Sebepsiz zenginleşme: şartlar, yanlış hesaba gönderilen para, ispat ve zamanaşımı

Sebepsiz zenginleşme, sözleşme ve haksız fiilin yanında borç kaynaklarından biridir; Hukuk Genel Kurulu borçların kaynağını sözleşme, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ya da bir kanun hükmü olarak saymıştır. (Yargıtay HGK, E. 2020/338)¹ TBK m. 77/1'e göre haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Maddenin ikinci fıkrası, yükümlülüğün özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan, gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğacağını söyler. Sebepsiz zenginleşme davası, bu geri verme borcunun mahkeme kararıyla istenmesidir.

Hukuk Genel Kurulu bu üç hâli ayrı ayrı açıklamıştır. İlk hâl, zenginleşmenin geçerli olmayan bir sebebe dayandığı hâldir; hukuki sebebin hiç bulunmaması ya da zenginleşmeye esas olan işlemin kurulamaması, eksik veya geçersiz kurulması bu gruptadır. İkinci hâlde bir edim, gelecekteki bir olayın gerçekleşme ihtimaline binaen ifa edilmiş ve bu olay gerçekleşmemiştir. Üçüncü hâlde kazandırma yapıldığında geçerli bir sebep bulunmasına rağmen bu sebep sonradan ortadan kalkmıştır; bu durumda da iade istenebilir. (Yargıtay HGK, E. 2017/157)² Bu karar mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 61. maddesine göre verilmiştir; bugünkü karşılığı TBK m. 77'dir.

Kanun ayrıca özel bir hâli, borç olmayan bir edimin ifasını TBK m. 78'de düzenler. Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir. Zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmesinden kaynaklanan zenginleşmeler ise geri istenemez (TBK m. 78/2). TBK m. 81'e göre hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şey de geri istenemez; açılan davada hâkim bu şeyin Devlete mal edilmesine karar verebilir.

Rehberdeki kararlarda sebepsiz zenginleşme şu durumlarda gündeme gelmiştir: 1) başkasının hesabına gönderilen para,² (Yargıtay 3. HD, E. 2021/3174)³ 2) geçersiz bir sözleşme için yapılan ödemeler, (Yargıtay 3. HD, E. 2023/2784)⁴ 3) dayanağı sonradan ortadan kalkan kazandırmalar, (Yargıtay 3. HD, E. 2024/1595)⁵ 4) kurum veya kişilere yanlışlıkla yapılan fazla ödemeler. (Yargıtay 3. HD, E. 2026/2710)⁶ (Yargıtay HGK, E. 2015/536)⁷ Hukuk Genel Kurulu, borcun sözleşmeden mi yoksa sebepsiz zenginleşmeden mi doğduğunu uyuşmazlığın çözümünde ayırıcı unsur saymıştır; bu ayrım zamanaşımını ve faizin başlangıcını değiştirir.¹ (Yargıtay HGK, E. 2017/868)⁸

Yargıtay kararlarında sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için 1) bir tarafın zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, 2) zenginleşme ile fakirleşme arasında uygun nedensellik (illiyet) bağının bulunması ve 3) zenginleşmenin hukuken geçerli, haklı bir sebebe dayanmaması aranır.¹ (Yargıtay 3. HD, E. 2024/370)⁹ Hukuk Genel Kurulu 2024 tarihli kararında bunları dördüncü bir koşulla birlikte saymıştır: çoğalmanın sebepsiz zenginleşme kuralları dışında özel bir hukuk kuralına dayanılarak iadesi mümkün olmamalıdır; böyle bir imkân varsa özel kurallar uygulanır. (Yargıtay HGK, E. 2022/1124)¹⁰ Bu karar oy çokluğuyla verilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu, şartların içinde en önemlisinin zenginleşenin malvarlığındaki artışın haklı bir sebebe dayanmaması olduğunu birden fazla kararında tekrarlamıştır.² (Yargıtay HGK, E. 2024/250)¹¹ 2025 tarihli kararda, sigorta sözleşmesinde tazminatın yabancı para üzerinden ödenmesi kararlaştırılmışken sigortalının döviz üzerinden talepte bulunmasının sebepsiz zenginleşme yaratacağı görüşü benimsenmemiştir; Kurula göre talep sözleşmeye uygun olduğundan sebepsiz zenginleşmeden söz edilemez.¹¹ Bu karar aşamalıdır: Kurul birinci uyuşmazlıkta direnmeyi yerinde bulmuş, bilirkişi raporuna ilişkin ikinci uyuşmazlıkta ise kararı bozmuştur.

Fakirleşme şartı da ayrıca aranır. Hukuk Genel Kurulu, tapuda eksik yüzölçümüyle kayıtlı bir taşınmazı aynı yüzölçümüyle devralıp aynı yüzölçümüyle satan davacının, yüzölçümü sonradan düzeltilse bile fakirleşmediğini kabul etmiştir; Kurula göre fakirleşen, taşınmazı gerçek miktarından küçük kayıtla ilk satan maliktir.¹⁰ Aynı karar, sebepsiz zenginleşmeye dayanan iade talebinin şahsi nitelikte olduğunu ve iktisapta bulunanın kusuruna ihtiyaç göstermediğini de belirtmiştir.¹⁰

3. Hukuk Dairesi, sebepsiz zenginleşme davası açılabilmesi için malvarlıkları arasında doğrudan bir ilişkinin, yani bir malvarlığı kaymasının bulunmasını da aramaktadır. Şirket çalışanlarının şirket hesabından kendi satın aldıkları araçların bedelini satıcıya gönderdiği olayda Daire, aracı teslim ederek edimini ifa eden satıcı ile şirket arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığını, sebepsiz zenginleşmeden söz edilecekse bunun ancak şirket ile çalışanları arasında olabileceğini kabul etmiştir.³

Hukuk Genel Kurulu'na göre sebepsiz zenginleşme ikincil (tali) niteliktedir: malvarlığındaki azalmanın başka asli nitelikteki davalarla önlenmesi mümkünse sebepsiz zenginleşme davası gündeme gelemez. Aynı olayda ayni haktan, zilyetlikten, sözleşmeden, sözleşme benzeri bir ilişkiden veya haksız fiilden kaynaklanan bir talep ileri sürülebiliyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanmaz.¹⁸ Kurul 2024 tarihli kararında da ayni haktan doğan bir iade talebi veya sözleşmeye dayanan bir ifa talebi varken sebepsiz zenginleşmeye dayanan bir iade talebinin söz konusu olmayacağını tekrarlamıştır.¹⁰

Bu ayrımın somut sonucu zamanaşımında görülür. Danışmanlık hizmeti sözleşmesi ilişkisi içinde yapılan bir ödemenin geri istendiği dosyada Hukuk Genel Kurulu, taraflar arasında sözleşme ilişkisi varken uyuşmazlığın sebepsiz zenginleşme kurallarına göre değil sözleşme hukuku çerçevesinde çözülmesi gerektiğini belirtmiş; sebepsiz zenginleşmenin kısa zamanaşımı yerine sözleşmeye dayalı on yıllık sürenin uygulanması gerektiğine karar vermiştir.¹ Karar mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'na göre verilmiştir (m. 66'daki bir ve on yıllık süre, m. 125'teki on yıllık süre); bugünkü karşılıkları TBK m. 82 ve m. 146'dır.

Aynı ayrım faizin başlangıcını da değiştirir. Hakedişlerden yapılan kesintilerin geri istendiği dosyada Hukuk Genel Kurulu, kesintiler sözleşmelere dayandığından borcun kaynağının sebepsiz zenginleşme değil sözleşme olduğunu, bu nedenle ihtarla temerrüde düşürülmeyen davalıdan kesinti tarihlerinden takip tarihine kadar işlemiş faiz istenemeyeceğini kabul etmiştir.⁸ Bu karar da 818 sayılı Kanun döneminde verilmiştir (m. 101); bugünkü karşılığı TBK m. 117'dir.

Talilik, geçersiz bir sözleşme için yapılan ödemenin geri istenmesine engel değildir; burada geçerli bir sözleşme olmadığından iade sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanır. 3. Hukuk Dairesi'ne göre geçersiz sözleşme nedeniyle verilenlerin geri istenmesi TBK m. 77 ve devamı maddeleri çerçevesinde çözülür.⁴ Daire bu ölçütü, geçersiz bir taşınmaz satış sözleşmesi uyarınca ödendiği ileri sürülen bedellerin iadesi davasında uygulamıştır.⁴ İade sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayansa da bu davalarda zamanaşımı iki yıl değildir: 3. Hukuk Dairesi, taraflar arasında harici de olsa bir sözleşme bulunduğu için harici taşınmaz satışında ödenen bedelin iadesi davasını on yıllık zamanaşımına tabi saymıştır. (Yargıtay 3. HD, E. 2025/1328)¹² Satış vaadi sözleşmesine özgü yönler ise ayrı bir rehberin konusudur.

TBK m. 78/1, borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimsenin bunu ancak kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebileceğini söyler. Hukuk Genel Kurulu bu hükmü üç unsura ayırmıştır: 1) borcun ifası amacıyla ödeme yapılması, 2) gerçekte ödenmesi gereken bir borcun bulunmaması, 3) ödemeyi yapanın yanılarak kendisini borçlu sanması. (Yargıtay HGK, E. 2017/1308)¹³ Yanılma ispatının yükü ödemeyi yapandadır; bu, kanunun kendi lafzından okunur.

Kanunun lafzına göre hüküm, borçlanılmamış edimin "kendi isteğiyle" yerine getirildiği hâllere ilişkindir. İmzası kendisine ait olmadığı anlaşılan bir kredi sözleşmesi nedeniyle bankaya ödeme yapan kişinin olayında Hukuk Genel Kurulu, ödemenin kullanılmak istenen kredi bedelinden tahsilat yapılmaması ve kamulaştırma bedeline bloke konulmaması amacıyla yapıldığını, ödeyenin kendisini borçlu sanarak ödeme yapmadığını kabul etmiş; bu somut olayda TBK m. 78/1'in uygulanma yeri bulunmadığına karar vermiş ve ödenen paranın bankadan tahsiline ilişkin kabul kararını onamıştır.¹³ Karar olayına bağlıdır ve genel bir kural koymaz.

TBK m. 78/3'e göre borç olmadığı hâlde ödenmiş olan edimin geri istenmesine ilişkin diğer kanun hükümleri saklıdır.

Yanlış hesaba gönderilen paranın geri istenmesinde ilk soru, paranın kimin malvarlığına geçtiğidir. Belgesi olmadan bir kamu kurumunun hesabına aidat yatıran avukatın iade istediği dosyada 3. Hukuk Dairesi, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz istemini reddederken talebin muhatabının, ödemelerin gönderildiği hesabın sahibi olan Bakanlık olduğunu kabul etmiştir.⁶ Bu karar ilk derece mahkemesinin kesin kararını değiştirmemiştir. IBAN'ın yanlış yazıldığı ileri sürülerek paranın bankadan ve parayı hesabına alan kişiden istendiği bir tazminat davasında ilk derece mahkemesi, parayı alan davalıyı tutarın tamamından sorumlu tutmuştur. Kararı davacı ile banka temyiz etmiş; 11. Hukuk Dairesi bankanın sorumluluğunu kusur oranıyla sınırlamıştır. (Yargıtay 11. HD, E. 2020/797)¹⁴

Hesap sahibi parayı bir karşılık vererek almışsa durum değişir. Dolandırıcının yönlendirmesiyle bir döviz bürosunun hesabına para yatırıldığı ve büronun bu tutar kadar döviz sattığı olayda Hukuk Genel Kurulu, davalının ceza davasında dolandırıcılık eylemine katılmadığı ve dolandırıcıyla ilgisi tespit edilemediği gerekçesiyle beraat ettiğini de gözeterek, satış yaptığı dövizin karşılığını aldığını, malvarlığındaki artışın haklı bir sebebe dayandığını ve sebepsiz zenginleşmediğini kabul etmiştir.² Bu karar 818 sayılı Kanun'un 61-62. maddelerine göre verilmiştir; bugünkü karşılıkları TBK m. 77-78'dir. 3. Hukuk Dairesi de başkasının hesabından ödenen bedel karşılığında aracı teslim eden satıcının zenginleşmediğini kabul etmiştir.⁹ Şirket hesabından ödenen araç bedelleri olayında da aynı sonuca varılmış; Daire, satıcının çalışanlarla suçta el ve işbirliği yaptığına dair bilgi ve belge bulunmadığını da belirtmiştir.³ Bu kararlara göre istem, parayı karşılığında edim vererek alan ve haksız eyleme katılmadığı anlaşılan hesap sahibine değil, gerçekten zenginleşen kişiye yöneltilmelidir.

Davacının iddiasına göre EFT talimatında alıcının adı doğru, IBAN'ı yanlış yazılmıştı. Bu dosyada bankanın sorumluluğu bankacılık işleminden doğan tazminat istemi olarak incelenmiştir. (Yargıtay 11. HD, E. 2015/666)¹⁵ 11. Hukuk Dairesi, alıcı bankanın IBAN ile alıcı bilgilerini doğrulama zorunluluğu olup olmadığının ve IBAN'ı yanlış yazan gönderenin müterafik kusurunun bankacılık konusunda uzman bir bilirkişiyle belirlenmesi gerektiğini, tüm kusurun bankaya verilemeyeceğini belirterek kararı bozmuştur.¹⁵ Aynı dosyada bozmadan sonra verilen kararda Daire, bankanın zararın oluşmasında %50 kusurlu olduğu belirlendiğine göre parayı hesabına alan davalının ödemek zorunda olduğu tutarın %50'sinden müteselsilen sorumlu olması gerektiğini belirterek hükmü yeniden bozmuştur.¹⁴ İkinci karar oy çokluğuyla verilmiştir. Bu iki karar tek bir dosyanın aşamalarıdır; bankanın yanlış IBAN'daki sorumluluğu için yerleşik bir çizgi kurmaz.

Dolandırıcılık sonucu yapılan transferlerin ceza hukuku yönü bu rehberin konusu değildir. Hukuk yönünden belirleyici olan, paranın hangi malvarlığında haklı bir sebep olmadan kaldığıdır.²³

HMK m. 190/1'e göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraftadır. Kanuni bir karineye dayanan taraf yalnız karinenin temelini oluşturan vakıayı ispatlar; karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir (HMK m. 190/2). HMK m. 190/1'deki genel kural uyarınca, sebepsiz zenginleşmenin şartlarına dayanarak iade isteyen davacı bu şartları oluşturan vakıaları kural olarak ispat eder; zenginleşenin, zenginleşmenin elinden çıktığını ispatlaması gibi kanunun yükü karşı tarafa verdiği hâller saklıdır (TBK m. 79/1).

Banka havalesi ve EFT ile gönderilen parada 3. Hukuk Dairesi'nin yerleşik ölçütü havale karinesidir: havale bir ödeme vasıtasıdır ve mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine vardır; havalenin borç ödemekten başka bir amaçla yapıldığını ileri süren havaleci bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür. (Yargıtay 3. HD, E. 2023/2191)¹⁶⁴ Açıklama yazılmadan gönderilen para için Daire, havalenin bir ödeme vasıtası olduğunu ve borcun ödendiğini gösterdiğini kabul etmektedir; karinenin aksini gönderen ispat etmelidir. (Yargıtay 3. HD, E. 2025/4738)¹⁷

Dekonttaki açıklama bu tabloyu etkileyebilir. "Ortaklık mukavelesi için gönderilen" açıklamasıyla yapılan havalede 3. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesi kararını onarken davalının para karşılığında şirket payının devredildiğini ileri sürmediğini gözeterek, ödenen bedelden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre sorumlu olduğunu kabul etmiştir.¹⁶ Açıklamanın ispat yükünü karşı tarafa geçirdiği yönündeki genel cümle bölge adliye mahkemesi gerekçesindedir; Daire kararı bu olayın dekont açıklamasına dayanır.

Ödemenin bir hukuki işleme, örneğin bir satışa dayandığı ileri sürülüyorsa senetle ispat kuralı gündeme gelir: HMK m. 200/1'deki parasal sınırı aşan hukuki işlemler senetle ispat olunur; bu sınır HMK ek m. 1 uyarınca her yıl yeniden değerlenir. Senetle ispat zorunluluğu olan hâllerde delil başlangıcı varsa tanık dinlenebilir (HMK m. 202/1). Açıklamasız havaleyle yapılan ödemelerin bir taşınmaz satışı için gönderildiğinin ileri sürüldüğü dosyada 3. Hukuk Dairesi, davacının sunduğu mesajlaşmaların davalı tarafından gönderilip gönderilmediğinin tespit edilmesini, davalıdan geldiği anlaşılırsa bunların yazılı delil başlangıcı kabul edilerek tanıkların dinlenmesini istemiş ve kararı bozmuştur.¹⁷

Para sözleşmenin tarafı olmayan üçüncü kişilerin hesabına gönderilmişse, paranın o sözleşme için gönderildiğini gönderen ispatlamak zorundadır. 3. Hukuk Dairesi, sözleşmede taraf olmayan davalılara satış bedelinin bakiyesinin ödendiği iddiasının ispat edilemediğini ve davacının yemin deliline açıkça dayanmadığını gözeterek bu davalılar yönünden davanın reddini onamıştır.⁴ TBK m. 78/1 hâlinde ise ödeyenin kendisini borçlu sanarak ödediğini ispatlaması gerekir.¹³

TBK m. 82/1'e göre sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. 3. Hukuk Dairesi bu iki süreyi, biri iki yıllık kısa, sübjektif ve nispi, diğeri on yıllık uzun, objektif ve mutlak süre olarak nitelendirmiştir. (Yargıtay 3. HD, E. 2025/4218)¹⁸

İki yıllık sürenin başlangıcı için 3. Hukuk Dairesi, hak sahibinin malvarlığındaki eksilmeye yol açan işlemi ve sebepsiz zenginleşeni tam olarak öğrendiği tarihi esas almaktadır.⁵ Aleyhine zenginleşilen bir tüzel kişiyse zamanaşımı, dava açmaya emir vermeye yetkili organın, yani o makamdaki kişinin ya da kurulun durumu öğrenmesiyle başlar; Daire, yetkili organın öğrenmesinden iki yıl geçtikten sonra açılan davanın reddini bu gerekçeyle onamıştır.⁵

Önce açtığı tapu iptali ve tescil davası reddedilen davacının sebepsiz zenginleşme davasında 3. Hukuk Dairesi, davacının zenginleşmeyi geri isteme hakkını kesin hüküm niteliğindeki bu kararla öğrendiğini ve davanın iki yıllık süre içinde açıldığını belirtmiş; bölge adliye mahkemesinin Kadastro Kanunu m. 12/3'teki on yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği yönündeki ret gerekçesini de yerinde bulmayarak kararı bozmuştur.¹⁸ Daire bu olayda iki yıllık sürenin başlangıcını önceki kararın kesinleşmesine bağlamıştır. On yıllık süre ise TBK m. 82/1'e göre her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten işler; Daire bu süreyi ayrıca tartışmamıştır.

Talep sözleşmeden doğuyorsa TBK m. 82'deki süre değil sözleşmenin tabi olduğu süre uygulanır; kanunda aksine hüküm yoksa her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 146). Hukuk Genel Kurulu, sözleşme ilişkisi içinde yapılan bir ödemenin geri istenmesinde sebepsiz zenginleşmenin bir yıllık süresini uygulayan direnme kararını bozmuş ve on yıllık sürenin uygulanması gerektiğine karar vermiştir; karar mülga 818 sayılı Kanun'un 66. ve 125. maddelerine göre verilmiştir (bugün TBK m. 82 ve m. 146).¹ Geçersiz bir taşınmaz satışında da kural aynıdır. Harici (adi yazılı) taşınmaz satış sözleşmesi nedeniyle ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istendiği davada 3. Hukuk Dairesi, tarafların verdiklerini haksız iktisap kurallarına göre geri isteyebileceğini, ancak taraflar arasında harici de olsa bir sözleşme bulunduğundan davanın on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu belirtmiş ve aynı yöndeki 07.06.1939 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararını aktarmıştır.¹² Daireye göre bu süre satış bedelinin ödendiği tarihte değil, tapuda ferağ ümidinin ortadan kalktığı veya ifanın imkânsız hâle geldiği tarihte başlar; zilyetlik devam ettiği sürece işlemeye başlamaz. Somut olayda Daire, davacının tapu kaydını incelemeye yetkili kişilerden olmadığını ve taşınmazın üçüncü kişiye satışından haberdar olduğunun ispat edilmediğini gözeterek süreyi dava tarihinden başlatmış ve zamanaşımı gerekçesiyle verilen ret kararını bozmuştur.¹² Karar 818 sayılı Kanun'un 125. maddesine göre verilmiştir; bugünkü karşılığı TBK m. 146'dır. TBK m. 82/2'ye göre zenginleşme davalının bir alacak hakkı kazanması yoluyla gerçekleşmişse, diğer taraf istem hakkı zamanaşımına uğramış olsa bile bu borcu ifadan her zaman kaçınabilir. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim onu kendiliğinden göz önüne alamaz (TBK m. 161).

TBK m. 79/1'e göre sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür; elden çıkarmayı zenginleşen ispat eder. Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür (TBK m. 79/2).

Hukuk Genel Kurulu, 818 sayılı Kanun döneminde verdiği bir kararda, iyiniyetli zenginleşenin kendisinden istendiği tarihten önce elinden çıktığını iddia ve ispat ettiği miktar oranında geri vermekle yükümlü olmayacağını; zenginleşme anında veya sonrasında malvarlığındaki artışın geçerli bir hukuki sebebe dayanmadığını bilen veya bilmesi gereken zenginleşenin ise kötüniyetli sayılacağını açıklamıştır.⁷ Bu açıklama mülga 818 sayılı Kanun'un 63. maddesine ilişkindir; bugünkü karşılığı TBK m. 79'dur. Aynı kararda Kurul, Sosyal Güvenlik Kurumunun yersiz ödediği aylıkların geri alınmasında, geri verilecek miktarın belirlenmesi yönünden 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesini, iyiniyetli zenginleşenin elinden çıkanı geri vermeyeceğini söyleyen genel hükme göre uygulama önceliği olan özel hüküm saymıştır.⁷ Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

Giderler TBK m. 80'e göre belirlenir: iyiniyetli zenginleşen yaptığı zorunlu ve yararlı giderleri geri verme isteminde bulunandan isteyebilir; iyiniyetli olmayan zenginleşen zorunlu giderlerini ve yararlı giderlerinden yalnız geri verme zamanında mevcut olan değer artışını isteyebilir. Diğer giderler, iyiniyete bakılmaksızın istenemez.

İade borcunun doğumu ve kapsamı karşılıklı zenginleşme ve fakirleşme olgusuna bağlıdır. Hukuk Genel Kurulu'na göre geri alma hakkı bu zenginleşme ve fakirleşme sonucu doğar; bu olgu gerçekleşmeden geri alma söz konusu edilemeyeceği gibi iade borcunun kapsamı da hak ve borcun doğduğu tarihten önce belirlenemez.¹⁰

Faiz için TBK m. 117/2 özel bir kural koyar: sebepsiz zenginleşmede borçlu, zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte temerrüde düşmüş olur; ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır. Borç aslında sözleşmeden doğuyorsa bu kural uygulanmaz; Hukuk Genel Kurulu, sözleşmeye dayanan kesintilerde davalı ihtarla temerrüde düşürülmedikçe kesinti tarihlerinden itibaren faiz istenemeyeceğini kabul etmiştir.⁸