Noter eve gelir mi? Noterin daire dışında işlem yapması (Noterlik Kanunu m. 83)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Dava, süre ve usul
- Noterin daire dışında işlem yapmasının şartları (Noterlik Kanunu m. 83)
- Noterin işlem anındaki yükümlülükleri: kimlik, yetenek ve gerçek istek (Noterlik Kanunu m. 72, Yönetmelik m. 91)
- Yaşlı ve hasta kişide ayırt etme gücü ve doktor raporu (TMK m. 13, m. 15; Yönetmelik m. 91/2)
- Görme, işitme veya konuşma engelli kişide iki tanık ve tercüman (Noterlik Kanunu m. 73, m. 74)
- Okuma yazma bilmeyen kişide iki tanık ve parmak izi (Noterlik Kanunu m. 87, m. 75)
- Ehliyetsizliğin ispatı: Adli Tıp raporu ve işlem tarihleri
- Noterin hukuki sorumluluğu (Noterlik Kanunu m. 162)
- İlgili mevzuat
- Yargıtay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Noter işlemleri kural olarak noterlikte yapılır.
- İşlemin noterlikte yapılması gecikmeye yol açacaksa ya da başka bir zorluk varsa, noter işlemi noterlik dışında, örneğin evde veya hastanede de yapabilir ve bunun sebebini işlem kâğıdına yazar.
- Noter, işlem yaptıran kişinin kimliğini, yeteneğini ve gerçek isteğini öğrenmekle yükümlüdür.
- Yaşlılık veya hastalık nedeniyle şüphe varsa yetenek doktor raporuyla saptanır.
- Okuma yazma bilmeyen kişide kanun iki tanık öngörür; görme, işitme veya konuşma engelli kişide işlemler engellinin isteğine bağlı olarak iki tanık huzurunda yapılır.
- Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü olmayan kişinin yaptığı işlem hukuki sonuç doğurmaz.
Noterlik işlemleri kural olarak noterlik dairesinde yapılır; Noterlik Kanunu m. 83, işlemin dairede yapılması gecikmeye sebep olur veya başka bir zorluk arz ederse noterin daire dışında da işlem yapabileceğini söyler. Bu sayfa, evde ya da hastanede yapılan işlemde noterin neye bakmakla yükümlü olduğunu, yaşlı ve hasta kişide ayırt etme gücünün ve doktor raporunun yerini, görme, işitme veya konuşma engelli ve okuma yazma bilmeyen kişide tanık şartını, bu kurallara uyulmadığında işlemin geçerliliğini ve noterin sorumluluğunu madde metinleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatır.
İlgili rehberler: Vekaletname nedir, nasıl çıkarılır: genel ve özel vekâletname (TBK m. 504)Vekaletname iptali: vekilin azli, ölüm ve ehliyet kaybı, azilden sonra yapılan satış (TBK m. 512-514)Cezaevinde vekâlet nasıl alınır? Avukatla görüşme ve noter (5275 sayılı Kanun m. 59)Tapu iptal davası: yolsuz tescil, iyi niyetli üçüncü kişi ve tapu iptal ve tescil davasının usulüReddi miras, tenkis, vasiyetnamenin iptali ve mirasçılık belgesi
Dava, süre ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Görevli mahkeme
Kural olarak asliye hukuk mahkemesi: noterde yapılan işlemin ehliyetsizlik ya da şekil eksikliği nedeniyle geçersizliğine dayanan davalar da noterin sorumluluğuna dayanan tazminat davası da malvarlığı haklarına ilişkindir; bu davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Noterin düzenlediği taşınmaz satış sözleşmesinden doğan zarar için doğrudan notere dava açılmasına imkân tanıyan Noterlik Kanunu m. 162/2 ise Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.
Dayanak: HMK m. 2/1; 1512 sayılı Kanun m. 162
- Yetkili mahkeme
Genel yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Dava taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkinse veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecekse (geçersiz vekâletnameyle satılan taşınmazın tapusunun iptali ve tescili gibi), taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; birden fazla taşınmaz varsa dava bunlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri hakkında da açılabilir.
Dayanak: HMK m. 6/1, m. 12/1, m. 12/3
- Dava şartı
Dava şartı arabuluculuk kural olarak yoktur: 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1 dava şartı arabuluculuğu kira ilişkisinden, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasından ve ortaklığın giderilmesinden, Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar için öngörür; noterde yapılan işlemin geçersizliği ve noterin sorumluluğu bu listede sayılmaz. Taraflar arabulucuya başvurmakta serbesttir (m. 3/1).
Dayanak: 6325 sayılı Kanun m. 3/1, m. 18/B/1
- Süre ve zamanaşımı
Ehliyetsizliğe dayanan geçersizlik için kanunda bir dava açma süresi gösterilmemiştir: TMK m. 15'e göre kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz. İşlem yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle yapılmışsa, yanılma veya aldatmanın öğrenildiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olunmadığı bildirilmezse sözleşme onanmış sayılır (TBK m. 39/1). Noterin sorumluluğunu düzenleyen Noterlik Kanunu m. 162 ayrı bir süre içermez; zamanaşımı konusu aşağıdaki sorumluluk bölümünde ele alınmıştır.
- Yargılama usulü
Yazılı yargılama usulü: bu davalar HMK m. 316/1'de basit yargılama usulüne bağlanan dava ve işler arasında sayılmaz. Dava sırasında istenen ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri ise basit yargılama usulüne tabidir.
Dayanak: HMK m. 316/1
- Harç
Kural olarak nispi harç: yargı harçları değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır. Tescil ve tapu kaydı iptali gibi taşınmazın aynına ilişkin davalarda harca esas değer taşınmazın değeridir; tazminat da istenirse harç taşınmazın değeri ile istenen tazminat tutarı üzerinden alınır. Değer tayini mümkün olan hâllerde dava dilekçesinde değer gösterilmesi zorunludur.
Dayanak: Harçlar Kanunu m. 15, m. 16
- Kanun yolu
Nihai karara karşı istinaf; m. 341/2'deki parasal sınırı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. Bölge adliye mahkemesinin kararı, m. 362/1-a'daki temyiz sınırını geçmeyen davalarda kural olarak temyiz edilemez; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul edip yeniden esas hakkında karar vermişse, kabul edilen ya da reddedilen kısım m. 341/2'deki sınırın üzerindeyse karar temyiz edilebilir (m. 362/3, 7589 sayılı Kanunla eklendi); temyiz sınırının altında kalan bu kararlarda iki karar arasındaki fark m. 341/2'deki sınırı geçmiyorsa ya da karar yalnız yargılama gideri veya vekâlet ücretine ilişkinse temyiz yolu kapalıdır. Parasal sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır; davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır (HMK ek m. 1).
Dayanak: HMK m. 341/1-a, m. 341/2, m. 362/1-a, m. 362/3, ek m. 1
Noterin daire dışında işlem yapmasının şartları (Noterlik Kanunu m. 83)
Noterlik Kanunu m. 83/1'e göre noterler noterlik işlemlerini dairelerinde yaparlar. Aynı fıkra bu kurala iki durumda istisna tanır: 1) işlemin dairede yapılması gecikmeye sebep olursa, 2) işlemin dairede yapılması başka bir zorluk arz ederse. Bu iki durumda işlem daire dışında da yapılabilir; ancak sebebin iş kâğıtlarında gösterilmesi gerekir.
Madde ev, hastane ya da bakım evi gibi yerler saymaz. Ölçüt yerin kendisi değil, işlemin noterlik dairesinde yapılmasının gecikmeye ya da başka bir zorluğa yol açmasıdır. Madde daire dışındaki işlemi bir imkân olarak düzenler ("daire dışında da işlem yapılabilir").
m. 83/2'ye göre aynı yetkiyi, işlemin yapıldığı tarihte öncelikle imzaya yetkili bulunan kimse de taşır. Daire dışında yapılan işlem de dairede yapılanla aynı şekil kurallarına bağlıdır: Noterlik Kanunu m. 84'e göre düzenleme şeklindeki tutanak 1) noterin adı ve soyadı ile noterliğin ismini, 2) işlemin yapıldığı yer ve tarihi (rakam ve yazı ile), 3) ilgilinin ve varsa tercüman, tanık ve bilirkişinin kimlik ve adreslerini, 4) ilgilinin hakiki arzusu hakkındaki beyanını, 5) işleme katılanların imzalarını ve noterin imza ve mührünü taşır.
Tapuda işlem yapılmasını gerektiren vekâletnameler, vasiyetname ve taşınmaz satış vaadi gibi işlemler Noterlik Kanunu m. 89'a göre düzenleme şeklinde yapılır; evde veya hastanede verilen taşınmaz satış vekâletnamesi de bu hükümlere tabidir.
m. 83'ün şartlarını yorumlayan ya da sebebin iş kâğıtlarında gösterilmemesinin işlemin geçerliliğine etkisini karara bağlayan bir Yargıtay kararı bu sayfanın dayandığı kararlar arasında yoktur; aşağıda anlatılan ölçütler işlemin nerede yapıldığından bağımsız olarak ehliyet, şekil ve sorumlulukla ilgilidir.
Ceza infaz kurumunda bulunan kişinin noterle görüşmesi ayrı bir kanunda düzenlenmiştir ve Cezaevinde vekâlet rehberinde anlatılmıştır. Vekâletnamenin ne olduğu ve türleri Vekâletname rehberinde, vekâletin sonradan ehliyet kaybı veya azil gibi sebeplerle sona ermesi Vekâletname iptali rehberinde ele alınmıştır.
Noterin işlem anındaki yükümlülükleri: kimlik, yetenek ve gerçek istek (Noterlik Kanunu m. 72, Yönetmelik m. 91)
Noterlik Kanunu m. 72/3'e göre noter, iş yaptıracak kimselerin kimlik, adres ve yeteneğini ve gerçek isteklerini tamamen öğrenmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük işlem evde ya da hastanede yapıldığında da aynıdır; m. 83 daire dışındaki işlem için ayrı ya da hafifletilmiş bir kural koymaz.
Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 91/1'e göre noterin ilgilinin yeteneği hakkında bir kanı sahibi olması gerekir; temyiz kudretine sahip olan ve işlemin niteliğine göre gerekli yaşa girdiği anlaşılan herkes hukuki işlemleri yapmaya ehildir ve yaş resmi belgeyle saptanır. m. 91/3'e göre belgelendirme anında ilgili iradesini serbestçe ve kendi isteğine uygun olarak beyan etmeli, beyan tam ve eksiksiz yazılmalı, işlemin niteliğine göre gerekli sorular sorularak işlemin sonucu hakkında ilgiliye açıklama yapılmalıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da noterliğin bir itibar (güven) mesleği olmasının, noterliğe başvuran kişilerdeki bilgi ve tecrübe eksikliğinin giderilmesi konusunda notere bir aydınlatma ödevi yüklediğini belirtmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2019/491)1 Aynı kararda noterlerin düzenlediği belgelerin kesin delil niteliğinde olduğu ve sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli sayıldığı, dayanak olarak HMK m. 204 ile Noterlik Kanunu m. 82/1 gösterilerek anlatılmıştır.1
Noterin ilgili hakkında tutanağa yazdığı kanı, mahkemenin araştırmasını her zaman ortadan kaldırmaz. 14. Hukuk Dairesinin bozduğu bir davada noter, 83 yaşındaki vaat borçlusunu tanımadığı hâlde onun okuma yazma imkânına sahip olduğu kanısına vardığını tutanağa yazmıştı; davalı tanığı ise davalının okuma yazması olmadığını söylemişti. (Yargıtay 14. HD, E. 2007/12111)2 Daire, tutanaktaki bu kanıya rağmen okuma yazma imkânının taraf delilleriyle araştırılması gerektiğine karar verdi.2
Yaşlı ve hasta kişide ayırt etme gücü ve doktor raporu (TMK m. 13, m. 15; Yönetmelik m. 91/2)
TMK m. 13'e göre yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes ayırt etme gücüne sahiptir. TMK m. 15'e göre kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz. m. 13'te ölçüt yaş ya da hastalık tanısının kendisi değil, sayılan sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmaktır. 1. Hukuk Dairesine göre ayırt etme gücü nispi bir kavramdır; kişiye, eylem ve işleme göre değişir. (Yargıtay 1. HD, E. 2016/3086)3
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ayırt etme gücü bulunmayanların, küçüklerin ve kısıtlıların fiil ehliyeti olmadığını ve ayırt etme gücünün yokluğunun kamu düzenine ilişkin olduğunu, mahkemenin bunu re'sen gözetip araştırması gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2014/726)4 1. Hukuk Dairesine göre ayırt etme gücü bulunmayan kişinin yaptığı işlemde karşı tarafın iyi niyetli olması o işlemi geçerli kılmaz; Daire bu ilkeyi 11.6.1941 tarihli ve 4/21 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayandırmıştır.3
Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 91/2'ye göre ilgilinin yaşlılık, hastalık veya dış görünüşü itibarıyla yeteneğinden şüphe edilmesi ya da bu konuda ihbar bulunması (metinde "ihbar ve şayet" yazılıdır) hâllerinde temyiz kudretinin varlığı doktor raporuyla saptanır. Bu durumda raporun tarih ve numarası işlem metninde belirtilir, raporun aslı işlemin noterde kalan nüshasına eklenir. Hüküm belirli bir yaş sınırı koymaz; raporu gerektiren, yaşlılık, hastalık veya dış görünüş nedeniyle doğan şüphe ya da bu konudaki ihbardır.
Doktor raporu alınmamasının tek başına işlemi geçersiz kılıp kılmadığı ve noterin işlem sırasında aldırdığı raporun sonradan alınan Adli Tıp raporu karşısındaki değeri, bu sayfanın dayandığı Yargıtay kararlarında tartışılmamıştır.
3. Hukuk Dairesinin bozduğu bir davada Adli Tıp raporu, vekâlet verenin vekâletname tarihinde fiil ehliyetine sahip olmadığını ve akit tarihindeki akli arızanın noter işlemi yapan kişi tarafından anlaşılamayabileceğini belirtmişti. (Yargıtay 3. HD, E. 2016/10091)5 Daire, mahkemenin bu rapordan gerekçe göstermeden ayrılamayacağını ve vekâlet verenin vekâlet verdiği tarihte fiil ehliyetinin bulunmadığını nazara alarak karar vermesi gerektiğini söyledi.5
Görme, işitme veya konuşma engelli kişide iki tanık ve tercüman (Noterlik Kanunu m. 73, m. 74)
Noterlik Kanunu m. 73'e göre noter, ilgilinin işitme, konuşma veya görme engelli olduğunu anlarsa, işlemler engellinin isteğine bağlı olmak üzere iki tanık huzurunda yapılır. İlgili işitme veya konuşma engelliyse ve yazıyla anlaşma imkânı da yoksa iki tanık ve yeminli tercüman bulundurulur. m. 74'e göre ilgili Türkçe bilmiyorsa andlı bir tercüman da bulundurulur.
13. Hukuk Dairesine göre görme engelli kişinin vekâletnamesi m. 73'e uyulmadan düzenlenmişse kanunun öngördüğü şekil şartını taşımaz ve geçersizdir. (Yargıtay 13. HD, E. 2014/2696)6 Daire, şekil eksikliğinin yaptırımının kesin hükümsüzlük olduğunu, işlemin baştan itibaren hükümsüz hâle geldiğini, hâkimin bunu re'sen dikkate alacağını ve eksikliğin her zaman ileri sürülebileceğini, ancak bunun TMK m. 2'ye uygun biçimde yapılması gerektiğini belirtti.6
Aynı davada vekil, davacının görmediğini notere söylemediklerini savunmuştu; Daire ise davacının dosyadaki heyet raporlarıyla görme engelli olduğunu, vekâletnamenin bu husus belirtilmeden düzenlendiğini ve davacının başka noter işlemlerinde görme engelli olduğu belirtilerek işlem yapıldığını tespit etti.6 Daireye göre davacının evini kurtarabilmek için yaptığı ödemeler usulsüz düzenlenen vekâletnameye sonradan geçerlilik kazandırmaz.6
Engellilik iddiası işlem tarihine göre ispatlanır. 13. Hukuk Dairesinin bozduğu bir davada vasi, vaat borçlusunun doğuştan sağır ve dilsiz olduğunu ileri sürmüştü; vesayet dosyasındaki sağlık kurulu raporu ileri derecede işitme yitimi ve anlama ve ifade güçlüğü saptamış, ama doğuştan sağır ve dilsiz olduğuna ilişkin bir tespit içermiyordu. (Yargıtay 13. HD, E. 2015/43235)7 Daire, satış vaadi sözleşmesinin düzenlendiği tarih itibarıyla kişinin sağır ve dilsiz olup olmadığı konusunda bilirkişi raporu alınmadan iptal kararı verilemeyeceğine hükmetti.7
Okuma yazma bilmeyen kişide iki tanık ve parmak izi (Noterlik Kanunu m. 87, m. 75)
Noterlik Kanunu m. 87'ye göre ilgili okuma ve yazma imkânına sahip değilse, hazır bulundurulacak iki tanık huzurunda maksadını notere beyan eder; noter bu beyanı yazdıktan sonra tutanak okunur. İlgili ve tanıklar, beyanın aynen yazıldığını ifade ettikten ve bu husus tutanağa geçirildikten sonra altını imzalar. İşlemin tanık huzurunda yapılmasını emreden diğer kanunların hükümleri saklıdır.
14. Hukuk Dairesine göre sözleşmenin taraflarından birinin okuma ve yazma imkânı yoksa, m. 89 uyarınca düzenleme şeklinde yapılacak sözleşmenin iki tanık huzurunda düzenlenmesi zorunludur; aksi hâlde sözleşme kanunun emrettiği şekle uygun yapılmadığından geçersiz hâle gelir.2 1. Hukuk Dairesi de m. 87'nin okuma yazma bilmeyenler için düzenlenen tutanağın şekil şartına ilişkin olduğunu belirtmiştir. (Yargıtay 1. HD, E. 2013/16379)8
İmza atamayan ilgili için parmak izi kullanılır. 1. Hukuk Dairesinin aktardığı Noterlik Kanunu m. 75'e göre ilgililer, tanık, tercüman ve bilirkişi imza atamadıkları ve imza yerine geçen bir el işareti kullanmadıkları takdirde, varsa mühür, yoksa sol elin baş parmağı, bu da yoksa diğer parmaklardan biri bastırılır ve hangi parmağın bastırıldığı yazılır.8
Şekil eksikliği iddiası da araştırılarak karara bağlanır. 1. Hukuk Dairesinin bozduğu bir davada okur yazar olmayan vekâlet verenin vekâletnamesinde iki tanığın kimliği yazılmış, ama tanıklardan birinin imzası yoktu; ilk derece mahkemesi tek tanık imzalı vekâletnameyi geçersiz saymıştı.8 Daire, vekâletnamede adı geçen tanıklar dinlenmeden ve parmak izinin vekâlet verene ait olup olmadığı uzman bilirkişiyle araştırılmadan, yalnız iki tanık huzurunda düzenlenmediği gerekçesiyle sonuca gidilemeyeceğine, tanığın imzasının unutulduğu yönündeki savunmanın da incelenmesi gerektiğine karar verdi.8
Okuma yazma bilmeme hâli de işlem tarihine göre belirlenir. 13. Hukuk Dairesine göre kişinin parmak basarak verdiği başka bir düzenleme şeklindeki vekâletname, onun okur yazar olmadığını kabul için yeterli değildir; sözleşme tarihine yakın tarihlerde resmi kurumlara ve bankalara yaptığı başvurularda imza mı attığı, parmak mı bastığı araştırılmalıdır.7
Ehliyetsizliğin ispatı: Adli Tıp raporu ve işlem tarihleri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun önüne gelen bir tapu iptali ve tescil davasında uyuşmazlık, satış için vekâletname veren kişinin vekâletname ve satış vaadi sözleşmesinin tarihlerinde hukuki ehliyete sahip olup olmadığı konusunda rapor alınması gerekip gerekmediğiydi.4 Kurul, öncelikle vekâletnamenin düzenlendiği ve satış vaadi sözleşmesinin yapıldığı tarihler itibarıyla temyiz kudretinin bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğine karar verdi.4 Görüşmeler sırasında bazı üyelerin ehliyetsizliğe dayanmanın hakkaniyete uygun olmadığı yönündeki görüşü Kurul çoğunluğunca kabul edilmedi.4
Ehliyet, her işlem için kendi tarihine göre değerlendirilir. 1. Hukuk Dairesi, vekâletname ile satış arasında zaman geçen bir davada kişinin vekâletname ve satış tarihleri itibarıyla hukuki işlem ehliyetine sahip olup olmadığı yönünde rapor alınmasını istedi.3 Hukuk Genel Kurulunun benimsediği bir 1. Hukuk Dairesi bozmasında da ehliyetsizlik sebebine dayanılan davada, hukuki ehliyetin kamu düzeniyle ilgili olduğu gözetilerek öncelikle bu yönün incelenmesi gerektiği belirtilmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2014/1308)9
Hangi delillerin toplanacağı Yargıtay kararlarında sayılmıştır. 1. Hukuk Dairesine göre tarafların gösterecekleri bütün delillerin toplanması, tanıklardan açıklayıcı ve somut bilgi alınması, varsa ehliyetsiz olduğu ileri sürülen kişiye ait doktor raporları, hasta müşahede kâğıtları ve film grafilerinin eksiksiz getirtilmesi zorunludur; ayırt etme gücünün nispi olması, en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını gerekli kılar.3
Raporlar çelişirse çelişki giderilir. Aynı kararda Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu, kişinin vekâletname tarihinde fiil ehliyetine sahip olduğunu söylemiş, ama kişinin kısıtlanmasına esas alınan devlet hastanesi sağlık kurulu raporunu tartışmamıştı; Daire, çelişkinin Adli Tıp Kurumu üst kurulundan alınacak raporla giderilmesini istedi.3 Adli Tıp raporu hükme esas alınmışsa mahkeme, özel ve teknik bilgi gerektiren bu rapordan gerekçesini göstermeden ayrılamaz.5
Sahtelik iddiası ayrı bir ispat konusudur. Hukuk Genel Kurulu, noterlerin düzenlediği belgelerin sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli sayıldığını belirtmiştir.1 Vekâletnamedeki parmak izinin vekâlet verene ait olmadığı ileri sürülen davada 1. Hukuk Dairesi, kişinin parmak izinin bulunduğu evrak asıllarının seçim kurulu, tapu sicil müdürlüğü, bankalar gibi kurumlardan getirtilip uzman bilirkişiyle karşılaştırılmasını istedi.8
Noterin hukuki sorumluluğu (Noterlik Kanunu m. 162)
Noterlik Kanunu m. 162/1'e göre stajyer, kâtip ve kâtip adayları tarafından yapılmış olsa bile noterler, bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik yapılmasından dolayı zarar görmüş olanlara karşı sorumludurlar. Maddenin 7413 sayılı Kanunla eklenen ikinci fıkrası Anayasa Mahkemesinin 25/12/2025 tarihli ve E. 2025/209, K. 2025/276 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; noter, birinci fıkra gereğince ödediği miktar için işin yapılmamasına, hatalı yahut eksik yapılmasına sebep olan stajyer veya noterlik personeline rücu edebilir. İptal edilen fıkra, taşınmaz satış sözleşmesinin düzenlenmesinden doğan zarardan noterlerin de sorumlu olduğunu, bu zararı ödeyen Devletin sözleşmeyi düzenleyen notere rücu edeceğini ve notere karşı açılacak davaların tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görüleceğini düzenliyordu. Anayasa Mahkemesi, noterliğin kamu hizmeti ve noterlerin kamu görevlisi olduğunu, taşınmaz satış sözleşmesinden doğan zarar için doğrudan noterler aleyhine dava açılmasına imkân tanınmasının Anayasa m. 40 ve m. 129 ile bağdaşmadığını belirterek fıkranın birinci cümlesini oybirliğiyle iptal etmiş; uygulanma imkânı kalmayan kalan kısmını da iptal etmiştir. İptal davası yalnız bu fıkranın birinci ve ikinci cümlelerine yönelikti; fıkranın üçüncü cümlesi ve m. 162/3'teki "ve ikinci" ibaresi uygulanma imkânı kalmadığı için iptal edildi; birinci fıkra davanın konusu değildi. Bu sayfadaki Yargıtay kararlarının hepsi iptal kararından öncedir.
3. Hukuk Dairesine göre noterlerin hukuki sorumluluğu kusursuz sorumluluktur, ama bundan mutlak bir kusursuz sorumluluk benimsendiği sonucu çıkarılamaz; sorumluluk için noterin ya da çalışanının bir eylemi, bir zarar ve eylem ile zarar arasında illiyet bağı gerekir. (Yargıtay 3. HD, E. 2016/13598)10 Ölçü, normal bir insanın göstereceği özen değil, aynı işi üstlenen noterlik mesleğindeki bir kişinin göstermesi gereken objektif davranıştır.10
Hukuk Genel Kurulu bu sorumluluğu ağırlaştırılmış olağan sebep sorumluluğu olarak nitelendirmiş, sorumluluk için önce hukuka aykırı bir fiil ve bu fiille doğan zarar arasında neden-sonuç ilişkisi bulunması gerektiğini, bu iki koşulun ispat yükünün iddia edene düştüğünü belirtmiştir.1 Kurula göre noter kusursuz olduğunu değil, illiyet bağının bulunmadığını ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuruyla ya da öngörülmeyen bir hâlle kesildiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir.1
Ehliyetsiz kişiye işlem yapılması bu sorumluluğun tipik örneğidir. 3. Hukuk Dairesine göre mahkemenin akıl sağlığı yerinde olmayan ve kendisine vasi tayini gereken kişiye vekâletname düzenlemesi nedeniyle noteri sorumlu tutmasında hukuka aykırılık yoktur; noter gerekli özeni gösterdiğini ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz; ancak gerekli özeni göstermiş olsa bile zararın doğmasına engel olamayacağını ispat ederek kurtulabilir. (Yargıtay 3. HD, E. 2015/15078)11 Bu davada noteri, o vekâletnameyle kendisine taşınmaz satılan ve sonradan vekâlet verenin mirasçılarına bedel ödemek zorunda kalan alıcı dava etmişti; Daire noterin sorumluluğunu doğru bulmuş, kararı yalnız zarar miktarının araştırılması için bozmuştur.11
Sahte kimlikle yapılan işlemde de araştırma gerekir. 3. Hukuk Dairesinin bozduğu bir davada ilk derece mahkemesi, sahte nüfus cüzdanı kullanan kişinin ağır kusuruyla illiyet bağının kesildiğini kabul etmişti; Daire, noterin düzenlediği vekâletname ile tapuda kullanılan aynı tarih ve yevmiyeli vekâletnamedeki fotoğrafların farklı olduğunu, iki işlemin de noter veya çalışanlarınca yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını belirterek kararı bozdu.10
Kimin aleyhine dava açılacağı yargı yolunu değiştirir. 13. Hukuk Dairesine göre noterde düzenlenen vekâletname nedeniyle Bakanlığın hizmet kusuruna dayanılarak açılan davalarda görevli yargı yolu idari yargıdır.6 Noterin sorumluluğuna dayanan tazminat istemi için hangi zamanaşımı süresinin uygulanacağı ise bu sayfanın dayandığı Yargıtay kararlarında tartışılmamıştır.
İlgili mevzuat
1512 sayılı Kanun m. 83 — Görevin daire dışında yapılması
Madde 83 – Noterler, noterlik işlemlerini dairelerinde yaparlar. Şu kadar ki, işlemin dairede yapılması gecikmeye sebep olur veya başka bir zorluk arz ederse, sebebi iş kağıtlarında gösterilmek suretiyle daire dışında da işlem yapılabilir.
Aynı yetkiyi, işlemin yapıldığı tarihte öncelikle imzaya yetkili bulunan kimse de taşır.
Kaynak: Noterlik Kanunu (1512)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
1512 sayılı Kanun m. 72 — Hukuki işlemler ve ilgilileri
Madde 72 – Noterler, ilgililerin istemi üzerine, hukuki işlemleri belgelendirirler. Belgelendirme, bu kısım hükümleri ile diğer kanunlar ve yönetmelikte gösterilen şekilde yapılır.
İlgili, belgelendirme isteminde bulunan kişidir.
Noter, iş yaptıracak kimselerin kimlik, adres ve yeteneğini ve gerçek isteklerini tamamen öğrenmekle yükümlüdür.
Kaynak: Noterlik Kanunu (1512)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 91 — Yeteneğin tesbiti
Madde 91 - Noterin ilgilinin yeteneği hakkında bir kanı sahibi olması gereklidir. Temyiz kudretine sahip bulunan ve işlemin niteliğine göre gerekli yaşa girdiği anlaşılan herkes hukuki işlemleri yapmaya ehil olup, bu yaş resmi belge ile saptanır. Tanık veya kanı ile yaş tespit edilemez.
İlgilinin yaşlılık, hastalık veya dış görünüşü itibariyle yeteneğinden şüphe edilmesi veya bu konuda ihbar ve şayet bulunması hallerinde temyiz kudretinin varlığı doktor raporu ile saptanır. Bu takdirde metnin içinde tarih ve numarası ile rapordan bahsedilir, raporun aslı işlemin noterde kalan nüshasına eklenir.
Hukuki işlerin belgelendirilmesi anında ilgili iradesini serbestçe ve kendi isteğine uygun olarak beyan etmelidir. Beyanın tam ve eksiksiz olarak yazılması gereklidir. Yapılan işlemin niteliğine göre gerekli soruların sorularak işlemin sonucu hakkında ilgiliye açıklama yapılması gereklidir.
Kaynak: Noterlik Kanunu Yönetmeliği
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
TMK m. 13 — Ayırt etme gücü
Madde 13- Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes, bu Kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.
Kaynak: Türk Medeni Kanunu (4721)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
TMK m. 15 — Ayırt etme gücünün bulunmaması
Madde 15- Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukukî sonuç doğurmaz.
Kaynak: Türk Medeni Kanunu (4721)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 24 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
1512 sayılı Kanun m. 73 — İlgilinin işitme, konuşma veya görme engelli olması
Madde 73- (Değişik: 1/7/2005-5378/23 md.)
Noter, ilgilinin işitme, konuşma veya görme engelli olduğunu anlarsa, işlemler engellinin isteğine bağlı olmak üzere iki tanık huzurunda yapılır. İlgilinin işitme veya konuşma engelli olması ve yazı ile anlaşma imkânının da bulunmaması hâlinde, iki tanık ve yeminli tercüman bulundurulur.
Kaynak: Noterlik Kanunu (1512)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
1512 sayılı Kanun m. 87 — İlgilinin okuma ve yazma imkanına sahip olmaması
Madde 87 – İlgili okuma ve yazma imkanına sahip değilse, hazır bulundurulacak iki tanık huzurunda maksadını notere beyan eder. Noter, bu beyanı yazdıktan sonra tutanak okunur. Ancak, işlemin tanık huzurunda yapılmasını emreden diğer kanunların hükümleri saklıdır.
İlgili ve tanıklar, beyanın aynen yazıldığını ifade ettikten ve bu husus tutanağa geçirildikten sonra altını imza ederler.
Kaynak: Noterlik Kanunu (1512)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
1512 sayılı Kanun m. 162 — Noterlerin Hukuki Sorumlulukları
Madde 162 – Stajiyer, katip ve katip adayları tarafından yapılmış olsa bile noterler, bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik yapılmasından dolayı zarar görmüş olanlara karşı sorumludurlar.
(Ek fıkra: 23/6/2022-7413/13 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 25/12/2025 tarihli ve E.: 2025/209; K.: 2025/276 sayılı Kararı ile)
Noter, birinci (…) fıkralar gereğince ödediği miktar için, işin yapılmaması, hatalı yahut eksik yapılmasına sebep olan stajiyer veya noterlik personeline rücu edebilir.
Kaynak: Noterlik Kanunu (1512)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Noterin sorumluluğunun niteliği, aydınlatma ödevi ve noter belgesinin delil gücüYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2019/491 · K. 2022/149 ·
Davacı, araç satışı için verdiği vekâletnamenin fotokopisiyle noterde satış yapıldığını ve satış bedelini alamadığını ileri sürerek noterden tazminat istedi. Hukuk Genel Kurulu, noterin Noterlik Kanunu m. 162'deki sorumluluğunu ağırlaştırılmış olağan sebep sorumluluğu olarak nitelendirdi; sorumluluk için hukuka aykırı bir fiil ile zarar arasında neden-sonuç ilişkisi gerektiğini ve bunun ispat yükünün iddia edende olduğunu belirtti. Fotokopiyle işlem yapıldığı ispatlanamadığı, zararın da davacının sözleşme yaptığı kişinin sözleşmeye aykırı davranmasından doğduğu için illiyet bağı bulunmadığını kabul etti ve direnme kararını değişik gerekçeyle uygun buldu. Kurul ayrıca noterin aydınlatma ödevine ve noter belgelerinin sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olduğuna değindi.
Sonuç: Noterin sorumluluğu için kusur aranmaz, ama hukuka aykırı fiil ile zarar arasındaki illiyet bağını zarar gören ispat eder.
2. Okuma yazma bilmeyen tarafla iki tanıksız yapılan satış vaadiYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2007/12111 · K. 2007/13497 ·
Noterde düzenleme şeklinde yapılan taşınmaz satış vaadine dayalı tapu iptali ve tescil davasında vaat borçlusu sözleşme tarihinde 83 yaşındaydı; noter onu tanımadığı hâlde okuma yazma imkânına sahip olduğu kanısına vardığını tutanağa yazmış, davalı tanığı ise okuma yazması olmadığını söylemişti. (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi, taraflardan birinin okuma yazma imkânı yoksa sözleşmenin Noterlik Kanunu m. 87 uyarınca iki tanık huzurunda düzenlenmesinin zorunlu olduğunu, aksi hâlde şekle aykırılıktan geçersiz olacağını belirtti ve okuma yazma durumu araştırılmadan verilen kabul kararını bozdu.
Sonuç: Okuma yazma bilmeyen kişiyle tanıksız yapılan düzenleme şeklindeki sözleşme geçersizdir; noterin tutanağa yazdığı kanı araştırmayı gereksiz kılmaz.
3. Ehliyetsizlikte iyi niyetin korunmaması ve çelişen sağlık raporlarıYargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2016/3086 · K. 2019/3810 ·
Davacı, hukuki işlem ehliyeti bulunmadığı dönemde alınan vekâletnameyle taşınmaz paylarının satıldığını ileri sürerek tapu iptali ve tescil istedi. Mahkeme, Adli Tıp raporuna göre vekâletname tarihinde ehliyetli olduğunu ve alıcıların iyi niyetli olduğunu kabul ederek davayı kısmen kabul etti. 1. Hukuk Dairesi, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin işleminde karşı tarafın iyi niyetinin işlemi geçerli kılmadığını hatırlattı; Adli Tıp raporunun kısıtlamaya esas alınan devlet hastanesi raporunu tartışmadığını, çelişkinin Adli Tıp Kurumu üst kurulundan vekâletname ve satış tarihleri itibarıyla alınacak raporla giderilmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Ehliyet vekâletname ve satış tarihleri için ayrı ayrı araştırılır; raporlar çelişirse üst kuruldan rapor alınır.
4. Vekâletname ve satış vaadi tarihlerinde ehliyet araştırması (Hukuk Genel Kurulu)Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2014/726 · K. 2016/500 ·
Satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil davasında davalılar, taşınmazı satmak için vekâletname veren murisin vekâletname ve sözleşme tarihlerinde fiil ehliyeti bulunmadığını savundu. Mahkeme bu yönü incelemeden davayı kabul etti ve Özel Dairenin bozmasına direndi. Hukuk Genel Kurulu, ayırt etme gücünün yokluğunun kamu düzenine ilişkin olduğunu, mahkemece re'sen gözetilip araştırılması gerektiğini, murisin vekâletnamenin düzenlendiği ve satış vaadinin yapıldığı tarihler itibarıyla temyiz kudretinin araştırılması gerektiğini belirterek direnme kararını oyçokluğuyla bozdu.
Sonuç: Ehliyetsizlik iddiası kamu düzenine ilişkindir; vekâletname ve ona dayanan işlemin tarihleri itibarıyla araştırılmadan karar verilemez.
5. Adli Tıp raporundan gerekçesiz ayrılmaYargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2016/10091 · K. 2017/18167 ·
Davacı, murisin fiil ehliyeti bulunmadığı tarihte verdiği vekâletnameye dayanılarak taşınmazların satıldığını ileri sürerek miras payı oranında tazminat istedi. Adli Tıp raporu murisin vekâletname tarihinde fiil ehliyetine sahip olmadığını ve akli arızanın noter işlemi yapan kişi tarafından anlaşılamayabileceğini belirtmişti; mahkeme yine de davayı reddetti. 3. Hukuk Dairesi, özel ve teknik bilgi gerektiren konuda alınan Adli Tıp raporundan gerekçesi gösterilmeden ayrılınamayacağını, murisin vekâlet verdiği tarihte fiil ehliyetinin bulunmadığı nazara alınarak karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu. Daire, noterin ve sigorta şirketinin sorumluluğu hakkında ayrıca hüküm kurmadı.
Sonuç: Adli Tıp raporu vekâlet verenin vekâletname tarihinde fiil ehliyeti bulunmadığını söylüyorsa mahkeme bu rapordan gerekçe göstermeden ayrılamaz; Daire noterin sorumluluğu hakkında ayrıca bir değerlendirme yapmadı.
6. Görme engelli kişiden iki tanık olmadan alınan vekâletnameYargıtay 13. Hukuk Dairesi · E. 2014/2696 · K. 2014/21378 ·
Görme engelli davacı, evini ipotek vermek için noterde düzenlenen vekâletnamenin kendisine okunmadan ve iki tanık bulundurulmadan yapıldığını ileri sürerek vekâletname ve ona dayanan işlemlerin iptalini istedi; mahkeme davayı reddetti. 13. Hukuk Dairesi, heyet raporlarıyla görme engelli olduğu anlaşılan davacının vekâletnamesinin Noterlik Kanunu m. 73'e uyulmadan yapıldığı için şekil şartını taşımadığını ve geçersiz olduğunu, şekil eksikliğinin yaptırımının kesin hükümsüzlük olduğunu, davacının sonradan yaptığı ödemelerin vekâletnameye geçerlilik kazandırmadığını belirterek kararı bozdu. Daire ayrıca Bakanlığın hizmet kusuruna dayanan istem için yargı yolunun idari yargı olduğunu belirtti.
Sonuç: Görme engelli kişiden Noterlik Kanunu m. 73'e uyulmadan alınan vekâletname şekil eksikliği nedeniyle baştan hükümsüzdür.
7. Sağır ve dilsiz olduğu ileri sürülen kişide işlem tarihindeki durumun araştırılmasıYargıtay 13. Hukuk Dairesi · E. 2015/43235 · K. 2018/4777 ·
Vasi, vesayet altındaki babasının okur yazar olmadığını ve doğuştan sağır ve dilsiz olduğunu ileri sürerek noterde yapılan taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin iptalini istedi; mahkeme tanık imzası ve doktor raporu bulunmadığı gerekçesiyle davayı kabul etti. 13. Hukuk Dairesi, sağlık kurulu raporunda doğuştan sağır ve dilsiz olduğuna ilişkin bir tespit bulunmadığını, parmak basılarak yapılan başka bir vekâletnamenin okur yazar olmadığını kabul için yeterli olmadığını belirtti; sözleşme tarihi itibarıyla bilirkişi raporu alınması ve resmi kurumlara yapılan başvurularda imza mı parmak izi mi kullanıldığının araştırılması gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.
Sonuç: Engellilik ve okuma yazma bilmeme hâli işlem tarihine göre, bilirkişi ve resmi kurum belgeleriyle ispatlanır.
8. Tanık imzası eksik vekâletname ve parmak izi sahteliğiYargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2013/16379 · K. 2015/686 ·
Davacı, okur yazar olmayan mirasbırakanın vekâletnamesindeki parmak izinin ona ait olmadığını ve vekâletnamenin iki tanık huzurunda düzenlenmediğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil istedi; mahkeme tek tanık imzalı vekâletnameyi geçersiz sayarak davayı kabul etti. 1. Hukuk Dairesi, Noterlik Kanunu m. 87'nin tutanağın şekil şartına ilişkin olduğunu kabul etmekle birlikte, vekâletnamede adı geçen tanıklar dinlenmeden, tanığın imzasının unutulduğu savunması incelenmeden ve parmak izi uzman bilirkişiyle karşılaştırılmadan sonuca gidilemeyeceğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Tanık imzasının eksikliği, tanıklar dinlenmeden ve sahtelik iddiası araştırılmadan tek başına geçersizlik sonucuna götürülmedi.
9. Ehliyetsizlik iddiasının öncelikle incelenmesi (Hukuk Genel Kurulu)Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2014/1308 · K. 2016/1011 ·
Davacı, noterde vekil tayin ettiği mirasbırakanın kendi paylarıyla birlikte davacının paylarını da sattığını, mirasbırakanın 68 yaşında ve akli melekelerinin yerinde olmadığını ileri sürerek ehliyetsizlik, vekâlet görevinin kötüye kullanılması ve muris muvazaası sebeplerine dayanarak tapu iptali ve tescil ya da tenkis istedi; mahkeme davayı reddetti. 1. Hukuk Dairesi, ehliyetsizliğe de dayanıldığı için hukuki ehliyetin kamu düzeniyle ilgili olduğu gözetilerek öncelikle bu yönün incelenmesi, Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu. Mahkeme direndi; Hukuk Genel Kurulu Özel Daire bozmasını benimseyerek direnme kararını oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Davada ehliyetsizliğe de dayanılmışsa mahkeme önce bu iddiayı inceler.
10. Noterin kusursuz ama mutlak olmayan sorumluluğu ve sahte kimlikYargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2016/13598 · K. 2017/17842 ·
Davacının kardeşi, sahte nüfus cüzdanıyla davacı adına noterden vekâletname düzenletip davacının taşınmazlarını üçüncü kişilere sattı; davacı noterden tazminat istedi. Mahkeme, sahte nüfus cüzdanı kullanan kişinin ağır kusuruyla illiyet bağının kesildiğini kabul ederek davayı reddetti. 3. Hukuk Dairesi, noterin sorumluluğunun kusursuz ama mutlak olmayan bir sorumluluk olduğunu, ölçünün noterlik mesleğindeki kişinin objektif özeni olduğunu belirtti; noterin düzenlediği vekâletname ile tapuda kullanılan aynı tarih ve yevmiyeli vekâletnamedeki fotoğrafların farklı olduğu ve iki işlemin de noter veya çalışanlarınca yapılıp yapılmadığı araştırılmadığı için kararı bozdu.
Sonuç: Noterin sorumluluğu kusursuz ama mutlak değildir; sahte kimlikle yapılan işlemde illiyet bağının kesildiğine karar verilmeden önce işlemlerin noter veya çalışanlarınca yapılıp yapılmadığı araştırılır.
11. Akıl sağlığı yerinde olmayan kişiye vekâletname düzenleyen noterin sorumluluğuYargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2015/15078 · K. 2017/1015 ·
Davacı, akli melekeleri yerinde olmayan bir kişinin noterde verdiği vekâletnameyle kendisine taşınmaz satıldığını, sonradan açılan davada o kişinin mirasçılarına bedel ödemek zorunda kaldığını ileri sürerek noterden tazminat istedi; mahkeme davayı kabul etti. 3. Hukuk Dairesi, noterin sorumluluğunun ağırlaştırılmış sebep sorumluluğu olduğunu, noterin gerekli özeni gösterdiğini iddia ederek sorumluluktan kurtulamayacağını, ancak gerekli özeni göstermiş olsa bile zararın doğmasına engel olamayacağını ispat ederek kurtulabileceğini ve akıl sağlığı yerinde olmayan, vasi tayini gereken kişiye vekâletname düzenleyen noterin sorumlu tutulmasında hukuka aykırılık bulunmadığını belirtti. Kararı yalnız mirasçılardan birine ödenmesi gereken bedelin zarar miktarına girip girmediğinin araştırılması için bozdu.
Sonuç: Akıl sağlığı yerinde olmayan kişiye vekâletname düzenleyen noterin, o vekâletnameyle taşınmaz satın alıp zarara uğrayan alıcıya karşı sorumlu tutulması hukuka uygun bulundu.
Sık sorulan sorular
Noter eve gelir mi?
Noterlik Kanunu m. 83'e göre noterler işlemlerini kural olarak noterlik dairesinde yapar. İşlemin dairede yapılması gecikmeye sebep olur veya başka bir zorluk arz ederse, işlem daire dışında, örneğin evde de yapılabilir; bu durumda sebep iş kâğıtlarında gösterilir. Aynı yetkiyi, işlemin yapıldığı tarihte öncelikle imzaya yetkili bulunan kişi de taşır.
Noter hastaneye gelir mi?
Noterlik Kanunu m. 83 ev, hastane gibi yerler saymaz; ölçüt, işlemin noterlik dairesinde yapılmasının gecikmeye ya da başka bir zorluğa yol açmasıdır. Hastanede yapılan işlem de dairede yapılanla aynı kurallara bağlıdır: noter, m. 72'ye göre işlem yaptıranın kimliğini, yeteneğini ve gerçek isteğini öğrenmekle yükümlüdür ve işlem düzenleme şeklinde yapılıyorsa m. 84'e göre tutanağa işlemin yapıldığı yer ve tarih yazılır.
Yaşlı kişi için vekâletname çıkarırken sağlık raporu şart mı?
Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 91/2'ye göre ilgilinin yaşlılık, hastalık veya dış görünüşü itibarıyla yeteneğinden şüphe edilmesi ya da bu konuda ihbar bulunması hâlinde temyiz kudretinin varlığı doktor raporuyla saptanır; raporun tarih ve numarası işlem metnine yazılır, aslı noterde kalan nüshaya eklenir. Hüküm belirli bir yaş sınırı koymaz. Raporun alınmamasının tek başına işlemi geçersiz kılıp kılmadığı bu sayfanın dayandığı Yargıtay kararlarında tartışılmamıştır.
Ayırt etme gücü olmayan kişinin verdiği vekâletname geçerli mi?
TMK m. 15'e göre kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ayırt etme gücünün yokluğunun kamu düzenine ilişkin olduğunu ve mahkemece re'sen araştırılması gerektiğini, ehliyetin vekâletnamenin ve ona dayanan işlemin tarihleri itibarıyla incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Vekâletnameyle taşınmaz satın alan kişi iyi niyetliyse satış geçerli olur mu?
Yargıtay 1. Hukuk Dairesine göre ayırt etme gücü bulunmayan kişinin geçerli bir iradesi olmadığından, yaptığı işlemde karşı tarafın iyi niyetli olması o işlemi geçerli kılmaz; Daire bu ilkeyi 11.6.1941 tarihli ve 4/21 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayandırmıştır. Dayanak hüküm TMK m. 15'tir. Bu ilke işlemin karşı tarafı, yani vekilden doğrudan satın alan kişi için kurulmuştur; taşınmazı ondan sonra edinen kişilerin durumu bu sayfanın dayandığı kararlarda tartışılmamıştır.
Ehliyetsizlik sonradan nasıl ispatlanır?
Yargıtay kararlarına göre tarafların bütün delilleri toplanır, tanıklardan somut bilgi alınır, kişinin doktor raporları, hasta müşahede kâğıtları ve film grafileri getirtilir ve en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumundan, işlem tarihi itibarıyla rapor alınır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesine göre Adli Tıp raporu ile hastane raporu çelişirse çelişki üst kuruldan alınacak raporla giderilir; 3. Hukuk Dairesine göre mahkeme hükme esas aldığı Adli Tıp raporundan gerekçesiz ayrılamaz. Ayırt etme gücünün ölçütü TMK m. 13'tedir.
Görme engelli kişi noterde nasıl vekâletname verir?
Noterlik Kanunu m. 73'e göre noter, ilgilinin işitme, konuşma veya görme engelli olduğunu anlarsa, işlemler engellinin isteğine bağlı olmak üzere iki tanık huzurunda yapılır; işitme veya konuşma engelli kişiyle yazıyla da anlaşılamıyorsa iki tanık ve yeminli tercüman bulundurulur. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, görme engelli kişiden bu maddeye uyulmadan alınan vekâletnamenin şekil eksikliği nedeniyle geçersiz olduğuna ve sonradan yapılan ödemelerin ona geçerlilik kazandırmadığına karar vermiştir.
Okuma yazma bilmeyen kişi noterde nasıl işlem yapar?
Noterlik Kanunu m. 87'ye göre okuma ve yazma imkânına sahip olmayan ilgili, hazır bulundurulan iki tanık huzurunda maksadını notere beyan eder; beyan yazılıp tutanak okunduktan sonra ilgili ve tanıklar, beyanın aynen yazıldığını ifade eder ve tutanağı imzalar. İmza atamayan kişi için Noterlik Kanunu m. 75'e göre parmak izi kullanılır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre okuma yazma bilmeyen tarafla iki tanık olmadan yapılan düzenleme şeklindeki sözleşme şekle aykırılık nedeniyle geçersizdir.
Tanıklardan birinin imzası eksikse vekâletname kendiliğinden geçersiz mi olur?
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, Noterlik Kanunu m. 87'nin şekil şartı olduğunu kabul etmekle birlikte, tanıklardan birinin imzası bulunmayan vekâletname hakkında vekâletnamede adı geçen tanıklar dinlenmeden, imzanın unutulduğu savunması incelenmeden ve parmak izinin vekâlet verene ait olup olmadığı araştırılmadan geçersizlik sonucuna gidilemeyeceğine karar vermiştir.
Noter ehliyetsiz kişiye işlem yaparsa sorumlu olur mu?
Noterlik Kanunu m. 162/1'e göre noterler, bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik yapılmasından dolayı zarar görmüş olanlara karşı sorumludur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, akıl sağlığı yerinde olmayan ve vasi tayini gereken kişiye vekâletname düzenleyen noterin sorumlu tutulmasını hukuka uygun bulmuş ve noterin gerekli özeni gösterdiğini ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacağını, ancak gerekli özeni göstermiş olsa bile zararın doğmasına engel olamayacağını ispat ederek kurtulabileceğini belirtmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise hukuka aykırı fiil ile zarar arasındaki illiyet bağının ispat yükünün zarar görende olduğunu söylemiştir.
İşlemi noterin kâtibi yaptıysa noter yine sorumlu mu?
Evet. Noterlik Kanunu m. 162/1'e göre işlem stajyer, kâtip ve kâtip adayları tarafından yapılmış olsa bile noterler zarar görmüş olanlara karşı sorumludur. Aynı maddeye göre noter, ödediği miktar için işin yapılmamasına, hatalı yahut eksik yapılmasına sebep olan stajyer veya noterlik personeline rücu edebilir.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası
Bu alandaki diğer rehberler
- Rücu davası nedir? Sigortanın rücu davası (KTK m. 95/2, TTK m. 1472)
- Varlık yönetim şirketi borç satın aldıysa: alacağın devri ve borçlunun hakları (TBK m. 183-190)
- Vekaletname nedir, nasıl çıkarılır: genel ve özel vekâletname (TBK m. 504)
- Vekaletname iptali: vekilin azli, ölüm ve ehliyet kaybı, azilden sonra yapılan satış (TBK m. 512-514)
- Yurt dışından vekalet: konsoloslukta vekâletname, yabancı noter ve apostil (Noterlik Kanunu m. 191, 195)
- Haciz geldi: haciz memuru eve ya da işyerine gelince ne olur, neler haczedilemez (İİK m. 79-85)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.