Kentsel dönüşüm salt çoğunluk kararı, karara katılmayan malikin payının satışı ve kira yardımı (6306 sayılı Kanun m. 5, 6)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Dava, süre ve usul
- 6306 sayılı Kanun m. 6/1'e göre salt çoğunluk kararı: hangi işlere, hangi çoğunlukla karar verilir?
- Karara katılmayan malike teklif bildirimi ve on beş günlük süre (6306 m. 6/1, Uygulama Yönetmeliği m. 15/2)
- Karara katılmayan malikin payının satılmasının şartları: rayiç değer, açık artırma ve satış sırası (6306 m. 6/1, Uygulama Yönetmeliği m. 15/A)
- Satış işlemine karşı davada ispat: adil paylaşım, rayiç değer, keşif ve bilirkişi incelemesi
- Satışın yargı kararıyla iptali, bedel farkı ve tazminat (6306 m. 6/1'e 7410 ve 7471 sayılı Kanunlarla eklenen cümleler)
- Malikler kararına ve satış işlemine karşı dava: yargı yolu, otuz günlük süre ve kanun yolu
- Kentsel dönüşümde kiracı hakları ve kira yardımı (6306 m. 5/1, m. 6/3, Uygulama Yönetmeliği m. 16)
- İlgili mevzuat
- Danıştay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Riskli yapının bulunduğu parselde binanın yeniden yapılması gibi kararları, payları oranında maliklerin salt çoğunluğu verir.
- Karara katılmayan malike kararla birlikte teklif bildirilir ve kabul için on beş gün tanınır.
- Teklifi kabul etmeyen malikin arsa payı, belirlenen rayiç değerden aşağı olmamak üzere önce anlaşan paydaşlara açık artırmayla satılır.
- Bu satışa karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
- Anlaşmayla boşaltılan yapının malikine ve kiracısına kira yardımı yapılabilir.
Riskli yapı olarak tespit edilen bir binanın yıkılıp yeniden yapılması, maliklerin hepsi anlaşmasa da ilerleyebilir: 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, payları oranında salt çoğunluğun kararını yeterli sayar ve bu karara katılmayan malikin arsa payının satışını öngörür. Bu sayfa salt çoğunluk kararını, karara katılmayan malike yapılan bildirimi, payın açık artırmayla satışını, satışa karşı açılan davada Danıştayın aradığı incelemeyi ve kiracı ile malikin kira yardımını anlatır. Riskli yapı tespitine itiraz ve rezerv yapı alanı ayrı rehberlerin konusudur.
İlgili rehberler: Riskli yapı tespitine itiraz ve iptal davası (6306 sayılı Kanun m. 3, 5, 6)Rezerv yapı alanı: ilan, taşınmaza etkisi ve ilana karşı dava (6306 sayılı Kanun m. 2/1-c)Kat karşılığı inşaat sözleşmesi: şekil, geç teslim, fesih ve müteahhitten daire alanın haklarıYıkım kararı ve yıkım kararına itiraz (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32)
Dava, süre ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Görevli mahkeme
İdare mahkemesi: payın satışına, satış ihalesine ve kira yardımı başvurusunun reddine ilişkin işlemler 6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlerdir; bunlara karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılır (6306 m. 6/9). Yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönünden hukuka aykırılık iddiasıyla iptal davası (İYUK m. 2/1-a), işlemden dolayı uğranılan zarar için tam yargı davası açılabilir (m. 2/1-b).
- Yetkili mahkeme
İmar, kamulaştırma, yıkım gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı haklara ilişkin idari davalarda taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 34/1). Özel bir yetki kuralı bulunmayan davalarda yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (m. 32/1); yetki kamu düzenindendir (m. 32/2).
Dayanak: İYUK m. 32, m. 34
- Dava şartı
Zorunlu idari başvuru öngörülmemiştir: 6306 m. 6/9, işlemin tebliğinden itibaren doğrudan dava açılmasını öngörür. Dava açılmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan dava açma süresi içinde istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m. 11).
Dayanak: İYUK m. 11; 6306 sayılı Kanun m. 6/9
- Süre ve zamanaşımı
6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı dava süresi tebliğ tarihinden itibaren otuz gündür (6306 m. 6/9); İYUK m. 7'deki altmış günlük genel süre, özel kanunda ayrı süre bulunmayan hâller içindir. Arsa payı satış sürecinde idarenin tebligatı e-Devlet Kapısı üzerinden bildirim ve muhtarlıkta on beş gün ilanla yapılır ve ilanın son günü tebligat yapılmış sayılır; tapuya elektronik tebligat adresini bildiren malike tebligat bu adrese yapılır (6306 m. 6/1).
- Yargılama usulü
Yazılı yargılama usulü; inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m. 1/2). Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz (m. 27/1). İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (m. 27/2). 6306 m. 6/9'un ikinci cümlesi Anayasa Mahkemesinin E.2012/87, K.2014/41 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
- Harç
İdare mahkemesinde dava açılırken maktu başvurma harcı alınır (Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-2). Konusu belli bir değerle ilgili tam yargı davasında (ör. rayiç değerin altında satış nedeniyle tazminat) ayrıca hüküm altına alınan değer üzerinden nispi karar ve ilam harcı alınır; bunun dörtte biri dava açılırken peşin ödenir (tarife A-III-1-a; m. 28/a). Tarifedeki maktu harçlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır (mükerrer m. 138); güncel tutar o yılın tarifesinden okunur. Bölge idare mahkemesine istinaf ve Danıştaya temyiz başvurularında tarifenin A-IV bölümündeki harçlar ayrıca alınır.
Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I, A-III ve A-IV; m. 28; mükerrer m. 138
- Kanun yolu
İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf (İYUK m. 45/1). Konusu m. 45/1'deki parasal sınırı geçmeyen iptal ve tam yargı davalarında idare mahkemesi kararı kesindir; sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır (m. 45/1, ek m. 1). Bölge idare mahkemesi kararları yalnız m. 46/1'de sayılan davalarda, örneğin konusu 46/1-b'deki parasal sınırı aşan idari işlem ve tam yargı davalarında, tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir. Bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar vermişse, tek hâkimle görülen davalar gibi maddede sayılan istisnalar dışında bu karar da temyiz edilebilir (m. 46/2).
Dayanak: İYUK m. 45, m. 46, ek m. 1
6306 sayılı Kanun m. 6/1'e göre salt çoğunluk kararı: hangi işlere, hangi çoğunlukla karar verilir?
6306 sayılı Kanun m. 6/1'e göre riskli yapılarda, bu yapıların bulunduğu parsellerde ve yapılar yıktırılmadan önce; parsellerin tevhidine, münferit, birleştirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, ifraz, terk, ihdas ve tapuya tescil işlemlerine, yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usullerle yeniden değerlendirilmesine, yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verilir. Riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında karar, uygulama yapılan etap veya ada için alınır. Yeni uygulamanın gerektirdiği ve normalde bütün maliklerin muvafakatiyle yürütülmesi gereken izin, ruhsat ve tapu işlemleri de aynı oranla alınan karara dayanılarak yapılır.
Karara katılmayanların payının satışına ilişkin cümleler, maddedeki şerhe göre 7/11/2023 tarihli 7471 sayılı Kanunun 10. maddesiyle değiştirilmiştir. Daha önceki olaylarda uygulanan oran hisse itibarıyla en az üçte iki idi; Danıştay 4. Dairesi, işlem tarihinde yürürlükte bulunan 6. maddeyi "en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir" diye aktarmıştır. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/1348)1 Bu sayfadaki Danıştay kararlarının çoğu üçte iki döneminde alınmış malik kararlarına ilişkindir; Daire 2025 tarihli bir kararında kuralı "salt çoğunluğu (olaydaki halinde üçte iki çoğunluk)" diye anmıştır. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/2768)2 2024'teki bir satışa ilişkin 2025 tarihli kararın gerekçesinde de yeterli çoğunluk "hisse itibarıyla üçte iki" diye anılmaktadır. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/4470)3 Kararlarda geçen üçte iki oranı olay tarihindeki hâl ya da eski metnin aktarımıdır, güncel kural değildir; aşağıda kararların oranla ilgisi olmayan ölçütleri anlatılmaktadır. Danıştayın salt çoğunluk oranını olaya uygulayarak tartıştığı esasa girmiş bir karar bu sayfadaki kararlar arasında yoktur.
Arsada payı olan herkes bu hesaba girer; yapıda bağımsız bölümü olmayan paydaşın payı da satılabilir. Danıştay 6. Dairesi, yapıda paydaş olmadığı hâlde arsada payı bulunan kişiye bildirim yapılıp payının açık artırmayla satıldığı olayda, Uygulama Yönetmeliği m. 15/2'deki "yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin" ibaresinde hukuka aykırılık görmemiş ve satış işlemini hukuka uygun bulmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2019/15170)4 Danıştay 4. Dairesi de Yönetmeliğin işlem tarihindeki hâliyle hisseleri oranında en az üçte iki olan çoğunluk kuralını, uygulamanın sürüncemede kalmasını önlemeye yönelik ve Kanuna uygun bir düzenleme saymış; azınlıkta kalanlara hiçbir yetki verilmediği iddiasıyla açılan iptal davasını reddetmiştir. (Danıştay 4. Daire, E. 2024/517)5
Uygulama Yönetmeliği m. 15/2'nin 4/2/2026 tarihli değişiklikle yürürlüğe giren bugünkü metnine göre riskli yapıların bulunduğu parsellerde yeni uygulama hakkında karar almak için maliklerden birinin istemiyle bütün malikler toplantıya çağrılır. Toplantının yeri ve zamanı ilgili muhtarlıkta, yapı henüz yıktırılmamışsa bina kapısında veya duyuru panosunda on beş gün süreyle ilan edilerek ya da noter aracılığıyla maliklere bildirilir; ilan yoluyla bildirimde ilanın son günü tebliğ edilmiş sayılır. Toplantı hisseleri oranında paydaşların en az salt çoğunluğuyla yapılır ve en az salt çoğunlukla alınan karar imzalanarak tutanağa bağlanır. Yönetmeliğe 2023'te eklenen "toplantı yapılması gerekmeksizin ve herhangi bir şekil şartına tabi olmaksızın" ibaresi 21/5/2024 değişikliğiyle metinden çıkmıştır; Danıştay 4. Dairesi bu ibarenin iptali istemi hakkında, yürürlükte denetlenecek bir hüküm kalmadığı için karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. (Danıştay 4. Daire, E. 2024/378)6 (Danıştay 4. Daire, E. 2023/11588)7 Toplantıya çağrı ve toplantı nisabı kuralları, bu kararlardan sonra 4/2/2026 tarihli değişiklikle m. 15/2'ye yazılmıştır; bu sayfadaki kararlar bu metni uygulamamıştır.
Danıştay 4. Dairesine göre hissedarlar malikler toplantısına davet edilmeden alınan kararlar usulüne uygun değildir ve zincirleme bir süreç olan riskli yapı sürecinde bir sonraki safha olan satış işlemine geçilemez; mahkeme davet edilmediği yönündeki itirazı öncelikle incelemelidir. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/12146)8 Paydaşın toplantıya bizzat katılmasını zorunlu tutan bir düzenleme yoktur; özel yetkili vekiliyle temsil edilen paydaş toplantıya katılmamış sayılmaz. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/12154)9
Kanun kapsamındaki yapıların yıktırılmasından sonra arsa hâline gelen taşınmazda ortaklığın giderilmesi için Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre dava açılabilir; ancak bu davanın açılmış olması, salt çoğunlukla karar alınmasına ve bu karara göre işlem yapılmasına engel değildir (6306 m. 6/16). Bina yıkılmışsa ve arsanın maliklerine yapılan tebligatı takip eden otuz gün içinde salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa, gerçek kişilerin veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşınmazlar için Başkanlık, TOKİ veya İdare acele kamulaştırma yoluna da gidebilir (m. 6/2).
Salt çoğunluk kararından sonra müteahhitten kaynaklanan sebeplerle bir yıl içinde yeni yapının yapımına başlanmamış ya da iş belirli bir seviyede durdurulmuş ve en az altı aydır projenin bitirilmesini gerektirecek seviyede faaliyete devam edilmiyorsa, sözleşmelerin feshi için de maliklerin salt çoğunluğuyla karar alınabilir (m. 6/14). Malikler kararından sonra yükleniciyle yapılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ve malikin bu sözleşmede tüketici sayılıp sayılmadığı kat karşılığı inşaat sözleşmesi rehberinde anlatılmıştır.
Karara katılmayan malike teklif bildirimi ve on beş günlük süre (6306 m. 6/1, Uygulama Yönetmeliği m. 15/2)
6306 m. 6/1'e göre salt çoğunlukla karar alan malikler, alınan karar ve anlaşma şartlarını içeren teklifi ya da teklifin görülüp incelenebileceği yeri, karara katılmayan maliklere noter aracılığıyla veya ilgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan ederek bildirir. Muhtarlıkta ilan yoluyla yapılan bildirimde ilanın son günü bildirim yapılmış sayılır. Bildirimde ayrıca, bildirimin yapıldığı veya yapılmış sayıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde teklifin incelenmemesi ya da kabul edilmemesi hâlinde arsa paylarının Kanun kapsamında satılacağı bildirilir.
Uygulama Yönetmeliği m. 15/2 bu bildirime elektronik yolu ekler: tapuya elektronik tebligat adresi bildiren malike bildirim bu adres üzerinden yapılır ve muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; adres bildirmeyen malike noter aracılığıyla ya da muhtarlıkta ilanla bildirilir. Muhtarlıkta ilan yoluyla bildirimde karar tutanağı veya anlaşan maliklerin vekâletname ya da sözleşme örnekleri ve teklif muhtarlığa teslim edilir ya da il sınırları içinde belirlenen bir adreste karara katılmayan maliklerin incelemesine açılır. Bildirimde, teklif kabul edilmezse payın rayiç değerden az olmamak üzere önce anlaşan paydaşlara açık artırmayla satılacağı ve satılamazsa izlenecek yol da yazılır.
Danıştay 4. Dairesi, karar ve teklifi içeren noter ihtarnamesinin karara katılmayan paydaşların özel yetkili vekiline tebliğ edilmesini engelleyen veya geçersiz sayan bir düzenleme bulunmadığını belirtmiş; ihtarnamenin bizzat paydaşa tebliğ edilmesi gerektiği gerekçesiyle işlemi iptal eden bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur.9 Ankara'daki bir olayda ihtarnameyle birlikte genel kurul kararı, belediye bina rayiç bedelleri, SPK lisanslı değerleme raporu ve yükleniciyle imzalanan sözleşme de karara katılmayan malike tebliğ edilmişti; Daire satışa yönelik işlemlerin Kanun ve Yönetmelikte öngörülen usule uygun yapıldığını kabul etmiştir. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/11571)10
Bu sayfadaki Danıştay kararlarında bildirim noter ihtarnamesiyle yapılmıştır; muhtarlıkta ilan yoluyla bildirim ve elektronik tebligat kuralı bu kararlarda uygulanmamıştır. Bakırköy'deki bir olayda ilk derece mahkemesi, on beş günlük süre geçtikten sonra sözleşmeye katılmanın mümkün olmadığını kabul etmişti; Danıştay 4. Dairesi bu konuda bir değerlendirme yapmadan, satışın dayanağı olan riskli yapı kararının iptal edildiği gerekçesiyle kararı bozmuştur. (Danıştay 4. Daire, E. 2025/3080)11
Karara katılmayan malikin payının satılmasının şartları: rayiç değer, açık artırma ve satış sırası (6306 m. 6/1, Uygulama Yönetmeliği m. 15/A)
6306 m. 6/1'e göre salt çoğunlukla alınan karara katılmayanların arsa payları, Başkanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek ve bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılır. Satış sırası şöyledir: 1) önce anlaşma sağlayan paydaşlara açık artırma; 2) paydaşlara satılamazsa riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında pay, rayiç bedeli dönüşüm projesini gerçekleştirecek Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından ödenerek satın alınır; 3) riskli yapılarda ise anlaşma sağlayan paydaşlara veya anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul eden üçüncü kişilere satış yapılıncaya kadar satış tekrarlanır. Satılacak payın üzerindeki ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakkı gibi haklar satıştan sonra satış bedeli üzerinde devam eder.
Uygulama Yönetmeliği m. 15/A/1'e göre satış için Müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa İdareye yazılı başvuruda şu belgeler sunulur: 1) maliklerin toplantıya davet edildiğine dair belgeler, toplantı tutanağı ve salt çoğunlukla anlaşıldığını gösteren karar tutanağı ya da sözleşme veya vekâletname örnekleri; 2) karar ve teklifin karara katılmayan maliklere bildirilerek kabulü için on beş gün süre verildiğine dair belgeler; 3) karara katılmayan maliklerin taşınmazının Sermaye Piyasası Kurulunca yetkilendirilen gayrimenkul değerleme kuruluşlarına tespit ettirilen değerine ilişkin belgeler. Satış işleminin yapılabilmesi için yapıların yıktırılmış olması gerekmez. Rayiç değeri, değerleme kuruluşunun bulduğu değeri de gözeterek en az üç kişiden oluşan Bedel Tespiti Komisyonu belirler (m. 15/A/3).
İlk satışa salt çoğunlukla anlaşan paydaşlar dışında kimse katılamaz; pay ilk satışta anlaşan paydaşlarca alınmazsa sonraki satışlara üçüncü kişiler de katılabilir (m. 15/A/6). Üçüncü kişi, salt çoğunluk kararını ve buna göre yapılan sözleşmeyi kabul edeceğini yazılı olarak beyan etmeli ve payın rayiç değerinin yüzde onu oranında nakit teminat vermelidir (m. 15/A/13). Komisyon, rayiç bedelden az olmamak üzere en yüksek bedeli teklif eden katılımcıya satışı karara bağlar; katılımcı yedi gün içinde bedeli yatırır ve salt çoğunluk kararı doğrultusundaki sözleşmeyi imzalar (m. 15/A/8). Satışa tek katılımcı iştirak ederse, belirlenen rayiç değerden az olmamak üzere onun teklifi geçerli kabul edilir (m. 15/A/9).
Danıştay 4. Dairesi, ilk satışa yalnız anlaşan paydaşların katılabilmesini ve satışın öncelikle diğer paydaşlara yapılmasını hukuka uygun bulmuştur: Daireye göre pay anlaşan paydaşlarca alınmak istenmezse üçüncü kişilere de satılabildiğinden, satış sırasında rekabet koşullarının oluşturulması hâlinde satışın öncelikle diğer paydaşlara yapılması mülkiyet hakkının ihlali anlamına gelmez. Aynı kararda, karara katılmayan paydaşın payının değerine etken olabilecek tüm özellikler dikkate alınarak kıymet takdiri yapıldıktan sonra bütün paydaşlara açık şekilde, rekabet ortamı oluşturularak yapılan satış hukuka uygun bulunmuştur.7 Danıştay 6. Dairesi de açık artırmaya tek paydaşın katılıp rayiç bedelden aşağı olmayan teklif verdiği ve satışın ona yapıldığı olayda işlemi hukuka uygun bulmuştur; bu olayda bedel tespit komisyonu üç yerden alınan değerlerin en yükseğini rayiç değer kabul etmişti.4
Satışın yeri ve zamanı, arsa payı satılacak maliklere de bildirilir; ancak Uygulama Yönetmeliği m. 15/A/4'e göre bu tebligat malikin satışa izleyici olarak katılması için yapılır ve tebligatın yapılamamış olması ya da malikin satışa izleyici olarak katılmaması satışın geçerliliğini etkilemez. Danıştay 4. Dairesi bu kuralı iki ayrı kararda hukuka uygun bulmuştur; Daireye göre malikler kararı, anlaşma teklifi ve teklif kabul edilmezse payın satışa çıkarılacağı ihtarı noter aracılığıyla ya da Tebligat Kanununa göre tebliğ edilmek zorunda olduğundan, malik süreç sonunda payının satılacağını öğrenebilir.107 Daire bu gerekçeyi Yönetmelik m. 15/2'nin o tarihteki metnine dayandırmıştır. Bugün 6306 m. 6/1, karar ve teklifin muhtarlıkta on beş gün ilan edilerek de bildirilebileceğini ve ilanın son günü bildirimin yapılmış sayılacağını öngörür.
Satış işlemine karşı davada ispat: adil paylaşım, rayiç değer, keşif ve bilirkişi incelemesi
Danıştay 4. Dairesine göre Kanun, değerlendirme yöntemine rıza göstermeyen ve azınlıkta kalan paydaşların itirazına üstünlük tanımamıştır; ancak azınlıktaki hissedarlar, taşınmazın eski durumuna kıyasla açık dengesizlikler içeren bir teklifi kabul etmeye zorlanamaz. Böyle bir durumda karara katılmayan hissedarın payının satılması mülkiyet hakkını ihlal eder; yapılan paylaşım adil olsa bile karara katılmayanın payı rayiç değerinden daha düşük bir değere satılamaz.3 (Danıştay 4. Daire, E. 2024/3976)12 Bu kararların gerekçesinde yeterli çoğunluk hisse itibarıyla üçte iki diye anılır; bugünkü oran salt çoğunluktur (6306 m. 6/1), ölçüt ise orandan bağımsızdır.
Bu ölçüt nedeniyle mahkeme iki itirazı ayrı ayrı inceler: 1) teklif edilen yeni paylaşımın adil olup olmadığı; 2) payın satış tarihindeki rayiç değerin altında satılıp satılmadığı. Maltepe'deki bir olayda idare mahkemesi eski ve yeni paylaşımı karşılaştırıp teklifi adil bulmuş, ancak davacının bedele ilişkin itirazını incelememişti; Daire eksik inceleme nedeniyle kararı bozmuştur.3 Antalya'daki bir olayda ise ilk derece ve bölge idare mahkemesi iki itirazı da incelememişti; Daire teklifin adil bir paylaşım içerip içermediğinin ve satışın rayiç değer üzerinden yapılıp yapılmadığının keşif ve bilirkişi incelemesiyle açıklığa kavuşturulmasını istemiştir.12
Satış bedelinin piyasa değerine göre düşük belirlenip belirlenmediği teknik ve uzmanlık gerektiren bir konudur; Danıştay bu soruda keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenecek rapora göre karar verilmesini aramaktadır. Fatih'teki bir olayda ilk derece mahkemesi, işlemin payın açık artırmaya çıkarılmasına ilişkin olduğunu ve payın gerçek değerinden satılmadığı iddiasının satışa ilişkin ihaleye karşı açılacak davada ileri sürülebileceğini kabul etmişti; Daire, davacının piyasa değerinden düşük bedel itirazının değerlendirilmesi gerektiğini belirterek bilirkişi incelemesi yapılmadan verilen kararı eksik inceleme nedeniyle bozmuştur. (Danıştay 4. Daire, E. 2024/702)13 Gaziosmanpaşa'daki bir olayda satışa dayanak değerleme satış ilanları emsal alınarak yapılmıştı; Daire aynı yapılaşma koşullarına sahip, eş değer özellikleri olan ve gerçekleşmiş bir satışa konu olmuş taşınmazlar emsal alınarak keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasını istemiştir.8
Danıştay kararlarında bilirkişinin bakacağı ölçütler ayrıntılı olarak sayılır: taşınmazın satış tarihindeki cins ve nevi, yüzölçümü, kıymetini etkileyen bütün nitelik ve unsurlar, varsa vergi beyanı ile resmî makamların veya lisanslı değerleme kuruluşlarının kıymet takdirleri, olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir, özel amacı olmayan emsal satışlar, imar verileri ve değeri etkileyen hak ve yükümlülükler.3 Değer, yıkılan bağımsız bölümün önceki hâline göre değil arsa payı üzerinden ölçülür. Fatih'teki başka bir olayda bilirkişi, davacının arsa payının yıkım sonrası çıplak arsa hâliyle değerini 6.632.226,56 TL, bağımsız bölümün yıkılmadan önceki değerini 13.623.692,00 TL bulmuş, pay ise 7.020.000,00 TL'ye satılmıştı. İdare mahkemesi önceki değeri esas alarak işlemi iptal etmişti; Danıştay 4. Dairesi satış bedelinin piyasa koşullarına uygunluğunun arsa payı üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini, yıkılmış veya yıkılacak yapının önceki hâlinin dikkate alınmasının hukuken mümkün olmadığını belirterek kararı bozmuş ve davanın reddedilmesi gerektiğini kabul etmiştir.2
Payı açık artırmada satın alan paydaşın menfaati davanın sonucundan etkilenebileceği için davanın ona ihbar edilmesi gerekir; Danıştay 4. Dairesi bu husus gözetilmeden verilen kararları bozmaktadır.121
Anayasa Mahkemesi de bireysel başvuru kararlarında aynı ölçüte varmıştır. Genel Kurulun 10/2/2022 tarihli kararına (B. No: 2018/1567) göre azınlıkta kalan hissedarların, kendi çıkarlarına açıkça aykırı olan ve taşınmazın eski durumuna kıyasla açık dengesizlikler içeren bir projeyi kabul etmeye zorlayan karara katılmamaları, hisselerin satışı gibi ağır bir müdahaleyi haklı kılmaz; Anayasa m. 35'in aradığı denetim, yeni paylaşım şeklinin ekonomik yönden dengeli olup olmadığının incelenmesini gerektirir. Mahkemeye göre satış kararının bulunması ve hukuka uygun olması, ihalenin hukuka uygunluğunun tek koşulu değildir; Genel Kurul mülkiyet hakkının ve bununla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. İkinci Bölümün 14/9/2021 tarihli kararında (B. No: 2018/16483) ise değerleme ve satışın satış isteyen paydaşlarca değil idarece yapılması önemli bir güvence sayılmış, ancak başvurucunun değer takdirine ve satış bedeline yönelik itirazları incelenmediği için mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. İki karar da üçte iki döneminin olaylarına ilişkindir.
Satışın yargı kararıyla iptali, bedel farkı ve tazminat (6306 m. 6/1'e 7410 ve 7471 sayılı Kanunlarla eklenen cümleler)
6306 m. 6/1'e 10/6/2022 tarihli 7410 sayılı Kanunla eklenen cümlelere göre satış işlemi, satış bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesi dışında bir sebeple yargı kararıyla iptal edilirse, Başkanlığın bildirimi üzerine pay eski maliki adına resen tescil edilir. Bunun için pay satıştan sonra üçüncü bir kişiye devredilmemiş ve eski malik adına doğrudan tescilini hukuken veya fiilen imkânsız hâle getiren bir uygulamaya tabi tutulmamış olmalıdır. Satış bedelinin iadesi sağlanıncaya kadar alıcı lehine satış bedeli tutarında kanuni ipotek tesis edilir.
Satış, bedelin eksik hesaplandığı gerekçesiyle iptal edilirse yargı kararı, satış bedeli ile kararda belirtilen şekilde hesaplanacak bedel arasındaki farkın hisseyi satın alan malik tarafından eski malike ödenmesi suretiyle uygulanır (m. 6/1, 7471 sayılı Kanunla eklenen cümle). Uygulama Yönetmeliği m. 15/A/16 bu farkın ihale tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödeneceğini düzenler. Bedelin eksik hesaplandığı gerekçesiyle Başkanlık veya İdare aleyhine tazminata hükmedilirse ödenmesine hükmedilen bedel, idarenin bildiriminden itibaren en geç 15 gün içinde alıcı malik tarafından eski malike ödenir; ödenmezse bedeli idare öder ve alıcıdan genel hükümlere göre tahsil eder. Bu sayfadaki Danıştay kararlarında 7410 ve 7471 sayılı Kanunlarla eklenen bu cümlelere değinilmemiştir.
Bu kurallardan önce de satış bedelinin rayiç değerin altında belirlenmesi, idareye karşı açılan tam yargı davasının konusu olmuştur. Danıştay 6. Dairesi, tescilli kültür varlığı olan bir apartmandaki payın satışında bedel tespit komisyonunun belirlediği bedelin gerçeğe aykırı olduğu ve idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek açılan tazminat davasında, içinde gayrimenkul değerleme uzmanı da bulunan bilirkişi kuruluyla ve idarenin bedel tespit tarihi esas alınarak payın bedelinin belirlenmesini istemiştir. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/9544)14 Bağcılar'daki bir olayda Danıştay 4. Dairesi, rayiç değerin altında satış nedeniyle istenen zarar yönünden, hükme esas bilirkişi raporunun alındığı dosyadaki kararın Dairece bozulduğunu gözeterek yeniden karar verilmesini istemiş; satış bedelinin geç ödenmesinden doğduğu ileri sürülen faiz kaybı istemini ise ihale ile ödeme bildirimi arasında makul bir süre bulunduğu gerekçesiyle reddeden kararı onamıştır.1
Satışın dayanağı olan riskli yapı kararı başka bir davada iptal edilirse sonuç olaya göre değişmiştir. Bakırköy'deki bir olayda riskli yapı kararının iptali kesinleşmişti; Danıştay 4. Dairesi satış davasında o davanın sonucuna göre yeniden karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.11 Ankara'daki başka bir olayda ise riskli yapı kararı, malikin itirazının teknik heyette incelenmemesi nedeniyle iptal edilmiş, yapı ise yıkılmıştı; Daire bu iptal kararının yerine getirilmesinin fiili imkânsızlık nedeniyle mümkün olmadığını ve iptalin satış işlemlerini tek başına hukuka aykırı hâle getirmeyeceğini kabul etmiştir; satış işlemi yönünden karar oyçokluğuyla verilmiştir.10 Riskli yapı tespitine itiraz ayrı rehberde anlatılmıştır.
Malikler kararına ve satış işlemine karşı dava: yargı yolu, otuz günlük süre ve kanun yolu
6306 m. 6/9'a göre Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde İYUK uyarınca dava açılabilir. Danıştay 6. Dairesi bu süreyi payın satışına ilişkin işlemde uygulamış ve satış işleminin bildiriminden sonra otuz günlük süre içinde açılan davada süre aşımı bulunmadığını belirterek idarenin itirazını reddetmiştir.4
Malikler kurulunun kararı ile ona dayanan idari işlem ayrı yargı yollarına tabidir. Danıştay 4. Dairesine göre pay satışına giden süreçte maliklerin işlem sırasında en az üçte iki çoğunlukla aldıkları karara karşı adli yargıda, bu karara dayanılarak tesis edilen idari işlemlere karşı idari yargıda dava açma hakkı her zaman vardır.107 Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu da 2018/1567 başvuru numaralı kararında, malikler kurulu kararı davanın konusunu oluşturmasa da başvuruculara teklif edilen yeni paylaşım şeklinin kabul edilmemesinin satış kararının temel sebebi olduğunu ve satış kararının hukukiliğinin denetiminin bu reddin haklı bir temele dayanıp dayanmadığının incelenmesini gerektirdiğini belirtmiştir.
Payın açık artırmayla satışı ivedi yargılama usulüne tabi bir ihale işlemi değildir. Danıştay 4. Dairesi, karara katılmayan malikin payının açık artırmayla satışının İYUK m. 20/A/1-a'daki "ihale işlemi" olarak değerlendirilemeyeceğini ve uyuşmazlığın önce istinaf kanun yoluna tabi olduğunu belirterek kendisine doğrudan yapılan temyiz istemini görev yönünden reddetmiş ve dosyayı idare mahkemesine göndermiştir. (Danıştay 4. Daire, E. 2024/425)15 Bu karar esasa girmemiş bir görev kararıdır; burada yalnız kanun yolu sorusu için anılmıştır.
Uygulama Yönetmeliği veya Kira Yardımı Kılavuzu hükmünün kendisine karşı açılan iptal davaları Danıştayda ilk derece olarak görülmüştür; bu sayfadaki birçok karar, uygulama işlemiyle birlikte düzenleyici hükmün iptalinin istendiği davalarda Danıştay 4. ve 6. Dairesince ilk derece olarak verilmiş ve bu kararlarda İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık tutulmuştur.5
Kentsel dönüşümde kiracı hakları ve kira yardımı (6306 m. 5/1, m. 6/3, Uygulama Yönetmeliği m. 16)
6306 m. 5/1'e göre anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir. Uygulamanın gerektirmesi hâlinde bunlar dışında olup Kanun kapsamındaki yapıları kullanmakta olan kişilere de aynı yardımlar yapılabilir (m. 5/2). Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği ya da işyeri bulunduğu tespit edilenlere konut sertifikası da verilebilir (m. 6/3).
Uygulama Yönetmeliği m. 16/1'e göre anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren aylık kira yardımı yapılabilir. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 aydır; riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında 48 ayı geçmemek şartıyla ilgili kurumca belirlenir. Aylık kira bedelini Başkanlık belirler; tutar yönetmelikte yazılı değildir ve bu sayfada verilmemiştir. Kiracı olarak ikamet edenlere ve işyeri işletenlere aylık kira bedelinin iki katı kadar, kapıcı dairesinde ikamet eden kapıcılara ve sınırlı ayni hak sahibi olarak ikamet edenlere beş katı kadar defaten kira yardımı yapılabilir (m. 16/3). Başvuru, tahliye tarihinden veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılır (m. 16/4). Aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği yapılamaz (m. 16/7).
Danıştay 6. Dairesi, başvurunun tahliye tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde yapılması kuralını, Kanunda genel hatları çizilen kira yardımının ayrıntısını düzenleyen ve idarenin iş ve eylem yükünü planlamasına, mali kaynaklarını ayarlamasına yönelik tamamlayıcı bir düzenleme saymış ve süresinden sonra yapılan başvurunun reddini hukuka uygun bulmuştur (Danıştay 6. Daire, E. 2019/2571)16; karar İdari Dava Daireleri Kurulunca onanmıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/2707)17 Kadıköy'deki bir olayda yapı 2016'da tahliye edilmiş, kira yardımı başvurusu 2018'de yapılmıştı; Daire bir yıllık süre kuralını ve başvurunun reddini yine hukuka uygun bulmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2020/3451)18
Eski kararlarda malikin yapıda fiilen ikamet etmesi şartı aranmıştır. Danıştay 6. Dairesi 2018'de yapılan bir başvuruda, 2017 Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun maliklere ikamet şartı getiren hükümlerini hukuka uygun bulmuş (Danıştay 6. Daire, E. 2019/2540)19, İdari Dava Daireleri Kurulu bu kararı onamıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/2702)20 Bu kararlar m. 5/1'in o tarihteki metnine dayanır; Daire kararında aktarılan metin kira yardımını maliklere ve kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak yapıda ikamet edenlere bağlıyordu. Bugünkü m. 5/1, 7153 sayılı Kanunla değiştirilmiş cümlesiyle ikamet şartını yalnız sınırlı ayni hak sahipleri için arar; Daire başka bir kararında, kira yardımı için ikamet şartının aranmayacağına dair Kanun değişikliğinin 10/12/2018 tarihinde yürürlüğe girdiğini kaydetmiştir.18
Aynı bağımsız bölümde birden çok hissedar varsa, Kira Yardım Kılavuzu bir hissedarın kira yardımı hakkını diğerine devredebilmesi için noterden muvafakatname veya feragatname ister; Danıştay 4. Dairesi bu şartı imzalarda sahteliğin ve muhtemel hak kayıplarının önlenmesine yönelik bulmuş ve hukuka uygun saymıştır. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/11463)21 Aynı Daire, aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği yapılamayacağını öngören Yönetmelik m. 16/7'yi de, teşviklerden hangisinin hangi şartla kullandırılacağının idarenin takdirinde olduğu gerekçesiyle hukuka uygun bulmuştur. (Danıştay 4. Daire, E. 2023/12715)22
Kira yardımı başvurusunun reddine karşı dava süresi de m. 6/9'daki otuz gündür. Danıştay 14. Dairesi, ret işleminin tebliğinden iki ay sonra açılan davada süre aşımı bulunduğunu belirterek işlemi iptal eden ilk derece kararını bozmuştur. (Danıştay 14. Daire, E. 2016/7642)23 6306 sayılı Kanunun kira yardımı ve konut sertifikası hükümleri kiracının kira sözleşmesinin akıbetini düzenlemez; bu sayfadaki Danıştay kararları da bu konuya değinmemiştir.
İlgili mevzuat
6306 sayılı Kanun m. 6/1 — Uygulama işlemleri
MADDE 6- (1) (Değişik: 14/4/2016-6704/23 md.) Üzerindeki bina yıkılarak arsa hâline gelen taşınmazlarda daha önce kurulmuş olan kat irtifakı veya kat mülkiyeti, ilgililerin muvafakatleri aranmaksızın Başkanlığın talebi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce resen terkin edilerek, önceki vasfı ile değerlemede bulunularak veya malik ile yapılan anlaşmanın şartları tapu kütüğünde belirtilerek malikleri adına payları oranında tescil edilir. Taşınmazların niteliği resen mevcut duruma göre tescil edilir. Bu taşınmazların sicilinde bulunan ayni ve şahsi haklar ile temlik hakkını kısıtlayan veya yasaklayan her türlü şerh, hisseler üzerinde devam eder. (Değişik cümle:4/7/2019-7181/24 md.) Belirtilen haklar ve şerhler, tapuda; tevhit, ifraz, alan düzeltme, taksim, ihdas, terk, tescil, kat irtifakı ve kat mülkiyeti tesisine ilişkin işlemlerin yapılmasına engel teşkil etmez ve bu işlemlerde maliklerin ve ilgililerin muvafakati aranmaz. (Ek cümle:4/7/2019-7181/24 md.) Yeni yapılar için kat irtifakı ve kat mülkiyeti tesisi safhasında belirtilen haklar ve şerhler, muvafakat aranmaksızın sadece söz konusu haklar ve şerhlerden yükümlü olan malike düşecek bağımsız bölümler üzerinde devam ettirilir. (Değişik cümle:4/7/2019-7181/24 md.) Uygulama alanında cins değişikliği, tevhit, ifraz, alan düzeltme, taksim, ihdas, terk ve tescil işlemleri muvafakat aranmaksızın Başkanlık, TOKİ veya İdare tarafından resen yapılır veya yaptırılır. Bu parsellerin malikleri tarafından değerlendirilmesi esastır. Bu çerçevede riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında uygulama yapılan etap veya adada, riskli yapılarda ise bu yapıların bulunduğu parsellerde, yapılar yıktırılmadan önce, parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleştirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, ifraz, terk, ihdas ve tapuya tescil işlemlerine, yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine, yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verilir. (Ek cümleler:7/11/2023-7471/10 md.) Yapılacak yeni uygulamaların gerektirdiği; tevhit, ifraz, alan düzeltme, taksim, ihdas, terk, tescil ve benzeri işlemler, yıkım ve yapıma ilişkin her türlü izin ve ruhsat iş ve işlemleri ile diğer idareler/kurum ve kuruluşlar nezdinde, maliklerin tamamının ve ilgililerinin muvafakatiyle yürütülmesi gereken tüm iş ve işlemler hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile aldıkları karara istinaden yapılır. İdareye paydaşların salt çoğunluğu ile alınan karara ilişkin olarak, anlaşan maliklerce imzalı karar tutanağı veya anlaşan maliklere ait vekâletname/sözleşme örnekleri sunulabilir. (Değişik cümleler:7/11/2023-7471/10 md.) Hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile alınan karara katılmayanların arsa payları, Başkanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek ve bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılır. Bu suretle paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde bu paylar, riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında tespit edilen rayiç bedeli dönüşüm projesini gerçekleştirecek olan Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından ödenmek suretiyle satın alınır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/23 md.) Riskli yapılarda ise anlaşma sağlayan diğer paydaşlara veya anlaşma sağlayan paydaşların kararı ile yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul etmek şartıyla üçüncü şahıslara satış yapılıncaya kadar satış işlemi tekrarlanır. (Ek cümle:29/11/2018-7153/23 md.) Hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile alınan karara katılmayan maliklerin arsalarının veya arsa paylarının Kanun uyarınca satış yapılıncaya kadar, anlaşma sağlayan paydaşlar dışındaki üçüncü kişilere satılması durumunda, tapuda tescil işlemi yapılabilmesi için satın alanın elektronik tebligat adresini tapu müdürlüğüne bildirmesi zorunludur. (Ek cümleler:7/11/2023-7471/10 md.) Hisseleri oranında salt çoğunluk ile karar alan malikler tarafından, alınan karar ve anlaşma şartlarını ihtiva eden teklif veya teklifin görülüp incelenebileceği yer, salt çoğunlukla alınan karara katılmayan maliklere, noter vasıtasıyla veya ilgili muhtarlıkta on beş gün süre ile ilan edilmek suretiyle bildirilir. İlgili muhtarlıkta ilan suretiyle yapılan bildirimde, muhtarlıkta yapılan ilanın son günü bildirim yapılmış sayılır. Yapılan bu bildirimde ayrıca, bildirimin yapıldığı/yapılmış sayıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde teklifin incelenmemesi veya aynı süre içinde teklifin kabul edilmemesi halinde arsa paylarının bu Kanun kapsamında satılacağı hususu bildirilir. Arsa payı satış işlemi sürecinde Başkanlıkça/İdarece yapılacak tebligatlar, tebliğ olunacak evrakın e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilmesi ve ilgili muhtarlıkta on beş gün süre ile ilan edilmesi suretiyle yapılır ve muhtarlıkta yapılan ilanın son günü tebligat yapılmış sayılır. Tapuya elektronik tebligat adreslerini bildiren maliklere elektronik tebligat adresi üzerinden tebligat yapılır. (Değişik cümle:10/6/2022-7410/26 md.) Açık artırma ile satışı yapılacak payların üzerindeki ve Kanun kapsamındaki alanlarda ve parsellerde anlaşma yolu ile Başkanlığa, TOKİ’ye veya İdareye bedeli karşılığında devredilen taşınmazların sicilindeki ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakkı gibi haklar, satış sonrasında satış bedeli üzerinde devam eder. Satış işlemi sonrasında tapu kaydındaki haklar ve şerhler Başkanlığın talebi üzerine tapu müdürlüğünce resen terkin edilir. (Ek cümleler:10/6/2022-7410/26 md.) Satış işleminin, satış bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesi ile iptal edilmesi durumu hariç olmak üzere, yargı kararı ile iptal edilmesi halinde, Başkanlığın durumu ilgili tapu müdürlüğüne bildirmesi üzerine, satışı yapılan arsa veya arsa payı, satış işleminden sonra üçüncü bir kişiye devredilmemiş veya satıştan önceki malik adına doğrudan tescilini hukuken ve/veya fiilen imkânsız hale getiren bir uygulamaya tabi tutulmamış ise resen eski maliki adına tescil edilir ve satış bedelinin iadesi sağlanıncaya kadar satış bedeli tutarında alıcı lehine kanuni ipotek tesis ve tescil edilir. (Ek cümle:7/11/2023-7471/10 md.) Satış işleminin, satış bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesi ile iptal edilmesi durumunda, yargı kararı, satış bedeli ile yargı kararında belirtilen şekilde hesaplanacak bedel arasındaki farkın hisseyi satın alan malik tarafından hissesi satılan eski malike ödenmesi suretiyle uygulanır. Yargı kararı ile satış bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesi ile hissesi satılan malikin zararının tazmin edilmesi yönünde Başkanlık/İdare aleyhine karar verilmesi durumunda, ödenmesine hükmedilen bedel, Başkanlığın/İdarenin bu konuda kendisine yapacağı bildirim tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde, hisseyi satın alan malik tarafından hissesi satılan eski malike ödenir. Verilen süre içerisinde ödemenin yapılmaması sebebiyle bedelin Başkanlıkça/İdarece ödenmesi halinde, ödenen bedel hisseyi satın alan malikten genel hükümlere göre tahsil edilir.
Kaynak: Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (6306)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
6306 sayılı Kanun m. 6/2 — Uygulama işlemleri
(2) Üzerindeki bina yıkılmış olan arsanın maliklerine yapılan tebligatı takip eden otuz gün içinde salt çoğunluk ile anlaşma sağlanamaması hâlinde, gerçek kişilerin veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşınmazlar için Başkanlık, TOKİ veya İdare tarafından acele kamulaştırma yoluna da gidilebilir. Bu Kanun uyarınca yapılacak olan kamulaştırmalar, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırma sayılır ve ilk taksit ödemesi, mezkûr fıkraya göre belirlenen tutarların beşte biri oranında yapılır. Tapuda mülkiyet hanesi açık olan taşınmazlar ile mirasçısı belirli olmayan, kayyım tayin edilmiş, ihtilaflı veya üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilmiş olan taşınmazların kamulaştırma işlemleri aynı madde hükümlerine tabidir. Başkanlık, TOKİ veya İdare; kamulaştırma işlemlerinin yürütülmesi ve bu Kanun uyarınca yapılacak diğer işlemler için mirasçılık belgesi çıkartmaya, kayyım tayin ettirmeye veya tapuda kayıtlı son malike göre işlem yapmaya yetkilidir. Tapuda kayıtlı malikin ölmüş olması hâlinde Başkanlık, TOKİ veya İdare, kamulaştırma işlemi için mirasçılık belgesi çıkartabileceği gibi, gerekiyorsa tapu sicilinde idari müracaat veya dava yolu ile kayıt düzeltme de isteyebilir. Kamulaştırma için anlaşma sağlanması hâlinde, Başkanlık, TOKİ veya İdare ile ilgililer arasında taşınmazın tescil veya terkinine ilişkin ferağ ve muvafakati de ihtiva eden sözleşme ve uzlaşma tutanağı tanzim edilir ve ilgili tapu müdürlüğüne gönderilerek kamulaştırmanın resen tapu siciline işlenmesi sağlanır.
Kaynak: Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (6306)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
6306 sayılı Kanun m. 6/3 — Uygulama işlemleri
(3) Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere konut, işyeri, arsa veya dönüşüm projeleri özel hesabından kredi veya mülkiyet ya da sınırlı ayni hak sağlayan ve usul ve esasları Başkanlıkça belirlenen konut sertifikası verilebilir. Bunlardan konutunu ve işyerini kendi imkânları ile yapmak veya edinmek isteyenlere de kredi verilebilir. 20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre yoksul veya dar gelirli olarak kabul edilenlere ve diğer hak sahiplerine verilecek olan konut veya işyerleri; Başkanlık, TOKİ veya İdare tarafından, 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunda belirtilen usul ve esaslar uyarınca borçlandırma suretiyle de verilebilir. (Ek cümle:7/11/2023-7471/10 md.) Başkanlıkça yürütülen uygulamalarda; 775 sayılı Kanuna göre yoksul veya dar gelirli olarak kabul edilenlere verilecek bağımsız bölümlerin paylı mülkiyet esaslarına göre Başkanlık ile hisseli olması durumunda, hak sahibinin dönüşümden önceki taşınmazının tapu kaydında yer alan ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakkı gibi haklar ve şerhler tapuda sadece hak sahibinin hissesi üzerinde devam ettirilir ve hak sahibinin üzerine kayıtlı ikamet edebileceği konut nitelikli başka bir gayrimenkulu yok ise, hak sahibine, hak sahibi evli ise hak sahibi ve eşine bu bağımsız bölüm üzerinde 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre oturma hakkı tanınır.
Kaynak: Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (6306)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
6306 sayılı Kanun m. 6/9 — Uygulama işlemleri
(9) Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 1/3/2014 tarihli ve 27/2/2014 tarihli E.: 2012/87 ve K.:2014/41 sayılı Kararı ile.) (…)
Kaynak: Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (6306)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
6306 sayılı Kanun m. 6/16 — Uygulama işlemleri
(16) (Ek:7/11/2023-7471/10 md.) Bu Kanun kapsamındaki yapıların yıktırılmasından sonra arsa haline gelen taşınmazda ortaklığın giderilmesi için 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre dava açılabilir. Ancak, ortaklığın giderilmesi için dava açılmış olması, bu Kanun kapsamında hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar alınmasına ve bu karara göre işlem yapılmasına engel teşkil etmez.
Kaynak: Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (6306)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
6306 sayılı Kanun m. 5/1-2 — Tahliye ve yıktırma
MADDE 5- (1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir. (Ek cümle:7/11/2023-7471/9 md.) Yapım için yapılacak yardımın usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(2) (Değişik:29/11/2018-7153/22 md.) Uygulamanın gerektirmesi hâlinde, birinci fıkrada belirtilenler dışında olup Kanun kapsamındaki yapıları kullanmakta olan kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir. Bu kişiler ile yapılacak olan anlaşmanın, bunlara yardım yapılmasının, enkaz bedeli ödenmesinin ve bankalardan kullanacakları kredilere dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere faiz desteği verilmesinin usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
Kaynak: Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (6306)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 13 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Danıştay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Rayiç değerin altında satış nedeniyle tazminat; satış bedelinin geç ödenmesiDanıştay 4. Daire · E. 2025/1348 · K. 2025/3362 ·
Bağcılar'da riskli alan ilan edilen parselde, üçte iki üzerinde paydaş çoğunluğuyla imzalanan inşaat sözleşmesine katılmayan davacının arsa payı 17/01/2023 tarihindeki ihalede satılmıştı. Davacı, payın rayiç değerin altında satıldığını ileri sürerek bedel farkının ve satış bedelinin geç ödenmesinden doğan faiz kaybının tazminini istedi. Daire, işlem tarihindeki 6. maddeyi "en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir" diye aktardı; hükme esas alınan bilirkişi raporunun düzenlendiği dosyadaki bölge idare mahkemesi kararının Dairece bozulduğunu gözeterek bedel farkı yönünden yeniden karar verilmesini ve payı satın alan paydaşa davanın ihbar edilmesini istedi. Faiz kaybı istemini reddeden kararı ise ihale ile ödeme bildirimi arasında makul bir süre bulunduğu gerekçesiyle onadı.
Sonuç: Rayiç değerin altında satış iddiası idareye karşı tam yargı davasıyla ileri sürülebilir; payı satın alan paydaşa davanın ihbarı gerekir.
2. Satış bedelinin uygunluğu arsa payı üzerinden ölçülürDanıştay 4. Daire · E. 2025/2768 · K. 2025/4286 ·
Fatih'te riskli yapı kararından sonra yıkılan binanın malikler kurulu kararına katılmayan davacının arsa payı 7.020.000,00 TL'ye satılmıştı. Bilirkişi payın yıkım sonrası çıplak arsa hâliyle değerini 6.632.226,56 TL, bağımsız bölümün yıkılmadan önceki değerini 13.623.692,00 TL bulmuş; idare mahkemesi önceki değeri esas alarak işlemi iptal etmiş, bölge idare mahkemesi istinafı reddetmişti. Daire, kuralı paydaşların salt çoğunluğu (olaydaki hâliyle üçte iki çoğunluk) diye anarak satış bedelinin piyasa koşullarına uygunluğunun arsa payı üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini, yıkılmış veya yıkılacak yapının önceki hâlinin dikkate alınmasının hukuken mümkün olmadığını belirtti ve davanın reddi gerektiği gerekçesiyle kararı idarenin temyizi üzerine bozdu.
Sonuç: Payın değeri yıkılan bağımsız bölümün önceki hâline göre değil, arsa payı üzerinden ölçülür.
3. Adil paylaşım ve rayiç değer itirazının ayrı ayrı incelenmesiDanıştay 4. Daire · E. 2025/4470 · K. 2025/6714 ·
Maltepe'de riskli yapı kararından sonra kat malikleri kurulunda alınan karara katılmayan davacının arsa payı 14/08/2024 tarihinde satışa çıkarılmıştı. İdare mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak teklif edilen paylaşımı adil bulmuş ve davayı reddetmiş, bölge idare mahkemesi istinafı reddetmişti. Daire, azınlıkta kalan hissedarların eski duruma kıyasla açık dengesizlik içeren bir teklifi kabule zorlanamayacağını, paylaşım adil olsa bile payın rayiç değerinden düşük bir değere satılamayacağını belirtti. Mahkemenin davacının bedele ilişkin itirazını incelemediğini tespit ederek, sayılan ölçütlerle payın satış tarihindeki değerinin bilirkişiyle belirlenmesini istedi ve kararı bozdu.
Sonuç: Paylaşım adil bulunsa bile bedel itirazı ayrıca incelenir; pay rayiç değerinin altında satılamaz.
4. Yapıda paydaş olmayan arsa paydaşının payının satışıDanıştay 6. Daire · E. 2019/15170 · K. 2020/11080 ·
Konya'da riskli yapıda paydaş olmadığı hâlde arsada payı bulunan davacıya bildirim yapılmış, arsa paydaşları en az üçte iki çoğunlukla karar almış ve karara katılmayan davacının payı açık artırmayla satılmıştı. Daire, davanın otuz günlük süre içinde açıldığını belirterek süre itirazını reddetti; Uygulama Yönetmeliği m. 15/2'deki "yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin" ibaresinde hukuka aykırılık görmedi. Satış işleminde üç yerden değer alındığı, komisyonun en yüksek değeri rayiç değer kabul ettiği, açık artırmaya tek paydaşın katılıp rayiç bedelden aşağı olmayan teklif verdiği ve satışın ona yapıldığı gerekçesiyle davayı reddetti.
Sonuç: Arsada payı olan kişi yapıda bağımsız bölümü olmasa da çoğunluk kararıyla bağlanır ve payı satılabilir.
5. Yönetmelikteki çoğunluk kuralının Kanuna uygunluğuDanıştay 4. Daire · E. 2024/517 · K. 2024/7644 ·
Davacı, Üsküdar'da yıkılan binanın arsasının rızası alınmadan komşu parselle tevhit edildiğini ileri sürerek Uygulama Yönetmeliği m. 15/2'deki, tevhit dahil kararların paydaşların en az üçte iki çoğunluğuyla alınacağına ilişkin kısmın iptalini istedi. Daire, riskli yapıların yenilenmesinde maliklerin haklarına zarar vermeden ancak uygulamanın sürüncemede kalmasına yol açılmadan iş ve işlemlerin yürütülmesinin hedeflendiğini, riskli binanın yıktırılmasından sonraki bu tür işlemlerde karar oranının hisseleri oranında en az üçte iki olarak belirlendiğini, düzenlemenin dayanağı 6306 sayılı Kanuna aykırı olmadığını belirterek davayı reddetti.
Sonuç: Danıştay, malikler kararındaki çoğunluk kuralını Kanuna uygun bir düzenleme saymıştır; karar üçte iki döneminin metnine ilişkindir.
6. Toplantı şartını kaldıran Yönetmelik ibaresiDanıştay 4. Daire · E. 2024/378 · K. 2024/7645 ·
Dava, 06/01/2023 tarihli değişiklikle Uygulama Yönetmeliği m. 15/2'ye eklenen "toplantı yapılması gerekmeksizin ve herhangi bir şekil şartına tabi olmaksızın" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştı. Daire, 21/05/2024 tarihli değişiklikle m. 15/2'nin yeniden düzenlendiğini ve yeni metinde kat malikleri toplantısının yapılmasına ve şekil şartına ilişkin bu düzenlemeye yer verilmediğini tespit etti; yürürlükte denetlenecek bir hüküm kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına hükmetti ve yargılama giderlerini davanın açılmasına sebep olan idareye yükledi. Karar esasa girmemiştir.
Sonuç: Malikler kararını toplantısız ve şekilsiz alma imkânı tanıyan ibare 21/05/2024'te Yönetmelikten çıkmıştır.
7. Satışın öncelikle paydaşlara yapılması ve tebligat yapılamamasıDanıştay 4. Daire · E. 2023/11588 · K. 2024/7646 ·
Davacı şirket, riskli yapıda hem paydaş hem önceki yüklenici idi; maliklerin başka bir yükleniciyle yaptığı yeni sözleşmeye katılmadığı için payı satılmıştı. Şirket satış işlemiyle birlikte Uygulama Yönetmeliğinin dört hükmünün iptalini istedi. Daire, toplantı şartını kaldıran ibare yönünden 21/05/2024 değişikliği nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına hükmetti. Satışın öncelikle anlaşan paydaşlara yapılmasını ve ilk satışa yalnız onların katılabilmesini, pay alınmazsa üçüncü kişilere de satılabildiği için mülkiyet hakkının ihlali saymadı; tebligat yapılamamasının satışın geçerliliğini etkilemeyeceği kuralını, malikler kararına karşı adli yargıda, ona dayanan idari işlemlere karşı idari yargıda dava hakkı bulunduğunu da gözeterek hukuka uygun buldu. Kıymet takdiri yapılıp rekabet ortamında gerçekleştirilen satışı da hukuka uygun bularak davayı reddetti.
Sonuç: Satışın önce anlaşan paydaşlara yapılması mülkiyet hakkını ihlal etmez; malikler kararına karşı adli yargı, satışa karşı idari yargı yolu açıktır.
8. Malikler toplantısına davet edilmeden alınan kararDanıştay 4. Daire · E. 2023/12146 · K. 2023/5761 ·
Gaziosmanpaşa'da riskli yapı kararından sonra yapılan ve davacıların katılmadığı kat malikleri toplantısındaki karara katılmayan davacıların dükkân arsa payları açık artırmayla satılmıştı; satışa dayanak değerleme satış ilanları emsal alınarak yapılmıştı. Davacılar hem satış bedeline hem toplantıya davet edilmediklerine itiraz etti. Daire, bedel itirazının teknik bilgi gerektirdiğini ve gerçekleşmiş satışlar emsal alınarak keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini belirtti; ayrıca hissedarların toplantıya davet edilmeden alınan kararların usulüne uygun olmadığını ve zincirleme bir süreç olan riskli yapı sürecinde satış işlemine geçilemeyeceğini, bu itirazın öncelikle incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Toplantıya davet edilmeden alınan malikler kararına dayanılarak satışa geçilemez.
9. Toplantıya vekille katılım ve ihtarnamenin vekile tebliğiDanıştay 4. Daire · E. 2023/12154 · K. 2023/5141 ·
Samsun'da yıkılan riskli yapının arsasında paydaşların en az üçte iki çoğunlukla aldığı karara katılmayan davacıların payları açık artırmaya çıkarılmıştı. Davacılar toplantıya özel yetkili vekilleriyle katılmış, karar ve teklifi içeren noter ihtarnamesi de bu vekile tebliğ edilmişti. Bölge idare mahkemesi ihtarnamenin bizzat paydaşlara tebliğ edilmesi gerektiği gerekçesiyle işlemi iptal etmişti. Daire, paydaşın toplantıya vekil aracılığıyla katılmasını yasaklayan bir düzenleme bulunmadığını, özel yetkili vekile tebliği engelleyen veya geçersiz sayan bir düzenleme de olmadığını belirterek kararı bozdu; bütün paydaşların anlaştığı iddiasının da araştırılmasını istedi.
Sonuç: Malikler toplantısına özel yetkili vekille katılım ve ihtarnamenin bu vekile tebliği geçerlidir.
10. Tebligat yapılamaması; riskli yapı kararının iptali ve satışDanıştay 4. Daire · E. 2023/11571 · K. 2024/2018 ·
Ankara'da yıkılan riskli yapının arsasında en az üçte iki çoğunlukla alınan karara katılmayan davacının arsa payı açık artırmayla tek teklif veren paydaşa satılmıştı. Davacı satış işlemiyle birlikte, tebligat yapılamamasının satışı etkilemeyeceğine ilişkin Yönetmelik m. 15/A/4 son cümlesinin iptalini istedi. Daire Yönetmelik kuralını oybirliğiyle hukuka uygun buldu; malikler kararına karşı adli yargıda, ona dayanan idari işlemlere karşı idari yargıda dava hakkı bulunduğunu belirtti. Riskli yapı kararı, itirazın teknik heyette incelenmemesi nedeniyle başka davada iptal edilmişti; Daire yapı yıkıldığı için bu iptal kararının yerine getirilmesinin fiili imkânsızlık nedeniyle mümkün olmadığını, iptalin satış işlemlerini tek başına hukuka aykırı hâle getirmeyeceğini kabul etti. Noter ihtarnamesi ve eklerinin tebliğ edildiğini gözeterek satış yönünden de davayı oyçokluğuyla reddetti.
Sonuç: Tebligat yapılamaması satışın geçerliliğini etkilemez; yıkılmış yapıda riskli yapı kararının usulden iptali satışı tek başına hukuka aykırı kılmamıştır.
11. Dayanak riskli yapı kararının iptali kesinleşirseDanıştay 4. Daire · E. 2025/3080 · K. 2025/6715 ·
Bakırköy'de riskli yapı kararından sonra alınan karara katılmayan davacıların arsa payları satışa çıkarılmıştı. İlk derece mahkemesi, noter ihtarnamesiyle verilen on beş günlük süre geçtikten sonra sözleşmeye katılmanın mümkün olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmişti. Daire, satış işlemine dayanak oluşturan riskli yapı kararının davacıların açtığı başka bir davada iptal edildiğini ve bu kararın kesinleştiğini tespit etti; satış davasında o davanın sonucuna göre yeniden karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı oybirliğiyle bozdu.
Sonuç: Satışın dayanağı olan riskli yapı kararının iptali kesinleşmişse satış davasında bu sonuca göre yeniden karar verilir.
12. Teklifin adilliği, rayiç değer ve alıcıya ihbarDanıştay 4. Daire · E. 2024/3976 · K. 2025/6865 ·
Antalya'da kat maliklerinin üçte iki çoğunluğuyla alınan karara katılmayan davacıların payları paydaşlar arasında açık artırmaya çıkarılmıştı. Davacılar teklif edilen paylaşımın adil olmadığını ve paylarının değerinden düşük bedelle satıldığını ileri sürmüştü. Daire, bu itirazların ilk derece ve bölge idare mahkemesince incelenmediğini belirterek teklifin adil bir paylaşım içerip içermediğinin ve satışın rayiç değer üzerinden yapılıp yapılmadığının keşif ve bilirkişi incelemesiyle açıklığa kavuşturulmasını istedi. Payı satın alan paydaşın menfaati etkileneceği için ona ihbar yapılması gerektiğini ve davacılardan birinin adının karara yazılmamasının usule aykırı olduğunu da belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Mahkeme hem paylaşımın adilliğini hem satış bedelini incelemeli, payı satın alan paydaşa davayı ihbar etmelidir.
13. Satış bedeli itirazında keşif ve bilirkişiDanıştay 4. Daire · E. 2024/702 · K. 2025/2866 ·
Fatih'te riskli yapı kararından sonra yıkılan binanın yeniden yapımına ilişkin karara katılmayan davacının arsa payı 31/05/2022 tarihinde açık artırmaya çıkarılmıştı. İlk derece mahkemesi payın gerçek değerinden satılmadığı iddiasının ihaleye karşı açılacak davada ileri sürülebileceğini kabul ederek davayı reddetmişti. Daire, ortak karara katılmayan malikin hissesinin satılacağını ancak satış bedelinin piyasa değerinden az olmaması gerektiğini, bedelin düşük belirlenip belirlenmediğinin teknik ve uzmanlık gerektirdiğini belirterek keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan verilen kararı eksik inceleme nedeniyle oybirliğiyle bozdu; aynı taşınmazdaki diğer hissedarların davalarında bilirkişi raporuyla kesinleşen kararlara da işaret etti.
Sonuç: Satış bedelinin piyasa değerinden düşük olup olmadığı keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
14. Bedel tespitinde hizmet kusuru ve tam yargı davasıDanıştay 6. Daire · E. 2020/9544 · K. 2022/4919 ·
Tescilli kültür varlığı olan ve riskli yapı ilan edilerek yıkılan bir apartmanda, en az üçte iki çoğunlukla alınan karara katılmayan davacının arsa payı ihalede satılmıştı. Satışın iptali davasında yaptırılan bilirkişi incelemesi payın değerini satış bedelinin üzerinde bulmuş; davacı farkın, idarenin hizmet kusuruna dayanılarak tazminini istemişti. İlk derece mahkemesi ve bölge idare mahkemesi farkı makul görerek davayı reddetmişti. Daire, bedel tespit komisyonunun belirlediği bedelin gerçeğe aykırı olduğu iddiası karşısında, gerçekleşmiş satışlar emsal alınarak ve idarenin bedel tespit tarihi esas alınarak, içinde gayrimenkul değerleme uzmanı da bulunan bilirkişi kuruluyla payın bedelinin belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Payın düşük bedelle satıldığı iddiası idarenin hizmet kusuruna dayanan tam yargı davasının konusu olabilir; bedel, idarenin bedel tespit tarihine göre belirlenir.
15. Payın satışı ivedi yargılamaya tabi ihale işlemi mi?Danıştay 4. Daire · E. 2024/425 · K. 2024/791 ·
Kırıkkale'de karara katılmayan davacının arsa payının açık artırmayla satışına ilişkin işleme karşı açılan davayı idare mahkemesi reddetmiş, karar doğrudan Danıştaya temyiz edilmişti. Daire, karara katılmayan malikin payının açık artırmayla satışının İYUK m. 20/A/1-a kapsamındaki ihale işlemi olarak değerlendirilemeyeceğini, bu nedenle ivedi yargılama usulüne tabi bir ihaleden söz edilemeyeceğini ve uyuşmazlığın önce istinaf kanun yoluna tabi olduğunu belirterek istemi görev yönünden reddetti ve dosyayı idare mahkemesine gönderdi. Karar esasa girmemiş bir görev kararıdır.
Sonuç: Payın açık artırmayla satışına karşı dava ivedi yargılamaya tabi değildir; idare mahkemesi kararına karşı önce istinaf yolu işler.
16. Kira yardımında bir yıllık başvuru süresiDanıştay 6. Daire · E. 2019/2571 · K. 2021/6207 ·
Eskişehir'de riskli yapının yıkılması üzerine yapılan kira yardımı başvurusu, tahliye tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmişti. Davacı ret işlemiyle birlikte Uygulama Yönetmeliği m. 16/4'teki bir yıllık süre ibaresinin iptalini istedi. Daire, Kanunda genel hatları düzenlenen kira yardımının süre ve miktar gibi ayrıntılarının Yönetmelikle düzenlendiğini, bir yıllık başvuru süresinin kamu hizmetlerinin aksamaması için idarenin iş ve eylem yükünü planlamasına ve mali kaynaklarını ayarlamasına yönelik tamamlayıcı bir düzenleme olduğunu belirterek hem Yönetmelik hükmünü hem ret işlemini hukuka uygun buldu.
Sonuç: Kira yardımı başvurusundaki bir yıllık süre Kanuna uygundur; süresinden sonra yapılan başvuru reddedilebilir.
17. Bir yıllık başvuru süresi kararının onanmasıDanıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/2707 · K. 2022/384 ·
Kurul, Danıştay 6. Dairesinin kira yardımı başvurusunun tahliye tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde yapılmasını öngören Yönetmelik hükmünü ve başvurunun reddini hukuka uygun bulan kararını temyizen inceledi. Temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, temyiz dilekçesindeki iddiaların bozmayı gerektirecek nitelikte olmadığını belirterek kararı kesin olarak onadı.
Sonuç: Bir yıllık başvuru süresine ilişkin Daire kararı Kurulca onanmıştır.
18. Kira yardımı başvurusu ve ikamet şartının kaldırılmasıDanıştay 6. Daire · E. 2020/3451 · K. 2021/8817 ·
Kadıköy'de 2014'te riskli yapı olarak tespit edilen yapı 21/06/2016'da davacı tarafından tahliye edilmiş, 2018'de yıkılmış; davacının 22/05/2018 tarihli kira yardımı başvurusu reddedilmişti. Davacı ret işlemi, Yönetmelik m. 16/4 ve 2017 Kılavuzunun ikamet şartına ilişkin maddesinin iptali ile yoksun kalınan kira yardımının ödenmesini istedi. Daire, sonradan yapılan değişiklikleri ve 2019 Kılavuzunun, ikamet şartının aranmayacağına dair Kanun değişikliğinin 10/12/2018'de yürürlüğe girdiğini esas alan geçici hükmünü aktardı; tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde başvuru kuralını ve ikamet şartını içeren 2017 Kılavuzu hükmünü hukuka uygun bularak davayı esas yönünden oybirliğiyle reddetti.
Sonuç: Tahliyeden itibaren bir yıllık süre geçtikten sonra yapılan kira yardımı başvurusunun reddi hukuka uygun bulunmuştur.
19. Malikte ikamet şartı (değişiklikten önceki dönem)Danıştay 6. Daire · E. 2019/2540 · K. 2021/6205 ·
Üsküdar'da riskli yapının yıkılması üzerine 17/04/2018 tarihinde yapılan kira yardımı başvurusu zımnen reddedilmişti. Davacı ret işlemiyle birlikte 2017 Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun maliklere ikamet şartı getiren maddelerinin iptalini istedi. Daire, m. 5/1'in o tarihteki metnini aktararak kira yardımından yararlanabilmek için yıkılmadan önce yapıda fiilen ikamet edilmesi gerektiğini kabul etti ve Kılavuz hükümlerini ve ret işlemini hukuka uygun buldu. Karar, ikamet şartı bakımından 7153 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki hukuka ilişkindir.
Sonuç: Malikte ikamet şartını hukuka uygun bulan bu karar, m. 5/1'in değişiklikten önceki metnine dayanır.
20. İkamet şartı kararının onanmasıDanıştay İdari Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/2702 · K. 2022/621 ·
Kurul, Danıştay 6. Dairesinin 2017 Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun maliklere ikamet şartı getiren maddelerini ve kira yardımı isteminin zımnen reddini hukuka uygun bulan kararını temyizen inceledi. Temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, temyiz dilekçesindeki iddiaların bozmayı gerektirecek nitelikte olmadığını belirterek kararı kesin olarak onadı.
Sonuç: Değişiklikten önceki döneme ilişkin ikamet şartı kararı Kurulca onanmıştır.
21. Kira yardımı hakkının devrinde noter şartıDanıştay 4. Daire · E. 2023/11463 · K. 2024/1174 ·
Gaziantep'te yıkılan riskli yapının hissedarları, kira yardımı haklarını diğer hissedara devretmek için elektronik imzalı muvafakatname sunmuş; idare 2019 Kira Yardım Kılavuzu m. 9/17 uyarınca noterden verilecek muvafakatname veya feragatname istemişti. Davacı Kılavuzdaki "noterden" kelimesinin iptalini istedi. Daire, normlar hiyerarşisini ve alt düzenleyici işlemlerin bir hakkı üst normda öngörülmeyen biçimde daraltamayacağını belirttikten sonra noter şartının imzalarda sahteliğin ve muhtemel hak kayıplarının önlenmesine yönelik olduğunu, idarenin takdir yetkisi sınırları içinde kaldığını kabul ederek davayı reddetti.
Sonuç: Kira yardımı hakkının diğer hissedara devrinde noterden muvafakatname istenmesi hukuka uygundur.
22. Kira yardımı ile faiz desteğinin birlikte verilmemesiDanıştay 4. Daire · E. 2023/12715 · K. 2025/6515 ·
Davacı, kentsel dönüşüme tabi taşınmazı için hem kira yardımından hem faiz desteğinden yararlanamayacağının bildirilmesi üzerine Uygulama Yönetmeliği m. 16/7'nin iptalini istedi. Daire, Kanunun ve Yönetmeliklerin dönüşümde kira yardımı, faiz desteği, hibe ve harç muafiyeti gibi teşvikler öngördüğünü, bunlardan hangisinin hangi şartla kullandırılacağının idarenin takdirinde olduğunu, Cumhurbaşkanı Kararının kira yardımı ve/veya faiz desteği öngördüğünü belirterek aynı kişiye ikisinin birlikte yapılamayacağına ilişkin hükmü hukuka uygun buldu ve davayı reddetti.
Sonuç: Aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği yapılamaması hukuka uygundur.
23. Kira yardımı reddine karşı otuz günlük dava süresiDanıştay 14. Daire · E. 2016/7642 · K. 2017/180 ·
Üç bağımsız bölüm için yapılan kira yardımı başvurusunun reddine karşı açılan davada idare mahkemesi işlemi iptal etmiş ve kira yardımının ödenmesine hükmetmişti. Daire, 6306 m. 6/9'daki otuz günlük dava süresini aktararak ret işleminin 14/10/2015'te tebliğ edildiğini, davanın ise süre geçtikten sonra 14/12/2015'te açıldığını tespit etti; davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu. Karar esasa girmemiş bir süre kararıdır.
Sonuç: Kira yardımı başvurusunun reddine karşı dava tebliğden itibaren otuz gün içinde açılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Kentsel dönüşümde salt çoğunluk nasıl hesaplanır?
6306 sayılı Kanun m. 6/1'e göre karar, kişi sayısına göre değil, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla verilir. Yapıda bağımsız bölümü olmayan ama arsada payı bulunan paydaş da bu hesaba girer. Danıştay 6. Dairesi, yapıda paydaş olmayan arsa paydaşının payının bu kapsamda satılmasını hukuka uygun bulmuştur.
Kentsel dönüşümde hâlâ üçte iki çoğunluk mu gerekiyor?
Hayır. 6306 m. 6/1'in bugünkü metni hisseleri oranında salt çoğunluk arar; karara katılmayanların payının satışına ilişkin cümleler 7471 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Daha önceki olaylarda oran en az üçte ikiydi ve Danıştay kararlarının büyük kısmı bu döneme aittir; kararlarda geçen üçte iki oranı güncel kural değildir.
Salt çoğunluk kararı için yapının yıkılmış olması gerekir mi?
Hayır. 6306 m. 6/1 riskli yapılarda kararın yapılar yıktırılmadan önce de alınabileceğini öngörür; Uygulama Yönetmeliği m. 15/A/1'e göre payın satışı için de yapıların yıktırılmış olması gerekmez. Bina yıkılmışsa ve tebligattan sonraki otuz gün içinde salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa idare acele kamulaştırma yoluna da gidebilir (m. 6/2).
Karara katılmayan malike ne kadar süre verilir?
6306 m. 6/1'e göre karar ve teklif noter aracılığıyla ya da muhtarlıkta on beş gün ilanla bildirilir; muhtarlıkta ilanda ilanın son günü bildirim yapılmış sayılır. Bildirimden itibaren on beş gün içinde teklif incelenmez veya kabul edilmezse arsa payı Kanun kapsamında satılır. Uygulama Yönetmeliği m. 15/2'ye göre tapuya elektronik tebligat adresi bildiren malike bildirim bu adrese yapılır ve ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
Kentsel dönüşüme katılmayan malikin payı kime ve hangi bedelle satılır?
6306 m. 6/1'e göre pay, Başkanlıkça tespit ettirilen rayiç değerden az olmamak üzere önce anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırmayla satılır. Paydaşlara satılamazsa riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında Başkanlık, İdare veya TOKİ rayiç bedeli ödeyerek satın alır; riskli yapılarda ise anlaşmaya uymayı kabul eden üçüncü kişilere de satış yapılıncaya kadar satış tekrarlanır. Danıştay 4. Dairesi satışın önce paydaşlara yapılmasını mülkiyet hakkının ihlali saymamıştır.
Payımın düşük bedelle satıldığını düşünüyorsam ne olur?
Satış işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Danıştay 4. Dairesine göre paylaşım adil olsa bile pay rayiç değerinden düşük bir değere satılamaz ve mahkeme bedel itirazını keşif ve bilirkişi incelemesiyle ayrıca inceler; değer, yıkılan bağımsız bölümün önceki hâline göre değil arsa payı üzerinden ölçülür. Rayiç değerin altında satış nedeniyle idareye karşı tam yargı davası da açılmıştır.
Satışa karşı dava açma süresi nedir ve hangi mahkemede açılır?
6306 m. 6/9'a göre Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Danıştay 4. Dairesine göre malikler kurulunun kararına karşı adli yargıda, bu karara dayanan idari işlemlere karşı idari yargıda dava açılır. Danıştay, payın açık artırmayla satışının ivedi yargılamaya tabi ihale işlemi olmadığını, idare mahkemesi kararına karşı önce istinaf yolunun işlediğini kabul etmiştir.
Satış mahkeme kararıyla iptal edilirse pay geri döner mi?
6306 m. 6/1'e göre satış, bedelin eksik hesaplandığı gerekçesi dışında bir sebeple yargı kararıyla iptal edilirse pay, üçüncü kişiye devredilmemiş ve eski malik adına tescili imkânsız hâle getiren bir uygulamaya konu olmamışsa resen eski malik adına tescil edilir; alıcı lehine satış bedeli kadar kanuni ipotek kurulur. Bedelin eksik hesaplandığı gerekçesiyle iptalde ise fark, hisseyi satın alan malik tarafından eski malike ödenir.
Kentsel dönüşümde kiracının hakları nelerdir?
6306 m. 5/1'e göre anlaşma ile tahliye edilen yapıların kiracılarına geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir. Uygulama Yönetmeliği m. 16/3'e göre kiracı olarak ikamet edenlere ve işyeri işletenlere aylık kira bedelinin iki katı kadar defaten kira yardımı yapılabilir. En az bir yıldır kiracı olarak ikamet ettiği veya işyeri bulunduğu tespit edilenlere konut sertifikası da verilebilir (m. 6/3).
Kentsel dönüşümde kira yardımı ne kadar süre verilir, başvuru ne zamana kadar yapılır?
Uygulama Yönetmeliği m. 16/1'e göre maliklere aylık kira yardımı riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 ay, riskli ve rezerv yapı alanlarında 48 ayı geçmemek üzere ilgili kurumca belirlenen süre boyunca yapılabilir; aylık tutarı Başkanlık belirler. Başvuru tahliye tarihinden veya yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılır (m. 16/4). Danıştay 6. Dairesi bir yıllık süreyi hukuka uygun bulmuş, karar İdari Dava Daireleri Kurulunca onanmıştır.
Kira yardımı için malikin yapıda oturuyor olması gerekir mi?
6306 m. 5/1'in bugünkü metni ikamet şartını yalnız sınırlı ayni hak sahipleri için arar. Danıştay 6. Dairesinin malikte ikamet şartını hukuka uygun bulan kararları, Kanunun 7153 sayılı Kanunla değiştirilmesinden önceki metnine ilişkindir; Daire başka bir kararında ikamet şartının aranmayacağına dair değişikliğin 10/12/2018'de yürürlüğe girdiğini kaydetmiştir. Aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği yapılamaz (Uygulama Yönetmeliği m. 16/7).
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Muğla İdare Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası
Bu alandaki diğer rehberler
- Mera tahsis amacı değişikliği ve mera komisyonu kararına itiraz (4342 sayılı Mera Kanunu m. 13-14)
- Otopark bedeli: ruhsat, kullanma izni, iade ve dava (3194 sayılı İmar Kanunu m. 37)
- Özel çevre koruma bölgesine ev yapılır mı? Plan, yetkili idare ve dava yolu (2872 sayılı Çevre Kanunu m. 9)
- Rezerv yapı alanı: ilan, taşınmaza etkisi ve ilana karşı dava (6306 sayılı Kanun m. 2/1-c)
- Riskli yapı tespitine itiraz ve iptal davası (6306 sayılı Kanun m. 3, 5, 6)
- Yapı kayıt belgesi (imar barışı): cins değişikliği, kat mülkiyeti ve belgenin iptali (3194 sayılı İmar Kanunu geçici m. 16)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.