İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

18. madde imar uygulaması: parselasyon, düzenleme ortaklık payı, itiraz ve iptal davası

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • 18. madde imar uygulamasında belediye ya da valilik, imar planı olan bir bölgedeki arsa ve tarlaları birleştirir, plana uygun yeni parsellere böler ve sahiplerine yeniden dağıtır.
  • Bu sırada yol, park ve okul gibi kamu alanları için her parselden en fazla yüzde 45 pay kesilebilir.
  • Parselasyon yapılmadan önce yol için bırakılan alan bu kesintiden düşülür.
  • Plan bir ay askıda kalır ve bu sürede itiraz edilebilir.
  • Dava süresi altmış gündür.
  • Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna göre parselasyon malike tebliğ edilmemişse süre askı ilanıyla değil, malikin işlemi tüm unsurlarıyla öğrenmesiyle başlar; Danıştay 6. Daire'ye göre parselasyon askı sırasında malike tebliğ edilmiş ve itiraz edilmemişse süre son ilan tarihinden işler.

Bu rehber, 3194 sayılı İmar Kanunu m. 18'e göre yapılan imar uygulamasını (parselasyonu) anlatır: işlemi kimin yaptığı, düzenleme ortaklık payının nasıl hesaplandığı, aynı parselden ikinci kez pay alınıp alınamayacağı, önceki yola terklerin hesaba nasıl katıldığı, askı ve itiraz süreci, iptal davasının süresi ve yola terk edilen yerin geri istenip istenemeyeceği. Danıştay'ın ölçütleri kararların tam metnine bağlanmıştır; kararların bir kısmı eski yönetmelik ve yüzde 40 sınırı dönemine aittir, güncel kural kanunun ve yönetmeliğin bugünkü metninden verilmiştir. Yapı kayıt belgesi, yıkım kararı ve imar planına itiraz ayrı rehberlerin konusudur.

İlgili rehberler: Yapı kayıt belgesi (imar barışı): cins değişikliği, kat mülkiyeti ve belgenin iptali (3194 sayılı İmar Kanunu geçici m. 16)Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma davalarıYıkım kararı ve yıkım kararına itiraz (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32)Tapu iptal davası: yolsuz tescil, iyi niyetli üçüncü kişi ve tapu iptal ve tescil davasının usulü

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

İdare mahkemesi: 18. madde uygulaması (parselasyon), belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeninin, dışında il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe giren bir idari işlemdir (3194 sayılı Kanun m. 19/1); yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılık iddiasıyla iptal davası idare mahkemesinde açılır (İYUK m. 2/1-a).

Dayanak: İYUK m. 2/1-a; 3194 sayılı Kanun m. 19/1

Yetkili mahkeme

İmar mevzuatının uygulanmasından doğan idari davalarda yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m. 34/1); idari yargıda yetki kamu düzenindendir (m. 32/2).

Dayanak: İYUK m. 34/1, m. 32/2

Dava şartı

Dava açmadan önce zorunlu bir idari başvuru öngörülmemiştir. Parselasyon planı bir ay süreyle ilgili idarede asılır ve bu sürenin sonunda kesinleşir (3194 sayılı Kanun m. 19/1); askı süresinde itiraz olmazsa plan kesinleşir, itiraz varsa idare değerlendirir (Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 26/2). Ayrıca dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi idareden istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur (İYUK m. 11/1).

Dayanak: İYUK m. 11/1; 3194 sayılı Kanun m. 19/1; Yönetmelik m. 26/2

Süre ve zamanaşımı

Dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m. 7/1, 7/2-a). İYUK m. 11 başvurusuna otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; süre yeniden işlemeye başlar ve başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılır (m. 11/2-3). Askı ilanının süreyi kendiliğinden başlatıp başlatmadığı, aşağıdaki dava süresi bölümünde Danıştay kararlarıyla anlatılmıştır.

Dayanak: İYUK m. 7, m. 11

Yargılama usulü

Yazılı yargılama usulü; inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m. 1/2). Dava açılması parselasyonun yürütülmesini durdurmaz; telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık şartları birlikte gerçekleşirse mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (m. 27/1-2).

Dayanak: İYUK m. 1/2, m. 27

Harç

İdare mahkemesinde dava açılırken maktu başvurma harcı alınır (Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2). Tarifedeki maktu harçlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır (mükerrer m. 138); güncel tutar o yılın tarifesinden okunur. İstinaf ve temyiz başvurularında tarifenin A-IV bölümündeki harçlar ayrıca alınır.

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I ve A-IV; mükerrer m. 138

Kanun yolu

İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir; konusu m. 45/1'deki parasal sınırı geçmeyen iptal davalarında karar kesindir, sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır (m. 45/1, ek m. 1). İmar planları ve parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalarda bölge idare mahkemesi kararı tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir (m. 46/1-g).

Dayanak: İYUK m. 45/1, m. 46/1-g, ek m. 1

3194 sayılı İmar Kanunu m. 18'e göre imar uygulaması nedir, kim yapar, nasıl yürürlüğe girer?

Halk arasında "18. madde uygulaması" ya da "imar uygulaması" denen işlemin kanundaki adı parselasyondur. 3194 sayılı Kanun m. 18/1'e göre belediyeler, imar hududu içindeki binalı veya binasız arsa ve arazileri, maliklerin veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın birbirleriyle, yol fazlalarıyla, kamu kurumlarına veya belediyelere ait yerlerle birleştirmeye, bunları imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil ettirmeye yetkilidir. Belediye ve mücavir alan dışında bu yetkileri valilik kullanır.

İmar planı bulunan alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır; ifraz ve tevhit işlemleri kural olarak parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir (3194 sayılı Kanun m. 15/1-2). Belediye veya valiliğin parselasyon planlarını imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır; parselasyon yapılmaması nedeniyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işleminden belediye veya valilik sorumludur (m. 18/10).

Parselasyon planı, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeninin, dışında il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer, bir ay süreyle ilgili idarede asılır, ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur ve bu sürenin sonunda kesinleşir. Kesinleşen plan tapu dairesine gönderilir; tapu dairesi sicilleri ilgililerin muvafakatı aranmaksızın plana göre re'sen düzenler (m. 19/1-2). Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 25/2 büyükşehirlerde onay merciini ayrıca belirler: planı büyükşehir belediyesi yapmışsa büyükşehir belediyesi encümeni kararı, ilçe belediyesi yapmışsa ilçe belediye encümeni kararı ve büyükşehir belediyesi encümeni kararı gerekir.

Danıştay 6. Daire'ye göre parselasyonun amacı, imar planı, plan raporu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmaktır; yol ve yeşil alan gibi kamusal alanların değer artışı karşılığında düzenleme ortaklık payıyla bedelsiz olarak kamuya kazandırılması mümkün olsa da asıl amaç plana uygun imar parselleri oluşturmaktır. (Danıştay 6. Daire, E. 2018/9344)1 Daire, parselasyonu bir düzenleyici işlem olan uygulama imar planının hayata geçirilmesinin araçlarından biri olarak nitelendirir. (Danıştay 6. Daire, E. 2018/1500)2

Parselasyon, imar planından farklı olarak kişiye yönelik bir işlemdir. Danıştay 6. Daire, dağıtım cetvellerinde her taşınmaza karşılık verilecek imar parselinin büyüklüğü, hisse miktarı ve alınan düzenleme ortaklık payı oranı ayrı ayrı gösterildiği için parselasyonun taşınmaz sahipleri bakımından sübjektif ve kişisel bir işlem olduğunu belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/5904)3 Aşağıda anlatılan askı, itiraz ve dava süresi kuralları bu nitelendirmeye dayanır.

Düzenleme ortaklık payı (DOP) nedir, yüzde 45 sınırı nasıl uygulanır?

3194 sayılı Kanun m. 18/2'ye göre düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında, düzenleme alanındaki nüfusun ihtiyacı olan umumi hizmet alanlarının tesisi ve düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında yüzölçümlerinden yeteri kadar saha "düzenleme ortaklık payı" (DOP) olarak düşülebilir. Bu pay, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemez.

DOP'un hangi alanlar için kullanılabileceğini m. 18/3 sayar: yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi/parkı, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim tesis alanları, kamuya ait kreş ve gündüz bakım evleri, pazar yeri, semt spor alanı, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, belediye hizmet alanı, resmî kurum alanı ve uygulama imar planıyla getirilen diğer umumi ve kamu hizmet alanları. Bu alanlar bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatla kullanılamaz; fıkranın ilk cümlesi 5/12/2024 tarihli 7534 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Aynı fıkraya göre kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle DOP'a ayrılan toplam alandan düşülmesi esastır. Belediye hizmetleriyle ilgili alanlar belediye adına, diğerleri kullanım amacını gerçekleştirecek idareye tahsis edilmek üzere Hazine adına tescil edilir (m. 18/4).

DOP oranı, imar planında kamusal kullanıma ayrılan ve DOP hesabında kullanılacak alanların düzenleme sınırı içindeki tüm kadastro ve imar parsellerinin yüzölçümüne oranlanmasıyla bulunur ve bütün parsellere eşit uygulanır; Danıştay 6. Daire, parselasyon etaplar hâlinde yapılıyorsa DOP oranlarının etaplar arasında mümkün olduğunca dengeli tutulması gerektiğini belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/1577)4

Kapanan yollar hesabın en sık tartışılan kalemidir. Danıştay 6. Daire'ye göre kapanan kadastral yollar idare adına ihdas edilip idare kadastral taşınmaz maliki gibi sayılamaz; DOP, kamu alanlarına ayrılan yerlerden kapanan kadastral yollar düşüldükten sonra hesaplanmalıdır. Aksi hâlde idare, kadastral karşılığı olmadan düzenleme alanında taşınmaz edinmiş olur.2

Fazladan DOP kesilmesi yalnız kesinti yapılan parseli ilgilendirmez. Danıştay 6. Daire'ye göre fazladan kesinti gerekçesiyle verilen iptal kararı düzenleme sahasının tümünü etkiler: saha geri dönüşüm cetvelleriyle önce parselasyon öncesindeki kadastral duruma getirilmeli, sonra doğru DOP üzerinden yeniden parsellenmelidir; bu yüzden işlem, taşınmazından kesinti yapılmayan malikler bakımından da hukuka aykırıdır. (Danıştay 6. Daire, E. 2016/6686)5 Daire aynı yaklaşımla, DOP oranına ilişkin aykırılığı parselasyonun tümünü ilgilendiren genel bir iptal sebebi saymıştır.1

Kamu ortaklık payı (KOP), eski yönetmelik döneminde okul, hastane, kreş, belediye hizmet alanı gibi umumi tesislere ayrılan parsellerin, düzenlemeye giren parsellerin alanları oranında maliklere hisselendirilmesiydi. Danıştay 6. Daire o dönem için, yüzde kırkı aşan DOP kapsamındaki alanlar ile KOP alanlarının belediye veya valilikçe kamulaştırılması gerektiğini, KOP parsellerinin malikler adına hisselendirilmeyip yalnız belediye adına tescilinin kamulaştırma yapmaksızın mülke idari işlemle el koyma sonucu doğurduğunu belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/10593)6 Güncel düzende KOP'u ele alan bir Danıştay kararı bu rehber için okunan kararlar arasında yoktur. Bugünkü m. 18/5'e göre umumi hizmet alanlarının toplamı DOP'tan fazlaysa ya da daha önce parselasyon planı tescil olmuş alanlarda ikinci kez DOP kesilemediği için kamu eline geçemeyen alanlar varsa, bu alanlar m. 13'teki yöntemlerle kamuya geçirilir; kamulaştırma yoluna gidilecekse parsellerin bu alanlara denk gelen kısımları ilgili idarece kamulaştırılır.

Mevcut yapılar nedeniyle bir parselden DOP alınamıyorsa payın miktarı bedele dönüştürülebilir; 7534 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre parselasyonu onaylayan idarenin aldığı bu bedel, fazladan DOP kesintisi yapılmak zorunda kalınan diğer parsel sahiplerine ödenir (m. 18/11). Bedel, lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanlarınca veya ilgili idare takdir komisyonlarınca belirlenir; ödenmedikçe tapuda işlem yapılamayacağı beyanlar hanesine yazılır ve bedelin tamamı tescil tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde ödenir (m. 18/12).

Bu bölümde anılan kararların bir kısmı, DOP üst sınırının yüzde kırk olduğu döneme aittir; (Danıştay 6. Daire, E. 2019/17371)7 güncel üst sınır m. 18/2'deki yüzde kırk beştir.

Bir defa kuralı: aynı parselden ikinci kez düzenleme ortaklık payı alınabilir mi?

3194 sayılı Kanun m. 18/7'ye göre herhangi bir parselden bir defadan fazla DOP alınmaması esastır. Aynı fıkra 4/7/2019 tarihli 7181 sayılı Kanunla bir istisna getirmiştir: her türlü imar planı kararıyla yapılaşma koşulunda ve nüfusta artış olursa, artış olan parsellerden, uygulama sonucunda oluşan değerin önceki değerden az olmaması kaydıyla, önceki imar uygulamalarındaki terk veya kesintiler dikkate alınarak ilk uygulamadaki DOP oranını yüzde 45'e kadar tamamlamak üzere ilave kesinti yapılabilir.

İstisnadan önceki dönemde Danıştay 6. Daire, aynı parselasyonun 1990'da DOP alınmış bir parselden 1994'te yeniden DOP kesildiği için başka bir malikin davasında iptal edildiğini ve bu kararın onandığını tespit etmiş; işlem tarihi itibarıyla parselden ikinci kez DOP kesilemeyeceğini belirterek bu aykırılığı davacıların parselleri bakımından da iptal sebebi saymıştır.1 Bu karar, istisnayı getiren 2019 değişikliğinden önceki bir işleme aittir; bugün yapılaşma koşulu ve nüfus artmışsa m. 18/7'deki tamamlama kesintisi mümkündür.

Daire, 2009 planına dayanan bir parselasyonda da aynı taşınmazdan birden fazla DOP kesintisi yapılamayacağını, önceden genel hizmetler için kamuya bırakılmış alanların DOP kesintisinde göz önünde bulundurulacağını belirtmiştir.7

İstisna yalnız idareye tanınmış bir imkân olarak da okunmaz. Danıştay 6. Daire, yapılaşma koşullarını artıran 2018 tarihli bir uygulama imar planı revizyonuna dayanan parselasyonda, ikinci kez düzenlemeye giren parsellerden hiç DOP kesilmeyip aynı sahadaki diğer parsellerden yüzde 44,80 kesilmesini eşitlik ilkesine aykırı bulmuştur. Daire'ye göre DOP kesilmeyen parseller yüksek yapılaşma koşullarının getirdiği değer artışından yararlanmış, bu artışın karşılığını öteki malikler yüklenmiştir.4

2981 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılan uygulamalar için 18/7/2021 tarihli 7333 sayılı Kanunla eklenen m. 18/8 ayrıca düzenleme yapar: umumi hizmet alanları için yapılan terk ve kesintiler parselasyon planındaki DOP oranından azsa, önceki oranları parselasyon planındaki orana tamamlayan fark kadar kesinti yapılabilir. Bu kesinti tamamlayıcı niteliktedir ve mükerrer uygulama sayılmaz; ancak toplam kesinti oranı her hâlde yüzde 45'i geçemez.

Önceki yola terk ve bağışlar DOP hesabında nasıl sayılır? (3194 sayılı Kanun m. 18/9)

3194 sayılı Kanun m. 18/9'a göre parselasyon planı yapılmadan ifraz ve tevhit edilerek tescil edilen parsellerden, imar planında umumi hizmet alanlarına rastladığı için terk edilen veya bağışlanan alanların toplam parsel alanına oranı, yeni yapılacak parselasyon planındaki DOP oranına tamamlayan farkı kadar DOP alınır. Kısacası önceki terk oranı, yeni parselasyondaki DOP oranından düşülür.

Danıştay 6. Daire'ye göre bedelsiz terk, parselasyon yapılmayan ya da yapılamayan yerlerde taşınmazın yapılaşabilecek kısmı için parsel oluşturulup ruhsat alınabilmesi amacıyla yol, yeşil alan gibi kısımların kişinin isteğiyle kamuya bırakılmasıdır. Parselasyona dayanmayan bu terk DOP sayılmaz; ancak sonraki parselasyonda terk oranını belirlenmiş DOP oranına tamamlayan fark kadar DOP alınabilir.6 Aynı kararda Daire, bazı taşınmazlardan daha önceki ifrazlarda bağış adı altında alınan bedelsiz terklerin DOP hesabında dikkate alınmamasını hukuka, eşitlik ve hakkaniyete aykırı bulmuştur.6

Önceki terk iddiası araştırılmadan karar verilemez. Danıştay 6. Daire, önceki ifrazda bedelsiz terk yapıldığı ve bunun parselasyonda dikkate alınmadığı ileri sürüldüğü hâlde bu husus araştırılmadan verilen ret kararını bozmuştur: parselasyondan önce ifraz yapılıp yapılmadığı, ifrazda terk olup olmadığı ve terk miktarının DOP kesilirken dikkate alınıp alınmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/5693)8

Önceki terk ile yeni DOP'un toplamı yasal sınırı aşamaz. Danıştay 6. Daire, 1985'teki ifrazda davacının parselinden yola giden payın 228 m² mi yoksa idarenin parsel büyüklüğüyle orantılı hesapladığı 147 m² mi olduğunun belirlenmesini istemiştir; çünkü 228 m² terk edilmişse kesintiler toplamı o dönemin yüzde 40 yasal sınırını aşacak, 147 m²'de sınır içinde kalacaktır.7

Bir başka dosyada idare mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak parselin daha önce yüzde 36,87'sinin yola terk edildiği gözetilmeden ek kesinti yapıldığı gerekçesiyle parselasyonu iptal etmişti. Danıştay 6. Daire, mahkemenin kapanan yollara ilişkin gerekçesini isabetsiz bulmakla birlikte iptal kararını sonucu itibarıyla onamıştır.2

Dağıtımın şartları: yerinden tahsis, eşdeğer parsel ve hisselerin ayrılması

3194 sayılı Kanun m. 18/13'e göre düzenleme sonucunda maliklere verilecek parseller öncelikle düzenlemeye alınan taşınmazın bulunduğu yerden, bu mümkün değilse en yakınındaki eşdeğer alandan verilir. m. 18/14'e göre imar uygulama alanında kalan hisseli arsa ve araziler, asgari parsel büyüklüğünü karşılamak kaydıyla, hisse sahiplerinin muvafakati hâlinde veya fiilî kullanım esasına göre müstakil hâle getirilebilir. Uygulama imar planında hüküm yoksa yönetmelikte belirlenen asgari parsel büyüklüklerinin altında parsel oluşturulamaz (m. 18/15).

Danıştay 6. Daire, belediye hizmet alanında kalan bir parsel için kadastral parselin olduğu yerden tahsis yapılamamasını hukuka uygun bulmuş; ancak yaklaşık 600 metre uzaklıktaki bir parselden yapılan hisseli tahsisi, eski parsele uzaklığı ve eski parselin çevresinin kentsel merkez kullanımında kalması gözetildiğinde işlem tarihindeki yönetmeliğin dağıtım esasına aykırı saymıştır.5

Buna karşılık sanayi alanında, hak sahiplerinin farklı kadastro parsellerinden gelen hisselerinin mümkün mertebe aynı veya en yakın yerdeki imar parsellerinde birleştirilmesini, bu işlevin büyük alan gerektirmesi nedeniyle uygun bir yaklaşım saymış ve iptal kararının tahsis yerine ilişkin gerekçesini çıkararak kararı düzelterek onamıştır. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/6392)9

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre 7181 sayılı Kanun değişikliğinden önce kadastral parselde hissedar olan malikler imar parselinde de birlikte hissedar edilmek zorundaydı; 7181 ile eklenen fıkra idareye ferdileştirme yapma ve hisseli malike müstakil imar parseli verme yetkisi tanımıştır. Kurul, somut olayda hisse çözümü için hissedarların muvafakatinin gerektiğini, muvafakatlerin alınıp alınmadığı araştırılıp yasal koşulların oluşmadığı anlaşılırsa işlemin dağıtım ve tahsis ilkelerine aykırılık nedeniyle iptal edilmesi gerektiğini belirterek eksik incelemeyle verilen ret kararını oy çokluğuyla bozmuştur. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2025/459)10

Eşdeğer ve müstakil parsel verilmediği itirazı her zaman parselasyonu sakatlamaz: Danıştay 6. Daire, sorunun dayanak uygulama imar planındaki en küçük parsel büyüklüğü kuralından kaynaklandığı ve plan dava konusu edilmediği bir olayda, plana uygun parselasyonun bu yönden hukuka aykırı sayılamayacağını belirtmiştir.4

18 madde uygulamasına itiraz: askı, itiraz ve kesinleşme (3194 sayılı Kanun m. 19, Yönetmelik m. 26)

3194 sayılı Kanun m. 19/1'e göre onaylanan parselasyon planı bir ay müddetle ilgili idarede asılır, ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur ve bu sürenin sonunda kesinleşir; düzeltilecek (tashih edilecek) planlar hakkında da aynı hüküm uygulanır.

Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 26, 11/9/2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlenmiştir. Güncel m. 26/1'e göre parselasyon planları eş zamanlı olarak otuz gün süreyle onaylayan idareye göre belediyede ya da valilikte askıya çıkarılır, internet sitesinde yayımlanır ve PARSİD sistemine girilir; PARSİD sistemi ile uygulamaya giren taşınmaz maliklerine e-Devlet üzerinden bildirim yapılır. Askıda paftalar, uygulamaya giren parsellerin listesi ve askı dağıtım cetveli ilan edilir; ilgililer askı süresinde idareye başvurarak plana ilişkin bilgi isteyebilir.

m. 26/2'ye göre otuz günlük askı süresinde itiraz olmazsa plan kesinleşir. İtiraz varsa idare değerlendirir: itiraz uygun bulunmazsa gerekçelerin belirtildiği idare kararıyla plan kesinleşir; uygun bulunursa plan yeniden hazırlanır ve askı ve kesinleşme süreci yeniden başlar. Uygun bulunan itirazlar doğrultusunda yapılan değişiklikten etkilenen maliklere on gün itiraz süresi verilerek tebliğ yapılır ya da muvafakatları alınırsa yeniden askıya gerek kalmaz. İdare isterse zorunlu askıdan önce bilgilendirme amaçlı ön askı yapabilir, ama bu otuz günlük zorunlu askıyı ortadan kaldırmaz (m. 26/3); başvuru, bilgi talebi ve itirazlar PARSİD üzerinden de yapılabilir (m. 26/4). Kesinleşen plan kadastro müdürlüğünce kontrol edilip onaylanır ve tapu müdürlüğünce tescil edilir (m. 26/5).

Kanun askı süresini "bir ay", yönetmelik "otuz gün" olarak ifade eder. Askıda yapılan itirazın niteliğini Danıştay 6. Daire şöyle açıklar: m. 19, İYUK m. 11 kapsamındaki başvuru için özel bir itiraz süresi getirmiştir; askı süresinde yapılan itiraz bu nitelikte bir başvurudur. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/721)11

Yönetmeliğin 2020 tarihli ilk metnindeki m. 26, askı ve duyuruyla parselasyonun taşınmaz maliklerine "tebliğ edilmiş sayılacağını" öngörüyordu. Danıştay 6. Daire bu hükmü iptal etmiştir: doğrudan mülkiyet hakkına yönelik sübjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyonun ilgililere yazılı olarak tebliğ edilmesi gerekir; idare yazılı tebliğ yapmamışsa herhangi bir şekilde öğrenme tarihinden itibaren açılan davalar süresinde sayılmalıdır.3 Bu karar Daire'nin ilk derece sıfatıyla verdiği, İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık bir karardır. Madde 2025'te yeniden düzenlenmiştir ve güncel metinde askının tebliğ yerine geçtiğini söyleyen bir ifade yoktur.

18 madde iptal davası: dava süresi askıdan mı, tebliğden mi başlar?

İYUK m. 7'ye göre idare mahkemesinde dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (m. 7/1, 7/2-a). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işleme, uygulama işlemine ya da ikisine birden dava açabilir (m. 7/4).

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na göre imar planları ilanı gereken genel düzenleyici işlemlerdir; parselasyon ise planın uygulanmasına yönelik bir işlemdir ve parselasyon üzerine altmış günlük süre içinde parselasyonla birlikte ya da ayrıca dayanak uygulama imar planına da dava açılabilir. Sübjektif bir işlem olan parselasyona ve dayanağı plana karşı süre, işlemin muhatabına usulüne uygun tebliğiyle ya da muhatabın işlemi tüm unsurlarıyla öğrendiğinin açık ve net biçimde ortaya konmasıyla başlar; dava açma süresi askı ilanına göre belirlenemez. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/154)12 Kurul 2025'te aynı ilkeyi tekrarlamış ve parselasyona ilişkin encümen kararları ile belgelerin elden teslim alındığı günü öğrenme tarihi kabul ederek bu tarihten itibaren 60 gün içinde açılan davayı süresinde saymıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2025/410)13

İtirazlar kısmen kabul edilip parselasyon yeniden askıya çıkarılmışsa plan henüz kesinleşmemiştir. Danıştay 6. Daire'ye göre bu durumda dava açma süresi son kez askıya çıkarılan parselasyona göre belirlenir ve parselasyondan haberdar olan malik, son askı süresinin sonundan itibaren 60 gün içinde dava açabilir; itirazın reddinin bildiriminden itibaren süresinde açılan dava da esastan incelenmelidir. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/958)14

Danıştay 6. Daire'ye göre askı süresinde itiraz edilmişse idarenin otuz günlük cevap süresi son ilan tarihinden işler; bu sürede cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava bu tarihi izleyen altmış gün içinde, açık retta ise cevabın tarihinden itibaren altmış gün içinde açılabilir (İYUK m. 11). Danıştay 6. Daire, askıda itiraz etmeyenin de son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde m. 11 başvurusu yapabileceğini kabul etmiştir. Somut olayda askıdan sonra yapılan itirazın tarihini öğrenme tarihi saymış, zımni retten sonra kalan süre geçirildiği için davayı süreden reddeden kararı onamış; parselasyona karşı dava süresi geçirilmişse dayanak imar planı için de davanın süresinde sayılamayacağını belirtmiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2022/8266)15

Danıştay 6. Daire'nin 2023 tarihli bir kararına göre parselasyon ilgilisine askı süresi içinde tebliğ edilmiş ve itiraz edilmemişse dava, son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılmalıdır; bu süre geçtikten sonra idareye yapılan başvuru yeni bir dava süresi başlatmaz.11 Bu karardaki "askı bitiminden" hesabı, tebliğin askı sırasında yapıldığı bir olaya aittir; tebliğ ya da tüm unsurlarıyla öğrenme olmadan askının tek başına süreyi başlattığı biçiminde okunamaz.

Güncel yönetmelik m. 26/1, uygulamaya giren taşınmaz maliklerine PARSİD sistemi aracılığıyla e-Devlet üzerinden bildirim yapılmasını öngörür. Bu bildirimin İYUK m. 7 anlamında yazılı bildirim sayılıp dava süresini başlatıp başlatmadığı, bu rehber için okunan Danıştay kararlarında tartışılmamıştır; okunan süre kararlarının hepsi 2025 değişikliğinden önceki askı ve işlemlere aittir.

3194 sayılı Kanun m. 8'deki "kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl" kuralını Danıştay 6. Daire dava süresini uzatan bir süre olarak değil, beş yıl dolunca dava açılmasını engelleyen hak düşürücü bir üst sınır olarak yorumlamıştır;11 kuralın imar planlarına etkisi imar planına itirazı anlatan rehberin konusudur.

Parselasyon davasında ispat: Danıştay keşif, bilirkişi ve tapu kayıtlarında neye bakar, iptalden sonra ne olur?

Bu rehber için okunan kararların birçoğunda idare mahkemesi yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmış, Danıştay da raporun ve dosyadaki belgelerin uyuşmazlığın düğüm noktasını gerçekten çözüp çözmediğini denetlemiştir.

Danıştay 6. Daire, önceki yola terk miktarını tapu kayıtları ve ifraz föyü üzerinden incelemiş; idarenin terk miktarını parsel büyüklüğüyle orantılı hesapladığı iddiasını ispatlayan belge sunulmadığını tespit etmiş ve terk miktarının davalı idareden getirtilecek bilgi ve belgelerle ortaya konulmasını istemiştir. Daire, belediyeye müstakil tahsis edilen imar parselinin hangi kadastro parselinden geldiğinin ve kapanan yollardan belediye adına ihdas edilip edilmediğinin de gerekirse yeniden keşif ya da ek bilirkişi raporuyla belirlenmesini istemiştir.7

Belgeler mahkemenin gerekçesini de düzeltebilir: Danıştay 6. Daire, parselasyon özet formunda kapanan kadastral yolun "dağıtıma girmedi" olarak gösterildiğini ve DOP'un bu yollar düşüldükten sonra hesaplandığını tespit ederek mahkemenin bu yöndeki gerekçesini isabetsiz bulmuştur.2

Hisselerin ayrılmasında belirleyici olan, muvafakatin belgeyle gösterilmesidir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, dosyada kadastral parseldeki hissedarların tamamının hisse çözümüne muvafakat ettiğini gösteren bir belge bulunmadığını tespit etmiş ve bu hususun davalı idareden getirtilecek bilgi ve belgelerle araştırılmasını istemiştir.10 Önceki terk iddiası da aynı biçimde araştırılmadan karar verilemez.8

Parselasyon fazladan DOP gibi sahanın tümünü etkileyen bir nedenle iptal edilirse, Danıştay 6. Daire'ye göre düzenleme sahası önce geri dönüşüm cetvelleriyle parselasyon öncesindeki kadastral mülkiyet dokusuna kavuşturulur, ardından iptal kararına uygun DOP üzerinden yeniden parsellenir.5 14/2/2020 tarihli 7221 sayılı Kanunla m. 18'e eklenen fıkra, geri dönüşümün imkânsız olduğu hâlleri düzenler: davaya konu parsel kamu hizmet alanına denk geliyorsa ya da tahsis edilen parsellerde yapı yapılmışsa ve kök parsellere dönülemeyeceği onay mercince tespit edilmişse, öncelikle tescilli imar parselleri üzerinden mahkeme kararını yerine getiren yeni bir uygulama yapılabilir; bu da mümkün değilse hak sahibinin muvafakatiyle uygulama sahasında uygun bir yer tahsis edilir, anlaşma olmazsa davacının kök parseldeki yeri dikkate alınarak DOP düşüldükten sonraki rayiç bedeli ödenir.

Danıştay 6. Daire, iptal edilen uygulamada bedele dönüştürme yapılmışsa alınan bedelin geri dönüşümle birlikte yeniden hesaplanarak yapı sahibine iadesini ya da yeni parselasyonda mahsubunu öngören yönetmelik hükmünü hukuka uygun bulmuştur.3

Yola terk: yola giden kısım DOP'tan nasıl karşılanır, terk edilen yer geri istenebilir mi?

Yol, 3194 sayılı Kanun m. 18/3'te DOP'un ayrılabileceği umumi hizmet alanlarının başında sayılır; parselasyonda yola giden kısım DOP'tan karşılanır ve DOP yüzde 45 sınırını aşamaz (m. 18/2). Parselasyon yapılmadan, ifraz ya da tevhitle yapılaşmak için yola bırakılan alan ise sonraki parselasyonda tamamlayan fark hesabında sayılır (m. 18/9). 7181 sayılı Kanundan sonra m. 15/2'ye göre imar planı bulunan alanlarda ifraz ve tevhit işlemleri parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir; m. 15/4, merkezî yönetim kapsamındaki kamu yatırımları, parselasyonun tatbiki mümkün olmayan meskûn alanlar ve koruma amaçlı imar planı bulunan alanlar gibi hâllerde bu şartı aramaz.

Danıştay 6. Daire'ye göre parselasyon yapılmamış bir alanda yapılaşma imkânı karşılığında yapılan bedelsiz terk, DOP ile aynı amaca hizmet eder ve bağış olarak nitelendirilemez; terk edilen kısım sonradan başka amaca ayrılsa ve imar durumu değişse bile eski malik o kısım üzerinde mülkiyet iddiasında bulunamaz ve kısım eski malikine bedelsiz iade edilemez. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/2341)16 Bu kararda yol fazlası olarak belediye adına tescil edilen terk alanının bedelle eski malike satılmasına ilişkin encümen kararını iptal eden karar bozulmuştur; Daire aynı yönde bir Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararına da atıf yapmıştır.

3194 sayılı Kanun m. 11/3'teki iade hükmü bu sonucu değiştirmez. Bu hükme göre umumi hizmetlere ayrıldığı için belediyeye veya özel idareye bedelsiz terk edilen Hazine ve özel idare taşınmazlarının kullanılış şekli yeni bir imar planıyla değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hâle getirilirse, bu yerler devir alınan idareye aynı usulle iade edilir. Danıştay 6. Daire, kamuya ait gayrimenkuller için düzenlenen bu hükmün kıyasla özel mülkiyetteki taşınmazlara uygulanamayacağını ve kişilerin kamusal kullanım için terk ettikleri alanların iadesini öngören bir kanun hükmü bulunmadığını belirtmiştir.16

Aynı Daire başka bir kararında Türk Borçlar Kanunu m. 285'teki bağışlamayı ayırmıştır: malik taşınmazını yapılaşma amacı dışında, okul veya hastane yapımı gibi belli bir amaçla koşullu olarak bağışlamışsa bağışlama sözleşmesinden söz edilebilir; yapılaşma imkânı karşılığında yapılan terkte ise karşılıksız kazandırma yoktur. Terk edilen kısımlar müstakil ve inşaata elverişli parsellerse 3194 sayılı Kanun m. 17/1 uygulanamaz; bunların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre satılması gerektiğine dayanan, eski malikin rayiç bedelle doğrudan satış talebini reddeden işlem hukuka aykırı değildir. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/14221)17

Hazine taşınmazında bile iade koşulu sınırlıdır. Danıştay 6. Daire'ye göre m. 11 kapsamında terk edilen taşınmazlarda iade yükümlülüğü, terk edilen yerin imar planı değişikliğiyle özel mülkiyete geçmesi koşuluna bağlıdır; plan değişikliği olmadan terk amacı dışında kullanıldığı ileri sürülen yerlerin iadesi mümkün değildir, imar ve kıyı mevzuatına aykırı kullanım varsa o mevzuattaki yaptırımlar uygulanır. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/21258)18

Terk edilen alanı yapılaşmaya açan imar planı değişikliğinin kendisi ayrı bir dava ve inceleme konusudur.16 Okunan kararlarda iade ya da satış talebinin reddine karşı açılan davalar idare mahkemesinde iptal davası olarak görülmüştür.17 Terk edilen yer için tapu iptali ve tescil ya da tazminat istemlerinin hangi yargı yolunda görüleceği bu Danıştay kararlarında tartışılmamıştır; kamulaştırmasız el atma ve tazminat ayrı rehberde anlatılmıştır.

İlgili mevzuat

3194 sayılı Kanun m. 18 — Parselasyon planlarının hazırlanması

Parselasyon planlarının hazırlanması:

Madde 18 – İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.

Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme alanındaki nüfusun kentsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan umumi hizmet alanlarının tesis edilmesi ve düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemez.

(Değişik fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) (Değişik birinci cümle:5/12/2024-7534/6 md.) Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi/parkı, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, kamuya ait kreş ve gündüz bakım evleri, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, bölgenin geneline hizmet veren spor alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, kamu hizmeti için planlanan teknik altyapı ve trafo alanları, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları, resmî kurum alanı, uygulama imar planı kararı ile getirilen diğer umumi ve kamu hizmet alanları, otogar alanından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz. Düzenlemeye tabi tutulan alan içerisinde bulunan taşkın kontrol tesisi alanlarının, bu fıkrada belirtilen kullanımlar için düzenleme ortaklık payı düşülmesini müteakip kalan Hazine mülkiyetindeki alanlardan karşılanması esastır. Ancak taşkın kontrol tesisi için yeterli alanın ayrılamaması durumunda, düzenleme ortaklık payının ikinci fıkrada belirtilen oranı aşmaması şartıyla, düzenlemeye tabi diğer arazi ve arsaların yüz ölçümlerinden bu fıkradaki kullanımlar için öncelikle düzenleme ortaklık payı ayrıldıktan sonra ikinci fıkrada belirtilen orana kadar taşkın kontrol tesisi için de ayrıca pay ayrılır. Kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle düzenleme ortaklık payına ayrılan toplam alandan düşülmesi esastır.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Üçüncü fıkrada belirtilen, bölgenin ihtiyacına ayrılan alanlardan belediye hizmetleri ile ilgili olanlar bu amaçlarla kullanılmak kaydıyla ilgili belediyesi adına, diğer alanlar ise imar planındaki kullanım amacı doğrultusunda bu amacı gerçekleştirecek olan idareye tahsis edilmek üzere Hazine adına tescil edilir.

(Değişik fıkra:5/12/2024-7534/6 md.) Düzenleme sahasında üçüncü fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için ayrılması gereken alanların toplamının, ikinci fıkrada belirtilen düzenleme ortaklık payından fazla olması veya daha öncesinde parselasyon planı tescil olmuş alanlarda ikinci kez düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılamaması nedeniyle kamu eline geçişi sağlanamayan umumi ve kamu hizmet alanlarının 13 üncü maddede belirtilen yöntemlerle kamuya geçişi sağlanır. Umumi ve kamu hizmet alanlarının kamulaştırma yoluyla kamu eline geçirilecek olması halinde, uygulamaya giren parsellerin, imar planında kamulaştırmaya konu kamu ve umumi hizmet alanlarına denk gelen kısımları ilgili idarece kamulaştırılır.

Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.

(Değişik fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Bu madde hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaması esastır. Ancak, her türlü imar planı kararı ile yapılaşma koşulunda ve nüfusta artış olması hâlinde, artış olan parsellerden, uygulama sonucunda oluşan değerinin önceki değerinden az olmaması kaydıyla, daha önceki imar uygulamalarında yapılan terk veya kesintiler dikkate alınmak suretiyle ilk uygulamadaki düzenleme ortaklık payı oranını % 45’e kadar tamamlamak üzere ilave düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabilir.

(Ek sekizinci fıkra:18/7/2021-7333/10 md.) 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında yapılan uygulamalarda; umumi hizmet alanları için yapılan her türlü terk ve kesintinin, parselasyon planındaki düzenleme ortaklık payı kesintisinden az olması durumunda, önceki terk ve kesintilerin oranını parselasyon planındaki düzenleme ortaklık payı oranına tamamlayan fark kadar düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabilir. Yapılan bu kesinti tamamlayıcı mahiyette olup mükerrer uygulama olarak değerlendirilmez. Ancak toplam kesinti oranı her halükarda %45’i geçemez.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Parselasyon planı yapılmadan ifraz ve tevhit edilerek tescil edilen parsellerden, imar planında umumi hizmet alanlarına rastladığı için terk edilen veya bağışlanan alanların toplam parsel alanına oranı, yeni yapılacak parselasyon planındaki düzenleme ortaklık payı oranına tamamlayan farkı kadar düzenleme ortaklık payı alınır.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Mevcut yapılar nedeniyle parsellerden düzenleme ortaklık payı alınamadığı hâllerde bu payın miktarı, (…) bedele dönüştürülebilir. (Ek cümle:5/12/2024-7534/6 md.) Parselasyonu onaylayan idare tarafından alınan bu bedel, fazladan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmak zorunda kalınan diğer parsel sahiplerine ödenir.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) (Değişik fıkra:5/12/2024-7534/6 md.) Bedel takdiri 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen bedel tespiti esasları da gözetilerek 6362 sayılı Kanuna göre lisans almış gayrimenkul değerleme uzmanları veya ilgili idare takdir komisyonlarınca raporlandırılarak tespit edilir. Tespit edilen bedel ödenmedikçe tapuda herhangi bir işlem tesis edilemeyeceği tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilir ve bu bedelin tamamı tescil tarihinden itibaren en geç 1 yıl içerisinde ödenir. Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında güncellenmek suretiyle ödenmedikçe devri yapılamaz ve yapı ruhsatı verilemez, tapuda herhangi bir işlem tesis edilemez. Bedelin tamamen ödenmesi hâlinde taşınmaz maliki ya da idarenin talebi üzerine terkin edilir.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Düzenleme sonucu taşınmaz maliklerine verilecek parseller; öncelikle düzenlemeye alınan taşınmazın bulunduğu yerden, mümkün olmuyor ise en yakınındaki eşdeğer alandan verilir.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Düzenleme alanında bulunan imar adalarında, asgari parsel büyüklüğünü karşılamak kaydıyla, imar uygulama alanında kalan hisseli arsa ve araziler; hisse sahiplerinin muvafakati hâlinde veya fiilî kullanım esasına göre müstakil hâle getirilebilir.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Uygulama imar planında hüküm bulunmaması hâlinde yönetmelikte belirlenen asgari parsel büyüklüklerinin altında parsel oluşturulamaz.

(Mülga fıkra:4/7/2019-7181/9 md.)

(Mülga fıkra:4/7/2019-7181/9 md.)

(Mülga fıkra:4/7/2019-7181/9 md.)

(Değişik fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Bu maddede belirtilen kamu hizmetlerine ayrılan yerlere rastlayan alanlardaki ağaçlar/yapılar, belediye veya valilikçe bedeli/enkaz bedeli ödenerek sökülür ve yıkılır.

Düzenlenmiş arsalarda bulunan yapılara, ilgili parsel sahiplerinin muvafakatları olmadığı veya plan ve mevzuat hükümlerine göre mahzur bulunduğu takdirde, küçük ölçüdeki zaruri tamirler dışında ilave, değişiklik ve esaslı tamir izni verilemez. Düzenlemeye tabi tutulması gerektiği halde, bu madde hükümlerinin tatbiki mümkün olmayan hallerde imar planı ve yönetmelik hükümlerine göre müstakil inşaata elverişli olan kadastral parsellere plana göre inşaat ruhsatı verilebilir.

Bu maddenin tatbikinde belediye veya valilik, ödeyecekleri kamulaştırma bedeli yerine ilgililerin muvafakatı halinde kamulaştırılması gereken yerlerine karşılık, plan ve mevzuat hükümlerine göre yapı yapılması mümkün olan belediye veya valiliğe ait sahalardan yer verebilirler.

Veraset yolu ile intikal eden, bu Kanun hükümlerine göre şüyulandırılan Kat Mülkiyeti Kanunu uygulaması, tarım ve hayvancılık, turizm, sanayi ve depolama amacı için yapılan hisselendirmeler ile cebri icra yolu ile satılanlar hariç imar planı olmayan yerlerde her türlü yapılaşma amacıyla arsa ve parselleri hisselere ayıracak özel parselasyon planları, satış vaadi sözleşmeleri yapılamaz.

(Ek fıkra:14/2/2020-7221/7 md.) Bu madde kapsamında yapılmış olan imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle tescilli imar parselleri üzerinden mahkeme kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imar uygulaması yapılabilir. Bunun mümkün olmaması durumunda davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla tescilli imar parselleri üzerinden yeni parselasyon işlemi yapılarak uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değeri ödenir.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.

Kaynak: İmar Kanunu (3194)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

3194 sayılı Kanun m. 19 — Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili

Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili:

Madde 19 – İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır.

Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler.

Bir parsel üzerinde birden fazla bina ve tesislerin yapımı gerektiğinde (Kooperatif evleri, siteler, toplu konut inşatı gibi) imar parselasyon planları ifraza gerek kalmadan bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenir veya değiştirilir ve burada, talep halinde, Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanır.

Kaynak: İmar Kanunu (3194)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 26 — Parselasyon planlarının ilanı

Parselasyon planlarının ilanı (Değişik Başlık:RG-11/9/2025-33014)

MADDE 26 – (1) (Danıştay Altıncı Dairesinin 13/5/2024 tarihli ve E.:2020/5904; K.:2024/2887 sayılı kararı ile iptal; Yeniden Düzenleme:RG-11/9/2025-33014) Parselasyon planları eş zamanlı olarak; otuz gün süreyle onaylayan idaresine göre belediyede ya da valilikte askıya çıkarılır, internet sitesinde yayımlanır ve PARSİD sistemine girilir. PARSİD sistemi ile uygulamaya giren taşınmaz maliklerine e-devlet üzerinden bildirim yapılmak suretiyle duyurulur. Ayrıca belediye duyurusu, gazete ve benzeri mutat vasıtalarla da duyurulabilir. Parselasyon planlarının bütüncül olarak görülebilmesi amacıyla; okunabilecek nitelikte parselasyon planı paftaları, uygun görülen ölçekte pafta pafta ya da bir bütün halinde askıya çıkarılabilir. Askı işlemleri, ilgili İdaresindeki askı panosunda, internet sitesinde ve PARSİD sisteminde; askı paftaları, uygulamaya giren parsellerin listesi ve askı dağıtım cetvelinin ilan edilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Düzenlemeye alınan taşınmazların ilgililerinin, parselasyon planının askıya çıkarıldığı İdareye askı süresi içerisinde müracaatları halinde, parselasyon planı ile ilgili talep edilen bilgiler başvuru sahibine verilir.

(2) (Ek:RG-11/9/2025-33014) Otuz günlük askı süresi içinde itiraz olmaması durumunda parselasyon planları kesinleşir. İtiraz olması durumunda ise itirazlar ilgili idare tarafından değerlendirilir. İtirazların uygun bulunmaması durumunda, gerekçelerin belirtildiği ilgili idare kararıyla/onayıyla parselasyon planları kesinleşir. İtirazların uygun bulunması durumunda, gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra yeniden hazırlanan parselasyon planı, ilgili idare kararı/onayı ile askı ve kesinleşme süreci yeniden başlatılır. Parselasyon planında, herhangi bir sebeple değişiklik olması durumunda, bu süreçler tekrarlanır. Ancak uygun bulunan itirazlar doğrultusunda yeniden hazırlanan parselasyon planında yapılan değişiklikten etkilenen parsel maliklerine; on gün itiraz süresi verilerek tebliğ yapılması ya da parsel maliklerinin muvafakatlarının alınması halinde askı işlemlerine gerek kalmaksızın uygulamaya dair iş ve işlemlere devam edilir.

(3) (Ek:RG-11/9/2025-33014) Düzenleme sahasındaki maliklerin bilgilendirilmesi amacıyla, birinci fıkrada belirtilen askı işlemi öncesinde uygun bulunacak sürelerde ve yerlerde idarece ön askı işlemi ya da işlemleri yapılabilir. Bu işlem zorunlu olmayıp, idarenin gerek görmesi halinde bilgilendirme ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla uygulanabilir. Her halde bu işlemler otuz günlük zorunlu askı sürecini ortadan kaldırmaz.

(4) (Ek:RG-11/9/2025-33014) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen müracaat ve bilgilendirme talepleri ile itirazlar PARSİD üzerinden yapılabilir. PARSİD üzerinden yapılan başvurularla ilgili bilgilendirmeler yine PARSİD üzerinden yapılır.

(5) (Ek:RG-11/9/2025-33014) İlgili idare onayı/kararı ve askı işlemlerinden sonra kesinleşen parselasyon planı, tapu ve kadastro mevzuatına göre; ilgili kadastro müdürlüğünce kontrol edilerek onaylanır ve tapu müdürlüklerince tescil edilir.

Kaynak: Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

3194 sayılı Kanun m. 15 — İfraz ve tevhid

İfraz ve tevhid:

Madde 15 – (Değişik fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) İmar planı bulunan alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır.

(Değişik fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) İmar planı bulunan alanlarda, ifraz ve tevhit işlemleri, parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) Parselasyon planı tescil edilmiş yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin imar planlarına ve imar mevzuatına uygun olması şarttır.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yetkisi içindeki kamu yatırımlarında veya kamu mülkiyetine ait alanlarda, parselasyon planının tatbiki mümkün olmayan meskûn alanlar ile koruma amaçlı imar planı bulunan alanlarda ve büyük bir kısmı uygulama imar planına uygun şekilde oluşan imar adalarının geri kalan kısımlarında bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan hükümlerde belirtilen şartlar aranmaz.

(Ek fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) Mevcut hâliyle yapılaşmaya elverişli olmayan imar parsellerinde; maliklerden birinin talebi üzerine veya doğrudan, parsel maliklerine kendi aralarında anlaşmaları için yapacağı tebliğden itibaren üç ay içerisinde maliklerce anlaşma sağlanamaması hâlinde, resen tevhit ve fiilî duruma göre ifraz yoluyla işlem yapmaya ilgili idare yetkilidir.

İmar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.

İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez.

Kaynak: İmar Kanunu (3194)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

3194 sayılı Kanun m. 11 — Kamuya ait gayrimenkuller

Kamuya ait gayrimenkuller:

Madde 11 – İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur.

Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur.

Bu yerlerin kullanılış şekli, yeni bir imar planıyla değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hale getirildiği takdirde, bu yerler devir alınan idareye belediye veya özel idarece aynı usulle iade edilir. Buna aykırı davranışı sabit olan ilgililer şahsen sorumludur. Bu terkinler hiçbir şekilde resim, harç ve vergiye tabi değildir.

(Değişik : 25/2/1998 - 4342/35 md.) Hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar ile meydanlar, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararı ile getirilen kullanma amacına konu ve tabi olurlar.

(Ek fıkra: 24/7/2008-5793/14 md.) Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve ağaçlandırılmak üzere izin verilen taşınmazlardan projesine uygun olarak ağaçlandırılanlar, imar planı kararıyla başka amaca ayrılamaz.

Kaynak: İmar Kanunu (3194)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İYUK m. 7 — Dava açma süresi

Dava açma süresi:

Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

2. Bu süreler;

a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,

b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği;

Tarihi izleyen günden başlar.

3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.

4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.

Kaynak: İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 17 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

İYUK m. 11 — Üst makamlara başvurma

Üst makamlara başvurma:

Madde 11 – 1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

4. (Mülga: 10/6/1994-4001/6 md.)

Kaynak: İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 17 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.

Danıştay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Daha önce DOP alınmış parselden ikinci kez DOP kesilebilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2018/9344 · K. 2022/1115 ·

    Aynı parselasyon, başka bir malikin açtığı davada, o malikin parselinden 1990'daki uygulamada DOP alındığı hâlde 1994'teki yeni uygulamayla yeniden DOP kesildiği gerekçesiyle iptal edilmiş ve bu karar onanmıştı. Bu davanın davacıları ise kendilerine uzak yerden hisse tahsis edildiğini ileri sürmüştü. Daire, parselasyonun asıl amacının plana uygun yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmak olduğunu, plan değişikliği üzerine yeniden parselasyon yapılabilse de işlem tarihi itibarıyla parselden ikinci kez DOP kesilemeyeceğini belirtti. DOP oranına ilişkin aykırılığı parselasyonun tümünü ilgilendiren genel iptal sebebi sayarak davacı parselleri yönünden de iptal gerektiğine hükmetti ve davayı reddeden kararı oybirliğiyle bozdu.

    Sonuç: İşlem tarihindeki metne göre aynı parselden ikinci kez DOP kesilemezdi; 2019'dan sonra yapılaşma koşulu artan parsellerde tamamlama kesintisi istisnası vardır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Kapanan kadastral yollar DOP hesabında nasıl sayılır?Danıştay 6. Daire · E. 2018/1500 · K. 2021/4336 ·

    Antalya Döşemealtı'nda parselasyona yapılan itirazın reddine ilişkin encümen kararını idare mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak hem önceki yüzde 36,87'lik yola terk gözetilmeden ek kesinti yapıldığı hem de yoldan ihdas edilen alanların DOP'a katılmadığı gerekçesiyle iptal etmişti. Daire, parselasyonu uygulama imar planının hayata geçirilmesinin araçlarından biri olarak nitelendirdi; kapanan kadastral yolların idare adına ihdas edilip idarenin malik gibi sayılamayacağını, DOP'un bu yollar düşüldükten sonra hesaplanacağını belirtti. Özet formunda bu yolların dağıtıma girmediğini tespit ederek mahkemenin ihdasa ilişkin gerekçesini isabetsiz buldu, ancak iptal kararını sonucu itibarıyla onadı.

    Sonuç: Kapanan kadastral yollar idareye imar parseli kazandırmaz; DOP bu yollar düşüldükten sonra hesaplanır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Askı ve ilan parselasyonun tebliği sayılabilir mi? (Yönetmeliğin eski m. 26'sının iptali)Danıştay 6. Daire · E. 2020/5904 · K. 2024/2887 ·

    Bir meslek odasının 22/2/2020 tarihli Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin çeşitli hükümlerine karşı açtığı davada Daire ilk derece sıfatıyla karar verdi. Askı ve duyuruyla parselasyonun maliklere tebliğ edilmiş sayılacağını öngören m. 26'yı, doğrudan mülkiyet hakkına yönelik sübjektif bir işlem olan parselasyonun ilgililere yazılı olarak tebliğ edilmesi gerektiği gerekçesiyle oybirliğiyle iptal etti. 3194 sayılı Kanun m. 8'deki beş yıl kuralını hak düşürücü bir süre olarak nitelendirdi; bu hükmün yönetmelik davasında uygulanacak bir hüküm olmadığı gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvuru istemini ciddi bulmadı; iptal edilen parselasyonda bedele dönüştürme bedelinin iadesini düzenleyen m. 37/4'ü hukuka uygun buldu. DOP öncelik sırasına ilişkin bazı ibareleri de iptal etti; karar İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verildi.

    Sonuç: Parselasyon kişiye yönelik bir işlemdir; ilgililere yazılı tebliğ edilmeli, askı tek başına tebliğ sayılmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Yapılaşma koşulu artan planda ikinci kez parselasyona giren parsellerden DOP kesilmemesiDanıştay 6. Daire · E. 2022/1577 · K. 2022/11168 ·

    Antalya'da 11/05/2018 tarihli uygulama imar planı revizyonu yapılaşma koşullarını artırmış, buna dayanan parselasyonda bazı parsellerden yüzde 44,80 DOP kesilirken daha önce parselasyon görmüş parsellerden hiç kesinti yapılmamıştı. Daire, DOP oranının düzenleme sınırı içindeki tüm parsellere eşit uygulanması gerektiğini, bir defa kuralının yapılaşma koşulunda ve nüfusta artış olduğunda ilk uygulamadaki oranı yüzde 45'e tamamlayan ilave kesintiye izin verdiğini belirtti. Aynı sahada farklı DOP oranları uygulanmasını eşitlik ilkesine aykırı buldu; eşdeğer ve müstakil tahsis yapılmadığı iddiasını ise sorunun dava konusu edilmeyen plandaki en küçük parsel büyüklüğünden kaynaklandığı gerekçesiyle kabul etmedi ve ret kararını kesin olarak bozdu.

    Sonuç: Yapılaşma koşulu artan planda ikinci kez düzenlemeye giren parsellerin DOP'tan tamamen muaf tutulması eşitlik ilkesine aykırıdır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Fazladan DOP kesintisi bütün düzenleme sahasını etkiler mi? Uzak yerden tahsisDanıştay 6. Daire · E. 2016/6686 · K. 2020/11454 ·

    Aynı parselasyon, başka bir malikin davasında kapanan kadastral yollar belediye adına tescil edilerek DOP oranının fazla hesaplandığı gerekçesiyle iptal edilmiş ve bu karar onanmıştı. Daire, fazladan DOP kesintisi nedeniyle verilen iptalin düzenleme sahasının tümünü etkilediğini, sahanın geri dönüşüm cetvelleriyle eski kadastral duruma getirilip yeniden parsellenmesi gerektiğini, bu nedenle işlemin kesinti yapılmayan malikler bakımından da hukuka aykırı olduğunu belirtti. Belediye hizmet alanında kalan parsel için yerinden tahsis yapılamamasını yerinde buldu; ancak yaklaşık 600 metre uzaktaki bir parselden yapılan hisseli tahsisi işlem tarihindeki yönetmeliğin 10. maddesine aykırı saydı. İmar planlarına ilişkin kısmı onadı, parselasyona ilişkin kısmı oybirliğiyle bozdu.

    Sonuç: Fazladan DOP kesildiği için iptal edilen parselasyon, kendi parselinden kesinti yapılmayan malik bakımından da iptal edilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Parselasyona dayanmayan bedelsiz yola terk DOP sayılır mı? Kamu ortaklık payıDanıştay 6. Daire · E. 2020/10593 · K. 2021/2358 ·

    Arnavutköy'de yapılan parselasyonda bazı parsellerden önceki ifrazlarda bağış adı altında alınan terkler DOP hesabında dikkate alınmamış, kamu ortaklık payı parselleri yalnız belediye adına tescil edilmişti. Daire, işlem tarihinde DOP sınırının yüzde kırk olduğunu, bunu aşan kısımlar ile KOP alanlarının kamulaştırılması gerektiğini, KOP parsellerinin yalnız belediye adına tescilinin kamulaştırmasız el koyma sonucu doğurduğunu belirtti. Parselasyona dayanmayan bedelsiz yola terkin DOP sayılamayacağını, ancak sonraki parselasyonda terk oranını DOP oranına tamamlayan fark kadar DOP alınabileceğini kabul etti. Dayanak uygulama imar planı da yargı kararıyla iptal edildiğinden parselasyonun dayanaksız kaldığını belirterek bölge idare mahkemesi kararını kesin olarak bozdu.

    Sonuç: Önceki bedelsiz terk DOP değildir ama yeni parselasyonda tamamlayan fark hesabında sayılmak zorundadır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Önceki terk ile DOP'un toplamı yasal sınırı aşabilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2019/17371 · K. 2021/2569 ·

    Ankara Gölbaşı'nda 2009 planına dayanan parselasyonda davacının parselinden yüzde 39,53 DOP kesilmiş, 1985'teki ifrazda yola giden pay olarak 147 m² hesaba katılmıştı; davacı terk edilen payın 228 m² olduğunu ileri sürdü. Daire karar düzeltme istemini kabul ederek işin esasını inceledi; aynı taşınmazdan birden fazla DOP kesilemeyeceğini, önceden kamuya bırakılan alanların DOP'ta gözetileceğini belirtti. 228 m² terk edilmişse kesintiler toplamının o dönemin yüzde 40 yasal sınırını aşacağını tespit ederek terk miktarının belgelerle belirlenmesini, belediyeye müstakil tahsis edilen parselin geldisinin ve kapanan yoldan ihdas edilip edilmediğinin incelenmesini istedi ve kararı oybirliğiyle bozdu.

    Sonuç: Önceki terk ile yeni DOP birlikte yasal kesinti sınırını aşamaz; terk miktarı tapu ve ifraz belgeleriyle belirlenmelidir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Önceki ifrazdaki terk iddiası araştırılmadan karar verilebilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2022/5693 · K. 2023/9302 ·

    Van Edremit'te Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapılan parselasyona karşı açılan davada davacılar, daha önceki ifrazda taşınmazdan yola terk yapıldığını ve bunun DOP'ta dikkate alınmadığını ileri sürmüştü. Daire, bedelsiz terkin parselasyon yapılmayan yerlerde yapılaşma için yol ve yeşil alan gibi kısımların kişinin isteğiyle kamuya bırakılması olduğunu, önceki terk varsa parselasyonda terk oranını DOP oranına tamamlayan fark kadar DOP alınması gerektiğini belirtti. İfraz ve terk olup olmadığı, terk miktarının DOP'ta dikkate alınıp alınmadığı araştırılmadan verilen kararı kesin olarak bozdu.

    Sonuç: Önceki terk ileri sürülmüşse mahkeme bunu araştırmadan parselasyonu hukuka uygun bulamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Sanayi alanında hisselerin aynı veya en yakın parselde birleştirilmesiDanıştay 6. Daire · E. 2020/6392 · K. 2021/3661 ·

    Bilecik Osmaneli'nde yapılan parselasyonu idare mahkemesi hem yoldan ihdas edilen alanlar nedeniyle DOP oranının hatalı hesaplandığı hem de davacıya aynı yerden tahsis yapılmadığı gerekçesiyle iptal etmişti. Daire, işlem tarihindeki yönetmeliğin dağıtım esaslarını değerlendirerek sanayi alanında hak sahiplerinin hisselerinin mümkün mertebe aynı veya en yakın imar parsellerinde birleştirilmesinin bu işlevin büyük alan gerektirmesi nedeniyle uygun olduğunu, tahsis yeri bakımından aykırılık bulunmadığını belirtti. Tahsis yerine ilişkin gerekçeyi çıkararak iptal kararını düzeltip oybirliğiyle kesin olarak onadı.

    Sonuç: Yerinden tahsis kuralı, büyük alan gerektiren sanayi alanında hisselerin bir arada toplanmasına engel değildir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Hisseli parselde ferdileştirme için hissedarların muvafakati gerekir mi?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2025/459 · K. 2025/1559 ·

    Antalya Kepez'de yapılan parselasyonda davacının hissedar olduğu kadastral parselin malikleri farklı imar parsellerinde hisselendirilmiş, yani hisse çözümü yapılmıştı. Kurul, 7181 sayılı Kanundan önce kadastral parseldeki hissedarların imar parselinde de birlikte hissedar edilmesinin zorunlu olduğunu, 7181 ile eklenen fıkranın ferdileştirmeye imkân verdiğini belirtti. Somut olayda hisse çözümü için hissedarların muvafakatinin gerektiğini, dosyada hissedarların tamamının muvafakat ettiğine dair belge bulunmadığını; bu araştırılıp yasal koşulların oluşmadığı anlaşılırsa işlemin dağıtım ve tahsis ilkelerine aykırılık nedeniyle iptal edilmesi gerektiğini belirterek bölge idare mahkemesinin ısrar kararını oy çokluğuyla bozdu.

    Sonuç: Hisse çözümü hissedarların muvafakatine dayanıyorsa, hissedarların tamamının muvafakati belgeyle araştırılmadan parselasyon hukuka uygun bulunamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Askıda itiraz ve askı sırasında tebliğde dava süresi; beş yıl kuralıDanıştay 6. Daire · E. 2022/721 · K. 2023/5571 ·

    Burdur'da parselasyona ilişkin encümen kararı askıdayken davacıya tebliğ edilmiş, davacı askıda itiraz etmemiş, süre geçtikten sonra idareye başvurup dava açmıştı. Daire, 3194 sayılı Kanun m. 19'un İYUK m. 11 kapsamındaki başvuru için özel bir itiraz süresi getirdiğini; parselasyon ilgilisine askı süresi içinde tebliğ edilmiş ve itiraz edilmemişse davanın son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiğini, sonradan yapılan başvurunun yeni dava süresi başlatmadığını belirtti. 3194 sayılı Kanun m. 8'deki beş yıl ifadesinin süreleri uzatan değil, dava açılmasını engelleyen hak düşürücü bir süre olduğunu da belirterek süre aşımı kararını kesin olarak onadı.

    Sonuç: Askı sırasında tebliğ edilen ve itiraz edilmeyen parselasyonda süre son ilandan başlar; beş yıl süreyi uzatmaz, üst sınırdır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Parselasyona karşı dava süresi askıdan mı, tebliğ veya öğrenmeden mi başlar?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/154 · K. 2021/1202 ·

    Davacı, parselasyonu ortaklığın giderilmesi davasında yapılan tebligatla öğrenip parselasyon ile dayanak uygulama imar planının iptalini istemişti; bölge idare mahkemesi davanın konusunu yalnız imar planı kabul etmiş ve ısrar etmişti. Kurul, imar planlarının ilanı gereken düzenleyici işlem, parselasyonun ise uygulama işlemi olduğunu, uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak plana da dava açılabileceğini belirtti. Sübjektif bir işlem olan parselasyona karşı sürenin, muhataba usulüne uygun tebliğ ya da işlemin tüm unsurlarıyla öğrenildiğinin açıkça ortaya konmasıyla başladığını, sürenin askı ilanına göre belirlenemeyeceğini belirterek ısrar kararını oy çokluğuyla bozdu.

    Sonuç: Parselasyona karşı dava süresi askı ilanıyla değil, tebliğ ya da işlemin tüm unsurlarıyla öğrenilmesiyle başlar.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Belgelerin elden alınması parselasyonun öğrenilmesi sayılır mı?Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2025/410 · K. 2025/1330 ·

    Parselasyon davacıya tebliğ edilmemişti; davacı bilgi ve belge istemiş, encümen kararları ve belgeleri 25/11/2022'de elden teslim almış ve 02/12/2022'de dava açmıştı. Kurul, parselasyon tebliğ edilmediğinden dava açma süresinin askı ilanına göre belirlenemeyeceğini, belgelerin elden teslim alındığı tarihte davacının işlemi tüm unsurlarıyla öğrendiğinin kabulü gerektiğini belirtti. Bu tarihten itibaren 60 gün içinde parselasyon ile dayanak uygulama ve nazım imar planlarına karşı açılan davada süre aşımı bulunmadığına hükmederek ısrar kararını oybirliğiyle kesin olarak bozdu.

    Sonuç: Tebliğ yapılmamışsa süre, parselasyon belgelerinin alınmasıyla işlemin tüm unsurlarıyla öğrenildiği günden başlar.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. Parselasyon yeniden askıya çıkarılırsa dava süresiDanıştay 6. Daire · E. 2022/958 · K. 2022/7851 ·

    Antalya Kepez'de parselasyon itirazlar üzerine üç kez askıya çıkarılmış, davacı ilk iki askıda itiraz etmiş ve ikinci itirazının zımnen reddi üzerine dava açmıştı; mahkeme davayı süre aşımından reddetmişti. Daire, itirazların kısmen kabul edilip planın yeniden askıya çıkarılması hâlinde planın kesinleşmediğini, dava süresinin son kez askıya çıkarılan parselasyona göre belirleneceğini ve malikin son askı süresinin sonundan itibaren 60 gün içinde dava açabileceğini belirtti. İtirazın reddinin bildiriminden itibaren süresinde açılan davanın da esastan incelenmesi gerektiğine, büyükşehir belediyesinin de hasım gösterilmesi gerektiğine işaret ederek kararı kesin olarak bozdu.

    Sonuç: İtirazlar üzerine parselasyon yeniden askıya çıkarılmışsa dava süresi son askıya göre hesaplanır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. Askıdan sonra yapılan itiraz ve zımni ret: süre nasıl hesaplanır?Danıştay 6. Daire · E. 2022/8266 · K. 2023/7890 ·

    Piraziz'de parselasyon 05/10/2021-03/11/2021 arasında askıya çıkarılmış, davacılar belediyenin bilgilendirme yazısının ardından 09/11/2021'de itiraz etmiş, itirazın reddinin tebliğine dayanarak 15/02/2022'de dava açmıştı. Daire, askıda itiraz edenin İYUK m. 11 süreleriyle dava açacağını, askıda itiraz etmeyenin de son ilandan itibaren 60 gün içinde m. 11 başvurusu yapabileceğini belirtti. İtiraz tarihini öğrenme tarihi kabul ederek, itirazın zımnen reddedildiği 09/12/2021'den itibaren kalan sürenin geçirildiğini; parselasyona karşı dava süresi geçirildiği için dayanak imar planları yönünden de davanın süresinde sayılamayacağını belirterek süre aşımı kararını kesin olarak onadı.

    Sonuç: Askıdan sonra itiraz eden malikin işlemi itiraz tarihinde tüm unsurlarıyla öğrendiği kabul edilirse süre bu tarihten işler, itirazla durur ve zımni retten sonra kaldığı yerden devam eder; idarenin geç cevabı süreyi yenilemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. Yapılaşma için bedelsiz yola terk edilen yer, plan değişince eski malike iade edilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2020/2341 · K. 2024/550 ·

    İzmir Urla'da davacının yol, yeşil alan ve otopark için bedelsiz terk ettiği 160,42 m²'lik kısım, sonraki planda yol fazlası olarak belediye adına tescil edilmiş; davacının bedelsiz iade istemi üzerine encümen bu kısmı bedelle davacıya satmaya karar vermişti. İdare mahkemesi işlemi iptal etmişti. Daire, parselasyonsuz alanda yapılaşma amacıyla yapılan terkin DOP ile aynı amaca hizmet ettiğini ve bağış sayılamayacağını, terk edilen kısım başka amaca ayrılsa da eski malikin mülkiyet iddiasında bulunamayacağını ve bedelsiz iade edilemeyeceğini belirtti. 3194 sayılı Kanun m. 11'in yalnız kamuya ait taşınmazlar için iade öngördüğünü, plan değişikliğinin ayrı bir dava konusu olduğunu belirterek iptal kararını oybirliğiyle kesin olarak bozdu.

    Sonuç: Yapılaşma karşılığında yola terk edilen yer, plan değişse de eski malike bedelsiz iade edilmez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 17. Terk edilen yerin eski malike rayiç bedelle doğrudan satışı istenebilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2019/14221 · K. 2024/181 ·

    Bolu Mengen'de davacının bedelsiz yola terk ettiği ve belediye adına yoldan ihdas edilerek tescil edilen 1.150 m²'lik kısım plan değişikliğiyle yol olmaktan çıkmış, konut alanına alınmıştı; davacının bu kısmı rayiç bedelle satın alma istemi reddedilmiş, idare mahkemesi ret işlemini iptal etmişti. Daire, yapılaşma imkânı karşılığında yapılan terkin Türk Borçlar Kanunu m. 285 anlamında karşılıksız kazandırma olmadığını, belli amaçla yapılan koşullu bağışlamadan farklı olduğunu belirtti. 3194 sayılı Kanun m. 11'in özel mülke uygulanamayacağını, müstakil ve inşaata elverişli parsellerde m. 17/1 uygulanamayacağından satışın 2886 sayılı Kanuna göre yapılması gerektiğini belirterek iptal kararını oybirliğiyle bozdu.

    Sonuç: Yola terk edilen yer plan değişikliğiyle imar parseline dönüşse de eski malike doğrudan satılması zorunlu değildir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 18. Hazineden belediyeye terk edilen yer amaç dışı kullanılırsa iade edilir mi?Danıştay 6. Daire · E. 2019/21258 · K. 2023/6632 ·

    Antalya Kemer'de imar planında yaya yolu ve yeşil alan olarak ayrıldığı için Hazinece belediyeye terk edilen taşınmazların terk amacı dışında kullanıldığı gerekçesiyle iadesi istenmiş, belediye reddetmiş, idare mahkemesi ret işlemini kısmen iptal etmişti. Daire, 3194 sayılı Kanun m. 11 kapsamında iade yükümlülüğü için aranan koşulun terk edilen yerin imar planı değişikliğiyle özel mülkiyete konu olması olduğunu, plan değişikliği olmadan amaç dışı kullanım iddiasıyla iadenin mümkün olmadığını, aykırı kullanım varsa imar ve kıyı mevzuatındaki yaptırımların uygulanacağını belirtti ve iptale ilişkin kısmı oybirliğiyle bozdu.

    Sonuç: Kamu taşınmazının iadesi bile yalnız plan değişikliğiyle özel mülkiyete konu olması hâlinde mümkündür; amaç dışı kullanım iade sebebi değildir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

18. madde imar uygulaması nedir?

3194 sayılı İmar Kanunu m. 18'e göre belediye, belediye ve mücavir alan dışında ise valilik, imar hududu içindeki arsa ve arazileri maliklerin muvafakatini aramadan birleştirir, imar planına uygun ada ve parsellere ayırır, hak sahiplerine müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasına göre dağıtır ve tapuya re'sen tescil ettirir. Bu işleme parselasyon da denir; plan belediye encümeni veya il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer (m. 19).

Düzenleme ortaklık payı en fazla yüzde kaç olabilir?

3194 sayılı Kanun m. 18/2'ye göre düzenleme ortaklık payı, düzenlemeye giren arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümünün yüzde kırk beşini geçemez. Pay yol, park, okul alanı, otopark gibi m. 18/3'te sayılan umumi hizmet alanları için kullanılır ve başka amaçla kullanılamaz. Danıştay kararlarının bir kısmı sınırın yüzde kırk olduğu döneme aittir.

Daha önce düzenleme ortaklık payı kesilmiş parselden yeniden kesinti yapılabilir mi?

Kural olarak hayır: 3194 sayılı Kanun m. 18/7'ye göre bir parselden bir defadan fazla pay alınmaması esastır. Ancak yeni bir imar planıyla yapılaşma koşulu ve nüfus artmışsa, parselin değeri önceki değerinden az olmamak kaydıyla, önceki kesintiler dikkate alınarak ilk uygulamadaki oranı yüzde 45'e tamamlayan ilave kesinti yapılabilir. Danıştay 6. Daire, böyle bir planda ikinci kez düzenlemeye giren parsellerin kesintiden tamamen muaf tutulmasını eşitlik ilkesine aykırı bulmuştur.

Daha önce yola terk ettiğim alan hesaba katılır mı?

Evet. 3194 sayılı Kanun m. 18/9'a göre parselasyon yapılmadan ifraz veya tevhit sırasında umumi hizmet alanı için terk edilen ya da bağışlanan alanın oranı, yeni parselasyondaki pay oranına tamamlanır; yalnız aradaki fark kadar kesinti yapılır. Danıştay 6. Daire, önceki terk ileri sürüldüğünde bunun araştırılmadan karar verilemeyeceğini ve önceki terk ile yeni kesintinin toplamının yasal sınırı aşamayacağını belirtmiştir.

18 madde uygulamasına itiraz nasıl ve ne zaman yapılır?

3194 sayılı Kanun m. 19'a göre onaylanan parselasyon planı bir ay askıda kalır; Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 26 askı süresini otuz gün olarak yazar ve itirazların PARSİD üzerinden de yapılabileceğini belirtir. İtiraz yoksa plan kesinleşir; itiraz kabul edilirse plan yeniden hazırlanıp yeniden askıya çıkarılır. Danıştay 6. Daire, askıdaki itirazı İYUK m. 11 kapsamında bir başvuru sayar; idare otuz gün içinde cevap vermezse itiraz reddedilmiş sayılır.

18 madde iptal davası ne kadar sürede açılır?

İYUK m. 7'ye göre dava açma süresi altmış gündür. Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna göre parselasyon kişiye yönelik bir işlem olduğundan süre, işlemin malike usulüne uygun tebliğiyle ya da malikin işlemi tüm unsurlarıyla öğrendiğinin açıkça ortaya konmasıyla başlar; askı ilanı tek başına süreyi başlatmaz. Danıştay 6. Daire'ye göre ise parselasyon askı sırasında malike tebliğ edilmiş ve itiraz edilmemişse süre son ilan tarihinden işler. 3194 sayılı Kanun m. 8'deki beş yıl ise Danıştay 6. Daire'ye göre süreyi uzatmaz, kesinleşmeden itibaren beş yıl dolunca dava açılmasını engelleyen bir üst sınırdır.

Askıda itiraz edilmediyse dava açma hakkı kaybedilmiş olur mu?

Her zaman değil. Danıştay 6. Daire'ye göre parselasyon malike askı sırasında tebliğ edilmiş ve itiraz edilmemişse dava son ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır. Tebliğ yapılmamışsa Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu süreyi işlemin tüm unsurlarıyla öğrenildiği tarihten başlatır; bir kararda parselasyon belgelerinin idareden elden alındığı gün öğrenme tarihi kabul edilmiştir. 2025'te yönetmeliğe eklenen e-Devlet bildiriminin süreyi başlatıp başlatmadığı, okunan Danıştay kararlarında tartışılmamıştır.

Yola terk edilen yer yol olmaktan çıkarsa geri istenebilir mi?

Danıştay 6. Daire'nin kararlarına göre hayır: parselasyon yapılmamış bir yerde yapılaşma imkânı karşılığında yapılan bedelsiz terk bağış sayılmaz; terk edilen kısım sonradan başka amaca ayrılsa ve imar durumu değişse bile eski malike bedelsiz iade edilmez. 3194 sayılı Kanun m. 11'deki iade hükmü yalnız Hazine ve özel idareye ait taşınmazlar içindir. Daire, alanı yapılaşmaya açan plan değişikliğinin ayrı bir dava konusu olduğunu belirtmiştir. Daire bu sonucu yapılaşma imkânı karşılığında yapılan terk için kurar; malik taşınmazını yapılaşma amacı dışında, okul veya hastane yapımı gibi belli bir amaçla koşullu olarak bağışlamışsa Daire'ye göre bağışlama sözleşmesinden söz edilebilir. Bu hâldeki tapu iptali ve tazminat istemleri, bu rehber için okunan Danıştay kararlarının konusu değildir.

Hisseli tarla imar uygulamasında ayrı parsellere bölünebilir mi?

3194 sayılı Kanun m. 18/14'e göre asgari parsel büyüklüğü karşılanıyorsa hisseli arsa ve araziler, hisse sahiplerinin muvafakati hâlinde ya da fiilî kullanım esasına göre müstakil hâle getirilebilir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, hissedarların muvafakati belgeyle gösterilmeden yapılan hisse çözümünün araştırılması ve yasal koşullar yoksa işlemin iptal edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Parselasyon iptal edilirse ne olur?

Danıştay 6. Daire'ye göre fazladan pay kesilmesi gibi bütün sahayı etkileyen bir nedenle iptal edilen parselasyonda saha önce geri dönüşüm cetvelleriyle eski kadastral duruma getirilir, sonra doğru oran üzerinden yeniden parsellenir. 3194 sayılı Kanun m. 18'e 7221 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre eski parsellere dönmek hukuken veya fiilen imkânsızsa yeni bir uygulama yapılabilir, hak sahibinin muvafakatiyle uygun bir yer tahsis edilebilir ya da anlaşma olmazsa rayiç bedel ödenir.

İmar uygulamasına karşı dava hangi mahkemede açılır?

Parselasyon bir idari işlem olduğundan iptal davası idare mahkemesinde açılır (İYUK m. 2/1-a). İmar mevzuatının uygulanmasından doğan davalarda yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m. 34/1). Bölge idare mahkemesi kararına karşı imar planları ve parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalarda Danıştay'a temyiz yolu açıktır (İYUK m. 46/1-g).

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla İdare Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.