Yağma suçu (TCK m. 148-150)

TCK m. 148/1 uyarınca yağma suçunun oluşması için üç unsurun bir arada bulunması gerekir: 1) failin tehdit veya cebir kullanması, 2) bu tehdit veya cebrin mağduru malı teslime ya da malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılması, 3) malın başkasına ait olması. Tehdit veya cebir, yağmayı hırsızlıktan ayıran ilave unsurdur; Yargıtay 6. Ceza Dairesine göre yağma esasında cebir veya tehdit kullanmak suretiyle yapılan hırsızlıktan ibarettir ve iki suç bu nokta dışında aynı ortak unsurlara sahiptir. (Yargıtay 6. CD, E. 2023/19096)¹

Failin yağma suçunu işlemiş sayılması için faydalanma amacıyla hareket etmesi yeterlidir; ayrıca aldığı maldan faydalanmış olması aranmaz. Daireye göre fayda kavramı izafidir, kişiden kişiye ve olaydan olaya değişebilir; faydalanma amacı maddi nitelikte olabileceği gibi manevi nitelikte de olabilir. Buna karşılık failin ekonomik yarar sağlamak amacıyla, faydalanma kastıyla hareket ettiğini gösteren delil bulunmuyorsa eylemin yağma değil tehdit veya kasten yaralama suçlarını oluşturup oluşturmadığı tartışılmalıdır.¹

Tehdidin yönelebileceği değerler kanunda sınırlı sayıda belirlenmiştir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, tehdidin yalnız kişinin yaşama hakkına, vücut dokunulmazlığına, cinsel dokunulmazlığına veya mal varlığı hakkına yönelik olabileceğini; hürriyet, haysiyet, şeref veya özel hayat gibi başka değerlere yönelik tehditle mal alınması hâlinde yağma suçunun oluşmayacağını belirtmiştir. Nitekim mağduru, senedi imzalamaması hâlinde kızını uyuşturucu bağımlısı yapmakla tehdit eden sanığın eyleminde yağmanın tehdit unsurunu bulunmamış saymıştır. (Yargıtay 6. CD, E. 2023/20329)²

Tehdidin ayrıca elverişli olması gerekir. Daireye göre tehdit, malı teslime zorlamaya veya iade edilmesini istemekten vazgeçirmeye elverişli olmalı; objektif ve orta seviyedeki herkes bu hareketi tehdit olarak anlayıp etkilenebilecek nitelikte bulunmalıdır. Mağdurun aşırı korkaklığı ya da evhamları nedeniyle korkuya kapılıp eşyayı teslim etmesi hâlinde yağma değil hırsızlık oluşur. (Yargıtay 6. CD, E. 2023/15271)³

TCK m. 148/3 bir cebir karinesi getirir: mağdurun herhangi bir vasıta ile kendisini bilmeyecek ve savunamayacak hâle getirilmesi de yağma suçunda cebir sayılır. Maddedeki "herhangi bir vasıta" ifadesi, uyutucu veya sarhoş edici madde verilmesi gibi mağdurun karşı koyma yeteneğini ortadan kaldıran her yolu kapsayacak genişliktedir.

TCK m. 148/2 senedin yağmasını ayrıca düzenler ve temel şekille aynı cezayı öngörür. Cebir veya tehdit kullanılarak mağdurun kendisini ya da başkasını borç altına sokabilecek bir senedi vermeye, böyle bir senedin alınmasına karşı koymamaya, ileride senet hâline getirilebilecek bir kâğıdı imzalamaya veya var olan bir senedi imha etmeye mecbur edilmesi bu fıkra kapsamındadır.

Suçun konusu yalnızca taşınır maldır. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, madde metninde yalnızca "mal" denmiş olsa da m. 148 gerekçesinin suçun konusunu taşınır mal olarak tanımladığını ve TCK m. 141'in hırsızlığı taşınır mallara özgülediğini gözeterek taşınmazların yağmanın konusunu oluşturamayacağını kabul etmiştir. Taşınmazın cebir veya tehditle işgali cebir, tehdit ve hakkı olmayan yere tecavüz suçlarını oluşturur; taşınmaz cebir veya tehditle tapuda devrettirilmişse suçun konusu taşınmaz değil, mülkiyeti geçiren ve taşınır mal niteliğindeki tapu senedidir ve eylem m. 148/2'deki senedin yağması suçuna vücut verir. (Yargıtay 6. CD, E. 2024/4377)⁴

Temel yağmanın cezası TCK m. 148/1 uyarınca altı yıldan on yıla kadar hapistir. Aynı ceza m. 148/2'deki senedin yağması için de öngörülmüştür. Kanun bu suçta adli para cezasını seçenek yaptırım olarak düzenlememiştir.

TCK m. 149/1 nitelikli hâlleri sekiz bentte sayar: suçun a) silahla, b) kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, c) birden fazla kişi tarafından birlikte, d) yol kesmek suretiyle ya da konutta, işyerinde veya bunların eklentilerinde, e) beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, f) var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak, g) suç örgütüne yarar sağlamak maksadıyla, h) gece vaktinde işlenmesi. Bu hâllerde ceza on yıldan onbeş yıla kadar hapistir. Ayrıca m. 149/2 uyarınca yağma sırasında kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlleri gerçekleşirse kasten yaralama hükümleri ayrıca uygulanır.

Bir olayda birden fazla nitelikli hâl bir arada bulunabilir; bu durumda ceza yine m. 149/1'deki tek aralıktan belirlenir, her bent ayrı bir artırım doğurmaz. Ancak Yargıtay 6. Ceza Dairesi nitelikli hâl sayısının temel cezanın belirlenmesinde gözetilmesi gerektiğini kabul etmektedir: silahla, birden fazla kişiyle ve gece vakti işlenen, yani üç nitelikli hâlin bir arada bulunduğu bir olayda, orantılılık ilkesi gereği alt sınırdan makul oranda uzaklaşılması gerekirken bunun yapılmamasını eksik ceza tayini saymıştır. Daire ayrıca, istinaf mahkemesinin duruşma açmaksızın yeni bir nitelikli hâl bendini (m. 149/1-c) uygulamasını bozma sebebi yapmıştır. (Yargıtay 6. CD, E. 2026/3130)⁵

TCK m. 150/2 uyarınca yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir. Madde "indirilebilir" dediğine göre indirim zorunlu değildir; uygulanıp uygulanmayacağı ve oranı mahkemenin takdirindedir.

TCK m. 150/1 ise cezayı indirmez, uygulanacak suç hükmünü değiştirir: kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması hâlinde ancak tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Bu hükmün koşulları aşağıda ayrı bir bölümde ele alınmaktadır.

Yağma ve hırsızlık aynı malı hedef alır; aralarındaki tek fark tehdit veya cebirdir. Hırsızlıkta mal mağdurun rızası olmadan alınır; yağmada ise mağdurun rızası tehdit veya cebir kullanılarak ortadan kaldırılır ve mağdur malı teslime ya da alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakılır.³

Hırsızlık olarak başlayan bir eylem, fail mal alma işlemini tamamlamadan mağdura karşı tehdit veya cebre başvurursa yağmaya dönüşür. Yargıtay 6. Ceza Dairesine göre bu dönüşüm, zilyedin tasarruf olanağının ortadan kalkmasına kadar geçen aşamada kullanılan cebir veya tehditle gerçekleşir; evin içindeki eşyayı alıp kapıdan çıkarken mal sahibiyle karşılaşan hırsızın ona karşı cebir veya tehdit kullanması bu duruma örnektir.³

Buna karşılık hırsızlık tamamlandıktan sonra, malı geri almak isteyen kişiye karşı başvurulan cebir veya tehdit yağma suçunu oluşturmaz. Daire bu hâlde gerçek içtima hükümlerinin uygulanacağını, yani tamamlanan hırsızlığın yanında ayrıca tehdit veya kasten yaralama suçlarından ceza verileceğini belirtmiştir.³

Belirleyici olan, cebir veya tehdidin hangi amaçla kullanıldığıdır. Cebir malın kendisine teslimine ya da geri alınmasını engellemeye yönelikse eylem yağmaya dönüşür; kendini kurtarmaya veya olay yerinden kaçmaya yönelikse dönüşmez. Daire, gece 2.30 sıralarında çaldığı aracı durdurup kaçmaya çalışırken kolluk görevlilerine ateş eden sanığın eyleminde, bu cebir ve tehdidin bir malı almaya yahut bir malın kendisinden alınmasını önlemeye yönelik olmadığını, sanığın yalnızca kaçmak maksadıyla hareket ettiğini belirlemiş ve eylemin hırsızlık ile görevi yaptırmamak için direnme suçlarını oluşturup oluşturmadığı tartışılmadan nitelikli yağmaya teşebbüsten hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır. (Yargıtay 6. CD, E. 2024/4205)⁶

Dairenin somut olaylardaki ölçütü sözün içeriğine bakmaktır. Aracının içindeyken yanına gelen sanığın kapıyı açıp "Çabuk in araçtan ve sesini çıkartma" demesi ve aracı alıp uzaklaşması şeklinde gelişen olayda Daire, sarf edilen sözlerin malı teslim etmeye yönelik tehdit boyutunda olmadığını, dolayısıyla eylemin yağma değil hırsızlık suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir.³

Yağma, cebir veya tehdidin etkisiyle malın teslim edilmesi ya da alınmasıyla tamamlanır. Tamamlanma, suçun konusunu oluşturan mal üzerinde mağdurun zilyetliğine son verilmesini, mağdurun bu eşya üzerinde zilyetlikten doğan tasarruf haklarını kullanmasının olanaksız hâle gelmesini ifade eder. (Yargıtay 6. CD, E. 2025/4433)⁷

Yağmada tamamlanma ölçütü hırsızlıktakinden farklıdır. Yargıtay 6. Ceza Dairesine göre yağmada, failin mal üzerinde serbestçe kullanım imkânı sağlayacak biçimde fiili hâkimiyet kurması aranmaz; cebir veya tehdidin etkisiyle mağdurun direncinin kırıldığı an tamamlanma anıdır. Bu nedenle malı alıp kaçmaya başlayan failin, mağdur ve çevredeki kişilerce kesintisiz takip edildiği sırada malı yere atması suçu teşebbüs aşamasına çevirmez. (Yargıtay 6. CD, E. 2025/2350)⁸

Buna karşılık mal mağdurun hâkimiyet alanından hiç çıkmamışsa eylem teşebbüs aşamasında kalır. Daire, kendisinden zorla alınmak istenen telefonu mücadele ederek geri alan mağdurun olayında, telefonun hâkimiyetinin sanığa geçmediğini belirleyerek eylemi teşebbüs saymış ve tamamlanmış suçtan kurulan hükmü bozmuştur.⁸ Aynı yaklaşımla, borcun tahsili için zorla alınan bilgisayar, telefon ve kol saatinin mağdurun zilyetliğinden çıkmadan olay yerinde ele geçirildiği ve istenen paranın hiç tahsil edilemediği olayda da eylem teşebbüs aşamasında kabul edilmiştir.⁷

İki karar birlikte okunduğunda ölçüt şudur: bakılacak olan malın failde ne kadar kaldığı değil, mağdurun mal üzerindeki tasarruf olanağının fiilen sona erip ermediğidir. Mağdur direncini koruyup malı bırakmamışsa ya da mal hiç yer değiştirmeden olay yerinde ele geçmişse suç teşebbüste kalır; direnç kırılıp mal alınmışsa, sonradan kesintisiz takiple geri alınsa bile suç tamamlanmıştır. Teşebbüs hâlinde cezadan TCK m. 35 uyarınca indirim yapılır.

TCK m. 150/1 uyarınca kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması hâlinde ancak tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Yargıtay 6. Ceza Dairesine göre eylem yine yağma suçunu oluşturur; bu özel düzenleme nedeniyle fail kasten yaralama ve/veya tehdit suçundan cezalandırılır. Kanun koyucu böylece failin saikine önem vermiş, 765 sayılı Kanun'daki "kendiliğinden hak alma" suçu yerine malvarlığına ilişkin bu hükmü getirmiştir. (Yargıtay 6. CD, E. 2025/5768)⁹

Hükmün uygulanabilmesi için fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran bir hukuksal ilişkinin bulunması gerekir. Bu ilişkinin kanunda öngörülen şekil şartına uygun kurulmuş olması zorunlu değildir; hukuk düzenince kabul edilebilir meşru bir ilişki olması yeterlidir.⁹

Daire, uygulama birliği sağlamak ve kötüye kullanmaların önüne geçmek için dört ölçüt belirlemiştir: 1) hukuken tahsil edilebilir bir alacağın bulunması, 2) bu alacağı almak için cebir veya tehdit uygulanması, 3) talep edilen miktar ile alacak miktarının orantılı olması, 4) tarafların, hukuki ilişkinin doğduğu anda bu ilişkide taraf sıfatı taşıyan kişilerden olmaları. Buna göre sanığın alacaklı, müştekinin borçlu sıfatını borcun doğduğu anda taşıması gerekir.⁷

Kural olarak borç ilişkisi doğduğu anda alacaklı veya borçlu sıfatı taşımayan kişiler bu maddeden yararlanamaz. Daire bu kuralı yumuşatmıştır: borç doğduğu anda taraf sıfatı taşıyan kişilerin yakın akrabaları ve çalışanları ile, kendisi için menfaat gütmeden arkadaşına yardım ve dayanışma amacıyla eyleme katılan arkadaş da m. 150/1'den yararlanır. Daireye göre yararlananlar akraba, işçi ve işverenle sınırlı değildir; çek senet tahsilatçısı, mafya ve benzeri amaçla hareket edip kendisine menfaat sağlamaya çalışmadığı müddetçe yakın arkadaşlar da "geleneksel yakınlık ilişkileri" kapsamında değerlendirilir.⁹⁷

Failin iştirakteki sıfatı da sonucu değiştirir. Daire, alacaklı olan kişi suça yalnızca azmettiren olarak katılmışsa m. 150/1'den yararlanamayacağını, işlenen nitelikli yağmaya azmettirmeden sorumlu tutulacağını; buna karşılık azmettirenin aynı zamanda müşterek fail olarak cebir veya tehdit kullanması hâlinde "failliğin şerikliğe nazaran önceliği prensibi" uyarınca müşterek fail sıfatıyla cezalandırılacağını ve bu hâlde m. 150/1'den yararlanacağını belirtmiştir. Hukuki ilişkinin tarafı olmayan diğer failler ise kendi işledikleri m. 149 kapsamındaki nitelikli yağmadan sorumlu olur. (Yargıtay 6. CD, E. 2025/77)¹⁰

Daire bu ölçütü somut olayda da uygulamıştır: senetlerini tahsil etmeleri için üç kişiyi görevlendiren alacaklı sanık yalnızca azmettiren sıfatıyla hareket ettiğinden, hakkında m. 38 delaletiyle m. 149 uyarınca nitelikli yağmaya teşebbüsten hüküm kurulması gerektiğini, bunun yerine m. 150/1 uygulanmasını eksik ceza tayini sayarak hükmü bozmuştur.¹⁰

İspatın ilk ölçütü, tehdit veya cebrin malı teslim ettirmeye elverişli nitelikte olduğunun gösterilmesidir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi tehdidin objektif ve orta seviyedeki bir kişiyi etkilemeye uygun olması gerektiğini; mağdurun aşırı korkaklığı ya da evhamları nedeniyle malını teslim etmesi hâlinde yağmanın değil hırsızlığın oluşacağını aramaktadır. Somut olayda sarf edilen sözün gerçekten tehdit boyutuna ulaşıp ulaşmadığı ayrıca tartışılmalıdır.³

İkinci ölçüt cebir veya tehdidin zamanlamasıdır. Daire, hırsızlığın başlangıcından tamamlanmasına kadar geçen aşamada kullanılan cebir veya tehdidin eylemi yağmaya dönüştürdüğünü; hırsızlık tamamlandıktan sonra malı geri almak isteyen kişiye karşı kullanılan cebir veya tehdidin ise ayrı suçlar oluşturduğunu kararlı biçimde uygulamaktadır. Bu nedenle dosyada malın hangi anda zilyedin tasarruf olanağından çıktığı belirlenmelidir.³

Üçüncü ölçüt suçun tamamlanıp tamamlanmadığıdır. Burada aranan, failin malı egemenlik alanına sokması değil, mağdurun mal üzerindeki tasarruf olanağının sona ermesidir. Malın failde kalıp kalmadığı değil, mağdurun direncinin kırılıp kırılmadığı ve malın hâkimiyet alanından çıkıp çıkmadığı belirlenmelidir.⁸⁷

TCK m. 150/1 savunması ileri sürüldüğünde ispatın konusu değişir. Fail ile mağdur arasında hukuken tahsil edilebilir bir alacağın bulunduğu, alacağın tahsili amacıyla hareket edildiği ve talep edilen miktarın alacak miktarıyla orantılı olduğu gösterilmelidir. Taraf sıfatı borcun doğduğu ana göre belirlenir; alacaklının yanındaki kişinin akraba, çalışan ya da menfaat gütmeyen yakın arkadaş olup olmadığı ayrıca araştırılır.⁹⁷

Tehdidin konusu da ispat aşamasında denetlenir. Tehdit yaşam, vücut dokunulmazlığı, cinsel dokunulmazlık veya mal varlığı dışındaki bir değere yönelmişse yağma suçu oluşmaz; bu hâlde eylem başka suçlar bakımından değerlendirilir. Daire bu sınırı somut olayda uygulayarak, konusu bu değerlerin dışında kalan bir tehditle senet alınmasında yağmanın tehdit unsurunu bulunmamış saymıştır.²

Son olarak manevi unsur ispatlanmalıdır. Failin faydalanma kastıyla hareket ettiği ortaya konmalıdır; bunun için maldan fiilen faydalanmış olması aranmaz. Buna karşılık dosyadaki beyanlar failin ekonomik yarar sağlama amacı taşımadığını gösteriyorsa, eylemin yağma değil tehdit ve kasten yaralama suçlarını oluşturup oluşturmadığı karar yerinde tartışılmalıdır.¹

Yağma davaları ağır ceza mahkemesinin görevine girer. 5235 sayılı Kanun m. 12, ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçları sayarken TCK m. 148'deki yağmayı adıyla anmıştır. TCK m. 149'daki nitelikli yağma bu açık listede yer almaz; ancak cezasının üst sınırı on beş yıl olduğu için aynı maddedeki "on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlar" ölçütü uyarınca yine ağır ceza mahkemesinde görülür.

Suç şikâyete tabi değildir; Cumhuriyet savcısı soruşturmayı resen yürütür. Şikâyet koşulu bulunmadığı için TCK m. 73/1'deki altı aylık şikâyet süresi de işlemez ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez.

Yağma uzlaştırma kapsamında değildir. CMK m. 253/1-b, uzlaştırmaya tabi suçları tek tek sayar; bu listede hırsızlık (TCK m. 141), dolandırıcılık (TCK m. 157) ve kasten yaralama (TCK m. 86, 88) bulunmasına karşın yağma yer almaz. Suç şikâyete de bağlı olmadığından m. 253/1-a yoluyla da uzlaştırmaya gidilemez.

Dava zamanaşımı hem temel yağmada hem nitelikli yağmada on beş yıldır. TCK m. 66/1-d uyarınca beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda zamanaşımı on beş yıldır; sürenin belirlenmesinde m. 66/4 uyarınca cezanın üst sınırı esas alınır. Temel yağmada üst sınır on yıl, nitelikli yağmada on beş yıl olduğundan her iki şekil de bu bende girer.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme, tamamlanmış yağmada uygulanamaz. CMK m. 231/5 hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az olmasını, TCK m. 51/1 de aynı sınırı arar; erteleme bakımından bu sınır, fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde üç yıla çıkar. Yağmanın alt sınırı altı yıl olduğu için tamamlanmış suçta bu eşiklere inilmez. Buna karşılık teşebbüs (TCK m. 35), değer azlığı (m. 150/2) ve etkin pişmanlık (m. 168) indirimleri bir arada uygulandığında somut ceza eşiğin altına inebilir. HAGB kararı verilirse denetim süresi CMK m. 231/8 uyarınca beş yıldır.