Adli tıp raporuna itiraz: ceza davasında rapora karşı yollar (CMK m. 67)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Temel bilgiler
- CMK m. 63'e göre ceza davasında adli tıp raporu ne zaman alınır, kim düzenler?
- CMK m. 67/5'e göre adli tıp raporuna nasıl itiraz edilir, yeni inceleme nasıl istenir?
- CMK m. 67/6'ya göre uzman mütalaası (bilimsel mütalaa) ne işe yarar?
- Adli tıp raporu mahkemeyi bağlar mı (CMK m. 217), raporlar çelişirse Yargıtay ne arıyor?
- 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 16'ya göre Adli Tıp Üst Kurulu hangi çelişkileri çözer?
- Trafik kazası ve taksir dosyalarında kusur raporuna karşı yol nedir (4 sayılı CBK m. 16/2)?
- Tıbbi uygulama hatası (hekim) dosyalarında raporlar çelişirse ne olur (4 sayılı CBK m. 17/2)?
- Tazminat davasında adli tıp raporuna itiraz HMK m. 281'e göre nasıl yapılır?
- İlgili mevzuat
- Kararlar
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Ceza davasında adli tıp raporu bir bilirkişi raporudur; Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre bilirkişi raporları mahkemeyi bağlamaz.
- Rapor tamamlandığında savcıya, sanığa, katılana ve avukatlarına yeni inceleme istemek ya da itirazlarını bildirmek için süre verilir; istem reddedilirse gerekçeli karar verilir.
- Taraflar bir uzmandan bilimsel mütalaa da alabilir.
- Sonuca etkili teknik bir konuda raporlar çelişiyorsa Yargıtay, çelişki giderilmeden kurulan hükmü eksik araştırma gerekçesiyle bozmaktadır.
Ceza davasında ölüm sebebi, yaralanmanın derecesi, sanığın kusur yeteneği, tıbbi müdahalede ya da trafik kazasında kusur gibi uzmanlık isteyen sorular adli tıp raporlarıyla cevaplanır. Bu rehber, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 63-68'e göre rapora karşı yolları (yeni bilirkişi incelemesi istemi, itirazların bildirilmesi, bilimsel mütalaa, bilirkişinin duruşmada dinlenmesi), Adli Tıp Üst Kurulunun ve ihtisas kurullarının görevlerini, raporlar arasındaki çelişkinin nasıl giderildiğini, trafik ve tıbbi uygulama dosyalarındaki kusur raporlarını ve tazminat davasındaki farkı Yargıtay kararlarıyla anlatır.
Temel bilgiler
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Rapora itiraz
Bilirkişi incelemeleri tamamlandığında savcıya, katılana, şüpheli veya sanığa ve avukatlarına yeni bilirkişi incelemesi istemek ya da itirazlarını bildirmek için süre verilir.
Dayanak: CMK m. 67/5
- İstemin reddi
Yeni inceleme ya da itiraz istemi reddedilirse bu konuda üç gün içinde gerekçeli karar verilir.
Dayanak: CMK m. 67/5
- Uzman mütalaası
Taraflar olay ya da bilirkişi raporu hakkında bir uzmandan bilimsel mütalaa alabilir; yalnız bu nedenle ayrıca süre istenemez.
Dayanak: CMK m. 67/6
- Duruşmada dinleme
Mahkeme bilirkişinin duruşmada dinlenmesine her zaman karar verebilir, ilgililerden biri isterse de onu açıklama için çağırabilir; bilimsel mütalaa hazırlayan uzman için de aynı kural uygulanır.
Dayanak: CMK m. 68
- Raporun süresi
Atama kararında sorular ve süre yazılır; süre üç ayı geçemez, özel sebeplerle gerekçeli kararla en çok üç ay daha uzatılabilir.
Dayanak: CMK m. 66/1
- Bilirkişinin sınırı
Bilirkişi uzmanlık gerektiren konular dışında açıklama yapamaz; hukuki nitelendirme ve değerlendirme hâkime aittir.
Dayanak: CMK m. 67/3
- Rapor örnekleri
Rapor örnekleri duruşmada taraflara doğrudan verilebilir ya da iadeli taahhütlü mektupla gönderilebilir.
Dayanak: CMK m. 67/4
CMK m. 63'e göre ceza davasında adli tıp raporu ne zaman alınır, kim düzenler?
Adli tıp raporu, ceza muhakemesinde bir bilirkişi raporudur. CMK m. 63/1 uyarınca çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına re'sen ya da Cumhuriyet savcısının, katılanın, vekilinin, şüphelinin veya sanığın, müdafiinin veya kanuni temsilcinin istemi üzerine karar verilebilir. Aynı fıkraya göre genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz. Bilirkişiyi atamak ve gerekçe göstererek sayısını birden çok belirlemek hâkim veya mahkemeye aittir; birden çok bilirkişi atanması istemi reddedildiğinde de gerekçeli karar verilir (CMK m. 63/2). Soruşturma evresinde bu yetkileri Cumhuriyet savcısı kullanır (CMK m. 63/3).
CMK m. 66/1'e göre bilirkişi incelemesi kararında cevaplanacak sorular, inceleme konusu ve görevin yerine getirileceği süre yazılır. Süre işin niteliğine göre üç ayı geçemez; özel sebepler zorunlu kıldığında bilirkişinin istemiyle ve gerekçeli kararla en çok üç ay daha uzatılabilir. Muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişi, zorunlu saydığı soruları hâkim, savcı ve müdafi bulunmadan da mağdur, şüpheli veya sanığa doğrudan yöneltebilir (CMK m. 66/6).
Raporu düzenleyen yer dosyaya göre değişir. Adli Tıp Kurumunun şube müdürlükleri, ihtisas daireleri ve ihtisas kurulları dışında üniversitelerin birimleri de rapor verir: 2659 sayılı Kanun m. 31'e göre yükseköğretim kurumları veya birimleri adli tıp olaylarında ve diğer adli konularda resmî bilirkişi sayılır. Adli Tıp Kurumunun ihtisas kurullarının görevi, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 17/1'e göre bilirkişilerce, Fizik, Trafik ve Adli Bilişim İhtisas Dairelerinin tıpla ilgili olmayan raporları hariç olmak üzere ihtisas dairelerince ya da adli tabip veya adli tıp uzmanlarınca verilip mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar tarafından yeterince kanaat verici bulunmayan ve aralarında çelişki olduğu belirlenen raporları inceleyip bilimsel ve teknik görüş bildirmektir.
Kurulların iş bölümü aynı maddenin ikinci fıkrasındadır. Ceza dosyalarıyla ilgili olanlardan bazıları şunlardır: 1) Birinci İhtisas Kurulu hayata karşı suçlar ve ölümle ilişkili işler (m. 17/2-a); 2) İkinci İhtisas Kurulu vücut dokunulmazlığına karşı suçlar (m. 17/2-b); 3) Dördüncü İhtisas Kurulu, Türk Ceza Kanunu m. 31 ve 33 hariç olmak üzere ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler (m. 17/2-ç); yaş küçüklüğü ile sağır ve dilsizlik Altıncı İhtisas Kuruluna aittir (m. 17/2-e); 4) Altıncı İhtisas Kurulu cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve fiile karşı kendini savunup savunamama (m. 17/2-e); 5) Yedinci İhtisas Kurulu ölümle sonuçlanmayan, Sekizinci İhtisas Kurulu ölümle sonuçlanan tıbbi uygulama hataları (m. 17/2-f ve g).
CMK m. 67/5'e göre adli tıp raporuna nasıl itiraz edilir, yeni inceleme nasıl istenir?
Ceza muhakemesinde rapora karşı yol CMK m. 67'dedir. Bilirkişinin düzenlediği rapor örnekleri duruşma sırasında Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine veya kanuni temsilciye doğrudan verilebilir ya da iadeli taahhütlü mektupla gönderilebilir (CMK m. 67/4). CMK m. 67/5'e göre bilirkişi incelemeleri tamamlandığında bu kişilere, yeni bilirkişi incelemesi yapılması veya itirazların bildirilmesi için istemde bulunabilmeleri amacıyla süre verilir. Bu istemler reddedilirse üç gün içinde bu konuda gerekçeli bir karar verilir.
Maddede verilecek sürenin uzunluğu gün olarak yazılmamıştır; madde yalnız "süre verilir" der. Bu sayfadaki kararlarda CMK m. 67/5'teki süreye ve istemin reddinde verilecek gerekçeli karara değinilmemiştir. Hukuk davası için HMK m. 281/1'de yazılı iki haftalık süre ceza davasına ilişkin bir hüküm değildir.
Rapora karşı istem yalnız "yeni bilirkişi" ile sınırlı değildir. CMK m. 66/5 uyarınca ilgililer, inceleme sürerken bilirkişiye teknik bilgi verebilecek ve adını kendilerinin belirleyeceği kişilerin dinlenmesini ya da bazı araştırmaların yapılmasını isteyebilir. CMK m. 68/1'e göre mahkeme bilirkişinin duruşmada dinlenmesine her zaman karar verebilir; ilgililerden biri isterse de onu açıklamalarda bulunmak üzere duruşmaya çağırabilir. İtirazın içeriğini ölçmek için CMK m. 67/3 de önemlidir: bilirkişi raporunda ve sözlü açıklamalarında uzmanlık gerektiren konular dışında açıklama yapamaz, hâkimin yapması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
CMK m. 66/5 ilgililerin istemini "merciinden" yapılan bir istem olarak düzenler; soruşturma evresinde bilirkişiye ilişkin yetkileri Cumhuriyet savcısı kullanır (CMK m. 63/3). 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 16/1-a'ya göre Adli Tıp Üst Kurullarının incelediği işlerden biri de ihtisas kurulları ve ihtisas dairelerinin, mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklarca yeterince kanaat verici bulunmayıp sebebi belirtilerek bildirilen raporlarıdır. Bu sayfadaki kararlarda Adli Tıp Kurumuna doğrudan başvurularak rapora itiraz edilebileceğine değinilmemiştir; kararlarda yeni rapor mahkemece istenmiştir.
CMK m. 67/6'ya göre uzman mütalaası (bilimsel mütalaa) ne işe yarar?
CMK m. 67/6 taraflara, mahkemenin atadığı bilirkişinin dışında bir uzmandan görüş alma imkânı tanır: Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafii veya kanuni temsilci, yargılama konusu olayla ilgili olarak, bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere ya da bilirkişi raporu hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir. Aynı fıkranın son cümlesine göre yalnız bu nedenle ayrıca süre istenemez. Maddenin başlığı "uzman mütalaası", metni "bilimsel mütalaa" ifadesini kullanır. CMK m. 68/3 uyarınca bu kişilerin istemi üzerine bilimsel mütalaa hazırlayan uzmanın duruşmada dinlenmesinde, bilirkişinin duruşmada dinlenmesine ilişkin hükümler uygulanır.
Bu sayfadaki iki kararda bilimsel mütalaa, Yargıtay'ın yeni bir rapor alınmasını istediği dosyanın parçasıdır. Kasten yaralama dosyasında üniversite adli tıp anabilim dalının raporu mağdurun yüzünde sabit iz kaldığını bildirmişti; müdafi mağdurun fotoğraflarını ve bir üniversitenin adli tıp anabilim dalından aldığı, izin yüzde sabit iz niteliğinde olmadığını bildiren bilimsel mütalaayı sundu. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını kabul ederek kendi düzelterek onama kararını kaldırdı ve mağdurun tüm tedavi evrakı ve raporlarıyla Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas kuruluna sevk edilip alınacak rapora göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü bozdu. (Yargıtay 3. CD, E. 2015/35237)1 Bu dosyada mütalaa temyiz incelemesinden sonra, itiraz aşamasında sunulmuştu; karar, mütalaanın her aşamada aynı sonucu doğuracağı yönünde genel bir kural koymaz.
Tıbbi uygulama hatası iddiasıyla açılan bir taksirle öldürme davasında Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu acil hekimini kusurlu bulmuş, üç uzmandan oluşan bilirkişi heyeti kusursuz bulmuş, sanığın sunduğu bilimsel mütalaa da ölümle sanığın uygulamaları arasında nedensellik bağı kurulamayacağını bildirmişti. Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu raporları ve mütalaayı kararında aktardıktan sonra, sanığın kusur durumuna ilişkin raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesini bozma nedeni saydı ve tüm tetkik ve tedavi evrakının Adli Tıp Üst Kuruluna gönderilmesini istedi. (Yargıtay 12. CD, E. 2020/5011)2
Bu sayfadaki kararlarda bilimsel mütalaanın delil değerine, bilirkişi raporuyla aynı ağırlıkta tutulup tutulmayacağına ve mütalaayı hazırlayan uzmanın duruşmada dinlenmesine değinilmemiştir. Mütalaanın ücretinin kimin tarafından karşılanacağı ve yargılama giderine girip girmediği de kararlarda tartışılmamıştır.
Adli tıp raporu mahkemeyi bağlar mı (CMK m. 217), raporlar çelişirse Yargıtay ne arıyor?
CMK m. 217/1'e göre hâkim kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir ve bu delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder. Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre kanun koyucunun uzmanlığa ihtiyaç bulunduğunu baştan kabul ettiği akıl hastalığı, parada sahtecilik, moleküler genetik inceleme gibi konular dışında hâkimin bilirkişi raporu alma zorunluluğu yoktur; bilirkişi raporları da mahkemeleri bağlamaz ve gerektiğinde gerekçesi gösterilerek raporun aksine karar verilebilir. (Yargıtay CGK, E. 2017/709)3
Aynı kararda Ceza Genel Kurulu ölçütü şöyle kurdu: dosyadaki birden çok rapor arasında, çözümü hâkimin takdirine bağlı olmayan özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda çelişki varsa bu çelişki giderilmelidir; ancak her çelişki için yeni bir bilirkişi incelemesi yapılması zorunlu değildir. Ölçüt maddi gerçeğin hiçbir şüpheye yer vermeyecek biçimde ortaya çıkarılmasıdır; uzmanlık gerektiren konular yeterince açıklığa kavuşmuşsa yeni bilirkişi incelemesine gerek yoktur.3
Teknik konuda açık çelişki giderilmeden hüküm kurulması ise eksik araştırmadır. Ceza Genel Kurulu, maktulün bedeninden çıkan merminin sanığın tabancasından atılıp atılmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesinin raporları ile kriminal polis laboratuvarı ve jandarma raporları birbirini tutmazken hüküm kurulmasını bu nedenle bozdu. (Yargıtay CGK, E. 2023/297)4 Kararın genel ilkeler bölümünde maddi gerçeğin, olayın sübutuna ve suçun vasfına etkili tüm delillerin toplanması ve tartışılmasıyla ortaya konulabileceği; eksik soruşturma ve araştırma varsa mahkûmiyet kararı verilemeyeceği gibi beraat kararı da verilemeyeceği yer alır.4
Bu iki ölçüt birlikte okunur. Ölüm sebebi, yaranın niteliği, kusur yeteneği ya da merminin hangi silahtan atıldığı gibi uzmanlık konularında raporlar çelişiyorsa Yargıtay çelişkinin yeni bir rapor ya da üst bir kurulla giderilmesini aramaktadır.4 (Yargıtay CGK, E. 2015/607)5 (Yargıtay 12. CD, E. 2021/2392)6 (Yargıtay 3. CD, E. 2020/15954)7 Ceza Genel Kurulu ise somut olayda raporlar arasındaki farkın sanığın kusurunun varlığı ya da yokluğu hakkında bir değerlendirme farkı olduğunu, bunun hâkimin takdirinde bulunduğunu ve dosyadaki delillerin kusurun tespiti için yeterli olduğunu belirterek çelişkinin giderilmesine ve yeni bilirkişi incelemesine gerek görmedi.3 Yargıtay 12. Ceza Dairesi ise sonraki bazı kararlarında, sanığı kusurlu gösteren bir rapor ya da kaza tespit tutanağı ile onu kusursuz bulan Trafik İhtisas Dairesi raporu çeliştiğinde yeni rapor alınmasını istemiştir. (Yargıtay 12. CD, E. 2020/3343)8 (Yargıtay 12. CD, E. 2020/10199)9
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 16'ya göre Adli Tıp Üst Kurulu hangi çelişkileri çözer?
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 16/1'e göre Adli Tıp Üst Kurulları şu işleri konuyla ilgili uzman üyelerin katılımıyla inceler ve kesin karara bağlar: 1) ihtisas kurulları ve ihtisas dairelerinin, mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklarca yeterince kanaat verici bulunmayıp sebebi belirtilerek bildirilen raporları (a); 2) ihtisas kurullarınca oy birliğiyle karara bağlanamamış işler (b); 3) ihtisas kurullarının raporları arasındaki çelişkiler (c); 4) ihtisas kurulları ile ihtisas dairelerinin raporları arasındaki çelişkiler (ç); 5) ihtisas kurulları ile Adli Tıp Kurumu dışındaki sağlık kuruluşlarının heyet hâlinde verdikleri raporlar arasındaki çelişkiler (d).
Kararlarda sık geçen "Adli Tıp Genel Kurulu", 2659 sayılı Kanunun 15. maddesindeki eski düzenlemedir. Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre bu madde, 15.07.2018'de yürürlüğe giren 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 16. maddesiyle "Adlî Tıp Üst Kurulları" düzenlemesi biçiminde değiştirilmiştir; Ceza Genel Kurulu bugünkü hükme göre üst kurulların, ihtisas kurulları ile Kurum dışındaki sağlık kuruluşlarının heyet hâlinde verdikleri raporlar arasındaki çelişkileri kesin olarak karara bağlamakla görevli olduğunu belirtti. (Yargıtay CGK, E. 2020/292)10 2659 sayılı Kanunun 15. maddesi 2/7/2018 tarihli 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 61. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır; üst kurulların görevleri bugün 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 16'dadır. Bu tarihten sonra verilen bazı Daire kararları da eski adı kullanır.67 (Yargıtay 1. CD, E. 2021/6201)11 Bu sayfa bugünkü adı kullanır, karar alıntılarındaki ifade değiştirilmez.
Aynı kararda çocuğun cinsel istismarı dosyasında mağdurun ruh sağlığının bozulup bozulmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulunun raporu ile bir eğitim ve araştırma hastanesinin sağlık kurulu raporu arasında çelişki vardı. Ceza Genel Kurulu, bu çelişkinin uygulanacak kanun maddelerini etkileyebileceğini belirterek Adli Tıp Üst Kurulundan rapor alınması gerektiği gözetilmeden eksik araştırmayla hüküm kurulmasını usul ve kanuna aykırı buldu ve direnme hükmünü bozdu.10 Kararın somut olay bölümü dayanağı "16. maddenin ikinci fıkrasının (d) bendi" diye anar; aktardığı metin ise maddenin birinci fıkrasının (d) bendidir.
Eski düzenleme döneminde de Ceza Genel Kurulu aynı sonuca varmıştı. Sanığın akıl hastalığı nedeniyle kusur yeteneğinin bulunup bulunmadığı konusunda bir ruh sağlığı hastanesinin raporu ile Adli Tıp Kurumu Gözlem İhtisas ve 4. İhtisas Dairesi raporları açıkça çelişirken hüküm kurulmasını Ceza Genel Kurulu eksik araştırma saydı; çelişkinin Adli Tıp Genel Kurulundan rapor alınarak giderilmesi gerekiyordu.5 O karar, Kurum dışındaki sağlık kuruluşlarının "verdikleri" raporlardan söz eden eski 15/f bendine dayanır; bugünkü m. 16/1-d ise bu raporların heyet hâlinde verilmiş olmasını arar. Tek hekim raporu ile ihtisas kurulu raporu arasındaki çelişkinin bugünkü metinde üst kurula gidip gitmeyeceğine bu sayfadaki kararlarda değinilmemiştir.
Bu sayfadaki yaralama kararlarında çelişki, yüzde sabit iz ve kemik kırığının derecesi üzerinedir. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, adli tıp şube müdürlüğü raporu yüzde sabit iz bulunduğunu, 2. İhtisas Kurulu raporu bulunmadığını söylerken Türk Ceza Kanunu m. 86 ve 87'deki ölçütlere göre Genel Kuruldan rapor alınmadan karar verilmesini bozma nedeni saydı.7 Yargıtay 1. Ceza Dairesi de ihtisas dairesi raporu ile sonradan alınan tek hekim imzalı şube müdürlüğü raporu çelişirken, yeterli açıklık taşımayan bu rapora dayanılarak yüzde sabit iz oluşmadığının kabul edilmesini eksik kovuşturma saydı.11 Kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisini bir üniversite raporu ağır (5), şube müdürlüğü raporu orta (3) derece olarak gösterdiğinde Yargıtay 3. Ceza Dairesi, mağdurun ilgili ihtisas kuruluna sevk edilip duraksamaya yer vermeyecek kesin bir rapor alınmasını istedi. (Yargıtay 3. CD, E. 2019/18737)12
Bugünkü m. 16/1 adli tıp şube müdürlüklerinin raporlarını ayrıca saymaz; Ceza Genel Kurulu kararında aktarılan eski 15/e bendi saymaktaydı.10 2021 tarihli iki Daire kararı şube raporu ile ihtisas kurulu raporu arasındaki çelişki için eski adla Genel Kuruldan rapor alınmasını istemiştir; bu kararlarda m. 16/1'in bugünkü kapsamına değinilmemiştir.711 Bugünkü metinde adli tabip veya adli tıp uzmanlarınca verilip mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklarca yeterince kanaat verici bulunmayan ve aralarında çelişki olduğu belirlenen raporları ihtisas kurulları inceler (4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 17/1-c).
Trafik kazası ve taksir dosyalarında kusur raporuna karşı yol nedir (4 sayılı CBK m. 16/2)?
Trafik kazalarında kusur raporu Adli Tıp Kurumunun Trafik İhtisas Dairesinden de alınabilir; bu dairenin raporuna karşı yol tıbbi raporlardan farklıdır. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 16/2'ye göre Fizik, Trafik ve Adli Bilişim İhtisas Dairelerinin raporları Adli Tıp Üst Kurullarında incelenemez. Bu dairelerden birinin raporu ile diğer bilirkişi raporları arasında çelişki varsa, mahkeme veya Cumhuriyet savcılığı gerekçesini belirterek talep ettiğinde raporlar ilgili ihtisas dairesinin en az yedi uzmanının katılımıyla oluşan genişletilmiş uzmanlar heyetince incelenir ve kesin olarak karara bağlanır; kararlar oy çokluğuyla alınır.
Ceza Genel Kurulunun 2025 tarihli kararında Adli Tıp Kurumu, Fizik İhtisas Dairesinin balistik şubesinde yedi kişilik heyet kurulamayacağını mahkemeye yazmıştı. Ceza Genel Kurulu, raporlar arasındaki açık çelişkinin giderilmesi için önce bu şubede yedi kişilik heyet kurulmasının mümkün olup olmadığının araştırılmasını, mümkünse o heyetten, değilse üniversitelerin bu konuda uzmanlaşmış bölümlerinden rapor alınmasını ve temsilî ve tatbikî keşif yapılmasını istedi; bunlar yapılmadan hüküm kurulmasını eksik araştırma saydı.4
Yargıtay 12. Ceza Dairesi kusur raporları arasındaki çelişkide birden çok kurumu seçenek olarak gösterir. Dört kişinin öldüğü bir kazada kaza tespit tutanağı sanığı tali kusurlu, Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinin heyet raporu kusursuz gösterirken verilen beraat kararını, çelişkinin Adli Tıp Genişletilmiş Uzmanlar Komisyonundan, üniversite öğretim üyelerinden oluşacak bir heyetten veya Karayolları Genel Müdürlüğünden yeniden rapor alınarak giderilmesi gerektiği gerekçesiyle bozdu.9 Tek kişilik bilirkişi raporu sanığa yüzde 50 kusur verirken Trafik İhtisas Dairesi heyet raporu kusur bulmadığında da Karayolları Genel Müdürlüğünden, teknik üniversitelerin öğretim görevlilerinden oluşan bir heyetten veya İTÜ Trafik Kürsüsünden rapor alınmasını istedi; aynı kararda Trafik İhtisas Dairesi raporu tartışılmadan, sanığa yüzde 50 kusur veren rapor yeterli görülüp beraat kararı verilmesini ayrıca hükümde karışıklık saydı. (Yargıtay 12. CD, E. 2017/2239)13
Aynı olay için ceza ve tazminat dosyalarında farklı raporlar bulunabilir. Bir dosyada Adli Tıp Kurumu İstanbul Trafik İhtisas Dairesinin ceza davasındaki raporu sanığı kusursuz bulmuş, aynı dairenin hukuk davasındaki raporu ve temyiz aşamasında sunulan Genişletilmiş Uzmanlar Komisyonu raporu sanığa yüzde 10 kusur vermişti. Yargıtay 12. Ceza Dairesi beraat hükmünü bozdu ve çelişkinin giderilmesi için dosyanın İTÜ Trafik Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğünden bilirkişilere verilmesini istedi.8 Kararda, CBK m. 16/2'deki "kesin olarak karara bağlanır" ifadesinin mahkemeyi bağlayıp bağlamadığına değinilmemiştir.
Kusurun varlığı ya da yokluğu hakkındaki her görüş farkı ise yeni rapor gerektirmeyebilir. İki kişinin öldüğü bir kazada Trafik İhtisas Dairesi sanığı tali kusurlu, bir üniversitenin üç kişilik trafik heyeti kusursuz bulmuştu. Ceza Genel Kurulu, kusurun varlığı ya da yokluğunun hâkimin takdirinde olduğunu belirterek çelişkinin giderilmesine, yeni bilirkişi incelemesine ve tazminat dosyalarının getirtilmesine gerek görmedi; dosyadaki delillerden sanığın hızını yol ve trafik durumuna uydurmadığı için tali kusurlu olduğu sonucuna vardı ve beraat hükmünü bozdu.3
Tıbbi uygulama hatası (hekim) dosyalarında raporlar çelişirse ne olur (4 sayılı CBK m. 17/2)?
Hekim hakkındaki bir taksirle öldürme dosyasında Yargıtay 12. Ceza Dairesi iki tespit istemiştir: hekim meslekî özen yükümlülüğüne uygun tetkik ve tedaviyi yapsaydı hastanın kurtulmasının mümkün olup olmadığı ve tıp kurallarına aykırı eylem ile ölüm arasında illiyet bağı kurulup kurulamayacağı.6 Yargıtay 12. Ceza Dairesinin yerleşik uygulamasına göre tıp kurallarına uygun olmayan eylem ile netice arasında uygun illiyet bağı kurulursa eylem taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçunu, illiyet bağı yoksa Türk Ceza Kanunu m. 257'deki görevi kötüye kullanma suçunu oluşturur.6 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 17/2'ye göre ölümle sonuçlanmayan tıbbi uygulama hatalarına Yedinci, ölümle sonuçlanan tıbbi uygulama hatalarına Sekizinci İhtisas Kurulu bakar.
Aynı kararda bir iç hastalıkları uzmanının hastayı görmeden telefonla verdiği talimatla uygulanan ilacın ardından hasta ölmüştü. Adli Tıp İhtisas Kurulu ölümü ilaç alerjisi ve komplikasyonlarına bağlarken Yüksek Sağlık Şurası ölüm sebebinin anafilaktik şok olmadığını ve illiyet bağı kurulamayacağını bildirmişti. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, ölüm sebebi hakkında çelişkili iki rapor arasındaki çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp Genel Kurulundan rapor alınması gerektiği gerekçesiyle sanık hekimin mahkûmiyetini bozdu.6
Bozma, beraat kararına karşı da verilebilir. Acil serviste takip edilen bir hastanın ölümünde Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu hekimi kusurlu, üç uzmandan oluşan bilirkişi heyeti kusursuz bulmuş ve mahkeme heyet raporuna dayanarak beraat kararı vermişti. Yargıtay 12. Ceza Dairesi katılan vekilinin temyizi üzerine beraat hükmünü, raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiği ve dosyanın Adli Tıp Üst Kuruluna gönderilmesi gerektiği gerekçesiyle bozdu.2
Tazminat davasında adli tıp raporuna itiraz HMK m. 281'e göre nasıl yapılır?
Bu sayfa ceza davasını anlatır; aynı olaydan doğan tazminat davası hukuk usulüne tabidir. HMK m. 281/1'e göre taraflar bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsiz hususlarda açıklama yapılmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir; talebin bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, süre içinde başvuran tarafa bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bir sigorta tahkim dosyasında dosyadaki iki üniversite raporunu incelediğine dair belirleme içermeyen Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu raporunu çelişkiyi giderici saymamış, Adli Tıp Kurumu Üst Kurulundan gerekçeli ve çelişkiyi giderecek yeni rapor alınması gerektiği gerekçesiyle kararı oy çokluğuyla bozmuştur. (Yargıtay 4. HD, E. 2025/6681)14 Kararda HMK m. 281'e değinilmemiştir.
İlgili mevzuat
CMK m. 67 — Bilirkişi raporu, uzman mütalaası
Madde 67 – (1) İncelemeleri sona erdiğinde bilirkişi yaptığı işlemleri ve vardığı sonuçları açıklayan bir raporu, kendisinden istenen incelemeleri yaptığını ayrıca belirterek, imzalayıp ilgili mercie verir veya gönderir. Mühür altındaki şeyler de ilgili mercie verilir veya gönderilir ve bu husus bir tutanağa bağlanır.
(2) Birden çok atanmış bilirkişiler değişik görüşleri yansıtmışlarsa veya bunların ortak sonuçlar üzerinde ayrık görüşleri varsa, bu durumu gerekçeleri ile birlikte rapora yazarlar.
(3) (Değişik: 3/11/2016-6754/45 md.) Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları sırasında çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukukî nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
(4) Bilirkişi tarafından düzenlenen rapor örnekleri, duruşma sırasında Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine veya kanunî temsilciye doğrudan verilebileceği gibi; kendilerine iadeli taahhütlü mektupla da gönderilebilir.
(5) Bilirkişi incelemeleri tamamlandığında, yeni bilirkişi incelemesi yapılması veya itirazların bildirilmesi için istemde bulunabilmelerini sağlamak üzere Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine veya kanunî temsilciye süre verilir. Bu kişilerin istemleri reddedildiğinde, üç gün içinde bu hususta gerekçeli bir karar verilir.
(6) Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafii veya kanunî temsilci, yargılama konusu olayla ilgili olarak veya bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere ya da bilirkişi raporu hakkında, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler. Sadece bu nedenle ayrıca süre istenemez.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 63 — Bilirkişinin atanması
Madde 63 – (1) Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına re'sen, Cumhuriyet savcısının, katılanın, vekilinin, şüphelinin veya sanığın, müdafiinin veya kanunî temsilcinin istemi üzerine karar verilebilir. (Değişik cümle: 3/11/2016-6754/42 md.) Ancak, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. (Ek cümle: 3/11/2016-6754/42 md.) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez.
(2) Bilirkişi atanması ve gerekçe gösterilerek sayısının birden çok olarak saptanması, hâkim veya mahkemeye aittir. Birden çok bilirkişi atanmasına ilişkin istemler reddedildiğinde de aynı biçimde karar verilir.
(3) Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı da bu maddede gösterilen yetkileri kullanabilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 66 — Atama kararı ve incelemelerin yürütülmesi
Madde 66 – (1) Bilirkişi incelemesi yaptırılmasına ilişkin kararda, cevaplandırılması uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren sorularla inceleme konusu ve görevin yerine getirileceği süre belirtilir. Bu süre, işin niteliğine göre üç ayı geçemez. Özel sebepler zorunlu kıldığında bu süre, bilirkişinin istemi üzerine, kendisini atayan merciin gerekçeli kararıyla en çok üç ay daha uzatılabilir.
(2) Belirlenen süre içinde raporunu vermeyen bilirkişi hemen değiştirilebilir. Bu durumda bilirkişi, o ana kadar yaptığı işlemleri açıklayan bir rapor sunar ve görevi sebebiyle kendisine teslim edilmiş olan eşya ve belgeleri hemen geri verir. (Değişik son cümle : 3/11/2016-6754/44 md.) Ayrıca, hukukî ve cezaî sorumluluğuna ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, bilirkişiye ücret ve masraf adı altında hiçbir ödeme yapılmamasına karar verilebilir ve gerekçesi gösterilerek gerekli yaptırımların uygulanması bilirkişilik bölge kurulundan istenir.
(3) Bilirkişi, görevini, kendisini atamış olan merci ile ilişki içinde yerine getirir, gerektiğinde bu mercie incelemelerindeki gelişmeler hakkında bilgi verir, yararlı görülecek tedbirlerin alınmasını isteyebilir.
(4) Bilirkişi, görevini yerine getirmek amacıyla bilgi edinmek için şüpheli veya sanık dışındaki kimselerin de bilgilerine başvurabilir. Bilirkişi, uzmanlık alanına girmeyen bir sorun bakımından aydınlatılmasını isteyecek olursa; hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı, nitelikli ve konusunda bilgisiyle tanınmış kişilerle bir araya gelmesine izin verebilir. Bu şekilde çağrılan kişiler yemin eder ve verecekleri raporlar, bilirkişi raporunun tamamlayıcı bir bölümü olarak dosyaya konulur.
(5) İlgililer de merciinden, incelemeler yapılırken bilirkişiye teknik nitelikte bilgiler verebilecek olan ve ismen belirleyecekleri kişileri dinlemeleri veya bazı araştırmaların yapılması hususlarında karar verilmesini isteyebilir.
(6) Gerekli olması halinde, bilirkişi, mağdur, şüpheli veya sanığa mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı aracılığı ile soru sorabilir. Ancak, mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı, bilirkişinin doğrudan soru sormasına da izin verebilir. Muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişi, görevini yerine getirirken zorunlu saydığı soruları, hâkim, Cumhuriyet savcısı ve müdafi bulunmadan da mağdur, şüpheli veya sanığa doğrudan doğruya yöneltebilir.
(7) Bilirkişiye inceleyeceği şeyler mühür altında verilmeden önce bunların listesi ve sayımı yapılır. Bu hususlar bir tutanakla belirlenir. Bilirkişi, mühürlerin açılmasını ve yeniden konulmasını yine tutanakla belirtmek ve bir liste düzenlemekle yükümlüdür.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 68 — Duruşmada bilirkişinin açıklaması
Madde 68 – (1) Mahkeme, her zaman bilirkişinin duruşmada dinlenmesine karar verebileceği gibi, ilgililerden birinin istemesi halinde de açıklamalarda bulunmak üzere duruşmaya çağırabilir.
(2) Yaptıkları açıklamalardan sonra mahkeme başkanı veya hâkim, çekilmelerine izin vermedikçe, bilirkişiler duruşma salonunda kalırlar; ancak salona teker teker alınıp birbirinden ayrı olarak dinlenmeleri zorunlu değildir.
(3) Cumhuriyet savcısının, katılanın, vekilinin, şüphelinin veya sanığın, müdafiin veya kanunî temsilcinin istemi üzerine bilimsel mütalaa hazırlayan uzmanın duruşmada dinlenmesi hususunda da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
HMK m. 281 — Bilirkişi raporuna itiraz
MADDE 281- (1) Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler. (Ek cümle:22/7/2020-7251/24 md.) Bilirkişi raporuna karşı talebin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel yahut teknik bir çalışmayı gerektirmesi hâlinde yine bu süre içinde mahkemeye başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
(2) Mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebilir.
(3) Mahkeme, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla, tekrar inceleme de yaptırabilir.
Kaynak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Kararlar
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Müdafiin sunduğu bilimsel mütalaa üzerine onama kararının kaldırılması (yüzde sabit iz)Yargıtay 3. Ceza Dairesi · E. 2015/35237 · K. 2016/1238 ·
Kasten yaralama dosyasında bir üniversitenin adli tıp anabilim dalı raporu mağdurun yüzünde sabit iz bulunduğunu bildirmişti. Daire hükmü düzelterek onadıktan sonra müdafi mağdurun fotoğraflarını ve bir adli tıp anabilim dalının, izin yüzde sabit iz niteliğinde olmadığını bildiren bilimsel mütalaasını sundu. 3. Ceza Dairesi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını kabul ederek düzelterek onama kararını kaldırdı; mağdurun tüm tedavi evrakı ve raporlarıyla Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas kuruluna sevk edilip alınacak rapora göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğunu belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Müdafiin sunduğu fotoğraflar ve bilimsel mütalaa karşısında Daire, ihtisas kurulundan yeni rapor alınmasını zorunlu gördü.
2. İhtisas kurulu, bilirkişi heyeti ve bilimsel mütalaa çelişirken verilen beraatin bozulması (acil hekimi)Yargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2020/5011 · K. 2024/3763 ·
Delici alet yaralanmasıyla acil servise gelen hastanın ölümünde Adli Tıp Kurumu 1. İhtisas Kurulu sanık hekimi kusurlu, üç uzmandan oluşan bilirkişi heyeti kusursuz bulmuştu; sanığın sunduğu bilimsel mütalaa ölüm ile sanığın tıbbi uygulamaları arasında nedensellik bağı kurulamayacağını bildiriyordu. Mahkeme beraat kararı verdi. 12. Ceza Dairesi katılan vekilinin temyizi üzerine, Tebliğnameye aykırı olarak, sanığın kusur durumuna ilişkin raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini ve ölenin tüm tetkik ve tedavi evrakının Adli Tıp Üst Kuruluna gönderilmesi gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Kusur raporları çelişirken verilen beraat kararı da bozulabilir; Daire dosyanın Adli Tıp Üst Kuruluna gönderilmesini istedi.
3. Bilirkişi raporu mahkemeyi bağlamaz; her çelişki yeni inceleme gerektirmez (trafik kazası)Yargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2017/709 · K. 2019/5 ·
İki kişinin öldüğü trafik kazasında Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesi sanığı tali kusurlu, bir teknik üniversitenin üç kişilik trafik heyeti kusursuz bulmuştu; mahkeme ikinci rapora dayanarak beraat kararı verdi. Ceza Genel Kurulu bilirkişi raporlarının mahkemeleri bağlamadığını, çözümü hâkimin takdirine bağlı olmayan teknik konulardaki çelişkinin giderilmesi gerektiğini, ancak her çelişki için yeni bilirkişi incelemesinin zorunlu olmadığını belirtti. Kusurun varlığı ya da yokluğuna ilişkin değerlendirme farkı nedeniyle yeni rapora ve tazminat dosyalarının getirtilmesine gerek görmedi; sanığın tali kusurlu olduğunu kabul ederek direnme hükmünü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Teknik konudaki çelişki giderilmelidir; kusurun varlığı ya da yokluğu hakkındaki görüş farkı ise hâkimin takdirindedir.
4. Balistik raporları arasındaki açık çelişki: yedi kişilik heyet, üniversite raporu ve keşifYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2023/297 · K. 2025/482 ·
Olası kastla öldürme dosyasında maktulden çıkan merminin sanığın tabancasından atılıp atılmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi balistik şubesi atıldığını, kriminal polis laboratuvarı ve jandarma raporları atılmadığını bildirmişti; Adli Tıp Kurumu şubede yedi kişilik heyet kurulamayacağını mahkemeye yazdı. Ceza Genel Kurulu açık çelişkinin giderilmesi için yedi kişilik heyet kurulmasının mümkün olup olmadığının araştırılmasını, değilse üniversitelerin bu konuda uzmanlaşmış bölümlerinden rapor alınmasını ve temsilî ve tatbikî keşif yapılmasını istedi; eksik araştırmayla hüküm kurulduğu gerekçesiyle direnme hükmünü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Teknik raporlar açıkça çeliştiğinde çelişki giderilmeden kurulan hüküm eksik araştırmadır.
5. Kusur yeteneğine ilişkin raporlar arasındaki çelişki ve eski Adli Tıp Genel Kurulu (2659 m. 15/f)Yargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2015/607 · K. 2015/300 ·
Kasten öldürme dosyasında sanığın akıl hastalığı nedeniyle kusur yeteneğinin bulunup bulunmadığı konusunda bir ruh sağlığı ve sinir hastalıkları hastanesinin raporu ile Adli Tıp Kurumu Gözlem İhtisas ve 4. İhtisas Dairesi raporları açıkça çelişiyordu. Ceza Genel Kurulu, o tarihte yürürlükte olan 2659 sayılı Kanunun 15/f maddesi uyarınca bu çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp Genel Kurulundan rapor alınması gerektiği gözetilmeden eksik araştırmayla hüküm kurulmasını usul ve kanuna aykırı buldu ve direnme hükmünü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Kusur yeteneğine ilişkin raporlar açıkça çelişirken üst kuruldan rapor alınmadan hüküm kurulması eksik araştırmadır.
6. Hekimin taksirle öldürme davasında ihtisas kurulu ile Yüksek Sağlık Şurası raporlarının çelişkisiYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2021/2392 · K. 2025/944 ·
Hastayı görmeden telefonla verdiği talimatla uygulanan ilacın ardından hastanın ölmesi nedeniyle iç hastalıkları uzmanı hekim taksirle öldürmeden mahkûm edilmişti. İstanbul 1. Adli Tıp İhtisas Kurulu ölümü ilaç alerjisi ve komplikasyonlarına bağlıyor, Yüksek Sağlık Şurası oy çokluğuyla ölüm sebebinin anafilaktik şok olmadığını ve illiyet bağı kurulamayacağını bildiriyordu. 12. Ceza Dairesi, illiyet bağı varsa taksirle öldürme, yoksa görevi kötüye kullanma suçunun söz konusu olacağına ilişkin yerleşik uygulamasını hatırlattı; ölüm sebebi hakkındaki iki rapor arasındaki çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp Genel Kurulundan rapor alınması gerektiği gerekçesiyle mahkûmiyeti Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Ölüm sebebi ve illiyet bağı konusunda raporlar çelişirken üst kuruldan rapor alınmadan hekim hakkında hüküm kurulması eksik araştırmadır.
7. Şube müdürlüğü ile 2. İhtisas Kurulu raporları arasında yüzde sabit iz çelişkisiYargıtay 3. Ceza Dairesi · E. 2020/15954 · K. 2021/953 ·
Kasten yaralama dosyasında Konya Adli Tıp Şube Müdürlüğü raporu yaralanmanın yüzde sabit ize neden olduğunu, Adli Tıp 2. İhtisas Kurulu raporu ise neden olmadığını bildirmişti. Yargılamanın yenilenmesinden sonra verilen hükmü inceleyen (kapatılan) 3. Ceza Dairesi, sanık müdafiinin temyizi üzerine, Türk Ceza Kanunu m. 86 ve 87'deki ölçütlere göre Adli Tıp Genel Kurulundan rapor alınarak bu çelişkinin giderilmesi gerektiğinin gözetilmemesini bozma nedeni saydı ve hükmü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Yüzde sabit iz konusunda iki resmî rapor çelişirken üst kuruldan rapor alınmadan karar verilemez.
8. Aynı olayda ceza ve hukuk dosyalarında farklı Trafik İhtisas Dairesi raporlarıYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2020/3343 · K. 2022/1629 ·
Motosiklet sürücüsünün öldüğü kavşak kazasında Adli Tıp Kurumu İstanbul Trafik İhtisas Dairesinin ceza dosyası için verdiği rapor sanığı kusursuz bulmuş, aynı dairenin hukuk davasındaki heyet raporu ölene yüzde 90, sanığa yüzde 10 kusur vermişti; temyiz aşamasında sunulan Genişletilmiş Uzmanlar Komisyonu raporu da oy çokluğuyla sanığa yüzde 10 kusur verdi. 12. Ceza Dairesi, katılanlar vekilinin temyizi üzerine, çelişkinin giderilmesi için dosyanın İTÜ Trafik Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğünden bilirkişilere verilip mevcut raporlar, görgü tanığı beyanı, çarpma noktası ve araçların kaza sonrası konumları da değerlendirilerek ayrıntılı rapor alınması gerektiğini belirterek beraat hükmünü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Aynı olay için hukuk davasında alınan farklı kusur raporu, ceza davasında giderilmesi gereken çelişkinin parçası sayıldı.
9. Kaza tespit tutanağı ile Trafik İhtisas Dairesi raporunun çelişkisiYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2020/10199 · K. 2025/3094 ·
Dört kişinin öldüğü, iki kişinin nitelikli şekilde yaralandığı trafik kazasında kaza tespit tutanağı sanığı tali kusurlu gösteriyordu; mahkeme Adli Tıp Kurumu Ankara Trafik İhtisas Dairesinin sanığı kusursuz bulan heyet raporuna dayanarak beraat kararı verdi. 12. Ceza Dairesi, katılanın temyizi üzerine ve Tebliğnameye uygun olarak, tutanak ile heyet raporu arasındaki çelişkinin Adli Tıp Genişletilmiş Uzmanlar Komisyonundan, üniversite öğretim üyelerinden oluşacak uzman bir heyetten veya Karayolları Genel Müdürlüğünden yeniden rapor alınarak giderilmesi gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Kaza tespit tutanağı ile Trafik İhtisas Dairesi raporu çelişirken yeni kusur raporu alınmadan hüküm kurulması eksik araştırmadır.
10. Adli Tıp Üst Kurulu (4 sayılı CBK m. 16/1-d): ihtisas kurulu ile hastane sağlık kurulu raporunun çelişkisiYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2020/292 · K. 2023/412 ·
Çocuğun cinsel istismarı dosyasında mağdurun ruh sağlığının bozulup bozulmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu 6. İhtisas Kurulu raporu ile bir eğitim ve araştırma hastanesinin sağlık kurulu raporu çelişiyordu; şube müdürlüğü raporu da ruhsal travma bulgusuna rastlanmadığını bildirmişti. Ceza Genel Kurulu, 2659 sayılı Kanunun 15. maddesinin 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 16. maddesiyle değiştirildiğini ve üst kurulların ihtisas kurulları ile Kurum dışındaki sağlık kuruluşlarının heyet hâlinde verdikleri raporlar arasındaki çelişkileri kesin olarak karara bağlamakla görevli olduğunu belirtti. Çelişki uygulanacak kanun maddelerini etkileyebileceğinden Adli Tıp Üst Kurulundan rapor alınmadan hüküm kurulmasını usul ve kanuna aykırı buldu ve direnme hükmünü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: İhtisas kurulu raporu ile hastanenin sağlık kurulu raporu çelişirse çelişki Adli Tıp Üst Kurulundan alınacak raporla giderilir.
11. Tek hekim imzalı şube raporu ile ihtisas dairesi raporu çelişirken yüzde sabit izYargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2021/6201 · K. 2021/3480 ·
Kasten yaralama dosyasında Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Dairesi raporu yaralanmanın yüzde sabit iz niteliğinde olduğunu bildirmişti; bozmadan sonra alınan, tek hekim imzalı İstanbul Adli Tıp Şube Müdürlüğü raporu ise kesinin gözle seçilemez şekilde iyileştiğini belirtti. 1. Ceza Dairesi, sanık müdafiinin temyizi üzerine, raporlar arasındaki çelişkinin Adli Tıp Genel Kurulundan rapor alınarak giderilmesi gerektiği düşünülmeden, yeterli açıklık taşımayan tek hekim imzalı rapora dayanılarak yüzde sabit iz oluşmadığının kabulünü eksik kovuşturma saydı; kabule göre olağanüstü zamanaşımı süresinin de dolduğunu belirterek hükmü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Yeterli açıklık taşımayan tek hekim imzalı rapor, ihtisas dairesi raporuyla çelişirken hükme esas alınamadı.
12. Kemik kırığının derecesi konusunda çelişen raporlar ve ihtisas kuruluna sevkYargıtay 3. Ceza Dairesi · E. 2019/18737 · K. 2020/727 ·
Kasten yaralama dosyasında bir üniversitenin adli tıp anabilim dalı raporu mağdurdaki kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisini ağır (5), adli tıp şube müdürlüğü raporu orta (3) derece olarak göstermiş; şube raporu yüzde sabit iz ve organ işlevi yönünden açık bir tespit içermiyordu. 3. Ceza Dairesi, üst Cumhuriyet savcısının temyizi üzerine, mağdurun tüm doktor raporları, tedavi evrakı ve varsa grafileriyle ilgili Adli Tıp İhtisas Kuruluna sevk edilip Türk Ceza Kanunu m. 86 ve 87'deki ölçütlere göre duraksamaya yer vermeyecek şekilde kesin rapor alınmadan karar verilmesini eksik inceleme saydı ve hükmü başka nedenlerle birlikte oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Kırığın derecesi raporlarda farklıysa Daire ihtisas kurulundan kesin rapor alınmasını istedi.
13. Tek kişilik bilirkişi raporu ile Trafik İhtisas Dairesi raporunun çelişkisiYargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2017/2239 · K. 2018/10728 ·
Karşıdan karşıya geçen katılanın kemik kırığıyla yaralandığı kazada mahkeme, sanığa yüzde 50 kusur veren tek kişilik bilirkişi raporuna dayanarak beraat kararı vermişti; dosyadaki Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi heyet raporu ise sanığa atfı kabil kusur bulunmadığını bildiriyordu. 12. Ceza Dairesi, katılan vekilinin temyizi üzerine, çelişkinin Karayolları Genel Müdürlüğünden, teknik üniversitelerin öğretim görevlilerinden oluşan bir heyetten veya İTÜ Trafik Kürsüsündeki bilirkişilerden rapor alınarak giderilmesi gerektiğini belirtti; kabule göre de Trafik İhtisas Dairesi raporu tartışılmadan yüzde 50 kusur veren rapor yeterli görülüp beraat kararı verilmesini hükümde karışıklık saydı ve hükmü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Kusur raporları çelişirken mahkeme birini tartışmadan diğerine dayanamaz; Daire çelişkinin üçüncü bir kurumdan alınacak raporla giderilmesini istedi.
14. Tazminat (sigorta tahkim) dosyasında çelişkiyi gidermeyen ihtisas kurulu raporuYargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2025/6681 · K. 2025/14326 ·
Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki bir trafik kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı istenen dosyada iki üniversite raporu yüzde 8 ve yüzde 5 maluliyet belirlemiş, başka bir davada alınan Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu raporu maluliyet oluşmadığını bildirmişti. Sigorta Tahkim İtiraz Hakem Heyeti bu son raporu çelişkiyi giderici sayarak itirazı reddetti. 4. Hukuk Dairesi, raporda diğer iki raporun incelendiğine dair bir belirleme bulunmadığından çelişkiyi giderici nitelikte sayılamayacağını, tüm tedavi evrakı eklenip davacı muayene edilerek Adli Tıp Kurumu Üst Kurulundan gerekçeli, çelişkiyi giderecek yeni bir rapor alınması gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararını oy çokluğuyla bozdu.
Sonuç: Önceki raporları incelemeyen bir rapor, raporlar arasındaki çelişkiyi giderici sayılmadı.
Sık sorulan sorular
Adli tıp raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet. CMK m. 67/5'e göre bilirkişi incelemeleri tamamlandığında Cumhuriyet savcısına, katılana, şüpheli veya sanığa, müdafiine, vekiline ve kanuni temsilciye yeni bilirkişi incelemesi yapılmasını istemek ya da itirazlarını bildirmek için süre verilir. Bu istem reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir.
Ceza davasında adli tıp raporuna itiraz süresi kaç gündür?
CMK m. 67/5 itiraz ve yeni inceleme istemi için süre verileceğini söyler, ancak sürenin uzunluğunu gün olarak belirlemez. Raporun tebliğinden itibaren iki haftalık süre HMK m. 281/1'de, yani hukuk davaları için düzenlenmiştir.
Bilimsel mütalaa (uzman mütalaası) nedir?
CMK m. 67/6'ya göre savcı, katılan, şüpheli veya sanık ve avukatları, yargılama konusu olay ya da bilirkişi raporu hakkında kendi seçtikleri bir uzmandan bilimsel mütalaa alabilir; yalnız bu nedenle ayrıca süre istenemez. CMK m. 68/3 uyarınca mütalaayı hazırlayan uzmanın duruşmada dinlenmesi de istenebilir.
Adli tıp raporu mahkemeyi bağlar mı?
Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre bilirkişi raporları mahkemeleri bağlamaz; mahkeme gerekçesini göstererek raporun aksine karar verebilir. Aynı karara göre kusurun varlığı ya da yokluğu ve kusur oranları hâkimin takdirindedir; bilirkişi teknik verilerle hâkime yardımcı olur.
Adli Tıp Üst Kurulu nedir, Adli Tıp Genel Kurulu ile aynı mı?
Eski kararlarda geçen Adli Tıp Genel Kurulu, 2659 sayılı Kanunun 15. maddesindeki düzenlemeydi. Bu madde 2018'de yürürlükten kaldırıldı; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023 tarihli kararının belirttiği gibi konu bugün 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 16. maddesinde Adli Tıp Üst Kurulları adıyla düzenlenmiştir. Bugün Adli Tıp Üst Kurulları, ihtisas kurullarının kendi aralarındaki, ihtisas daireleriyle olan ve Kurum dışındaki sağlık kuruluşlarının heyet hâlinde verdikleri raporlarla olan çelişkilerini kesin karara bağlar.
Raporlar çelişirse mahkeme yeni rapor almak zorunda mı?
Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre çözümü hâkimin takdirine bağlı olmayan teknik bir konuda raporlar çelişiyorsa bu çelişki giderilmelidir, ancak her çelişki için yeni bilirkişi incelemesi zorunlu değildir. Somut olayda raporlar yalnız sanığın kusurunun varlığı ya da yokluğu hakkında farklı değerlendirme yapıyordu ve dosyadaki deliller yeterli bulundu; Ceza Genel Kurulu bu durumda yeni inceleme yapılmasına gerek görmedi.
Trafik kazasında Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi raporuna karşı ne yapılabilir?
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 16/2'ye göre Trafik İhtisas Dairesinin raporları Adli Tıp Üst Kurulunda incelenemez. Bu raporla başka bir bilirkişi raporu çelişirse, mahkeme veya savcılığın gerekçeli talebiyle ilgili dairenin en az yedi uzmanından oluşan genişletilmiş uzmanlar heyeti inceleme yapar. Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararlarında Karayolları Genel Müdürlüğünden ya da üniversitelerin uzman öğretim üyelerinden rapor alınması da çelişkiyi giderme yolları arasında sayılmıştır.
Hekim hakkındaki davada hangi ihtisas kurulu rapor verir?
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m. 17/2'ye göre ölümle sonuçlanmayan tıbbi uygulama hatalarına Adli Tıp Yedinci İhtisas Kurulu, ölümle sonuçlanan tıbbi uygulama hatalarına Sekizinci İhtisas Kurulu bakar. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, ihtisas kurulu raporu ile Yüksek Sağlık Şurası kararı ölüm sebebi konusunda çelişirken üst kuruldan rapor alınmadan hekim hakkında mahkûmiyet kurulmasını bozma nedeni saymıştır.
Bilirkişi duruşmaya çağrılıp sorgulanabilir mi?
CMK m. 68/1'e göre mahkeme bilirkişinin duruşmada dinlenmesine her zaman karar verebilir; ilgililerden biri isterse de bilirkişiyi açıklamalarda bulunmak üzere duruşmaya çağırabilir. CMK m. 67/3 uyarınca bilirkişi yalnız uzmanlık gerektiren konularda açıklama yapabilir, hukuki nitelendirme yapamaz.
Tazminat davasında adli tıp raporuna itiraz farklı mı?
Evet. Tazminat davası hukuk usulüne tabidir: HMK m. 281/1'e göre taraflar raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanmasını, açıklama yapılmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir; şartları varsa bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, önceki raporları incelemeyen bir Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu raporunu çelişkiyi giderici saymamıştır.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat müdafilik ve vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde yürüyen soruşturma ve davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Diğer ceza usulü rehberleri
- Müsadere ve el konulan eşyanın iadesi (TCK m. 54-55, CMK m. 131)
- Denetimli serbestlikte yükümlülükler ve ihlal (5275 sayılı Kanun m. 105/A)
- Yakalama kararı ve yakalama emri (CMK m. 98)
- Yakalama kararının kaldırılması (CMK m. 98)
- Adli sicil ve arşiv kaydı (5352 sayılı Kanun m. 9)
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB, CMK m. 231)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.