İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Vergi ödeme emrine itiraz: süre, sebepler ve vergi mahkemesi (6183 sayılı Kanun m. 55, 58)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Vergi borcu vadesinde ödenmezse borçluya ödeme emri tebliğ edilir ve borcunu 15 gün içinde ödemesi ya da mal bildiriminde bulunması istenir.
  • Ödeme emrine karşı, böyle bir borcu olmadığı, borcu kısmen ödediği ya da borcun zamanaşımına uğradığı ileri sürülerek tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir.
  • Vergi aslının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı kural olarak ödeme emri davasında değil, vergi ve ceza ihbarnamesine karşı açılan davada tartışılır.
  • Borcun zamanaşımına uğradığı ise ödeme emri davasında da incelenir.

Bu rehber, vadesinde ödenmeyen vergi borcu için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre düzenlenen ödeme emrini ve ona karşı açılan davayı anlatır. İcra ve İflas Kanunu'na göre icra dairesinden gelen ödeme emri ayrı bir işlemdir: ona itiraz yedi gün içinde icra dairesine bildirilir (İİK m. 62) ve ödeme emri nedir rehberinde anlatılmıştır. Vergi ödeme emrinde ise süre on beş gündür ve itiraz, ödeme emrini düzenleyen dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinde dava açılarak yapılır.

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

Vergi mahkemesi: vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler konusunda 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin davalara vergi mahkemeleri bakar (2576 sayılı Kanun m. 6/b). Vergi mahkemesinin görevine girmeyen amme alacakları için düzenlenen ödeme emrine karşı dava idare mahkemesinde açılır (2576 sayılı Kanun m. 5/1).

Dayanak: 2576 sayılı Kanun m. 6/b, m. 5/1

Yetkili mahkeme

Ödeme emrini düzenleyen dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesi (İYUK m. 37/c). İdari yargıda yetki kamu düzenindendir (İYUK m. 32/2).

Dayanak: İYUK m. 37/c, m. 32/2

Dava şartı

Dava açmadan önce ayrıca idareye başvurma şartı yoktur. 6183 sayılı Kanun m. 58/1'in metni hâlâ "vergi itiraz komisyonu nezdinde itiraz" der; bu yolu bugün vergi mahkemesinde açılan dava karşılar (2576 sayılı Kanun m. 6/b). Borcun yalnız bir kısmına itiraz edilecekse o kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilir; gösterilmezse itiraz edilmemiş sayılır (m. 58/2).

Dayanak: 6183 sayılı Kanun m. 58/1-2; 2576 sayılı Kanun m. 6/b

Süre ve zamanaşımı

Ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren 15 gün (6183 sayılı Kanun m. 58/1). Bu özel kanundaki ayrı süredir; İYUK m. 7/1'in vergi mahkemeleri için öngördüğü otuz gün ödeme emri davasında uygulanmaz.

Dayanak: 6183 sayılı Kanun m. 58/1; İYUK m. 7/1

Yargılama usulü

Yazılı yargılama; inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m. 1/2). İYUK m. 27/4'e göre tarhiyata karşı açılan vergi davası dava konusu bölümün tahsilini durdurur, tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davalar ise tahsil işlemini durdurmaz; bunlarda yürütmenin durdurulması istenebilir.

Dayanak: İYUK m. 1/2, m. 27/4

Harç

Dava açılırken maktu başvurma harcı alınır; Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2 bu harcı "asliye mahkemelerinde, idare mahkemelerinde" başlığı altında gösterir ve vergi mahkemelerini ayrıca saymaz. Bölge idare mahkemesine istinaf ve Danıştay'a temyiz başvurusu için tarifede ayrı harç vardır (A-IV-c, A-IV-d).

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2, A-IV-c, A-IV-d

Kanun yolu

Vergi mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf (İYUK m. 45/1); konusu madde metnine göre otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen vergi davalarında ve iptal davalarında karar kesindir. Bölge idare mahkemesi kararına karşı Danıştay'a temyiz, konusu dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşan davalarda ve m. 46/2'deki kaldırma üzerine yeniden verilen kararlarda (tek hâkimle görülen davalar hariç) otuz gün içindedir (İYUK m. 46). Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır (İYUK ek m. 1).

Dayanak: İYUK m. 45/1, m. 46, ek m. 1

6183 sayılı Kanun m. 55'e göre vergi ödeme emri nedir, ne zaman düzenlenir?

6183 sayılı Kanun m. 55/1'e göre amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir "ödeme emri" ile tebliğ olunur. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler konusunda 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin davalar vergi mahkemelerinde görülür (2576 sayılı Kanun m. 6/b).

Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları ile nereye ödeneceği yazılır. Süresinde ödenmez ya da mal bildiriminde bulunulmazsa borcun cebren tahsil edileceği, borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı ve gerçeğe aykırı bildirimde hapis ile cezalandırılacağı da ödeme emrinde kayıtlı bulunur (m. 55/2). Cebren tahsil ve takip, ödeme emrinin tebliği tarihinde başlamış olur (m. 55/3).

Ödeme emri borcu doğuran ilk işlem değildir, tahakkuk etmiş ve ödenmemiş borcun tahsili için düzenlenir. Danıştay 4. Daire'ye göre tahakkuk işlemi usulüne uygun olarak tebliğ edildiği hâlde borç ödenmez, süresi içinde işlemin iptali istemiyle dava açılmaz ya da açılan dava reddedilirse 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre ödeme emri düzenlenir. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/6073)1 Vergi ve ceza ihbarnamesine karşı dava ile uzlaşma, vergi ceza ihbarnamesi rehberinde anlatılmıştır.

Belediye sınırı dışındaki köylerde ödeme emirleri muhtarlıkça tebliğ olunur. Muhtarlığa tevdi tarihinden itibaren 15 gün içinde tebligat yapılamazsa borçlular "ödeme cetveline" alınır; cetvel 10 gün süreyle asılarak tebliğ olunur ve bu durumda cebren tahsil ve takip cetvelin indirilmesi tarihinde başlar (m. 55/3).

Vergi ödeme emrine itirazın şartları: 15 gün, üç sebep ve vergi mahkemesi (6183 m. 58, 2576 m. 6/b)

6183 sayılı Kanun m. 58/1'e göre kendisine ödeme emri tebliğ olunan kişi, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde şu üç iddiadan biriyle itirazda bulunabilir: 1) böyle bir borcu olmadığı, 2) borcu kısmen ödediği, 3) borcun zamanaşımına uğradığı.

Madde metni bu itirazın "alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde" yapılacağını söyler ve "İtiraz komisyonlarının bu konudaki kararları kesindir" fıkrasını hâlâ taşır. Bugün bu davalara vergi mahkemeleri bakar: 2576 sayılı Kanun m. 6/b, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler konusunda 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaları vergi mahkemelerine vermiştir. Danıştay 4. Daire de m. 58'i, ödeme emri tebliğ olunan kişinin tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesi nezdinde dava açabileceği biçiminde aktarır. (Danıştay 4. Daire, E. 2019/3652)2 Vergi mahkemesi kararına karşı kanun yolu İYUK m. 45/1'den okunur; bu madde istinaf yolunu, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi açık tutar.

Süre 15 gündür. 6183 sayılı Kanun'un 55 ve 58. maddelerinde bu süre, 7061 sayılı Kanunun 9. maddesiyle değiştirilmeden önce yedi gün idi; Danıştay kararlarında geçen yedi günlük süre bu önceki metindir. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2020/1128)3 İYUK m. 7/1'deki vergi mahkemeleri için otuz günlük süre ödeme emri davasına uygulanmaz, çünkü o süre özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâller içindir. m. 58'deki "en geç 7 gün içinde karara bağlamak" ifadesi ise itiraz komisyonunun karar süresidir, dava açma süresi değildir.

Borcun bir kısmına itiraz eden borçlu, o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermek zorundadır; göstermezse itiraz edilmemiş sayılır (m. 58/2). Maddenin eski beşinci fıkrası Anayasa Mahkemesinin 21/4/2022 tarihli ve E. 2021/119, K. 2022/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; bugünkü m. 58 metninde itirazı reddedilen borçluya zam uygulanmasını öngören bir hüküm yoktur.

Ödeme emri davasında vergi mahkemesi neyi inceler, neyi incelemez?

Danıştay 4. Daire'ye göre ödeme emrine karşı açılan davalarda ancak ödeme emri işlemindeki münferit hukuka aykırılıklar ile ödeme emrinin sebep unsuru olan tahakkuk işleminin tebliğine ilişkin hukuka aykırılıklar incelenebilir.1 Daire aynı kararda amme alacağının tahsili sürecinde tamamlanmış hukuki durumların incelenemeyeceğini, zamanaşımının borcu ortadan kaldıran niteliğinin ise bu uygulamaya bir istisna tanınmasını gerektirdiğini söyledi; ihbarname ve ödeme emri aşamalarından geçerek kesinleşen borçta zamanaşımı dışındaki bir sebeple "böyle bir borcu olmadığı" itirazı kapsamında değerlendirme yapılamayacağına oy çokluğuyla karar verdi.1 Bu karar, 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilen bir ecrimisil alacağı için düzenlenen ödeme emrine ilişkindir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da ihbarnamelerine dava açılmamış katma değer vergisi ve vergi ziyaı cezası için düzenlenen ödeme emrinde, dava konusu edilmeyen işlemden sonra tesis edilen işleme karşı açılan davada yalnız önceki işlemin tebligatının ve yeni işlemin hukuka uygunluğunun incelenebileceğine, kesinleşmiş hukuksal durumların incelenemeyeceğine oy çokluğuyla karar verdi. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1284)4

Vergi borcunda da Danıştay 4. Daire aynı yönde karar verdi: vergi ve ceza ihbarnameleri tebliğ edilmiş, ihbarnamelere karşı açılan dava süre aşımından reddedilip kesinleşmişti; Daire, usulüne uygun olarak tebliğ edilerek kesinleştirilen ve ödenmeyen vergi borçları nedeniyle düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna vardı. (Danıştay 4. Daire, E. 2018/9198)5 Aynı Daire, şirket ortağı sıfatıyla düzenlenen ödeme emrinin zamanaşımı gerekçesiyle iptalinin ancak tebliğ koşullarına uyulmaması ve açık bir tarh zamanaşımı bulunması durumunda mümkün olduğunu; takdir komisyonuna hangi amaçla başvurulduğuna ilişkin gerekçenin ise ancak şirket adına düzenlenen ihbarnamelere karşı açılacak davada incelenebileceğini belirtti.2

Ödeme emrinin tebliğindeki usulsüzlük ise tek başına iptal gerekçesi sayılmamıştır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'na göre tebliğin usulüne uygun olup olmadığının incelenebilmesi, davanın süresi içinde açılıp açılmadığına yönelik hukuki değerlendirme gerektiren durumlar için geçerlidir; süresinde açılan davada mahkeme, m. 58'deki itiraz sebeplerine yönelik iddialardan hareketle ödeme emrini yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelemelidir.3

Kural mutlak değildir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, idari para cezasına ilişkin kurul kararının alındığı ve şirkete tebliğ edildiği tarihlerde şirketle hukuki bağı bulunmayan, bu nedenle tahakkuk işlemine karşı dava açma ihtimali olmayan kanuni temsilcinin ödeme emri davasında, kamu alacağının maddi kaynağına ilişkin hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve borcun tahakkukundan önceki aşamaya ilişkin iddiaların incelenmesi gerektiğine oy çokluğuyla karar verdi. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/633)6 Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da kesinleşmiş gümrük para cezası kararlarına dayanan bir ödeme emrinde, gözetim belgesinin ibraz edilmemesinin para cezasını gerektiren bir neden olarak kabul edilmesine hukuken olanak bulunmadığını ve bu hususun "borcum yoktur" iddiası kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini oy çokluğuyla kabul etti. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1099)7 Bu iki karar vergi tarhiyatına değil, idari para cezası ve gümrük para cezasına ilişkindir.

Tahsil zamanaşımı ve tarh zamanaşımı: 6183 m. 102, 103 ve Danıştay kararları

6183 sayılı Kanun m. 102/1'e göre amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar; para cezalarına ait özel kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri saklıdır. Zamanaşımından sonra mükellefin rızasıyla yaptığı ödemeler kabul olunur (m. 102/2).

Tahsil zamanaşımını kesen hâller m. 103'te on bir bent hâlinde sayılmıştır; aralarında ödeme (bent 1), haciz tatbiki (bent 2), cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat (bent 3), ödeme emri tebliği (bent 4), mal bildirimi (bent 5), amme alacağının teminata bağlanması (bent 8), kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi (bent 9) ve amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması (bent 11) vardır. Kesilmenin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar (m. 103).

Danıştay 3. Daire'ye göre m. 58'de itiraz nedenlerinden biri olarak öngörülen zamanaşımı vergi borcunu ortadan kaldırdığından, zamanaşımına uğradığı saptanan vergi ve cezaların tahsili de mümkün değildir. (Danıştay 3. Daire, E. 2022/880)8 Tarh (tahakkuk) zamanaşımı da ödeme emri davasında incelenir: Danıştay 4. Daire'nin aktardığı İçtihatları Birleştirme Kurulunun 03/04/1987 tarihli, E. 1986/3, K. 1987/1 sayılı kararına göre tahakkuk zamanaşımının geçmesiyle tahsili olanaksız duruma gelen vergi borcu "böyle bir borcu olmadığı" itirazı kapsamındadır ve yargı mercileri ödeme emrinin tebliği aşamasında tahakkuk zamanaşımını re'sen inceleyebilir.2

Danıştay 3. Daire'nin incelediği olayda idare, zamanaşımını kesen bir hâlin varlığına dair dosyaya belge sunmamıştı. Danıştay 3. Daire, şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinden birinin usulüne uygun tebliğ edilmediği, diğerinin ilanen tebliğinden önce posta yoluyla tebliğ edilemediğine dair belge sunulmadığı ve idarece zamanaşımını kesen hâlin varlığına dair dosyaya hiçbir belge ibraz edilmediği bir olayda alacağın tahsil zamanaşımına uğradığı sonucuna vardı. (Danıştay 3. Daire, E. 2022/1748)9 Aynı Daire başka bir kararında, posta ile tebliğ edilemediğine dair Vergi Usul Kanunu m. 102'ye uygun düzenlenmiş bir tebliğ alındısı bulunmadan yapılan ilanen tebliğin işleyen tarh zamanaşımı süresini kestiğinden söz edilemeyeceğini belirtti.8

Takdir komisyonuna sevk ise tarh zamanaşımını durdurur. Danıştay 4. Daire, Vergi Usul Kanunu m. 114'ü aktararak takdir komisyonu kararına göre yapılan tarhiyatlarda genel ilke olarak takdir komisyonuna sevkle tarh zamanaşımının durduğunun kabulü gerektiğini söyledi; Daire'nin aktardığı hükme göre işlemeyen süre her hâl ve takdirde bir yıldan fazla olamaz.5

Şirket borcu için ortağa ve kanuni temsilciye ödeme emri (6183 m. 35, mükerrer m. 35)

6183 sayılı Kanun m. 35/1'e göre limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumludur ve bu Kanun hükümlerine göre takibe tabi tutulur. Payını devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen sorumludur (m. 35/2). Tüzel kişilerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları ise kanuni temsilcilerin şahsi mal varlıklarından tahsil edilir (mükerrer m. 35/1); temsilci bu madde gereğince ödediği tutar için asıl amme borçlusuna rücu edebilir (mükerrer m. 35/4).

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'na göre m. 35'ten, amme alacaklarının doğduğu dönemde şirketin ortağı olan kişilerin ortak olunan dönemlerle sınırlı olarak sermaye hisseleri oranında sorumlu olacağı anlaşılır; maddedeki "amme alacağının doğduğu zaman" vergiyi doğuran olaydır, verginin tahakkuk edip vadesinde ödenmemesi ise alacağın 6183 sayılı Kanun'a göre tahsiline olanak tanıyan hukuki bir durumdur. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/887)10 Kurul, ortak sorumluluğunu kanuni temsilci sorumluluğundan farklı olarak hisse oranında ve kusursuz bir sorumluluk saydı ve hissesini devreden ortağın devirden sonra doğan amme alacaklarından sorumlu olmayacağını belirtti.10

Ortağın takibi, şirket hakkındaki takibin usulüne uygun yürütülmesine bağlıdır. Danıştay 3. Daire'ye göre ortakların şirket borcundan dolayı takip edilebilmesi için öncelikle usulüne uygun olarak asıl borçlu şirket hakkında kesinleşmiş bir vergi borcunun bulunması, usulüne uygun tüm takip yollarının tüketilmesine karşın borcun şirketin varlığından tamamen veya kısmen alınamadığının açıkça ortaya konulması ve bu süreçte alacağın zamanaşımına uğramamış olması gerekir.9 Vergi Usul Kanunu m. 10'a göre takip edilecek kanuni temsilci için aynı Daire; borcun tüzel kişiye usulüne uygun biçimde tebliğ edilmesini, kesinleşmiş olmasına rağmen vadesinde ödenmemesini, tüzel kişinin 6183 sayılı Kanun'un 54, 55 ve devamındaki maddelerine göre takip edilmesini ve alacağın tüzel kişinin mal varlığından tamamen ya da kısmen tahsil edilememiş olmasını aradı.8

Danıştay 4. Daire, ortağa düzenlenen ödeme emri davasında asıl borçlu şirket adına ödeme emri düzenlenip düzenlenmediğinin, düzenlendiyse usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin, mal varlığı araştırmasının yapılıp yapılmadığının ve davacının ortaklık sıfatının araştırılmasını istedi.2 Asıl borçlu borcu öderse durum değişir: bölge idare mahkemesi, asıl borçlu şirketin ödeme emirlerindeki borçlarını 7256 sayılı Kanun kapsamında yapılandırarak ödediği gerekçesiyle kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emirlerini iptal etti; Danıştay 3. Daire bu kararı onadı. (Danıştay 3. Daire, E. 2023/4729)11

Mahsup, tecil-terkin veya yapılandırma talebi varken düzenlenen ödeme emri

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun incelediği olayda borçlu, katma değer vergisi iade alacağının ödeme emrindeki vergi borçlarına mahsuben iade edilmesini, bu borçların vade tarihlerinden önce istemişti; dosyadaki belgeler iade talebine yönelik prosedürün devam ettiğini gösteriyordu. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/1121)12 Kurul, mahsuben iade talebi hakkında bu talebi nihayete erdirecek nitelikte bir karar verilerek borçların miktarı ve ödenecek safhaya gelip gelmediği konusunda belirlilik sağlanmadan ödeme emri düzenlenmesini hukuka uygun bulmadı ve bölge idare mahkemesinin ısrar kararına yönelik temyiz istemini oy çokluğuyla reddetti.12

Danıştay 7. Daire de ihraç kayıtlı satışlar için yapılan tecil-terkin talebi yalnızca incelemeye sevk edildiğinden bahisle yerine getirilmeden ve mahsup talebi hakkında herhangi bir karar alınmadan düzenlenen ödeme emrini iptal eden vergi mahkemesi kararını, istinaf başvurusunun reddinden sonra oy çokluğuyla onadı. (Danıştay 7. Daire, E. 2022/939)13 Bu kararda gerekçe vergi mahkemesinindir; Daire, temyiz edilen kararı usul ve hukuka uygun bularak onamıştır.

6111 sayılı Kanun'a göre yapılandırılan borçta vergi mahkemesi davayı incelemeksizin reddetti: ödeme emirlerindeki alacaklar 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılmış, yapılandırma tablosu davacıya tebliğ edilip dava konusu edilmeden kesinleşmişti ve mahkeme 6111 sayılı Kanun m. 2/7'ye dayandı. Bu kısım davacı tarafından istinaf ve temyiz edilmediğinden bölge idare mahkemesinin ve Danıştay 9. Daire'nin incelemesine konu olmadı; Daire'nin onadığı kısım, davalı idarenin temyiz ettiği iptal hükmüdür. (Danıştay 9. Daire, E. 2019/3635)14 Bu sonuç 6111 sayılı Kanun'un kendi hükmüne dayanır.

Ödeme emri davasında ispat: tebliğ alındısı, zamanaşımını kesen hâl ve mal varlığı araştırması

Aşağıdaki Danıştay kararlarında sonucu, idarenin dosyaya sunduğu ya da sunamadığı belgeler belirledi.

1) Tebliğ alındısı: ilanen tebliğden önce posta ile tebliğ edilemediğini gösteren, Vergi Usul Kanunu m. 102'ye uygun düzenlenmiş bir tebliğ alındısı yoksa ilanen tebliğ tarh zamanaşımını kesmez.8 Vergi mahkemesi, tebliğ alındısındaki ödeme emirlerinin tarih ve sayısının dava konusu ödeme emriyle örtüşmediği ve alındının Vergi Usul Kanunu m. 102'ye aykırı düzenlendiği bir olayda ödeme emrinin davacının bildirdiği tarihte tebliğ edildiğini kabul etti; bölge idare mahkemesi davalı idarenin istinaf başvurusunu reddetti, Danıştay 9. Daire de istinaf başvurusunun reddi yolundaki bölge idare mahkemesi kararını onadı.14

2) Zamanaşımını kesen hâl: idarece zamanaşımını kesen hâlin varlığına dair dosyaya belge ibraz edilmediğinde Danıştay 3. Daire alacağın tahsil zamanaşımına uğradığını kabul etti.9

3) Bekleyen talebin sonuçlandırıldığı: idare, ödeme emri düzenlenmeden önce mahsuben iade talebi hakkında iade sürecini sonlandıracak nitelikte karar verildiğine dair bilgi veya belge sunmadığında Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu ödeme emrini hukuka uygun bulmadı.12

4) Asıl borçluya karşı takip ve mal varlığı araştırması: ortağa ya da kanuni temsilciye düzenlenen ödeme emrinde asıl borçlu şirkete ödeme emri düzenlenip usulüne uygun tebliğ edildiği ve mal varlığı araştırması yapıldığı araştırılır.2 Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun incelediği olayda kanuni temsilciye ödeme emri, yapılan malvarlığı araştırmasında şirketin borcu karşılayacak malvarlığının olmadığının tespit edilmesi üzerine düzenlenmişti.6

Dava tahsilatı durdurur mu, mal bildirimi ve hapisle tazyik (6183 m. 58-60, İYUK m. 27/4)

İYUK m. 27/4'e göre vergi mahkemelerinde vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur; tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davalar ise tahsil işlemini durdurmaz ve bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir. Cebren tahsil ve takip ödeme emrinin tebliğiyle başladığından (6183 sayılı Kanun m. 55/3), ödeme emrine karşı dava ikinci gruptadır: tahsilatın durması için mahkemeden yürütmenin durdurulması istenir. Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir (İYUK m. 27/6).

Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu, 15 günlük süre içinde borcunu ödemez ve mal bildiriminde de bulunmazsa, mal bildiriminde bulununcaya kadar bir defaya mahsus olmak ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik olunur (m. 60/1). Hapisle tazyik kararı, ödeme emrinin tebliği ve 15 günlük sürenin bitmesinden sonra tahsil dairesinin yazılı talebi üzerine, kanun metnindeki adıyla icra tetkik mercii hakimi tarafından verilir (m. 60/2).

Mal bildirimi, borçlunun kendisinde ve üçüncü kişiler elinde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarı, her türlü gelirini ya da haczi kabil mal veya geliri bulunmadığını ve geçim kaynaklarını yazıyla veya sözle tahsil dairesine bildirmesidir (m. 59/1). Borcun tamamına yapılan itirazın tamamen veya kısmen reddi hâlinde borçlu, ret kararının kendisine tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunmak zorundadır; borcun bir kısmına yapılan itiraz mal bildirimi süresini uzatmaz (m. 58).

Ödeme emrinden sonra uygulanan haciz ve haczin kaldırılması, vergi dairesi haczi rehberinde anlatılmıştır.

İlgili mevzuat

6183 sayılı Kanun m. 55 — Ödeme emri

Ödeme emri: (1)

Madde 55 – Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.(1)

Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur. Ayrıca, borçlunun 114 üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.

Belediye hududu dışındaki köylerde bulunan borçlulara ödeme emirleri muhtarlıkça tebliğ olunur. Ödeme emirlerinin muhtarlığa tevdii tarihinden itibaren 15 gün içinde tebligat yapılmadığı takdirde ödeme emirleri tebliğ edilmemiş olan borçluların isimleri ödeme emri hüküm ve mahiyetindeki bir "ödeme cetveline" alınarak borçlular borçlarını ödemeye ve mal bildiriminde bulunmaya çağırılırlar. Ödeme cetveli köy ihtiyar kurulu kapısına bir örneği de köyde herkesin görebileceği umumi bir mahalle 10 gün müddetle asılmak suretiyle tebliğ olunur ve cetvelin asıldığı köy muhtarlığınca münadi vasıtasiyle ilan olunur. Cetvel asılırken ve indirilirken keyfiyet muhtarlıkça zabıt varakasiyle tesbit edilir. Cebren tahsil ve takip ödeme emrinin tebliği veya ödeme cetvelinin indirilmesi tarihinde başlamış olur.

Borcunu vadesinde ödemiyenlere ait malları elinde bulunduran üçüncü şahıslardan bu malları 15 gün içinde bildirmeleri istenir.

Kaynak: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6183 sayılı Kanun m. 58 — Ödeme emrine itiraz

Ödeme emrine itiraz:

Madde 58 – Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. İtirazın şekli, incelenmesi ve itiraz incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur.

Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermesi lazımdır, aksi halde itiraz edilmemiş sayılır.

(Mülga üçüncü fıkra: 28/1/2010-5951/1 md.)

İtiraz komisyonu bu itirazları en geç 7 gün içinde karara bağlamak mecburiyetindedir.

(İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 21/4/2022 tarihli ve E.: 2021/119, K.: 2022/48 sayılı Kararı ile.)

İtiraz komisyonlarının bu konudaki kararları kesindir.

Borcun tamamına bu madde gereğince vakı itirazların tamamen veya kısmen reddi halinde, borçlu ret kararının kendisine tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunmak mecburiyetindedir.

Borcun bir kısmına karşı bu madde gereğince vakı itirazlar mal bildiriminde bulunma müddetini uzatamaz.

Kaynak: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

2576 sayılı Kanun m. 6 — Vergi mahkemelerinin görevleri

Vergi Mahkemelerinin görevleri:

Madde 6 – (Değişik: 24/2/1988 - 3410/2 md.)

Vergi mahkemeleri:

a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,

b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,

c) Diğer kanunlarla verilen işleri,

Çözümler.

Kaynak: Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun (2576)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6183 sayılı Kanun m. 35 ve mükerrer m. 35 — Limited şirket ortaklarının ve kanuni temsilcilerin sorumluluğu

Limited şirketlerin amme borçları

Madde 35 – (Değişik: 22/7/1998 – 4369/ 21 md.)

Limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulurlar.

(Ek fıkra: 4/6/2008-5766/3 md.) Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.

(Ek fıkra: 4/6/2008-5766/3 md.) Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.

Kanuni Temsilcilerin Sorumluluğu

Mükerrer Madde 35 – (Ek: 25/5/1995 – 4108/11 md.)

Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

Bu madde hükmü, yabancı şahıs veya kurumların Türkiye’deki mümessilleri hakkında da uygulanır.

Tüzel kişilerin tasfiye haline girmiş veya tasfiye edilmiş olmaları, kanuni temsilcilerin tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını kaldırmaz.

Temsilciler, teşekkülü idare edenler veya mümessiller, bu madde gereğince ödedikleri tutarlar için asıl amme borçlusuna rücu edebilirler.

(Ek fıkra: 4/6/2008-5766/4 md.; İptal fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 19/3/2015 tarihli ve E.: 2014/144, K.: 2015/29 sayılı Kararı ile.)

(Ek fıkra: 4/6/2008-5766/4 md.; İptal fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 19/3/2015 tarihli ve E.: 2014/144, K.: 2015/29 sayılı Kararı ile.)

Kaynak: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6183 sayılı Kanun m. 102 — Tahsil zamanaşımı

Tahsil zamanaşımı:

Madde 102 – Amme alacağı, vadesinin rasladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur.

Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur.

Kaynak: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6183 sayılı Kanun m. 103 — Zamanaşımının kesilmesi

Zamanaşımının kesilmesi:

Madde 103 – Aşağıdaki hallerde tahsil zamanaşımı kesilir:

1. Ödeme,

2. Haciz tatbikı,

3. Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat,

4. Ödeme emri tebliği,

5. Mal bildirimi, mal edinme ve mal artmalarının bildirilmesi,

6. Yukardaki 5 sırada gösterilen muamelelerden her hangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurumlar mümessillerine tatbikı veya bunlar tarafından yapılması,

7. İhtilaflı amme alacaklarında kaza mercilerince bozma kararı verilmesi,

8. Amme alacağının teminata bağlanması,

9. Kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi,

10. İki amme idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı amme idaresi tarafından borçlu amme idaresine borcun ödenmesi için yazı ile müracaat edilmesi.

11. (Ek: 25/12/2003-5035/5 md.) Amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması.

Kesilmenin rasladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının bir bozma karariyle kesilmesi halinde zamanaşımı başlangıcı yeni vade gününün rasladığı; amme alacağının teminata bağlanması veya icranın kaza mercilerince durdurulması hallerinde zamanaşımı başlangıcı teminatın kalktığı ve durma süresinin sona erdiği tarihin rasladığı; takvim yılını takip eden takvim yılının ilk günüdür.

Kaynak: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6183 sayılı Kanun m. 60 — Mal bildiriminde bulunmayanlar

Mal bildiriminde bulunmıyanlar:

Madde 60 – (Değişik: 13/6/1963 - 251/2 md.)

Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu, 15 günlük müddet içinde borcunu ödemediği ve mal bildiriminde de bulunmadığı takdirde mal bildiriminde bulununcaya kadar bir defaya mahsus olmak ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik olunur.

Hapisle tazyik kararı, ödeme emrinin tebliğini ve 15 günlük müddetin bitmesini mütaakıp tahsil dairesinin yazılı talebi üzerine icra tetkik mercii hakimi tarafından verilir.

Bu kararlar Cumhuriyet Savcılığınca derhal infaz olunur.

İcra tetkik mercii hakimi tarafından verilen hapsen tazyik kararları her türlü harc ve resimden muaftır.

Kaynak: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

Danıştay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Ödeme emri davasında hangi hukuka aykırılıklar incelenir?Danıştay 4. Daire · E. 2023/6073 · K. 2024/6616 ·

    Ecrimisil ihbarnamelerine dava açılmamış, adi ortaklık adına düzenlenen ödeme emirlerine karşı açılan dava da reddedilip kesinleşmişti; ortağa düzenlenen yeni ödeme emrini idare mahkemesi "borcum yoktur" kapsamında ecrimisilin esasını inceleyerek iptal etmişti. Daire, ödeme emrine karşı açılan davalarda ancak ödeme emri işlemindeki münferit hukuka aykırılıklar ile tahakkuk işleminin tebliğine ilişkin hukuka aykırılıkların incelenebileceğini, tahsil sürecinde tamamlanmış hukuki durumların incelenemeyeceğini, zamanaşımının bunun istisnası olduğunu belirtti ve kararı bozdu.

    Sonuç: Kesinleşmiş bir borçta ödeme emri davası, kural olarak borcun esasını yeniden tartışma yeri değildir; zamanaşımı incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Ortağa ödeme emrinde tarh zamanaşımı ve takdir komisyonu itirazıDanıştay 4. Daire · E. 2019/3652 · K. 2022/4975 ·

    Vergi mahkemesi, şirkete yapılan tarhiyatta takdir komisyonuna zamanaşımını durdurma amacıyla başvurulduğunu kabul ederek ortağa düzenlenen ödeme emirlerini tarh zamanaşımı gerekçesiyle iptal etmişti. Daire, İçtihatları Birleştirme Kurulunun 1987/1 sayılı kararına göre tahakkuk zamanaşımının ödeme emri aşamasında re'sen incelenebileceğini aktardı; ancak ortağa düzenlenen ödeme emrinin zamanaşımı gerekçesiyle iptalinin yalnız tebliğ koşullarına uyulmaması ve açık bir tarh zamanaşımı bulunması durumunda mümkün olduğunu, takdir komisyonuna ilişkin gerekçenin şirket ihbarnamelerine karşı davada incelenebileceğini söyledi. Asıl borçluya ödeme emri ve tebliği, mal varlığı araştırması ve ortaklık sıfatı araştırılmak üzere karar bozuldu.

    Sonuç: Takdir komisyonuna sevkin amacı ortağın ödeme emri davasında değil, şirket ihbarnamesinin davasında tartışılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Ödeme emrinin usulsüz tebliği iptal sebebi midir?Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2020/1128 · K. 2020/1301 ·

    Şirkete düzenlenen ödeme emri kanuni temsilcinin yerleşim yerinde eşine tebliğ edilmişti; vergi mahkemesi tebliği usulsüz bularak ödeme emrini iptal etmiş ve bozma kararına karşı ısrar etmişti. Kurul, tebliğin usulüne uygun olup olmadığının incelenmesinin davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkin değerlendirme için geçerli olduğunu, süresinde açılan davada ödeme emrinin m. 58'deki itiraz sebeplerine yönelik iddialardan hareketle yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelenmesi gerektiğini belirterek ısrar kararını bozdu. Kararın aktardığı mevzuatta süre, 7061 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki yedi gündür.

    Sonuç: Süresinde açılmış davada tebliğdeki usulsüzlük tek başına iptal gerekçesi yapılmaz; ödeme emri esastan incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. İhbarnamesine dava açılmamış vergi ve cezada ödeme emri davasının kapsamıDanıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/1284 · K. 2025/726 ·

    Adi ortaklık adına düzenlenen ödeme emrinin dayanağı katma değer vergisi ve vergi ziyaı cezası ihbarnamelerine süresinde dava açılmamıştı; bölge idare mahkemesi ısrar kararı vermişti. Kurul, dava konusu edilmeyen idari işlemlerden sonra tesis edilen işleme karşı açılan davada yalnız önceki işlemin tebligatının ve yeni işlemin hukuka uygunluğunun incelenebileceğini, kesinleşmiş hukuksal durumların incelenemeyeceğini, vergi ve cezaya karşı süresinde açılacak davada incelenecek iddiaların ödeme emri davasında incelenemeyeceğini belirterek ihbarnamelerin tebliğine ilişkin iddiaların ve ödeme emrinin diğer yönlerinin incelenmesi için ısrar kararını oy çokluğuyla bozdu.

    Sonuç: İhbarnamesine süresinde dava açılmamış vergi ve cezanın esası, kural olarak ödeme emri davasında yeniden tartışılamaz; ihbarnamenin tebliği ve ödeme emrinin hukuka uygunluğu incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. İhbarname davası süre aşımından reddedilip kesinleşmişse ödeme emriDanıştay 4. Daire · E. 2018/9198 · K. 2022/3020 ·

    Şirketin 2010 yılı için tarh zamanaşımının dolmasına yedi gün kala takdir komisyonuna sevk edildiği, ihbarnamelerin dairede tebliğ edildiği ve ihbarnamelere karşı açılan davanın süre aşımından reddedilip kesinleştiği olayda vergi mahkemesi ödeme emrini tarh zamanaşımı gerekçesiyle iptal etmişti. Daire, Vergi Usul Kanunu m. 114'e göre takdir komisyonuna sevkle tarh zamanaşımının durduğunu, usulüne uygun tebliğ edilerek kesinleşen ve ödenmeyen vergi borçları için düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek kararı bozdu.

    Sonuç: Daire, usulüne uygun tebliğ edilerek kesinleştirilen ve ödenmeyen vergi borcu için düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık görmedi.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Tahakkuka dava açma imkânı olmayan kanuni temsilcinin ödeme emri davasıDanıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/633 · K. 2021/2135 ·

    Şirkete verilen idari para cezası tahsil edilemeyince eski kanuni temsilciye mükerrer m. 35'e göre ödeme emri düzenlenmişti; temsilcinin, ceza kararının alındığı ve şirkete tebliğ edildiği tarihlerde şirketle hukuki bağı yoktu. Kurul, temsilcinin tahakkuk işlemine karşı dava açma ihtimalinden söz edilemeyeceğini, tahakkuka dava açılmamış olmasının m. 58 itirazlarının incelenmesine engel olmadığını ve bu davada kamu alacağının maddi kaynağının ve tahakkuktan önceki aşamaya ilişkin iddiaların incelenmesi gerektiğini belirterek ısrar kararını oy çokluğuyla bozdu.

    Sonuç: Tahakkuka dava açma imkânı bulunmayan kanuni temsilci, ödeme emri davasında borcun maddi kaynağını tartışabilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Hukuken olanaksız para cezasına dayanan ödeme emriDanıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/1099 · K. 2023/1445 ·

    Gözetim belgesi ibraz edilmeden yapılan ithalat nedeniyle Gümrük Kanunu m. 235'e göre alınan para cezası kararları kesinleşmiş, tahsil için ödeme emri düzenlenmişti. Kurul, gözetim belgesinin m. 235/1-c'de sayılan belgelerden olmadığını, bu belgenin ibraz edilmemesinin para cezasını gerektiren bir neden olarak kabul edilmesine hukuken olanak bulunmadığını ve bu hususun ödeme emrine karşı davada "borcum yoktur" iddiası kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek ısrar kararını oy çokluğuyla bozdu.

    Sonuç: Kesinleşmiş para cezasında bile hukuken olanaksız cezalandırma, ödeme emri davasında "borcum yoktur" itirazı içinde incelenebilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Kanuni temsilci takibinin şartları ve usulsüz ilanen tebliğDanıştay 3. Daire · E. 2022/880 · K. 2022/3224 ·

    Şirketten alınamayan 2006 ve 2007 yılı vergi ve cezaları için kanuni temsilciye ödeme emri düzenlenmişti; şirket ihbarnameleri ilanen tebliğ edilmiş, ama ilandan önce posta ile tebliğ edilemediğine dair usulüne uygun alındı ya da hiç belge sunulmamıştı. Daire, kanuni temsilcinin takibi için borcun tüzel kişiye usulüne uygun tebliği, kesinleşip ödenmemesi, tüzel kişinin takip edilmesi ve tahsil edilememesi şartlarını saydı; usulsüz ilanen tebliğin tarh zamanaşımını kesmediğini ve zamanaşımına uğrayan vergi ve cezaların tahsil edilemeyeceğini belirterek ödeme emrinin iptalini sonucu itibarıyla yerinde buldu.

    Sonuç: Usulüne uygun tebliğ alındısı olmadan yapılan ilanen tebliğ tarh zamanaşımını kesmez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Ortağın takibi ve zamanaşımını kesen hâlin ispatıDanıştay 3. Daire · E. 2022/1748 · K. 2023/1213 ·

    Şirketten alınamayan 2005 ve 2006 yılı alacakları için ortağa ödeme emirleri düzenlenmişti. Daire, ortağın takibi için şirket hakkında usulüne uygun kesinleşmiş bir vergi borcunun bulunması, takip yollarının tüketilmesine karşın borcun şirketten alınamadığının açıkça ortaya konulması ve alacağın zamanaşımına uğramamış olması gerektiğini belirtti. Şirkete düzenlenen ödeme emirlerinden birinin usulüne uygun tebliğ edilmediği, diğerinin posta ile tebliğ edilemediği belgelenmeden ilanen tebliğ edildiği ve idarenin zamanaşımını kesen hâle dair belge sunmadığı gerekçesiyle alacağın tahsil zamanaşımına uğradığını kabul etti.

    Sonuç: İdare zamanaşımını kesen hâle dair belge sunmayınca Daire, ortağa düzenlenen ödeme emirlerinin iptalini sonucu itibarıyla yerinde buldu.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Limited şirket ortağının sorumluluğu: hangi dönem, hangi oran?Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/887 · K. 2025/102 ·

    Bölge idare mahkemesi, re'sen tarh edilen vergilerin tahakkuk ve vade tarihlerinde ortak olmayan davacının sorumlu olmadığına karar vermişti. Kurul, m. 35'teki "amme alacağının doğduğu zaman"ın vergiyi doğuran olay olduğunu, ortağın ortak olunan dönemlerle sınırlı ve hissesi oranında, kanuni temsilciden farklı olarak kusursuz sorumlu olduğunu belirtti; ortak olunan dönemlere ait borçlar yönünden kararı bozdu. Hissesini Eylül 2010'da devreden davacının Ekim 2010 dönemi borcundan sorumlu olmadığı yönündeki hüküm fıkrasını ise sonucu itibarıyla yerinde buldu.

    Sonuç: Ortağın sorumluluğu vade tarihine göre değil, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği döneme göre belirlenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Asıl borçlu borcu yapılandırıp ödemişse kanuni temsilciye ödeme emriDanıştay 3. Daire · E. 2023/4729 · K. 2024/961 ·

    Bölge idare mahkemesi, ara kararına verilen cevapta asıl borçlu şirketin ödeme emirlerindeki borçlarını 7256 sayılı Kanun kapsamında yapılandırarak ödediğinin bildirilmesi üzerine kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emirlerini iptal etmişti. Daire, temyiz edilen kararı usul ve hukuka uygun bularak davalı idarenin temyiz istemini reddetti ve kararı onadı; gerekçe bölge idare mahkemesine aittir.

    Sonuç: Asıl borçlunun ödediği borç için kanuni temsilciye düzenlenen ödeme emrini iptal eden karar onandı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Mahsuben iade talebi sonuçlanmadan düzenlenen ödeme emriDanıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/1121 · K. 2025/460 ·

    Borçlu, katma değer vergisi iade alacağının ödeme emrindeki borçlara mahsubunu bu borçların vadesinden önce istemişti; idare iade için teminat istemiş ya da işlemi inceleme sonucuna bırakmıştı. Kurul, iade sürecini sonlandıran bir karar verildiğine dair belge sunulmadığını, mahsuben iade talebi nihayete erdirilmeden borçların miktarı ve ödenecek safhaya gelip gelmediği konusunda belirlilik sağlanmadan ödeme emri düzenlenmesinin hukuka uygun olmadığını belirterek ödeme emrini iptal eden ısrar kararına yönelik temyiz istemini oy çokluğuyla reddetti.

    Sonuç: Kurul, vadeden önce yapılan mahsuben iade talebi nihayete erdirilmeden düzenlenen ödeme emrini hukuka uygun bulmadı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Tecil-terkin ve mahsup talebi sonuçlanmadan düzenlenen ödeme emriDanıştay 7. Daire · E. 2022/939 · K. 2024/1528 ·

    Vergi mahkemesi, ihraç kayıtlı satışlar için yapılan tecil-terkin talebinin olumsuz bir tespit yapılmaksızın yalnız incelemeye sevk edildiğinden bahisle yerine getirilmediği ve mahsup talebi hakkında karar alınmadan vergilerin doğrudan ödeme emrine konu edildiği gerekçesiyle ödeme emrini iptal etmiş, istinaf başvurusu reddedilmişti. Daire, temyiz edilen kararı usul ve hukuka uygun bularak oy çokluğuyla onadı; gerekçe vergi mahkemesine aittir.

    Sonuç: Tecil-terkin ve mahsup talebi karara bağlanmadan düzenlenen ödeme emrini iptal eden karar onandı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. Yapılandırılmış borç ve tebliğ alındısının uyuşmamasıDanıştay 9. Daire · E. 2019/3635 · K. 2022/970 ·

    Vergi mahkemesi, 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılıp kesinleşen alacaklara ilişkin ödeme emirleri yönünden davayı m. 2/7'ye dayanarak incelemeksizin reddetmiş; diğer ödeme emirlerinde idarenin sunduğu tebliğ alındısının dava konusu ödeme emriyle örtüşmediğini ve Vergi Usul Kanunu m. 102'ye aykırı düzenlendiğini, bu yüzden ödeme emrinin davacının beyan ettiği tarihte tebliğ edildiğinin kabulü gerektiğini, o tarihte tahsil zamanaşımının dolduğunu belirterek bu ödeme emirlerini iptal etmişti. Bölge idare mahkemesi davalı idarenin istinaf başvurusunu reddetti. Yalnız davalı idarenin temyiz ettiği dosyada Daire, istinaf başvurusunun reddi yolundaki bölge idare mahkemesi kararını usul ve hukuka uygun bularak onadı.

    Sonuç: Tebliğ alındısı dava konusu ödeme emriyle örtüşmeyince vergi mahkemesi tebliğ tarihini borçlunun beyanına göre kabul etti; istinaf başvurusu reddedildi, bölge idare mahkemesi kararı onandı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Vergi ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?

6183 sayılı Kanun m. 58'e göre ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren 15 gündür. Bu süre 7061 sayılı Kanunla değiştirilmeden önce yedi gündü; eski kararlarda geçen yedi gün bu önceki metindir. İYUK m. 7'deki otuz günlük süre ödeme emri davasında uygulanmaz.

Vergi ödeme emrine itiraz nereye yapılır?

Vergi mahkemesinde dava açılarak yapılır. 6183 sayılı Kanun m. 58'in metni hâlâ vergi itiraz komisyonundan söz eder; ancak 2576 sayılı Kanun m. 6/b, vergi alacaklarında 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaları vergi mahkemelerine vermiştir. Yetkili mahkeme, ödeme emrini düzenleyen dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesidir (İYUK m. 37/c).

Ödeme emrine hangi sebeplerle itiraz edilebilir?

6183 sayılı Kanun m. 58 üç sebep sayar: böyle bir borcun olmadığı, borcun kısmen ödendiği ve borcun zamanaşımına uğradığı. Borcun yalnız bir kısmına itiraz ediliyorsa o kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilmelidir; gösterilmezse itiraz edilmemiş sayılır.

İhbarnameye dava açmadıysam ödeme emri davasında vergiyi tartışabilir miyim?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 2025 tarihli kararına göre, ihbarnamelerine dava açılmamış vergi ve ceza için düzenlenen ödeme emri davasında yalnız önceki işlemin tebligatı ile ödeme emrinin hukuka uygunluğu incelenebilir; kesinleşmiş hukuksal durumlar incelenemez. Danıştay 4. Daire'nin ecrimisil alacağına ilişkin 2024 tarihli kararı da aynı yöndedir: kesinleşmiş borçta zamanaşımı dışında borcun esası yeniden tartışılamaz. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ise tahakkuka dava açma imkânı bulunmayan kanuni temsilcinin bu davada borcun maddi kaynağını tartışabileceğini kabul etmiştir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da kesinleşmiş gümrük para cezasında, cezalandırmanın hukuken olanaksız olduğu hâli "borcum yoktur" iddiası kapsamında incelemiştir.

Ödeme emrine dava açınca tahsilat durur mu?

İYUK m. 27/4'e göre tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davalar tahsil işlemini durdurmaz; bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir. 6183 sayılı Kanun m. 55'e göre cebren tahsil ve takip ödeme emrinin tebliğiyle başlar. Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir (İYUK m. 27/6).

Ödeme emri gelince 15 gün içinde ödemez ve mal bildirmezsem ne olur?

6183 sayılı Kanun m. 60'a göre borcunu ödemeyen ve mal bildiriminde de bulunmayan borçlu, mal bildiriminde bulununcaya kadar bir defaya mahsus ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik olunur; karar tahsil dairesinin yazılı talebi üzerine verilir. Ödeme emrinde borcun cebren tahsil edileceği de yazılıdır (m. 55).

Vergi borcu kaç yılda zamanaşımına uğrar?

6183 sayılı Kanun m. 102'ye göre amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden yılın başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Ödeme, haciz, ödeme emri tebliği, mal bildirimi ve ödeme planına bağlanma gibi m. 103'te sayılan hâller zamanaşımını keser. Zamanaşımından sonra rızayla yapılan ödeme kabul olunur.

Şirketin vergi borcu için ortağa ödeme emri gönderilebilir mi?

6183 sayılı Kanun m. 35'e göre limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye hisseleri oranında sorumludur. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'na göre sorumluluk ortak olunan dönemlerle sınırlıdır ve dönem, vergiyi doğuran olaya göre belirlenir. Danıştay 3. Daire, ortağın takibi için önce şirket hakkında kesinleşmiş borç bulunmasını ve takip yollarının tüketilmesini arar.

Ödeme emri usulsüz tebliğ edildiyse iptal edilir mi?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'na göre tebliğin usulüne uygunluğu, davanın süresinde açılıp açılmadığı değerlendirilirken önem taşır; süresinde açılmış davada ödeme emri, m. 58'deki itiraz sebepleri yönünden esastan incelenir. Şirkete yapılan tebliğin usulsüzlüğü ise ortağa ya da kanuni temsilciye düzenlenen ödeme emrinde zamanaşımı sonucunu doğurabilir.

İtirazım reddedilirse ayrıca zam öder miyim?

Bugünkü 6183 sayılı Kanun m. 58 metninde, itirazı reddedilen borçluya zam uygulanmasını öngören bir hüküm yoktur. Maddenin beşinci fıkrası Anayasa Mahkemesinin 21/4/2022 tarihli ve E. 2021/119, K. 2022/48 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu, gecikme zammını etkilemez: amme alacağının ödeme süresi içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitiminden itibaren her ay için gecikme zammı uygulanır (6183 sayılı Kanun m. 51). Ceza niteliğindeki alacaklardan gecikme zammı yalnız vergi ziyaı cezasına ve mahkemelerce verilen cezalara uygulanır; bunların dışındaki cezalara gecikme zammı uygulanmaz (m. 51/3).

Vergi ödeme emri ile icra dairesinden gelen ödeme emri arasında ne fark vardır?

İcra ve İflas Kanunu'na göre gelen ödeme emrine itiraz yedi gün içinde icra dairesine bildirilir (İİK m. 62). Vergi borcu için 6183 sayılı Kanun'a göre düzenlenen ödeme emrine karşı ise tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır (6183 m. 58; 2576 m. 6/b).

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla İdare Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.