Cezanın infazının ertelenmesi: hastalık, gebelik ve hükümlünün istemi (5275 sayılı Kanun m. 16 ve 17)

TCK m. 51/1'e göre işlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde bu sınır üç yıldır. Bu erteleme, yargılama sonunda mahkemenin kişi hakkında oluşan kanaate göre verdiği bir karardır. Bu sayfanın konusu başka bir kurumdur: kesinleşmiş hapis cezasının infazının geri bırakılması, ertelenmesi ya da infaza ara verilmesi. Bu kurumu 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun düzenler: hastalık ve gebelik nedeniyle geri bırakma m. 16'da, çocuğunun hastalığı nedeniyle kadın hükümlünün cezasının infazının ertelenmesi m. 16/A'da, hükümlünün istemiyle erteleme ve infaza ara verme m. 17'dedir.

Kararı veren merci de farklıdır. 5275 sayılı Kanun m. 16/3'e göre hastalık nedeniyle geri bırakma kararını (m. 16/1 ve 16/2; m. 16/6 da bu usule bağlanır) infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığı verir; m. 16/A'daki erteleme ve m. 17/1'deki hükümlünün istemiyle erteleme de Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir. Gebelik ve doğum nedeniyle ertelemenin de Başsavcılık kararıyla verildiği Yargıtay kararlarındaki olaylardan görülür. (Yargıtay 1. CD, E. 2021/9888)¹ Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bir infaz savcısının yargılandığı davada, m. 17'de düzenlenen infazın ertelenmesi kararını verme görevinin kâtibe değil Cumhuriyet savcısına ait olduğunu belirtti. (Yargıtay CGK, E. 2023/82)²

Kanunun kullandığı fiiller de farklıdır: akıl hastalığında (m. 16/1), hayati tehlikede (m. 16/2) ve gebelik ile doğumda (m. 16/4) infaz "geri bırakılır"; ağır hastalık veya engellilikte (m. 16/6) "geri bırakılabilir"; çocuğunun hastalığı nedeniyle kadın hükümlüde (m. 16/A) ve hükümlünün isteminde (m. 17/1) infaz "ertelenebilir". M. 17/4 ise infaza başlandıktan sonra infaza "ara verilebilir" der.

Mahkemenin infazı ertelemesi ayrı hükümlere bağlıdır. 5275 sayılı Kanun m. 17/A'ya göre birlikte işlenmiş suçlarda CMK m. 280/3 ve m. 306'nın uygulanma olanağı bulunan hâllerde hükmü veren ilk derece mahkemesinden infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilmesi istenebilir; bu karar duruşma açılmaksızın verilir ve itiraz yoluna gidilebilir. M. 98/2'ye göre ise mahkûmiyet hükmünün yorumu veya cezanın hesabı için yapılan başvurular infazı ertelemez; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.

5275 sayılı Kanun m. 16/1 uyarınca akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır ve hükümlü iyileşinceye kadar TCK m. 57'de belirtilen sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır (m. 16/1 son cümle).

Yargıtay 1. Ceza Dairesine göre infaz sırasında akıl hastalığına tutulan hükümlü hakkında Adli Tıp Kurumundan ya da Adli Tıp Kurumunca onaylanmak şartıyla Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarından rapor aldırılması, cezanın infazının geri bırakılmasına karar verilmesi, hükümlünün TCK m. 57'deki sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınması, geri bırakmanın devam edip etmeyeceği ve sağlık durumunun takibi Cumhuriyet Başsavcılığının işidir. Daire, olayı bu madde çerçevesinde değerlendiren itiraz mercii kararına yönelik kanun yararına bozma istemini bu gerekçeyle reddetti. (Yargıtay 1. CD, E. 2016/3844)³

Anayasa Mahkemesi de akıl hastalığının bulgularının ağırlaştığı koşullarda hükümlüler için mevzuatta öngörülen seçeneğin serbest kalmak değil, bir sağlık kuruluşuna yatırılarak cezaevinden çıkarılmak olduğunu belirtti. (Anayasa Mahkemesi, B. No. 2014/20289)⁴ Aynı kararda, akıl hastalıklarında hastalığın şiddeti kritik seviyeyi aştığında cezaevinde tutulmanın alternatifinin ilgilinin serbest kalması da olmadığı vurgulandı.⁴

5275 sayılı Kanun m. 16/2'ye göre diğer hastalıklarda kural, cezanın infazına resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam edilmesidir. Ancak hapis cezasının infazı mahkûmun hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa, mahkûmun cezasının infazı iyileşinceye kadar geri bırakılır.

M. 16/6 ikinci bir yol açar: maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezasının infazı, m. 16/3'teki usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabilir. Anayasa Mahkemesine göre bu fıkrada hayatını yalnız idame ettiremeyeceğinin tespit edilmiş olması yanında, ilgilinin toplum güvenliği için tehlike oluşturmayacağına dair bir kanaatin geliştirilmiş olması da aranır; "ağır ve somut" ibaresi fıkraya 6545 sayılı Kanunla eklenmiştir.⁴

Anayasa Mahkemesi, cezanın infazı biçimine dair mevzuatın nasıl yorumlanacağını belirlemenin kendi görevi olmadığını; buna karşılık hükümlünün bulunduğu koşulların, sağlık durumu nedeniyle hükümlülüğün getirdiği olağan acı ve ızdırabın ötesinde sonuçlara yol açıp açmadığını değerlendireceğini belirtti. Mahkemeye göre insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağıyla çelişen bir muamele saptanırsa, ilgilinin toplum güvenliği açısından ağır ve somut tehlike oluşturacağı kanaatinin tahliye gerekliliğinin önünde engel olması mazur görülemez.⁴

Aynı kararda Anayasa Mahkemesi, bedensel engeli nedeniyle yaşamını tek başına idame ettiremeyen kişinin durumunun tutulduğu koşullarla uyumsuz hâle gelmesinin o kişinin mutlak surette salıverilmesini gerektirmediğini, ancak bu uyumsuzluğun sonuçlarının insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele düzeyine ulaşmaması için tedbir alınması gerektiğini belirtti. Sağlık durumu nedeniyle cezasının infazının ertelenerek tahliyesini isteyen hükümlünün Anayasa m. 17 kapsamındaki iddialarında Mahkeme; cezaevinde tutulma koşullarına, uygulanan tedavinin yeterliliğine ve bunların sağlık durumuyla karşılaştırılmasıyla cezaevinde tutulmanın uygun olup olmadığına bakar.⁴

Somut olayda Adli Tıp Kurumu raporu, şizofreni tanılı başvurucunun hayatını yalnız idame ettiremeyeceğini ve bir başkasının destek ve bakımına ihtiyacı olduğunu belirtmişti. Anayasa Mahkemesi; başvurucunun bir süre bakım ve tedavi amacıyla kurulmuş R tipi bir ceza infaz kurumunda tutulduğunu, tedavinin genel olarak yetersiz kaldığına dair somut veri sunulmadığını ve kendi isteğiyle nakledildiği kurumda kontrol muayenelerindeki aksamanın tek başına yeterli olmadığını gözeterek insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edilmediğine karar verdi.⁴

M. 16/3'e göre geri bırakma kararı, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir. Karar, mahkûmun tabi olacağı yükümlülükler belirtilerek kendisine ve yasal temsilcisine tebliğ edilir; mahkûmun geri bırakma süresi içinde bulunacağı yer, kendisi veya yasal temsilcisi tarafından Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.

Mahkûmun sağlık durumu, sağlık raporunda belirtilen sürelere, rapor bir süre göstermiyorsa birer yıllık dönemlere göre aynı usulle yeniden incelettirilir; inceleme sonuçlarına göre geri bırakmanın devam edip etmeyeceğine geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcılığı karar verir. Mahkûmun izlenmesine yönelik tedbirler, bildirimin yapıldığı yerdeki kolluk tarafından yerine getirilir. Yükümlülüklere aykırı hareket edilirse geri bırakma kararı, kararı veren Cumhuriyet Başsavcılığınca kaldırılır ve bu karara karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir (m. 16/3 son cümle).

Rapor sağlanmadan karar verilemez. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, sağlık nedeniyle erteleme talebinin değerlendirilmesi için Başsavcılığın hükümlünün Adli Tıp Kurumuna sevkini istediği bir dosyada, düzenlenecek Adli Tıp raporu doğrultusunda talebin değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden itiraz merciinin talebin esasına girmesini hukuka aykırı bulan kanun yararına bozma istemini yerinde gördü. (Yargıtay 1. CD, E. 2020/2653)⁵

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin yerinde gördüğü bir isteme göre, geri bırakmaya gerek olmadığını belirten raporda Adli Tıp Kurumu onayı aranmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, tam teşekküllü hastanenin sağlık kurulunca verilen ve hastalık nedeniyle infazın geri bırakılmasına gerek bulunmadığını belirten raporun Adli Tıp Kurumu onayına sunulmasının gerekli olmadığı gerekçesine dayanan kanun yararına bozma istemini yerinde gördü. O dosyada itiraz mercii, dosyada Adli Tıp Kurumu raporu ya da onaylı rapor bulunmadığı gerekçesiyle infaz hâkimliği kararını kaldırmıştı. İstemdeki gerekçeye göre kanun, Adli Tıp Kurumu onayını ertelemeyi gerektiren hastane raporu için öngörür; ertelemeye gerek olmadığını belirten raporun onaydan geçtikten sonra hukuki sonuç doğuracağına dair kanunda düzenleme yoktur. (Yargıtay 1. CD, E. 2022/8138)⁶

M. 16/4'e göre hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa, doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur.

M. 16/5 bu kuralın istisnasıdır: kapalı ceza infaz kurumuna girdikten sonra gebe kalanlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ile eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılanlar hakkında dördüncü fıkra uygulanmaz. Bu kişilerin cezasının dördüncü fıkrada öngörülen kısmı, ceza infaz kurumlarında kendileri için düzenlenen uygun yerlerde infaz olunur.

İstisna yalnız kurumda gebe kalanlar içindir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, kapalı ceza infaz kurumu dışında gebe kalıp doğum yapan ve çocuğu sağ olan hükümlü hakkında m. 16/5'in uygulanma olanağı bulunmadığını, doğum tarihi dikkate alınarak m. 16/4 uyarınca cezasının ertelenmesine karar verilmesi gerektiğini ileri süren kanun yararına bozma istemini yerinde gördü.¹ O dosyada Başsavcılık talebi, hükümlünün doğum nedeniyle verilen ertelemeden sonra yeniden suç işlemesi nedeniyle tutuklanıp tahliye edildiği gerekçesiyle reddetmiş; şikâyet ve itiraz da m. 16/5'e dayanılarak reddedilmişti.¹

Gebelik ve doğum nedeniyle geri bırakma, ayrı bir istem ve ayrı bir karar konusudur. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, denetimli serbestlik sırasında hakkında kamu davası açılan hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine ilişkin infaz hâkimliği kararını, gebelik ve doğum sebebiyle infazın geri bırakılmasının zorunlu olduğu gerekçesiyle kaldıran merci kararını kanun yararına bozdu. Daireye göre hükümlü cezasının infazının ertelenmesi için her zaman talepte bulunabilir; geri bırakmanın zorunlu olduğu hâller varsa bu talep ve hâller yetkili idari birimler ve yargı makamlarınca değerlendirilir, şartlar gerçekleşirse erteleme veya geri bırakma kararı alınabilir. (Yargıtay 1. CD, E. 2025/490)⁷

Çocuğunun hastalığı nedeniyle kadın hükümlü için ayrı bir hüküm 7445 sayılı Kanunla 2023'te eklendi (m. 16/A). Buna göre infazına başlanmış olsa bile, toplam on yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm olan veya adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen kadın hükümlünün, engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç olan veya ağır bir hastalığa maruz kalan on sekiz yaşını doldurmamış çocuğunun bulunması ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağının değerlendirilmesi hâlinde cezasının infazı Cumhuriyet Başsavcılığınca bir yıla kadar ertelenebilir. Erteleme süresi her defasında altı ayı geçmemek üzere en çok dört kez uzatılabilir; erteleme süresi içinde zamanaşımı işlemez. Çocuğun bakıma muhtaçlığı veya ağır hastalığı m. 16/3'teki rapor usulüyle belirlenir.

M. 16/A'daki erteleme; hükümlünün ertelemenin amacına veya yükümlülüklere aykırı davrandığının denetimli serbestlik müdürlüğü veya kolluk birimlerince tespit edilmesi, hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılması ya da çocuğun iyileşmesi hâlinde kaldırılır ve ceza derhâl infaz olunur. Hükümlü erteleme süresince 1) belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek, 2) belirlenen yerlere belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak, 3) ekonomik durumu göz önünde bulundurularak belirlenen güvence miktarını yatırmak yükümlülüklerinden en az birine tabi tutulur; ayrıca hakkında yurt dışına çıkamama yükümlülüğü konulur.

M. 17/1'e göre kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilir. Erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir (m. 17/2). Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılırsa erteleme kararı kaldırılarak ceza derhal infaz olunur (m. 17/3).

Süre şartında tek bir ceza değil, infaza verilen cezaların toplamı esas alınır. Yargıtay 1. Ceza Dairesine göre m. 17'deki süre şartı değerlendirilirken hükümlünün kesinleşen ve infaza verilen birden fazla cezası varsa her bir ceza ayrı ayrı değil, cezaların toplam süresi dikkate alınır. Daire, kasten işlenen suçlardan infaza konu cezaların toplamı üç yılı geçtiği için yalnız bir cezaya yönelik erteleme talebini reddeden Başsavcılık kararını hukuka uygun buldu ve aksi yöndeki merci kararını kanun yararına bozdu. (Yargıtay 1. CD, E. 2024/5581)⁸

Ceza Genel Kurulu da kasten işlenen iki suçtan verilen cezaların toplam süresi 3 yıldan fazla olduğunda hükümlü hakkında 5275 sayılı Kanun m. 19 uyarınca doğrudan yakalama emri düzenlenmesinin zorunlu olduğunu belirtti. Kurul, düzenlediği yakalama emrini kaldırıp hükümlüye çağrı kâğıdı çıkarılmasını sağlayan ve sonra teminat karşılığında iki kez erteleme kararı veren Cumhuriyet savcısının görevde yetkiyi kötüye kullanmaktan mahkûmiyetini onadı.² M. 17/1'deki erteleme çağrı üzerine gelen hükümlü içindir; m. 19/2'ye göre ise kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için doğrudan yakalama emri çıkarılır.

Erteleme takdire bağlıdır: m. 17/1 "ertelenebilir" der. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, m. 17'nin erteleme veya infaza ara verme konusunda karar verme yönünden infazı yürüten Cumhuriyet Başsavcılığına tamamen takdir hakkı verdiğini ve takdir hakkının olumlu ya da olumsuz yönde kullanılmasına ilişkin kararların kanun yararına bozmaya konu edilemeyeceğini belirtti. (Yargıtay 1. CD, E. 2016/6276)⁹ Aynı kararın başvuru yoluna ilişkin kısmı 2020'deki kanun değişikliğinden öncedir; bugünkü yol aşağıdaki son bölümde anlatılır.

İstemin zamanı çağrı kâğıdıyla bağlantılıdır. M. 19/1'e göre hükümlü, çağrı kâğıdının tebliği üzerine on gün içinde gelmez, kaçar ya da kaçacağına dair şüphe uyandırırsa Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır. Yargıtay 19. Ceza Dairesinin yerinde gördüğü kanun yararına bozma isteminde, çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren işleyen 10 günlük erteleme talep süresinin son günü cumartesiye rastladığı için süre CMK m. 39/4 uyarınca tatilin ertesi günü biter kabul edildi; talebin esastan incelenmesi için dosyayı Başsavcılığa gönderen infaz hâkimliği kararı sonucu bakımından hukuka uygun bulundu. (Yargıtay 19. CD, E. 2015/10648)¹⁰

M. 17/4, infaza başlanmış olsa bile birinci fıkradaki hapis cezaları için infaza ara vermeyi düzenler. Hükümlünün yükseköğrenimini bitirebilmesi; ana, baba, eş veya çocuklarının ölümü veya bu kişilerin sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin yürütülebilmesinin veya tarım topraklarının işlenebilmesinin imkânsız hâle gelmesi; hükümlünün eş veya çocuklarının sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle bakıma muhtaç olmaları ya da hükümlünün hastalığının sürekli bir tedaviyi gerektirmesi gibi zorunlu ve çok ivedi hâllerde, Cumhuriyet Başsavcılığınca bir yılı geçmeyen sürelerle infaza ara verilebilir; ara verme iki defadan fazla olamaz. 2014 ve 2018 tarihli kararlarda aktarılan "6 ayı geçmeyen sürelerle" ifadesi bugünkü metinde "bir yılı geçmeyen sürelerle" biçimindedir. (Yargıtay 7. CD, E. 2014/17363)¹¹⁹

M. 17/5'e göre erteleme isteminin kabulü güvence gösterilmesine veya diğer bir şarta bağlanabilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre bu güvence, hükümlünün erteleme süresinin sonunda teslim olmasını sağlamak amacına yöneliktir ve CMK m. 113 ve devamında düzenlenen güvence değildir. Hükümlü teslim olmazsa güvencenin akıbeti hakkında mahkeme değil, infazı erteleyip güvence takdir eden Cumhuriyet Başsavcılığı karar verir. (Yargıtay 8. CD, E. 2015/9345)¹²

M. 17/6'ya göre maddenin hükümleri 1) terör suçları, örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar, 2) mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmasına karar verilenler, 3) disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar hakkında uygulanmaz. Bu liste m. 17 içindir; m. 16'daki geri bırakma hâlleri kendi şartlarına bağlıdır: gebelikte m. 16/5, ağır hastalık veya engellilikte m. 16/6 ayrı sınırlar koyar.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, başka bir suçtan verilen ve mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilen kesinleşmiş cezası bulunan hükümlü hakkında m. 17'deki şartların oluşmadığını ve infazın ertelenmesine karar verilemeyeceğini ileri süren kanun yararına bozma istemini yerinde gördü; Başsavcılığın ret kararını kaldıran infaz hâkimliği kararına yapılan itirazı reddeden merci kararı bu nedenle bozuldu. (Yargıtay 1. CD, E. 2022/10733)¹³

Toplam süre sınırı da bir yararlanamama hâlidir: kasten işlenen suçlardan infaza verilen cezaların toplamı üç yılı aşan hükümlü, toplamın altında kalan tek bir ceza için m. 17'den yararlanamaz.⁸

Adli para cezasından çevrilen hapis için ayrı kural vardır. 5275 sayılı Kanun m. 106/9'a göre 16. madde hükümleri saklı kalmak üzere adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez. Buna göre m. 17'deki istem üzerine erteleme bu hapis için uygulanmaz; hastalık ve gebelik nedeniyle geri bırakma (m. 16) ise saklıdır. M. 16/A da adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen kadın hükümlüyü açıkça kapsar.

4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 4'e 14/4/2020 tarihli 7242 sayılı Kanunla eklenen 5. bende göre infaz hâkimliği, Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri inceler. M. 5/1'e göre bu kararlara karşı, kararın öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir. Şikâyet yoluna, kendisiyle ilgili olmak kaydıyla hükümlü ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir (m. 5/3).

Şikâyet, verilen kararın yerine getirilmesini durdurmaz; ancak infaz hâkimi, giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve kararın açıkça hukuka aykırı olması koşulları birlikte gerçekleşirse kararın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (m. 5/4). İnfaz hâkimi şikâyeti duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karara bağlar (m. 6/2). İnfaz hâkiminin kararına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz yoluna gidebilir; itiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır (m. 6/5-6). İtiraz süresi 7499 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; 7499 sayılı Kanun geçici m. 1/1-b'ye göre itiraz süresine ilişkin bu değişiklik 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır, bu tarihten önce verilen kararlar hakkında değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur. Hastalık nedeniyle verilen geri bırakma kararının yükümlülüklere aykırılık nedeniyle kaldırılmasına karşı infaz hâkimliğine başvurulabileceği ayrıca m. 16/3'te yazılıdır.

2020 sonrasındaki Yargıtay kararlarında erteleme talebinin reddi bu yoldan geçmiştir: Başsavcılığın ret kararına karşı infaz hâkimliğine başvurulmuş, infaz hâkimliğinin kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilmiş, merci kararları da Adalet Bakanlığının istemiyle kanun yararına bozma yoluyla Yargıtay 1. Ceza Dairesince esastan denetlenmiştir. Bu zincir doğum nedeniyle,¹ sağlık nedeniyle⁶ ve m. 17 uyarınca⁸ yapılan taleplerde görülür.

2020 öncesinde durum farklıydı ve bu dönemin kararları bugünkü başvuru yolunu göstermez. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2018'de, ceza infaz kurumunda bulunmayan hükümlünün erteleme istemi üzerine Başsavcılığın verdiği kararlara karşı yapılan itirazı inceleme yetkisinin, o tarihteki 4675 sayılı Kanun m. 1 ve 4 karşısında infaz hâkimliğinde bulunmadığını belirtmişti.⁹ Buna karşılık Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2014'te, infaza başlandıktan sonra m. 17/4 uyarınca istenen ara vermenin reddine karşı genel hüküm niteliğindeki 4675 sayılı Kanun m. 4 ve 5 uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurulabileceğini ileri süren istemi yerinde görmüştü.¹¹ Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 2015'te yerinde gördüğü istem de m. 17'de infazın ertelenip ertelenmeyeceğinin takdir edilmesi dışındaki usul işlemlerinin 4675 sayılı Kanun m. 4 uyarınca şikâyete tabi olması gerektiği görüşüne dayanıyordu.¹⁰

Hastalık nedeniyle erteleme talebinin reddinde ise 5275 sayılı Kanun m. 98'in eski ikinci fıkrası hükmü veren mahkemeyi gösteriyordu; bu eski metin 2021 tarihli bir kanun yararına bozma kararında "16 ncı madde gereğince cezasının ertelenmesi isteminin reddi hâlinde de aynı hüküm uygulanır" biçiminde aktarılmıştır.⁵ M. 98, 7242 sayılı Kanunla bütünüyle değiştirildi; bugünkü m. 98/2 hükmün yorumu ve cezanın hesabı için yapılan başvuruların infazı ertelemeyeceğini, mahkeme veya infaz hâkimliğinin olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebileceğini düzenler ve 16. maddeden söz etmez.

Yargıtay da bu geçişi kararlarında gözetmiştir. 1. Ceza Dairesi, 7242 sayılı Kanunla 4675 sayılı Kanun m. 4'te değişiklik yapıldığını, ancak kanun yararına bozmanın kesinleşen kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan hukuka aykırılıklarla sınırlı olduğunu ve incelemeyi karar tarihindeki mevzuata göre yaptığını açıkça yazdı. (Yargıtay 1. CD, E. 2021/75)¹⁴ Bu nedenle 2020 öncesine ait "Başsavcılığın erteleme kararına karşı yasa yolu yoktur" yönündeki görüşler bugünkü kural olarak okunmaz; bugünkü yol 4675 sayılı Kanun m. 4/5, m. 5 ve m. 6 metninden çıkar.