İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Yakalama kararının kaldırılması (CMK m. 98)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Yakalama emrine konu işlem yerine gelip emrin amacı ortadan kalkınca hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı emrin derhâl iadesini ister.
  • Hâkim veya mahkemenin emriyle yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılır.
  • Mahkeme, gaip sayılan sanığa duruşmaya gelirse tutuklanmayacağına dair güvence belgesi verebilir.
  • Hâkim kararlarına itiraz, 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlarda kural olarak iki hafta içinde yapılır ve kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz.
  • Yargıtay, hükmü bozarken yakalama emrini kaldırdığı gibi kaldırma talebini reddettiği de olmuştur.

Bu rehber, hakkında yakalama emri (uygulamada yakalama kararı) bulunan kişi bakımından emrin nasıl ortadan kalktığını anlatır: amacı yerine gelen emrin iadesi (CMK m. 90/6), yakalanan kişinin yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılması (CMK m. 94), gaip sanığa verilen güvence belgesi (CMK m. 246), yakalama emrine itiraz (CMK m. 267-271), Yargıtay'ın hükmü bozarken emri kaldırdığı ve kaldırma talebini reddettiği kararlar, kaldırılmış ya da hiç infaz edilmemiş bir emir nedeniyle tazminat (CMK m. 141/1-a, m. 142).

Temel bilgiler

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Amacı yerine gelen emir

Yakalama emrine konu işlem yerine getirilip emrin çıkarılma amacı ortadan kalkınca mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı emrin derhâl iadesini ister.

Dayanak: CMK m. 90/6

Yakalanınca

Hâkim veya mahkemenin yakalama emriyle yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; çıkarılamazsa sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.

Dayanak: CMK m. 94/1-2

Güvence belgesi

Mahkeme, gaip sanığa duruşmaya gelirse tutuklanmayacağına dair güvence belgesi verebilir; sanık hapis cezasıyla mahkûm olur, kaçmaya hazırlanır veya belgenin koşullarına uymazsa belgenin hükmü kalmaz.

Dayanak: CMK m. 246

İtiraz süresi

Kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır; bu süre 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır, daha önce verilen kararlarda değişiklikten önceki hükümler uygulanır (CMK geçici m. 6/1-c).

Dayanak: CMK m. 268/1, geçici m. 6/1-c

İtirazın etkisi

İtiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz; kararı veren makam ya da itirazı inceleyecek merci geri bırakılmasına karar verebilir.

Dayanak: CMK m. 269

Tazminat

Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan kişi maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir.

Dayanak: CMK m. 141/1-a

Tazminat süresi

İstem, karar veya hükmün kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılır.

Dayanak: CMK m. 142/1

CMK m. 90/6 ve m. 98'e göre yakalama emri nasıl ortadan kalkar?

Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında yakalama emrini, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi düzenler (CMK m. 98/1). Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re'sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir (CMK m. 98/3). Bu sayfa, düzenlenmiş bir emrin hangi yollarla ortadan kalktığını anlatır.

CMK m. 90/6'ya göre yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle emrin çıkarılma amacı ortadan kalkarsa mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı emrin derhâl iadesini ister. Kanun bu hükümde "iade" sözcüğünü kullanır; sayfadaki Yargıtay kararlarında ise emrin "kaldırılması" ifadesi geçer.

Sayfadaki Yargıtay kararlarında kaldırma kararı üç ayrı aşamada verilmiştir: 1) Soruşturmada kişi yakalanıp tutuklandığı gün Cumhuriyet Başsavcılığı yakalama emrinin kaldırılmasını talep etmiş, emri düzenleyen sulh ceza mahkemesi de aynı gün emri kaldırmıştır. (Yargıtay 12. CD, E. 2013/24713)1 2) Kovuşturmada, ilk derece mahkemesinin kabulüne göre sanığın yakalama emrinin devamına dair ara karara itirazı üzerine emir kaldırılmış; Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu olgulara dayanan kararda isabetsizlik görmemiştir. (Yargıtay 12. CD, E. 2021/417)2 3) Temyiz incelemesinde Yargıtay, mahkûmiyet hükmünü bozarken hükümle birlikte çıkarılan yakalama emrinin kaldırılmasına ve infazının durdurulmasına kendisi karar vermiştir. (Yargıtay 14. CD, E. 2015/7312)3

Bu kararlarda yakalama emrinin kaldırılması talebinin hangi merciye ve hangi aşamada yapılacağına dair bir usul kuralı konmamıştır; kararlarda bu konuya değinilmemiştir. Olaylarda talep soruşturmada Cumhuriyet Başsavcılığından,1 temyiz aşamasında ise sanık müdafiinden gelmiştir. (Yargıtay 5. CD, E. 2017/7028)4

Yargıtay mahkûmiyet hükmünü bozarsa yakalama emri kaldırılır mı?

Yargıtay ceza daireleri, beraat yerine mahkûmiyet kurulduğu gerekçesiyle bozdukları hükümlerde yakalama emrini de karara bağlamıştır. Yargıtay 14. Ceza Dairesi, mahkûmiyete yeter kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı için hükmü bozduğu kararda, "bozma nedenine göre" hükümle birlikte çıkarılan yakalama emrinin kaldırılmasına ve infazının durdurulmasına, emre dayanılarak sanık tutuklanıp cezaevine alınmışsa tahliyesine karar vermiştir.3 Yargıtay 10. Ceza Dairesi de sanığın beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesini bozarken ilk derece mahkemesinin hükümle birlikte verdiği yakalama emrinin kaldırılmasına, emir infaz edilip sanık tutuklanmışsa salıverilmesine hükmetmiştir. (Yargıtay 10. CD, E. 2018/3835)5

Aynı sonuç istinaf aşamasından geçmiş bir dosyada da görülür. Bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkemesinin beraat hükmünü kaldırıp sanığı mahkûm etmişti. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, güvenlik kamerası görüntüsü üzerinden yapılan ve %90 oranında uyum bildiren bilirkişi incelemesinin tek başına mahkûmiyete yeter, kesin ve inandırıcı delil sayılamayacağı gerekçesiyle bu hükmü bozmuş; sanık hakkında düzenlenen yakalama emrinin kaldırılmasına ve infazının durdurulmasına karar vermiştir. (Yargıtay 6. CD, E. 2020/1186)6

Yargıtay 20. Ceza Dairesinin bir kararında ise bozma nedeni beraat değil, suçun niteliğiydi. Daire, uyuşturucu madde ticaretinden mahkûm edilen bir sanığın eyleminin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu kapsamında kaldığını belirterek hükmü bozmuş ve "bozma nedenine göre" sanık hakkındaki yakalama emrinin kaldırılması için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazılmasına karar vermiştir. Aynı kararda diğer sanığın hükmü düzeltilerek onanmış ve onun yakalama emrinin kaldırılması talebi reddedilmiştir. (Yargıtay 20. CD, E. 2016/1536)7

Bu kararlarda kaldırma, bozmanın nedenine bağlanmış ve "bozma nedenine göre" ifadesiyle kurulmuştur.56 Bozma her zaman kaldırmayla birlikte gelmemiştir: bir sonraki bölümde anlatılan iki kararda Yargıtay hükmü bozduğu hâlde müdafiin kaldırma talebini reddetmiştir.4 (Yargıtay 1. CD, E. 2015/6224)8

Yakalama emrinin kaldırılması talebi Yargıtay kararlarında hangi gerekçelerle reddedilmiştir?

Yargıtay, temyiz incelemesi sırasında yakalama emrinin kaldırılması talebini birden çok kararda reddetmiştir; 5. ve 1. Ceza Dairesi kararlarında talep sanık müdafiinden gelmiştir. Ret gerekçeleri kararların kendi ifadeleriyle şunlardır:

  • Yargıtay 5. Ceza Dairesi, zimmet suçundan kurulan mahkûmiyeti eksik inceleme ve başka nedenlerle bozduğu kararda, sanığın henüz yakalanmamış olmasını, bozmanın mahiyetini, bu aşamada bir hak kaybının söz konusu olmamasını ve bozmadan sonraki yargılamada sanığın durumunun mahkemece değerlendirilecek olmasını gerekçe göstererek talebi reddetmiştir.4
  • Yargıtay 20. Ceza Dairesi, hükmünü düzelterek onadığı sanık için "yakalama koşullarında bir değişiklik bulunmadığından" talebi reddetmiştir.7
  • Yargıtay 1. Ceza Dairesi, nitelikli kasten öldürme dosyasında hükmü gerekçe ile hüküm fıkrası arasındaki çelişki nedeniyle sair yönlerini incelemeden bozmuş, kaldırma talebini ise "hükmolunan ceza miktarı göz önüne alınarak" reddetmiştir.8

Teslim olan ya da ifadesi alınan kişinin yakalama emri kendiliğinden kalkar mı (CMK m. 94)?

Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır (CMK m. 94/1). Bu süre içinde çıkarılamıyorsa kişinin sorgusu yapılır veya ifadesi, yakalandığı yer adliyesinde, yoksa en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından alınır (CMK m. 94/2).

CMK m. 90/6 emri amacına bağlar: yakalama emrine konu işlem yerine getirilir ve emrin çıkarılma amacı ortadan kalkarsa mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı emrin derhâl iadesini ister. Kanun bu hükümde iadeyi isteyecek olanları mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı olarak sayar.

Sayfadaki Yargıtay kararlarında teslim olan ya da ifadesi veya savunması alınan kişinin yakalama emrinin kendiliğinden kalkıp kalkmadığı bir ölçüt olarak ele alınmamıştır; kararlarda bu konuya değinilmemiştir. Bir olay bu bakımdan dikkat çekicidir: ilk derece mahkemesinin kabulüne göre güvence belgesiyle duruşmaya gelen sanığın savunması alınmış ve sanık serbest bırakılmış, ancak güvencenin o celseyle sınırlı olduğu dikkate alınarak yakalama emrinin devamına karar verilmiştir. Emir, sanığın bu ara karara itirazı üzerine kaldırılmıştır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu olgulara dayanan tazminat ret kararında isabetsizlik görmemiştir.2 Bu örnekte savunmanın alınması emri kendiliğinden ortadan kaldırmamıştır.

CMK m. 94/3 ayrı bir durumu düzenler: ifadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasını Cumhuriyet savcısı emredebilir. Bu hüküm her yakalama emri için bir kez uygulanabilir; taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye idari para cezası verilir.

CMK m. 246'ya göre güvence belgesi nedir ve ne zaman hükmünü yitirir?

CMK m. 244/1'e göre bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun bulunmayan sanık gaip sayılır. CMK m. 246/1 uyarınca mahkeme, gaip olan sanık hakkında duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağı hususunda bir güvence belgesi verebilir ve bu güvenceyi koşullara bağlayabilir.

CMK m. 246/2 belgenin hükmünü yitirdiği hâlleri sayar: 1) sanığın hapis cezası ile mahkûm olması, 2) kaçmak hazırlığında bulunması, 3) güvence belgesinin bağlı olduğu koşullara uymaması. Bunlardan biri gerçekleşirse belgenin hükmü kalmaz. CMK m. 246'nın metni güvenceyi tutuklanmamaya bağlar; maddede yakalama emrinden söz edilmez.

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin onadığı bir kararda ilk derece mahkemesinin kabulü şöyledir: sanık hakkında yakalama emri düzenlenmiş, bütün araştırmalara rağmen sanığa ulaşılamadığı için bir sonraki duruşmada hazır olma koşuluyla CMK m. 246 uyarınca tutuklanmama güvencesi verilmiş; sanık duruşmaya kendisi gelmiş, savunması alınmış ve verilen güvence nedeniyle serbest bırakılmış; güvence o celseyle sınırlı olduğundan yakalama emrinin devamına karar verilmiş ve emir sonradan itirazla kaldırılmıştır. Daire, bu kabule dayanan kararda isabetsizlik görmemiştir.2 Bu olayda güvence belgesi verilmesi yakalama emrini kaldırmamıştır.

Güvence belgesinin hükmünü yitirdiği hâller bu kararda tartışılmamıştır; kararda bu konuya değinilmemiştir. Bu hâller yalnız CMK m. 246/2'nin metninden okunur.

Yakalama emrine karşı CMK m. 267-271'e göre itiraz nasıl yapılır?

CMK m. 267'ye göre hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir. Soruşturma evresinde yakalama emrini Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi düzenler (CMK m. 98/1). Kovuşturma evresinde mahkemece düzenlenen yakalama emrine karşı itirazın dayanağı bu sayfada gösterilen maddelerde ayrıca yazılı değildir; sayfadaki kararlardan birinde, ilk derece mahkemesinin kabulüne göre yakalama emrinin devamına dair ara karar sanığın itirazı üzerine kaldırılmıştır.2

İtirazın usulü CMK m. 268'dedir: 1) İtiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde ilgililerin kararı CMK m. 35'e göre öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (m. 268/1). CMK geçici m. 6/1-c'ye göre m. 268'deki süre değişikliği 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam olunur. 2) Kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanda bulunarak yapılır; CMK m. 263 hükmü saklıdır (m. 268/1). 3) Kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (m. 268/2).

İtirazı inceleyecek merciler CMK m. 268/3'te sayılır. Sulh ceza hâkimliği kararlarına itirazı, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa numara olarak kendisini izleyen hâkimlik, son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimlik inceler (m. 268/3-a). Asliye ceza mahkemesi hâkiminin kararlarına itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi; ağır ceza mahkemesi ile başkanının kararlarına itirazı o yerde birden çok daire varsa numara olarak izleyen daire, tek daire varsa en yakın ağır ceza mahkemesi inceler (m. 268/3-c). Asliye ceza mahkemesi hâkimini merci yapan m. 268/3-b, metnine göre sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararları içindir.

CMK m. 269'a göre itiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz; ancak kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci geri bırakılmasına karar verebilir. Buna göre yakalama emrine itiraz edilmesi, merci ayrıca karar vermedikçe emrin uygulanmasını durdurmaz.

İtirazı inceleyecek merci, yazılı cevap verebilmeleri için itirazı Cumhuriyet savcısına ve karşı tarafa bildirebilir, inceleme ve araştırma yapabilir (CMK m. 270/1). Kanunda yazılı hâller saklı kalmak üzere itiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilir; itiraz yerinde görülürse merci itiraz konusu hakkında da karar verir ve karar mümkün olan en kısa sürede verilir (CMK m. 271/1-3). Merciin itiraz üzerine verdiği kararlar kesindir; istisna, ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararlarıdır (CMK m. 271/4).

Sayfadaki Yargıtay kararlarında yakalama emrine itirazın mercii, süresi ve usulü tartışılmamıştır; kararlarda bu konuya değinilmemiştir.

Yakalama emrine itiraz ile yakalama işlemine karşı başvuru ayrı yollardır. CMK m. 91/5'e göre yakalama işlemine, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı yakalanan kişi, müdafii veya kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Sulh ceza hâkimi incelemeyi evrak üzerinde yapar ve başvuruyu derhâl, her hâlde yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır.

Kaldırılmış yakalama emrine dayanılarak yakalanan kişi CMK m. 141/1-a'ya göre tazminat isteyebilir mi?

CMK m. 141/1-a'ya göre suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen kişiler maddi ve manevi her türlü zararlarını Devletten isteyebilir. Bu bölüm tazminatın genel şartlarını değil, kaldırılmış bir yakalama emrinin uygulanmasını ele alır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin incelediği olayda kişi hakkındaki yakalama emri, tutuklandığı gün sulh ceza mahkemesince kaldırılmıştı. Kaldırma kararına rağmen kayıtlar kapatılmadığı veya düzeltilemediği için kişi, cezaevinden tahliye edildiği gün çıkar çıkmaz gözaltına alınmış ve yaklaşık 8 aylık dönem içinde değişik illerde toplam 6 defa yakalanmış, bu yakalamaların 3'ünde gözaltına alınmıştır.1

İlk derece mahkemesi, tutuklamaya konu ceza dosyasının henüz kesinleşmediği ve kişinin beraatiyle sonuçlanmadığı gerekçesiyle davayı reddetmişti. Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu gerekçeyi yetersiz bulup hükmü bozdu: Daireye göre yapılacak araştırma, yakalanan kişinin hangi yakalama kararı dayanak gösterilerek yakalandığını veya gözaltına alındığını saptamaktan ibarettir ve talebin ceza davasının sonucuyla ya da hükmün kesinleşmesiyle bir ilgisi yoktur.1 Daire, ceza dosyasında mahkûmiyet hükmü verilmiş olsa bile kişinin kaldırılan emir yüzünden aynı mağduriyeti tekrar tekrar yaşadığını belirtmiş, 6 yakalama ile 3 gözaltı işleminin hukuka aykırı olduğu belirlenerek tazminat talebi hakkında karar verilmesini istemiştir.1

Bozmaya uyan ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek 71 TL maddi ve 750 TL manevi tazminata hükmetti. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kaldırılmış yakalama kararına dayanılarak yapılan yakalama ve gözaltıları sayarak tazminat davası için kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğunu belirtmiş ve hükmü onamıştır. (Yargıtay 12. CD, E. 2015/11854)9 Tutarlar, 2011-2012 yıllarındaki o olaya ve o dosyaya aittir.

CMK m. 141/1-k ayrıca yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan kişilere de tazminat hakkı tanır.

Tazminat istemi, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir (CMK m. 142/1). Sayfadaki kararlarda bu sürenin kaldırılmış emre dayanan bir yakalamada ne zaman başladığı tartışılmamıştır; kararlarda bu konuya değinilmemiştir. İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde, o mahkeme tazminat konusu işlemle ilişkiliyse ve aynı yerde başka ağır ceza dairesi yoksa en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır; m. 141/1'in (e), (f) ve (l) bentlerindeki istemler için ise 6384 sayılı Kanun hükümleri uygulanır (CMK m. 142/2).

Sayfadaki tazminat kararları Yargıtay'ın temyiz incelemesinde verilmiştir. CMK m. 142/8'in bugünkü metnine göre ağır ceza mahkemesinin kararına karşı istemde bulunan, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi istinaf yoluna başvurabilir; karar yerinde görülmezse bölge adliye mahkemesi işin esası hakkında karar verir ve bölge adliye mahkemesinin bu fıkraya göre verdiği kararlar kesindir.

İnfaz edilmeyen yakalama emri için tazminat istenebilir mi?

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, infaza dönüşmeyen bir yakalama emri nedeniyle açılan tazminat davasının reddini onamıştır. Kişi ceza davasında beraat etmiş, beraat hükmü kesinleşmişti. İlk derece mahkemesinin kabulüne göre kişinin tazminata esas dosyada gözaltında ya da tutuklulukta geçirdiği süre yoktu ve yakalama kararı infaza dönüşmemişti; savunması alındıktan sonra yakalama kararının devamına karar verilmiş olsa da bu karar fiilen infaz görmemişti. Daire, mahkemenin bu kabul ve takdirinde isabetsizlik görmemiştir.2

Başka bir kararda mahkeme, savunması talimat yoluyla alınmış olan sanık hakkında sehven yakalama emri düzenlemişti. Kişi davet üzerine emniyete gelmiş, hakkında yakalama tutanağı düzenlenmiş, mahkemeyle yapılan görüşme sonucunda emir kaldırılmış ve kişi salıverilmişti. Yargıtay 12. Ceza Dairesine göre yakalama tutanağı evrak üzerinde kalmış, kişi fiilen yakalanmamış, gözaltına alınıp nezarethaneye konmamıştı; bu nedenle tazminat isteme koşulları oluşmamıştı. (Yargıtay 12. CD, E. 2021/1890)10 Daire, ilk derece mahkemesinin mahkemenin her zaman yakalama emri düzenleme yetkisi bulunduğu yönündeki gerekçesini kullanmadan, ret kararını sonucu itibarıyla doğru bulmuş ve hükmü yalnız yargılama giderleri yönünden düzelterek onamıştır.10

Bu iki karar ile kaldırılmış emre dayanılarak defalarca yakalanan kişinin davası arasındaki fark olaylardadır. Kaldırılmış emir olayında Yargıtay, gözaltına alınmadan serbest bırakılan yakalamaları da hukuka aykırılığı belirlenecek işlemler arasında saymıştır.1 Sehven düzenlenen emir olayında ise kişi davetle kendisi gelmiş, yakalama tutanağı düzenlendikten sonra mahkemeyle yapılan görüşmeler sonucunda emir kaldırılmış ve kişi salıverilmiştir.10 Kararlar sonuca olaylarındaki bu farka göre varmıştır.

İlgili mevzuat

CMK m. 98 — Yakalama emri ve nedenleri

Madde 98 – (1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/10 md.) Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Ayrıca, tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde, itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir.

(2) Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler.

(3) Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re'sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir.

(4) Yakalama emrinde, kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç ile yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 90 — Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90 – (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/7 md.) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/7 md.) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 94 — Yakalanan kişinin mahkemeye götürülmesi

Madde 94 – (Değişik:21/2/2014 – 6526/7 md.)

(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır.

(2) Yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, mevcut değil ise en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sisteminin kullanılması suretiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından bu kişinin sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.

(3) (Ek:8/7/2021-7331/12 md.) İfadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması, Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir. Bu hüküm her yakalama emri için ancak bir kez uygulanabilir. Taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 244 — Gaibin tanımı ve yapılabilecek işlemler

Madde 244 – (1) Bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun bulunmayan sanık gaip sayılır.

(2) Gaip hakkında duruşma açılmaz; mahkeme, delillerin ele geçirilmesi veya korunması amacıyla gerekli işlemleri yapar.

(3) Bu işlemler naip hâkim veya istinabe olunan mahkeme aracılığıyla da yapılabilir.

(4) Bu işlemler sırasında sanığın müdafii veya kanunî temsilcisi veya eşi hazır bulunabilir. Gerektiğinde, mahkemece barodan bir müdafi görevlendirilmesi istenir.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 246 — Sanığa verilecek güvence belgesi

Madde 246 – (1) Mahkeme, gaip olan sanık hakkında duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağı hususunda bir güvence belgesi verebilir ve bu güvence koşullara bağlanabilir.

(2) Sanık, hapis cezası ile mahkûm olur veya kaçmak hazırlığında bulunur veya güvence belgesinin bağlı olduğu koşullara uymazsa belgenin hükmü kalmaz.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 267 — İtiraz olunabilecek kararlar

Madde 267 – (1) Hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 268 — İtiraz usulü ve inceleme mercileri

Madde 268 – (1) Hâkim veya mahkeme kararına karşı itiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde 35 inci maddeye göre ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçe veya tutanağa geçirilmek koşulu ile zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır. Tutanakla tespit edilen beyanı ve imzayı mahkeme başkanı veya hâkim onaylar. 263 üncü madde hükmü saklıdır.

(2) Kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde, itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderir.

(3) İtirazı incelemeye yetkili merciler aşağıda gösterilmiştir:

a) (Değişik: 18/6/2014-6545/74 md.) Sulh ceza hâkimliği kararlarına yapılan itirazların incelenmesi, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliğinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen hâkimliğe; son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimliğe; ağır ceza mahkemesinin bulunmadığı yerlerde tek sulh ceza hâkimliği varsa, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine; ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde tek sulh ceza hâkimliği varsa, en yakın ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine aittir.

b) (Değişik:8/7/2021-7331/24 md.) Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan itirazların incelenmesi, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimine aittir. İtirazı incelemeye yetkili mercilerin farklı olduğu hâllerde, itirazların gecikmeksizin incelenmesi amacıyla, kararına itiraz edilen sulh ceza hâkimliği tarafından gerekli tedbirler alınır. Sulh ceza hâkimliği işleri, asliye ceza hâkimi tarafından görülüyorsa itirazı inceleme yetkisi ağır ceza mahkemesi başkanına aittir.

c) Asliye ceza mahkemesi hâkimi tarafından verilen kararlara yapılacak itirazların incelenmesi, yargı çevresinde bulundukları ağır ceza mahkemesine ve bu mahkeme ile başkanı tarafından verilen kararlar hakkındaki itirazların incelenmesi, o yerde ağır ceza mahkemesinin birden çok dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye; son numaralı daire için birinci daireye; o yerde ağır ceza mahkemesinin tek dairesi varsa, en yakın ağır ceza mahkemesine aittir.

d) Naip hâkim kararlarına yapılacak itirazların incelenmesi, mensup oldukları ağır ceza mahkemesi başkanına, istinabe olunan mahkeme kararlarına karşı yukarıdaki bentlerde belirtilen esaslara göre bulundukları yerdeki mahkeme başkanı veya mahkemeye aittir.

e) Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararları ile Yargıtay ceza dairelerinin esas mahkeme olarak baktıkları davalarda verdikleri kararlara yapılan itirazlarda; üyenin kararını görevli olduğu dairenin başkanı, daire başkanı ile ceza dairesinin kararını numara itibarıyla izleyen ceza dairesi; son numaralı daire söz konusu ise birinci ceza dairesi inceler.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 269 — İtirazın kararın yerine getirilmesinde etkisi

Madde 269 – (1) İtiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz.

(2) Ancak, kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci, geri bırakılmasına karar verebilir.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 3 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 271 — Karar

Madde 271 – (1) Kanunda yazılı olan hâller saklı kalmak üzere, itiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilir. Ancak, gerekli görüldüğünde Cumhuriyet savcısı ve sonra müdafi veya vekil dinlenir.

(2) İtiraz yerinde görülürse merci, aynı zamanda itiraz konusu hakkında da karar verir.

(3) Karar mümkün olan en kısa sürede verilir.

(4) Merciin, itiraz üzerine verdiği kararları kesindir; ancak ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 141 — Tazminat istemi

Madde 141 – (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,

c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,

g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,

h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,

i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,

j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,

k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,

l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.

(2) Birinci fıkranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat hakları bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fıkrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

CMK m. 142 — Tazminat isteminin koşulları

Madde 142 – (1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. (Ek cümleler:2/3/2024-7499/13 md.) Ancak, 141 inci maddenin birinci fıkrasının (e), (f) ve (l) bentleri kapsamındaki istemler bakımından 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu fıkra uyarınca 6384 sayılı Kanun kapsamında olmasına rağmen ağır ceza mahkemesine yapılan istemler, Komisyona gönderilir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren ve girmeyen istemler birlikte yapılmış ise ağır ceza mahkemesi görev alanına girmeyen istemleri ayırmak suretiyle Komisyona gönderir. Bu hâllerde ağır ceza mahkemesine yapılan istem tarihi esas alınır.

(3) Tazminat isteminde bulunan kişinin dilekçesine, açık kimlik ve adresini, zarara uğradığı işlemin ve zararın nitelik ve niceliğini kaydetmesi ve bunların belgelerini eklemesi gereklidir.

(4) Dilekçesindeki bilgi ve belgelerin yetersizliği durumunda mahkeme, eksikliğin bir ay içinde giderilmesini, aksi hâlde istemin reddedileceğini ilgiliye duyurur. Süresinde eksiği tamamlanmayan dilekçe, mahkemece, itiraz yolu açık olmak üzere reddolunur.

(5) Mahkeme, dosyayı inceledikten sonra yeterliliğini belirlediği dilekçe ve eki belgelerin bir örneğini Devlet Hazinesinin kendi yargı çevresindeki temsilcisine tebliğ ederek, varsa beyan ve itirazlarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmesini ister.

(6) İstemin ve ispat belgelerinin değerlendirilmesinde ve tazminat hukukunun genel prensiplerine göre verilecek tazminat miktarının saptanmasında mahkeme gerekli gördüğü her türlü araştırmayı yapmaya veya hâkimlerinden birine yaptırmaya yetkilidir.

(7) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/20 md.) Mahkeme, kararını duruşmalı olarak verir. İstemde bulunan ile Hazine temsilcisi, açıklamalı çağrı kâğıdı tebliğine rağmen gelmezlerse, yokluklarında karar verilebilir.

(8) Karara karşı, istemde bulunan, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi, istinaf yoluna başvurabilir; inceleme öncelikle ve ivedilikle yapılır. (Ek cümleler:2/3/2024-7499/13 md.) Karar yerinde görülmezse bölge adliye mahkemesince işin esası hakkında karar verilir. Bölge adliye mahkemelerince bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.

(9) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/144 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/139 md.) Tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödenir. Ancak, ödenecek miktar Tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamaz.

(10) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/144 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/139 md.) Tazminata ilişkin mahkeme kararları, kesinleşmeden ve idari başvuru süreci tamamlanmadan icra takibine konulamaz. Kesinleşen mahkeme kararında hükmedilen tazminat ile vekâlet ücreti, davacı veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirimin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde ödenir. Bu süre içinde ödeme yapılmaması halinde, karar genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.

Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

Kararlar

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Kaldırılmış yakalama emrine dayanılarak tekrar tekrar yakalanan kişinin tazminat istemi (CMK m. 141/1-a)Yargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2013/24713 · K. 2014/1778 ·

    Kişi hakkındaki yakalama emri, tutuklandığı gün Cumhuriyet Başsavcılığının talebiyle sulh ceza mahkemesince kaldırılmıştı. Kayıtlar kapatılmadığı veya düzeltilemediği için kişi tahliye edildiği gün gözaltına alınmış ve yaklaşık sekiz ay içinde toplam altı defa yakalanmış, bunların üçünde gözaltına alınmıştı. İlk derece mahkemesi, ceza dosyası kesinleşmediği ve beraatle sonuçlanmadığı için davayı reddetti. Daire, yapılacak araştırmanın kişinin hangi yakalama kararına dayanılarak yakalandığını veya gözaltına alındığını saptamaktan ibaret olduğunu, talebin ceza davasının sonucu ve kesinleşmesiyle ilgisi bulunmadığını belirterek hükmü bozdu.

    Sonuç: Daireye göre kaldırılmış emre dayanan yakalama ve gözaltı için açılan davanın ceza davasının sonucuyla ve kesinleşmesiyle ilgisi yoktur; araştırılacak olan, hangi emrin dayanak gösterildiğidir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. CMK m. 246 güvence belgesi, savunmadan sonra emrin devamı, itirazla kaldırma ve infaz edilmeyen emir için tazminatYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2021/417 · K. 2022/3300 ·

    Ceza davasında beraat eden kişi, hakkında düzenlenen yakalama emri nedeniyle tazminat istedi. İlk derece mahkemesinin kabulüne göre kişiye ulaşılamadığı için bir sonraki duruşmada hazır olma koşuluyla CMK m. 246 uyarınca tutuklanmama güvencesi verilmiş, kişi duruşmaya gelip savunma vermiş ve serbest bırakılmış, güvence o celseyle sınırlı olduğundan yakalama emrinin devamına karar verilmiş, emir itiraz üzerine kaldırılmıştı. Mahkeme, gözaltı veya tutuklulukta geçen süre bulunmadığını ve emrin fiilen infaz görmediğini belirterek davayı reddetti. Daire, bu kabul ve takdirde isabetsizlik görmeyerek hükmü onadı.

    Sonuç: Fiilen infaz görmeyen yakalama emri için açılan tazminat davasının reddi Yargıtay'ca onandı; olgular ve değerlendirme ilk derece mahkemesinindir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Beraat yönünden bozma ile hükümle birlikte çıkarılan yakalama emrinin kaldırılması ve infazının durdurulmasıYargıtay 14. Ceza Dairesi · E. 2015/7312 · K. 2015/11634 ·

    Sanık basit cinsel saldırı suçundan mahkûm edilmişti. Daire, cezalandırmaya yeter her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığını, sanığın beraati gerektiğini belirterek hükmü bozdu. Bozma nedenine göre mahkemece hükümle birlikte çıkarılan yakalama emrinin kaldırılmasına ve infazının durdurulmasına, bu emre dayanılarak sanık tutuklanıp cezaevine alınmışsa tahliyesine karar verdi.

    Sonuç: Yargıtay, beraat gerektiği yönünden bozduğu hükümle birlikte çıkarılan yakalama emrini bozma nedenine göre kaldırdı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Hükmü bozarken yakalama emrinin kaldırılması talebinin reddi: henüz yakalanmamış sanık, bozmanın mahiyeti, hak kaybı yokYargıtay 5. Ceza Dairesi · E. 2017/7028 · K. 2018/1209 ·

    Belediye başkanı ve tahsildar zimmet suçundan mahkûm edilmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmişti. Daire, eksik inceleme, iddianamede gösterilmeyen tutarın zimmete katılması ve ceza tayinindeki hatalar nedeniyle hükümleri bozdu. Aynı kararda sanığın henüz yakalanmamış olmasını, bozmanın mahiyetini, bu aşamada bir hak kaybının söz konusu olmamasını ve bozmadan sonraki yargılamada durumunun mahkemece değerlendirilecek olmasını gerekçe göstererek müdafiin yakalama emrinin kaldırılması talebini reddetti.

    Sonuç: Hükmün bozulması yakalama emrinin kaldırılması sonucunu kendiliğinden doğurmadı; Daire sanığın durumunun değerlendirilmesini bozmadan sonraki yargılamaya bıraktı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Beraat yönünden bozma ile hükümle birlikte verilen yakalama emrinin kaldırılmasıYargıtay 10. Ceza Dairesi · E. 2018/3835 · K. 2018/8268 ·

    Sanık, bozmaya uyularak yapılan yargılamada uyuşturucu madde ticaretinden mahkûm edilmişti. Daire, soyut ve değişik anlamlara gelebilecek iletişim tespiti tutanakları dışında kuşkuyu aşan kesin ve yeterli delil bulunmadığını, sanığın beraati gerektiğini belirterek hükmü bozdu. Bozma nedenine göre ilk derece mahkemesinin hükümle birlikte verdiği yakalama emrinin kaldırılmasına, emir infaz edilip sanık tutuklanmışsa salıverilmesine karar verdi.

    Sonuç: Yargıtay, beraat yönünden bozduğu mahkûmiyetle birlikte verilen yakalama emrinin kaldırılmasına da hükmetti.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. İstinaf mahkemesinin kurduğu mahkûmiyetin bozulması ve yakalama emrinin kaldırılmasıYargıtay 6. Ceza Dairesi · E. 2020/1186 · K. 2020/1933 ·

    Bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkemesinin beraat hükmünü kaldırarak sanığı yağma, hırsızlık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkûm etmişti. Daire, sanık hakkında teşhis bulunmadığını, ne şekilde temin edildiği anlaşılamayan güvenlik kamerası görüntüsü üzerinden yapılan ve yüzde 90 oranında uyum bildiren bilirkişi incelemesinin tek başına mahkûmiyete yeter delil sayılamayacağını belirterek mahkûmiyet hükmünü bozdu. Bozma nedenine göre sanık hakkında düzenlenen yakalama emrinin kaldırılmasına ve infazının durdurulmasına, emre dayanılarak tutuklanmışsa tahliyesine karar verdi.

    Sonuç: İstinaf aşamasında kurulan mahkûmiyeti bozan Yargıtay, sanık hakkındaki yakalama emrini de kaldırdı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Aynı kararda iki sonuç: onamada kaldırma talebinin reddi, suç vasfı yönünden bozmada kaldırma için yazıYargıtay 20. Ceza Dairesi · E. 2016/1536 · K. 2016/4172 ·

    İki sanık uyuşturucu madde ticaretinden mahkûm edilmişti. Daire, birinci sanığın hükmünü müsadere ve hak yoksunluğu yönünden düzelterek onadı ve yakalama koşullarında bir değişiklik bulunmadığından bu sanığın yakalama emrinin kaldırılması talebini reddetti. İkinci sanığın eyleminin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu kapsamında kaldığını belirterek onun hükmünü bozdu ve bozma nedenine göre hakkındaki yakalama emrinin kaldırılması için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazılmasına karar verdi.

    Sonuç: Aynı kararda hükmü onanan sanığın kaldırma talebi reddedildi, hükmü bozulan sanığın yakalama emrinin kaldırılması için yazı yazıldı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Hükmolunan ceza miktarı gözetilerek yakalama emrinin kaldırılması talebinin reddiYargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2015/6224 · K. 2017/289 ·

    Nitelikli kasten öldürme dosyasında Daire, gerekçede bir sanığın talimat verdiğinin kabul edilip devamında azmettirmenin sabit olmadığı belirtilerek beraat kurulmasını gerekçenin kendi içinde ve hüküm fıkrasıyla çelişkisi sayarak hükümleri, sair yönlerini incelemeden bozdu. Aynı kararda hükmolunan ceza miktarını göz önüne alarak sanık müdafiinin yakalama emrinin kaldırılması talebini reddetti.

    Sonuç: Hükmü gerekçedeki çelişki nedeniyle bozan Yargıtay, hükmolunan ceza miktarını gözeterek yakalama emrini kaldırmadı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Kaldırılmış yakalama emri nedeniyle gözaltına alınan kişiye tazminat: bozmadan sonra onamaYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2015/11854 · K. 2016/10702 ·

    Daire'nin önceki bozmasına uyan ilk derece mahkemesi, kaldırılmış yakalama emri nedeniyle defalarca yakalanan ve gözaltına alınan kişinin davasını kısmen kabul ederek 71 TL maddi ve 750 TL manevi tazminata hükmetti. Daire, CMK m. 141/1-a'yı ve kaldırılmış yakalama kararına dayanan yakalama ve gözaltıları sayarak tazminat davası için kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğunu belirtti ve tarafların temyiz itirazlarını reddederek hükmü onadı.

    Sonuç: Kaldırılmış yakalama emrine dayanılarak yapılan yakalama ve gözaltılar için tazminatın yasal şartları oluşmuş sayıldı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Sehven düzenlenen yakalama emri; tutanağı düzenlenip nezarete alınmayan kişi için tazminat koşuluYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2021/1890 · K. 2021/3683 ·

    Savunması talimat yoluyla alınmış sanık hakkında mahkeme sehven yakalama emri düzenlemişti. Kişi davet üzerine emniyete gelmiş, yakalama tutanağı düzenlenmiş, mahkemeyle yapılan görüşmeler sonucunda emir kaldırılmış ve kişi salıverilmişti. Daire, tutanağın evrak üzerinde kaldığını, kişinin fiilen yakalanıp veya gözaltına alınıp nezarethaneye konmadığını, bu nedenle tazminat isteme koşullarının oluşmadığını belirtti; ilk derece mahkemesinin farklı gerekçesine rağmen ret kararını sonucu itibarıyla doğru buldu ve yalnız yargılama giderleri yönünden düzelterek onadı.

    Sonuç: Davetle gelen, tutanağı evrak üzerinde kalan ve nezarete alınmayan kişinin tazminat davasının reddi sonucu itibarıyla doğru bulundu.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Yakalama kararı nasıl kaldırılır?

CMK m. 90/6'ya göre yakalama emrine konu işlem yerine getirilip emrin amacı ortadan kalkınca mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı emrin derhâl iadesini ister. Yargıtay kararlarındaki olaylarda emir soruşturmada Cumhuriyet Başsavcılığının talebiyle sulh ceza mahkemesince, kovuşturmada ilk derece mahkemesinin kabulüne göre itiraz üzerine, temyiz aşamasında ise hükmü bozan Yargıtay dairesince kaldırılmıştır.

Teslim olunca ya da ifade verince yakalama kararı kendiliğinden düşer mi?

CMK m. 94/1'e göre hâkim veya mahkemenin emriyle yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; CMK m. 90/6'ya göre amacı ortadan kalkan emrin iadesi istenir. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin onadığı bir kararda ise ilk derece mahkemesi, güvence belgesiyle gelip savunma veren sanık hakkında yakalama emrinin devamına karar vermiş, emir sonradan itirazla kaldırılmıştır. O olayda savunmanın alınması emri kendiliğinden ortadan kaldırmamıştır.

Güvence belgesi nedir?

CMK m. 246/1'e göre mahkeme, gaip olan sanık hakkında duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağı hususunda bir güvence belgesi verebilir ve bu güvenceyi koşullara bağlayabilir. CMK m. 244/1'e göre bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen ya da getirilmesi uygun bulunmayan sanık gaip sayılır.

Güvence belgesi ne zaman geçersiz olur?

CMK m. 246/2'ye göre sanık hapis cezası ile mahkûm olur, kaçmak hazırlığında bulunur veya güvence belgesinin bağlı olduğu koşullara uymazsa belgenin hükmü kalmaz. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin onadığı bir kararda güvence yalnız bir duruşma için verilmiş ve o celseyle sınırlı tutulmuştu.

Yakalama kararına itiraz süresi ne kadardır?

CMK m. 268/1'e göre kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde itiraz, ilgililerin kararı CMK m. 35'e göre öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie dilekçe verilerek ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır. CMK geçici m. 6/1-c'ye göre bu süre 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; daha önce verilen kararlarda değişiklikten önceki hükümler uygulanır. CMK m. 267, hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı itirazı açar.

Yakalama kararına itiraz edilince karar uygulanmaz mı?

CMK m. 269/1'e göre itiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz. CMK m. 269/2'ye göre kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci geri bırakılmasına karar verebilir; böyle bir karar yoksa itiraz emrin uygulanmasını durdurmaz.

Yargıtay hükmü bozarsa yakalama kararı kalkar mı?

Her zaman değil. Yargıtay 14., 10. ve 6. Ceza Daireleri mahkûmiyeti bozarken bozma nedenine göre yakalama emrinin kaldırılmasına karar vermiştir. Buna karşılık Yargıtay 5. Ceza Dairesi hükmü bozduğu hâlde sanığın henüz yakalanmamış olması ve bu aşamada hak kaybı bulunmaması gibi gerekçelerle, Yargıtay 1. Ceza Dairesi de hükmolunan ceza miktarını gözeterek kaldırma talebini reddetmiştir.

Kaldırılmış yakalama kararıyla gözaltına alınan kişi tazminat alabilir mi?

CMK m. 141/1-a, kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan kişiye maddi ve manevi zararını Devletten isteme hakkı tanır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kaldırılmış emir kayıtlardan düşürülmediği için defalarca yakalanan ve gözaltına alınan kişinin davasında talebin ceza davasının sonucuyla ve hükmün kesinleşmesiyle ilgisi bulunmadığını belirterek ret kararını bozmuş, sonra verilen kısmen kabul kararını onamıştır.

Hiç uygulanmamış bir yakalama kararı için tazminat istenebilir mi?

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, fiilen infaz görmeyen yakalama emri nedeniyle açılan tazminat davasının reddini onamıştır. Başka bir kararında Daire, davetle emniyete gelen, yakalama tutanağı evrak üzerinde kalan ve nezarethaneye konmayan kişi için tazminat isteme koşullarının oluşmadığını belirtmiştir. İki olayda da kişinin gözaltında ya da nezarethanede geçirdiği bir süre bulunmuyordu.

Yakalama nedeniyle tazminat davası için süre ne kadardır?

CMK m. 142/1'e göre tazminat istemi, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir. CMK m. 142/2'ye göre istem kural olarak zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır; CMK m. 142/8'e göre karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat müdafilik ve vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde yürüyen soruşturma ve davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla ceza avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Diğer ceza usulü rehberleri

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.