesi
Madde 95 – (1) Şüpheli veya sanık yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir.
(2) Yakalanan veya gözaltına alınan yabancı ise, yazılı olarak karşı çıkmaması halinde, durumu, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 3 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 196 — Sanığın duruşmadan bağışık tutulması
Madde 196 – (1) Mahkemece sorgusu yapılmış olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir.
(2) Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Sorgu için belirlenen gün, Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir. Cumhuriyet savcısı ile müdafiin sorgu sırasında hazır bulunması zorunlu değildir. Sorgusundan önce sanığa, ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur.
(3) Sorgu tutanağı duruşmada okunur.
(4) (Değişik: 15/8/2017-KHK-694/147 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/142 md.) Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.
(5) Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dışındaki bir hastahane veya tutukevine nakledilmiş olan sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla, hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir.
(6) Yurt dışında bulunan sanığın, belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu halinde, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 199 — Sanığın zorla getirilebilmesi
Madde 199 – (1) Mahkeme, sanığın hazır bulunmasına ve zorla getirme kararı veya yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 153 — Müdafiin dosyayı inceleme yetkisi
Madde 153 – (Değişik: 2/12/2014-6572/44 md.)
(1) Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir.
(2) Müdafiin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Bu karar ancak aşağıda sayılan suçlara ilişkin yürütülen soruşturmalarda verilebilir:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
2. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
3. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
4. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
5. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220),
6. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
7. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
8. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 326, 327, 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337).
b) 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 160 ıncı maddesinde tanımlanan zimmet suçu.
d) 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan suçlar.
(3) Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında, ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.
(4) Müdafi, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir.
(5) Bu maddenin içerdiği haklardan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 3 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
5275 sayılı Kanun m. 19 — Yakalama emri
Madde 19- (1) Hükümlü, hapis cezası veya güvenlik tedbirinin infazı için gönderilen çağrı kâğıdının tebliği üzerine on gün içinde gelmez, kaçar ya da kaçacağına dair şüphe uyandırırsa, Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır.
(2) (Değişik: 24/1/2013-6411/5 md.) Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için doğrudan yakalama emri çıkarılır.
(3) (Ek: 24/1/2013-6411/5 md.) Adlî para cezasından çevrilen hapsin infazında hükümlüye öncelikle çağrı kâğıdı gönderilir.
(4) (Ek:14/4/2020-7242/21 md.) Hakkında yakalama emri çıkarılan hükümlünün yakalanabilmesi amacıyla gerektiğinde konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yapılabilmesi bakımından Ceza Muhakemesi Kanununun 119 uncu maddesi hükümleri uygulanır. Hâkim tarafından verilecek arama kararları sulh ceza hâkimi tarafından verilir.
Kaynak: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (5275)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 27 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
Kararlar
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Yakalama kararı dava zamanaşımını kesen işlemlerden değildir; kesme sebepleri TCK m. 67/2'de sınırlıdırYargıtay 7. Ceza Dairesi · E. 2023/12085 · K. 2023/8622 ·
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa aykırılık davasında ilk derece mahkemesi zamanaşımı nedeniyle düşme kararı vermiş, katılan idare vekili temyiz etmişti. Daire, sanık hakkında zamanaşımını en son kesen sebebin iddianame olduğunu ve o tarihten hükme kadar sekiz yıllık olağan dava zamanaşımı süresinin dolduğunu saptadı. Kararın II. bölümünde zamanaşımını kesen sebeplerin TCK m. 67/2'de sınırlı sayıda belirlendiğini ve yakalama kararı verilmesinin zamanaşımını kesen işlemlerden olmadığını belirterek düşme kararını oy birliğiyle onadı.
Sonuç: Yakalama kararı verilmesi dava zamanaşımını kesmez; kesen işlemler yalnız TCK m. 67/2'de sayılanlardır.
2. Yakalama emriyle yakalanan kişi ifadesi alınıp serbest bırakılıncaya kadar gözaltındadırYargıtay 8. Ceza Dairesi · E. 2019/118 · K. 2019/2908 ·
Sulh ceza mahkemesi, ifadesinin tespit edilip serbest bırakılması amacıyla bir kişi hakkında yakalama emri çıkarmıştı. Yakalanan bu kişi kaçarken sanık, onu kovalayan güvenlik görevlisini kolundan tutarak engelledi ve görevi yaptırmamak için direnmeden mahkûm edildi. Daire, gözaltına alınmanın haklarında yakalama kararı verilen kişiler için de söz konusu olabileceğini, CMK m. 91/1 ve m. 90/6 ile yönetmelik hükümlerini aktararak yakalanan kişinin ifadesi alınıp serbest bırakılıncaya kadar gözaltında sayılacağını belirtti; eylemin TCK m. 294/1-3'teki cebir kullanarak kaçmaya imkân sağlama suçunu oluşturduğu gözetilmeden hüküm kurulmasını bozma nedeni yaptı.
Sonuç: İfadesi için hakkında yakalama emri çıkarılan kişi, yakalandığı andan ifadesi alınıp bırakılıncaya kadar gözaltındadır.
3. CMK m. 98'e göre çıkarılan yakalama emri TCK m. 67/2'de sayılmaz; kesen son işlem iddianamedirYargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2014/3013 · K. 2015/24127 ·
Resmi belgede sahtecilik davasında verilen beraat hükmünü Cumhuriyet savcısı temyiz etmişti. Daire, TCK m. 67/2'de dava zamanaşımını kesen sebepler arasında CMK m. 98'e göre çıkarılan yakalama emrinin sayılmadığını belirterek zamanaşımını kesen en son işlemin iddianame olduğunu kabul etti. İddianame tarihinden temyiz incelemesine kadar TCK m. 66/1-e'deki sekiz yıllık asli dava zamanaşımı dolduğu için hükmün sair yönlerini incelemeden bozdu ve kamu davasının düşürülmesine kendisi karar verdi.
Sonuç: İddianameden sonra çıkarılan yakalama emri zamanaşımını kesmez; süre iddianame tarihinden hesaplanır.
4. Bozmadan sonra ek savunma için çıkarılan yakalama emri zamanaşımını kesmezYargıtay 3. Ceza Dairesi · E. 2019/703 · K. 2019/4963 ·
Bozma üzerine yeniden kurulan mahkûmiyet hükmünü sanık temyiz etmişti. Daire, bozma ilamından sonra sanığın ek savunmasının alınması için çıkarılan yakalama emrinin zamanaşımı süresini kesmeyeceğini gözeterek inceleme yaptı; zamanaşımını kesen en son işlemin bozmadan önceki mahkûmiyet hükmü olduğunu ve o tarihten karar tarihine kadar sekiz yıllık asli zamanaşımının dolduğunu saptadı. Hükmü bozdu ve kamu davasının düşürülmesine karar verdi.
Sonuç: Bozmadan sonra ek savunma için çıkarılan yakalama emri süreyi kesmez; son kesen işlem önceki mahkûmiyet hükmü olarak kalır.
5. Kovuşturmada yakalama emri çıkarılıp savunması alınmayan sanıkta kesen son işlem iddianamedir; taksirli suçlarda her sanık ayrı değerlendirilirYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2021/7173 · K. 2021/9203 ·
Taksirle yaralama davasında ilk derece mahkemesinin düşme hükmünü Cumhuriyet savcısı temyiz etmişti. Daire, Ceza Genel Kurulu kararına atıfla birden fazla kişinin fail olduğu taksirli suçlarda zamanaşımını kesen sebeplerin her sanık bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Sorgusu yapılan sanıklar için sorgu tarihlerini, kovuşturma aşamasında hakkında yakalama emri çıkarılan ancak savunması alınmayan sanık için iddianame tarihini kesen son işlem saydı; sekiz yıllık olağan süre dolduğundan hükmü bozdu ve kamu davasının düşmesine karar verdi.
Sonuç: Hakkında yakalama emri çıkarılan ama savunması alınmayan sanıkta zamanaşımı iddianame tarihinden işler.
6. Sorgudan sonra çıkarılan yakalama emri zamanaşımını kesmez (765 sayılı TCK dönemi)Yargıtay 16. Ceza Dairesi · E. 2020/4356 · K. 2021/83 ·
Sanık silahlı terör örgütüne üye olma suçundan TCK m. 314/2 uyarınca mahkûm edilmişti. Daire, sanığa yüklenen 765 sayılı Kanun m. 168/2'deki suç için suç tarihinde yürürlükte olan 765 sayılı Kanun m. 102/3'e göre olağan zamanaşımı süresinin on yıl olduğunu, sanığın sorgusundan itibaren on yıl içinde zamanaşımını kesen başka bir işlem bulunmadığını belirtti; sorgudan sonra çıkarılan yakalama emrinin zamanaşımını kesmeyeceğini, davanın düşürülmesi gerekirken mahkûmiyet kararı verilmesini bozma nedeni yaptı ve kamu davasının düşmesine karar verdi.
Sonuç: Sorgudan sonra çıkarılan yakalama emri zamanaşımını kesmez; karar 765 sayılı Kanun dönemine ait bir suçta verilmiştir.
7. Yakalama emriyle başka yerde yapılan sorguda CMK m. 196/2 sorusu ve maddi olay savunmasıYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2017/1188 · K. 2018/167 ·
Davaya bakan mahkemenin CMK m. 98/3'e göre düzenlediği yakalama emriyle başka bir ilde yakalanan sanığın sorgusu o yerdeki mahkemede yapılmış; sorgudan önce ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulmamış, maddi olay hakkındaki savunması alınmadan ek savunma hakkı verilmişti. Ceza Genel Kurulu, uyuşmazlıktan önce bu noktayı ön sorun olarak ele aldı; alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda sorgunun yargılamayı yapan mahkemece yapılmasının zorunlu olduğunu, sorunun sorulmamasının savunma hakkını sınırlandıracağını ve maddi olay sorulmadan alınan ek savunma beyanının sorgu sayılamayacağını belirtti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazını değişik gerekçeyle kabul etti, Özel Daire kararını kaldırdı ve yerel mahkeme hükmünü oy çokluğuyla bozdu.
Sonuç: Yakalama emriyle başka yerde sorgulanan sanığa önce CMK m. 196/2 sorusu sorulmalı ve maddi olay hakkında savunması alınmalıdır.
8. Yakalama emri üzerine de olsa istinabe mahkemesi sorgudan önce CMK m. 196/2 sorusunu sormalıdırYargıtay 2. Ceza Dairesi · E. 2016/13761 · K. 2018/4809 ·
Hırsızlık davasında sanığın sorgusu, yakalama kararı uyarınca başka bir yerdeki asliye ceza mahkemesince yapılmış ve bu sorguya dayanılarak mahkûmiyet hükmü kurulmuştu. Daire, esas mahkemesince sorgusu yapılmamış sanığın alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç istinabe suretiyle sorguya çekilebileceğini, yakalama emri üzerine de olsa istinabe mahkemesince sorgudan önce sanığa ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediğinin sorulmasının zorunlu olduğunu belirtti. Bu soru sorulmadan yapılan sorguyu esas alan hükmü savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Yakalama emriyle yakalanan sanığa istinabe mahkemesi sorgudan önce esas mahkemesinde ifade vermek isteyip istemediğini sormak zorundadır.
9. Yakalama kararı uyarınca yapılan sorguda CMK m. 196/2 sorusu sorulmaması bozma nedenidirYargıtay 6. Ceza Dairesi · E. 2021/7195 · K. 2022/1984 ·
Nitelikli hırsızlık davasında sanıklardan birinin sorgusu yakalama kararı uyarınca başka bir asliye ceza mahkemesince yapılmıştı. Daire, nitelikli hırsızlık hükümlerini üç ayrı nedenle bozdu: zorunlu müdafi atanmaması, cezaevindeki sanığa duruşmadan vareste tutulma hakkının hatırlatılmaması ve yakalama emri üzerine de olsa istinabe mahkemesince sorgudan önce sanığa ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediğinin sorulmaması. Üçüncü nedende bu soru sorulmadan yapılan sorguya dayanılarak hükümlülük kararı verilmesini savunma hakkının kısıtlanması saydı.
Sonuç: Yakalama kararı uyarınca yapılan sorgudan önce CMK m. 196/2 sorusu sorulmadan kurulan hüküm bozulur.
Sık sorulan sorular
Yakalama kararı nedir?
Yakalama kararı, kanunda yakalama emri diye geçen ve Ceza Muhakemesi Kanunu m. 98'de sayılan hâllerde bir kişinin yakalanması için düzenlenen emirdir. CMK m. 98/4'e göre emirde kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir.
Yakalama kararını kim verir?
CMK m. 98'e göre soruşturma evresinde çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli için Cumhuriyet savcısının istemiyle sulh ceza hâkimi, tutuklama isteminin reddine itiraz hâlinde itiraz mercii, kovuşturma evresinde kaçak sanık için hâkim veya mahkeme yakalama emri düzenler. Kolluğun elinden ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan kişi için Cumhuriyet savcıları ve kolluk da emir düzenleyebilir. Hükümlü için yakalama emrini 5275 sayılı Kanun m. 19'a göre Cumhuriyet savcısı çıkarır.
Yakalama kararı ile yakalama emri aynı şey mi?
Kanun bu işlemi yakalama emri diye adlandırır (CMK m. 98). Yargıtay kararlarında aynı işlem için yakalama kararı ifadesi de kullanılır; örneğin Yargıtay 7. Ceza Dairesi zamanaşımı değerlendirmesinde yakalama kararı ifadesini kullanmıştır.
Yakalama emriyle yakalanan kişi ne kadar sürede hâkim önüne çıkarılır?
CMK m. 94/1'e göre hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır. Bu mümkün olmazsa aynı süre içinde, yakalandığı yer adliyesinde ya da en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sistemi kullanılarak yetkili hâkim veya mahkeme sorguyu yapar veya ifadeyi alır (CMK m. 94/2).
Başka bir şehirde yakalanan kişinin sorgusu nerede yapılır?
CMK m. 94/2'ye göre yetkili hâkim veya mahkeme önüne yirmi dört saat içinde çıkarılamayan kişinin sorgusu ya da ifadesi, yakalandığı yer adliyesindeki sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından yapılır. Kovuşturma evresindeki sanığın sorgusu istinabe yoluyla yakalandığı yerdeki mahkemede de yapılabilir; CMK m. 196/2'ye göre alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda istinabe ile sorgu yapılamaz ve sorgudan önce sanığa ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu ile 2. ve 6. Ceza Daireleri, yakalama emri üzerine yapılan sorguda da bu sorunun sorulmasını zorunlu saymıştır.
Yakalama kararı zamanaşımını keser mi?
TCK m. 67/2'ye göre kesmez. Madde dava zamanaşımını kesen işlemleri savcı huzurunda ifade veya sorgu, tutuklama kararı, iddianame ve mahkûmiyet kararı olarak sayar; yakalama emri bunların arasında yoktur. Yargıtay 7. ve 11. Ceza Daireleri bu nedenle yakalama emrini kesme sebebi saymamıştır. Hakkında kaçak olduğuna karar verilen kişi bakımından ise dava zamanaşımı, TCK m. 67/1'e göre bu karar kaldırılıncaya kadar durur.
Mesai saatleri dışında yakalanan kişi serbest bırakılabilir mi?
CMK m. 94/3'e göre ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasını Cumhuriyet savcısı emredebilir. Bu hüküm her yakalama emri için ancak bir kez uygulanır; taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye idari para cezası verilir.
Yakalama emriyle yakalanan kişi gözaltında mı sayılır?
Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre gözaltına alınma, haklarında yakalama kararı verilen kişiler için de söz konusu olabilir; Daire, ifadesi için hakkında yakalama emri çıkarılan kişinin yakalanmasından ifadesi alınıp serbest bırakılıncaya kadar gözaltında bulunduğunu kabul etmiştir. CMK m. 91/1'e göre m. 90 uyarınca yakalanan kişinin gözaltı süresi, en yakın hâkim veya mahkemeye gönderme için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; hâkim veya mahkemenin yakalama emriyle yakalanan kişi CMK m. 94/1'e göre en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır.
Yakalanan kişinin ailesine haber verilir mi?
CMK m. 95/1'e göre şüpheli veya sanık yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir. Yakalanan yabancıysa, yazılı olarak karşı çıkmaması hâlinde durum vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir (CMK m. 95/2).
Hakkında yakalama kararı olduğu kişiye bildirilir mi?
CMK m. 98 yakalama emrinin kişiye önceden bildirilmesine ilişkin bir hüküm içermez; m. 98/4 yalnız emirde nelerin yazılacağını sayar. Zorla getirme kararında ise kararın bir örneğinin şüpheli veya sanığa verileceği CMK m. 146/3'te yazılıdır. Müdafi, CMK m. 153'e göre soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir; bu yetki yalnız m. 153/2'de sayılan suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir.
Hükümlü hakkında yakalama emri ne zaman çıkarılır?
5275 sayılı Kanun m. 19/1'e göre hükümlü, hapis cezası veya güvenlik tedbirinin infazı için gönderilen çağrı kâğıdının tebliği üzerine on gün içinde gelmez, kaçar ya da kaçacağına dair şüphe uyandırırsa Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için doğrudan yakalama emri çıkarılır.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat müdafilik ve vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde yürüyen soruşturma ve davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Diğer ceza usulü rehberleri
- Yakalama kararının kaldırılması (CMK m. 98)
- Adli sicil ve arşiv kaydı (5352 sayılı Kanun m. 9)
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB, CMK m. 231)
- Hak yoksunluğu ve yasaklanmış hakların geri verilmesi (TCK m. 53)
- Memuriyete engel suçlar (657 sayılı Kanun m. 48)
- Avukat olmadan ifade vermek: kolluk ifadesinin değeri (CMK m. 148)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.