İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Mal beyanı: içeriği, süresi ve verilmezse ne olur (İİK m. 74, 75, 76 ve 338)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Mal beyanı, icra takibindeki borçlunun mallarını, alacaklarını, gelirlerini, geçim kaynaklarını ve borcunu nasıl ödeyebileceğini icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmesidir.
  • Genel haciz yoluyla takipte borca itiraz edilmezse süre ödeme emrinde yazılı yedi gündür; kambiyo senedine dayalı takipte itiraz edilmez ve borç ödenmezse on gündür.
  • Beyanda bulunmayan borçlu, alacaklı isterse icra mahkemesince beyanda bulununcaya kadar, bir defaya mahsus ve üç ayı geçmemek üzere hapisle zorlanır; nafaka dışındaki takiplerde alacak aylık en yüksek brüt asgari ücretin altındaysa bu hapis uygulanmaz.
  • Beyanı gerçeğe aykırı yapan kişi, alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır.

Mal beyanı, icra takibinde borçlunun mallarını, alacaklarını, gelirlerini ve borcunu nasıl ödeyebileceğini icra dairesine bildirmesidir. Bu rehber beyanın içeriğini, hangi sürede verileceğini, verilmezse uygulanan tazyik hapsini ve gerçeğe aykırı beyanın cezasını İcra ve İflas Kanunu maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatır. Ödeme emrine itiraz, haciz ve icra borcunun taksitle ödenmesi ayrı rehberlerde anlatılmıştır.

İlgili rehberler: Ödeme emri nedir, tebliğ edilince ne olur? (İİK m. 58, 60, 61)İcra takibine itiraz ve itirazın kaldırılması: süre, belge, ispat ve tazminatHaciz geldi: haciz memuru eve ya da işyerine gelince ne olur, neler haczedilemez (İİK m. 79-85)İcra geldi ne yapmalı: ödeme emrinden hacze borçlunun yol haritasıİcra borcu taksitlendirme: icra dairesinde ödeme taahhüdü ve taksit sözleşmesi (İİK m. 111)Araç haczi ne zaman düşer: İİK m. 106 ve 110'a göre satış isteme süresi ve haczin kaldırılması

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

İcra mahkemesi: mal beyanında bulunmayan borçlunun hapisle tazyikine icra mahkemesi hâkimi karar verir (İİK m. 76, m. 346/1). Gerçeğe aykırı beyan (İİK m. 338) gibi Kanunun ceza hükümlerini içeren Baptaki suçlarla ilgili davalara da icra mahkemesinde bakılır; bu işler diğer mahkemelerde görülen ceza davalarıyla birleştirilemez (İİK m. 346).

Dayanak: İİK m. 76, m. 346

Yetkili mahkeme

Kanunun ceza hükümlerini içeren Bapta yer alan fiillerde (ör. İİK m. 338'deki gerçeğe aykırı beyan) yetkili icra mahkemesi, icra takibinin yapıldığı yerdeki mahkemedir (İİK m. 348). Borçlu başka yerde oturuyorsa istinabe yoluyla, yani o yerdeki icra mahkemesi aracılığıyla sorguya çekilir (İİK m. 349).

Dayanak: İİK m. 348, m. 349

Dava şartı

Arabuluculuk ya da ön başvuru şartı yoktur. Tazyik hapsi alacaklının talebi üzerine (İİK m. 76), gerçeğe aykırı beyan cezası alacaklının şikâyeti üzerine (İİK m. 338/1) gündeme gelir. Dava şartı olarak arabuluculuğu öngören 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1 kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarını sayar; mal beyanı bu listede yer almaz.

Dayanak: İİK m. 76, m. 338/1; 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1

Süre ve zamanaşımı

Borçlu mal beyanını genel haciz yoluyla takipte borca itiraz etmezse ödeme emrindeki yedi günlük süre içinde (İİK m. 60/1-4); ilamlı takipte icra emrindeki yedi gün içinde (İİK m. 32/1); kambiyo senedine dayalı takipte itiraz etmez ve borcu ödemezse on gün, itirazı reddedilirse üç gün içinde (İİK m. 168/6); itirazın iptali veya kaldırılması kararından sonra kararın tebliğinden, yüzüne karşı verilmişse tefhiminden itibaren üç gün içinde verir (İİK m. 75). Kanunun ceza hükümlerini içeren Baptaki fiillerde şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m. 347).

Dayanak: İİK m. 32/1, m. 60/1-4, m. 75, m. 168/6, m. 347

Yargılama usulü

İcra mahkemesinde İİK m. 349'daki özel usul uygulanır: şikâyet dilekçeyle veya sözlü yapılır; mahkeme duruşma için hemen bir gün belirler ve borçluya celpname gönderir. Gelmeyen ve müdafi göndermeyen borçlu zabıta marifetiyle getirilir, bu da sağlanamazsa yargılama gıyabında yapılır; şikâyetçi belirlenen zamanda gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer.

Dayanak: İİK m. 349

Harç

Harçlar Kanunu m. 13/f, icra tetkik mercilerinin (bugünkü icra mahkemesi) cezaya ilişkin kararlarını ve bu kararların temyizi işlemlerini harçtan müstesna sayar.

Dayanak: Harçlar Kanunu m. 13/f

Kanun yolu

İcra mahkemesinin tazyik ve disiplin hapsine ilişkin kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; itirazı, o yerde icra mahkemesinin birden fazla dairesi varsa numara olarak izleyen daire, tek dairesi varsa asliye ceza mahkemesi inceler ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (İİK m. 353/1). Ancak Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 353'teki itiraz yolunun Kanunun 16. Babındaki kararlarla sınırlı olduğu, 4. Babdaki m. 76'ya göre verilen tazyik hapsi kararlarına karşı kanun yolu öngörülmediği görüşüyle bu kararları kesin saymış; yürürlükteki m. 353/1 lafzına dayanan kanun yararına bozma istemini 2026'da reddetmiştir. Gerçeğe aykırı beyan gibi Kanunun ceza hükümlerini içeren Baptaki suçlardan verilen hükümlerde Ceza Muhakemesi Kanununun kanun yollarına ilişkin hükümleri uygulanır (İİK m. 353/2).

Dayanak: İİK m. 353

İİK m. 74'e göre mal beyanı nedir ve hangi bilgileri içermelidir?

İİK m. 74 mal beyanını, borçlunun kendisinde ve üçüncü kişilerin elinde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarın türünü, niteliğini ve özelliklerini, her türlü kazanç ve gelirlerini, yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna göre borcunu nasıl ödeyebileceğini icra dairesine bildirmesi olarak tanımlar. Bildirim yazılı veya sözlü yapılabilir; muhatabı icra dairesidir.

Madde metnine göre beyan dört bilgiyi içerir: 1) borcuna yetecek miktardaki mal, alacak ve hakları, kendisinde ya da üçüncü kişilerin elinde olanlar dahil, türü, niteliği ve özellikleriyle; 2) her türlü kazanç ve geliri; 3) yaşayış tarzına göre geçim kaynakları; 4) borcunu ne şekilde ödeyebileceği. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Ceza Genel Kurulunun 26/05/2009 tarihli kararına atıfla, içeriği bakımından kanuna uygun bir bildirimden söz edebilmek için borçlunun bu dört hususu bildirmiş olması gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 19. CD, E. 2015/21824)1

Bu başlıklardan biri boş bırakılan beyan Yargıtay kararlarında m. 74'e uygun sayılmamıştır. Kapatılan Yargıtay 16. Hukuk Dairesi, takip konusu borcun ne şekilde ödeneceğini içermeyen bir beyanın m. 74'teki şartları taşıyan mal beyanı olarak kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. (Yargıtay 16. HD, E. 2012/2280)2 Yargıtay 19. Ceza Dairesi de her türlü kazanç ve gelirleri, geçim kaynakları ve borcun nasıl ödeneceği yazılmamış bir beyanı m. 74'e uygun mal beyanı saymamıştır. (Yargıtay 19. CD, E. 2016/11707)3 Bu iki karar gerçeğe aykırı beyan suçuyla (İİK m. 338) ilgilidir; eksik beyanın bu suç bakımından sonucu aşağıda ayrıca anlatılmıştır.

Bu sayfada mal beyanı formu ya da örnek metin verilmez. Ödeme emrinin genel içeriği ödeme emri rehberinde, ödeme emrine itirazın usulü icra takibine itiraz rehberinde anlatılmıştır.

Mal beyanı ne zaman verilir: ödeme emrindeki süre ve itirazdan sonraki üç gün (İİK m. 60, 75, 168)

Genel haciz yoluyla takipte ödeme emri, borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi ihtarını (İİK m. 60/1-2) ve borçlu senede veya borca itirazını bildirmezse bu yedi günlük süre içinde m. 74'e göre mal beyanında bulunması, bulunmazsa hapisle tazyik olunacağı ihtarını içerir (İİK m. 60/1-4).

İlamlı takipte icra emri, hükmolunan borcun yedi gün içinde ödenmesi ve bu süre içinde m. 74'e göre mal beyanında bulunulması, bulunulmazsa hapisle tazyik olunacağı ihtarını içerir (İİK m. 32/1).

Kambiyo senetlerine dayalı haciz yoluyla takipte ödeme emri, itiraz edilmez ve borç ödenmezse on gün içinde m. 74'e, itiraz edilip de reddedilirse üç gün içinde m. 75'e göre mal beyanında bulunulması ve bulunulmazsa hapisle tazyik edileceği ihtarını içerir (İİK m. 168/6).

Borçlu ödeme emrine itiraz etmiş, alacaklı da itirazın iptali ya da kaldırılması kararı almışsa borçlu, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren üç gün içinde m. 74'e göre beyanda bulunmak zorundadır; iptal veya kaldırma kararı borçlunun yüzüne karşı verilmişse süre kararın tefhiminden başlar (İİK m. 75).

Mal beyanında bulunmayan borçlu için İİK m. 76 tazyik hapsini öngörür. İİK m. 337'nin birinci fıkrası ise Anayasa Mahkemesinin 28/2/2008 tarihli, E. 2006/71, K. 2008/69 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; madde metninde bu fıkranın yerinde yalnız iptal kaydı bulunur. Ticareti terk edenlerin cezasını düzenleyen İİK m. 337/a ise m. 44'e göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren borçluyu, bundan zarar gören alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; bu ayrı bir beyan yükümlülüğüdür.

İİK m. 76'ya göre tazyik hapsinin şartları

İİK m. 76'ya göre mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine, beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hâkimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur; bu hapis üç ayı geçemez. Maddeden okunan şartlar şunlardır: 1) borçlu mal beyanında bulunmamış olmalı; 2) alacaklı tazyik talep etmeli; 3) kararı icra mahkemesi hâkimi vermeli. Madde hapsi beyanda bulununcaya kadar öngördüğü için tazyikin amacı beyanın verilmesini sağlamaktır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 76'daki fiilin oluşması için borçluya ödeme emrinin usulüne uygun olarak tebliğ edilmesini ve borçlunun buna rağmen yasal süre içinde mal bildiriminde bulunmamasını aramaktadır. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/1885)4 Aynı kararda, adres kayıt sistemindeki adrese önce normal tebligat çıkarılmadan doğrudan Tebligat Kanunu m. 21/2'ye göre yapılan tebliğ usulsüz bulunmuş; usulüne uygun bir ödeme emri tebligatı bulunmadığından borçlunun beraatine karar verilmesi gerektiği belirtilerek tazyik hapsi kaldırılmıştır.4

Bir başka kararda Daire, bilgisine başvurulan ve haber verilen komşunun adı tespit edilmeden Tebligat Kanunu m. 21/1'e göre tamamlanan tebliği geçersiz saymış; ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmediği için unsurların oluşmayacağını belirterek tazyik hapsini kaldırmış, infaz ediliyorsa borçlunun salıverilmesine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2021/1453)5

Ödeme emrinin içeriği de bir şarttır. Kapatılan 16. Hukuk Dairesi, borçluya gönderilen ödeme emrinde m. 74'e göre mal beyanında bulunmasının istenmemesi ve beyanda bulunulmazsa m. 76 uyarınca hapsen tazyik ihtarının yer almaması karşısında borçlunun tazyikine karar verilmesini isabetsiz bulmuş ve tazyik hapsine yer olmadığına hükmetmiştir. (Yargıtay 16. HD, E. 2011/8678)6

Kararın biçimi de kanuna bağlıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, sabit olarak "3 ay tazyik hapsi" veren ilk derece kararını, tazyikin beyanda bulununcaya kadar, bir defaya mahsus ve üç ayı geçmemek üzere verilmesi gerektiğini belirten Başsavcılık istemini yerinde bularak bozmuş ve hükmü "3 aya kadar tazyik hapsi" olarak yeniden kurmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/9404)7

Kanunda tazyik hapsinin uygulanmayacağı bir hâl de yazılıdır: nafaka alacaklarına ilişkin takipler hariç, alacak miktarı Asgari Ücret Tespit Komisyonunun her yıl belirlediği aylık en yüksek brüt asgari ücret tutarının altında kalan takiplerde İİK'da öngörülen disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz (İİK m. 354/4).

Tazyik hapsi ceza mı: adli sicil, erteleme ve borcun ödenmesi (İİK m. 76, 354)

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, İİK'daki icra suçlarının hapis ve adli para cezasına bağlananlar ile disiplin veya tazyik hapsine bağlananlar olarak ikiye ayrıldığını, disiplin veya tazyik hapsinin bir suç karşılığı olmayıp kısmi bir düzeni korumak amacıyla öngörüldüğünü belirtmiştir.4 Aynı kararda bu hapsin seçenek yaptırımlara çevrilemeyen, ön ödeme uygulanamayan, tekerrüre esas olmayan, şartla salıverilme hükümleri uygulanamayan, ertelenemeyen ve adli sicil kayıtlarına geçirilmeyen bir yaptırım olduğu vurgulanmıştır.4

Tazyik hapsinin nerede ve nasıl infaz edileceğine, beyan verildiğinde tahliyenin hangi usulle yapılacağına ve "bir defaya mahsus" ibaresinin aynı borçlu hakkındaki başka takiplere etkisine incelenen Yargıtay kararlarında değinilmemiştir; bu konularda yalnız m. 76'nın "beyanda bulununcaya kadar" ve "bir defaya mahsus" ibareleri vardır.

İİK m. 354/1'e göre Kanunun bu babında yazılı suçlardan takibi şikâyete bağlı olanlarda müşteki feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 76'ya göre kendisi yeniden kurduğu hükümde, müştekinin feragati veya borcun itfa edilmesi hâlinde davanın ve cezanın bütün neticeleriyle birlikte m. 354 uyarınca düşürülmesine de yer vermiştir.7

Usule aykırı bir tazyik kararı kanun yararına bozma yoluyla bozulursa borçlu salıverilir: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kanun yararına bozduğu kararlarda tazyik hapsinin kaldırılmasına ve tazyik hapsi infaz edilmekte ise borçlunun salıverilmesine hükmetmiştir.4 Takip kesinleşmeden yapılan bir şikâyetin konu olduğu dosyada da Daire tazyik hapsinin kaldırılmasına ve infaz ediliyorsa salıverilmeye hükmetmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/5448)8

Tazyik talebi icra mahkemesinde nasıl incelenir: şikâyet süresi, duruşma ve kararın türü (İİK m. 346-349)

Bu Kanun hükümlerine göre disiplin veya tazyik hapsine icra mahkemesi karar verir (İİK m. 346/1). Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre İİK'nın icra suçlarına ilişkin hükümleri m. 76 ile m. 331-345/b arasında, muhakeme usulüne ilişkin hükümleri ise m. 346-354 arasında düzenlenmiştir.4 Şikâyet dilekçeyle ya da sözlü yapılır; mahkeme duruşma için hemen bir gün belirler ve borçluya celpname gönderir (İİK m. 349).

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 349 uyarınca duruşmaya gelmezse yokluğunda karar verileceği ihtarını içeren davetiye borçluya gönderilmeden yargılamaya devam edildiği ve savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle Başsavcılığın kanun yararına bozma istemini yerinde bulmuş ve tazyik hapsini kaldırmıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2021/2625)9

İİK m. 347'ye göre Kanunun ceza hükümlerini içeren Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, mal beyanında bulunmama nedeniyle yapılan bir şikâyette; icra takibi kesinleşmeden yapılan şikâyetin henüz doğmamış bir hakkın kullanımı niteliğinde olduğunu, takibin sonradan kesinleşmesinin bu şikâyeti süresinde ve usulüne uygun hâle getirmeyeceğini ve m. 347 karşısında düşme kararı verilmesi gerektiğini belirten Başsavcılık istemini yerinde bularak icra ceza mahkemesinin kararını bozmuş ve tazyik hapsinin kaldırılmasına hükmetmiştir.8 O dosyada takip bir şirket hakkında başlatılmış, ödeme emri ise başka bir kişi adına çıkarılıp tebliğ edilmişti.8

Kararın türü de denetlenir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin "unsurlar oluşmadı" diyerek alacaklının tazyik talebini reddetmesini yerinde bulmamış; unsurların oluşmadığı kanaatine varılırsa borçlunun beraatine karar verilmesi gerektiğini belirten Başsavcılık istemini benimsemiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2021/4053)10 Aynı kararda, usulüne uygun ödeme emri tebliğine rağmen yasal süre içinde mal bildiriminde bulunmayan borçlu hakkında m. 76 uyarınca tazyik kararı verilmesi gerektiği belirtilmiş; bozma CMK m. 309/4-c uyarınca aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılama yapılmamak üzere verilmiştir.10

Daire aynı ölçütü talebin reddine dair başka bir kararda (Yargıtay 12. HD, E. 2021/1449)11, "tazyik hapsine yer olmadığı" biçiminde kurulan bir kararda (Yargıtay 12. HD, E. 2021/10932)12 ve yine talebi reddeden bir başka kararda (Yargıtay 12. HD, E. 2022/1259)13 de uygulamış; bu kararların hepsinde bozma aleyhe tesir etmemek üzere verilmiştir.

Tazyik hapsi kararına karşı kanun yolu konusunda madde lafzı ile Yargıtay uygulaması ayrışmaktadır. İİK m. 353/1'e göre icra mahkemesinin tazyik ve disiplin hapsine ilişkin kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ise 2020 tarihli bir kararına atıfla, m. 353'teki "bu Bap hükümlerine göre" ifadesinin Kanunun 16. Babını kastettiğini, m. 76'nın 4. Babda yer aldığını ve bu kararlara karşı kanun yolu öngörülmediğini belirterek m. 76'ya göre verilen tazyik hapsi kararını kesin saymıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2026/229)14 O dosyada Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı, kararın kesin olduğu gerekçesiyle reddedilmiş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yürürlükteki m. 353/1 lafzına dayanarak itirazın esastan incelenmesi gerektiğini ileri sürüp bu ret kararının kanun yararına bozulmasını istemiş, Daire istemi reddetmiştir.14 Yürürlükteki m. 353/1 metninde "bu Bap hükümlerine göre" ibaresi yer almaz.

Gerçeğe aykırı mal beyanı: İİK m. 338/1'deki suçun koşulları

İİK m. 338/1'e göre Kanuna göre istenen beyanı gerçeğe aykırı surette yapan kişi, alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu, m. 76'daki tazyik hapsinden farklı olarak bir hapis cezasıdır: kapatılan Yargıtay 16. Hukuk Dairesi, m. 338/1 hapis cezası öngördüğü hâlde borçlu hakkında üç ay tazyik hapsi ile mahkûmiyet kurulmasını isabetsiz bulmuştur.2

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, Ceza Genel Kurulunun 26/05/2009 tarihli, 2009/16-15 E., 2009/138 K. sayılı kararına atıfla, bu suçun oluşması için bildirimin bizzat borçlu tarafından ve gerçeğe aykırı olduğu bilinerek yapılmasını ve m. 74'te gösterilen hususları içermesini aramaktadır.1 Bu ölçütün kararlara yansıması şöyledir: 1) m. 74'e uygun bir beyan yoksa suç oluşmaz; borcun nasıl ödeneceğini içermeyen beyan2 ve gelir, geçim kaynağı ve ödeme biçimi yazılmamış beyan3 bu nedenle mahkûmiyete dayanak olmamıştır; 2) beyanı bizzat borçlu vermelidir; dilekçedeki isim ve imza borçlu vekiline aitse vekilin beyanından dolayı asil cezalandırılamaz. (Yargıtay 16. HD, E. 2009/3431)15

Yargıtay'ın beraat kararını bozup suçun oluştuğunu ya da mahkûmiyet gerektiğini belirttiği olaylarda borçlunun beyanda göstermediği mallar sonradan ortaya çıkmıştır. Kapatılan 16. Hukuk Dairesi, mal beyanında bildirilmeyen malların haciz sırasında borçluda bulunduğu ve üçüncü kişinin istihkak iddiasının reddedildiği olayda suçun oluştuğunu kabul ederek beraat kararını bozmuştur. (Yargıtay 16. HD, E. 2009/3432)16 Yargıtay 19. Ceza Dairesi de m. 74'e uygun beyanda adına kayıtlı araç ve taşınmazları göstermeyen borçlu hakkında mahkûmiyet kurulması gerektiğini belirterek beraat kararını bozmuştur.1

Beraatin onandığı bir olayda Yargıtay 19. Ceza Dairesi, beyanın m. 74'teki unsurları taşımadığını tespit etmiş; ayrıca bildirilmeyen aracın mal beyanı dosyaya ulaşmadan alacaklı tarafından zaten bilindiğini, borçlunun bu malı bildirmeyi unuttuğu yönündeki savunmasının aksinin ve suçun manevi unsurunun ispatlanamadığını belirtmiştir. (Yargıtay 19. CD, E. 2015/20738)17

Bu suçun takibi alacaklının şikâyetine bağlıdır ve İİK m. 354/1'e göre müşteki feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle ceza düşer. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, mahkûm edilen borçluya şikâyetten vazgeçme veya borcun ödenmesi hâlinde cezanın bütün neticeleriyle düşeceğinin hatırlatılmamasını kabule göre bozma nedenleri arasında saymıştır.3 Bu suçtan verilen hükümlerde Ceza Muhakemesi Kanununun kanun yollarına ilişkin hükümleri uygulanır (İİK m. 353/2).

Mal beyanında ispat: tebligat, beyanın içeriği ve kasıt

Tazyik talebinde belirleyici olan icra takip dosyasıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin benimsediği Başsavcılık istemlerinde, borçluya usulüne uygun ödeme emri tebliğ edildiği ve yasal süre içinde mal bildiriminde bulunulmadığı, dosya arasındaki icra takip dosyasının içeriğine göre saptanmıştır.11

Tebliğin usulüne uygunluğu ispatın merkezindedir. Tebliğ mazbatasında haber verilen komşunun açık kimliği gösterilmemişse tebliğ memurunun gerçekten muhatabın adresine gidip onu bulamadığı belgelenmiş olmaz ve tebliğ geçersiz sayılır.5 Adres kayıt sistemindeki adrese tebligatta ise önce bilinen en son adrese normal tebligat çıkarılması gerekir; doğrudan Tebligat Kanunu m. 21/2'ye göre yapılan tebliğ usulsüzdür.4

Gerçeğe aykırı beyanda alacaklı, borçlunun beyanda göstermediği bir malının bulunduğunu ortaya koymalıdır: haciz sırasında borçluda saptanan mallar16 ve yargılama sırasında tespit edilen, borçlu adına kayıtlı araç ve taşınmazlar1 bakımından Yargıtay kararlarında suçun oluştuğu kabul edilmiştir. Beyanın borçlunun kendisine ait olduğu da gösterilmelidir; beyan dilekçesindeki imza vekile aitse asil cezalandırılamaz.15

Kasıt, yani manevi unsur ayrıca ispat edilir: bildirilmeyen malın alacaklı tarafından zaten bilindiği bir olayda borçlunun unuttuğu yönündeki savunmasının aksi ve manevi unsur ispatlanamadığı için beraat kararı onanmıştır.17 Şikâyetin süresi de dosyadaki tarihlere göre belirlenir: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, alacaklı vekilinin haciz şerhi talebi üzerine borçlunun mal beyan dilekçesini öğrendiği tarihten itibaren m. 347'deki üç aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra yapılan şikâyette beraat yerine şikâyet hakkının düşürülmesi gerektiğine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2019/2285)18

İlgili mevzuat

İİK m. 76 — Hapis ile tazyik

Madde 76 – (Değişik: 24/5/1962-51/ 1md.)

Mal beyanında bulunmıyan borçlu, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hakimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur. Ancak bu hapis üç ayı geçemez.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 74 — Beyanın muhteviyatı

Madde 74 – Mal beyanı, borçlunun gerek kendisinde ve gerek üçüncü şahıslar yedinde bulunan mal ve alacak ve haklarında borcuna yetecek miktarın nevi ve mahiyet ve vasıflarını ve her türlü kazanç ve gelirlerini ve yaşayış tarzına göre geçim membalarını ve buna nazaran borcunu ne suretle ödeyebileceğini yazı ile veya şifahen icra dairesine bildirmesidir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 75 — Beyan mecburiyeti müddeti, başlangıcı

Madde 75 – (Değişik: 6/6/1985-3222/8 md.)

İtirazının iptaline veya kat’i veya muvakkat surette kaldırılmasına karar verilen borçlu, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren üç gün içinde yukarıdaki maddede gösterildiği üzere beyanda bulunmaya mecburdur.

İptal veya kaldırma kararı borçlunun vicahında verilmiş ise bu müddet, kararın tefhiminden başlar.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 338 — Hakikata muhalif beyanda bulunanların cezası

Madde 338 – (Değişik: 31/5/2005-5358/9 md.)

Bu Kanuna göre istenen beyanı, hakikate aykırı surette yapan kimse, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Hakkında aciz vesikası alınmış borçlu, asgari ücretin üstünde bir geçim sürdürdüğü, aciz vesikası hamili alacaklının alacağının aciz vesikasına bağlanmasından en geç beş sene içinde müracaatı üzerine sabit olursa, asgari ücretin üstünde kalan gelirlerinden icra mahkemesinin dörtte birden az olmamak üzere tespit edeceği kısmını icra mahkemesi kararının kesinleşmesinden itibaren en geç bir ay içinde ve aciz vesikasındaki borcun ödenmesine kadar her ay icra dairesine yatırmaya mecburdur. Bu mükellefiyeti yerine getirmeyen borçlu hakkında bir yıla kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra borçlu borcun tamamını veya o tarihe kadar icra veznesine yatırmak zorunda olduğu meblağı öderse tahliye edilir; ödemelerini tekrar keserse, hakkında tazyik hapsine yeniden karar verilir. Ancak, bir borçtan dolayı tazyik hapsinin süresi bir yılı geçemez.

Borçlunun nafaka borçluları dahil üçüncü şahıstan yardım görmesi, asgari ücretin üstünde eline geçen para ve menfaatlerin icra mahkemesi kararı ile belirlenecek kısmını, icra veznesine yatırmak mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

İkinci fıkradaki hükmün tatbikini birden fazla aciz vesikası hamili alacaklı talep etmiş ise, bunlar talep tarihi sırasıyla öncelik hakkını haizdir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 347 — Şikayet süresi

Madde 347 – (Değişik: 31/5/2005-5358/19 md.)

Bu Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 354 — Davanın ve cezanın düşmesi ile ceza verilemeyecek hâller

Madde 354 – Kanunun bu babında yazılı suçlardan takibi şikayete bağlı olanların müştekisi feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer.

(Mülga ikinci fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)

(Ek fıkra: 31/5/2005-5358/22 md.) İcra mahkemesinin bu Bap hükümlerine göre verdiği tazyik veya disiplin hapsine ilişkin karar, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilmez.

(Ek fıkra: 31/3/2011-6217/6 md.) Nafaka alacaklarına ilişkin takipler hariç, alacak miktarı Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından her yıl belirlenen aylık en yüksek brüt asgari ücret tutarının altında kalan takiplerde bu Kanunda öngörülen disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

Yargıtay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Gerçeğe aykırı beyan suçu için beyanın m. 74'e uygun olması ve borçlunun kayıtlı mallarını göstermemesiYargıtay 19. Ceza Dairesi · E. 2015/21824 · K. 2018/8596 ·

    İcra ceza mahkemesi, gerçeğe aykırı beyanla suçlanan borçlunun beraatine karar vermişti. Daire, Ceza Genel Kurulunun 26/05/2009 tarihli kararına atıfla suçun oluşması için bildirimin bizzat borçlu tarafından, gerçeğe aykırı olduğu bilinerek yapılması ve İİK m. 74'teki hususları içermesi gerektiğini; kanuna uygun bir beyanda borcuna yetecek mal, alacak ve hakların, kazanç ve gelirlerin, geçim kaynaklarının ve borcun nasıl ödeneceğinin bildirilmesi gerektiğini belirtti. Borçlunun m. 74'e uygun beyanında adına kayıtlı araç ve taşınmazları göstermediği anlaşıldığından mahkûmiyet gerektiğini belirterek beraat kararını bozdu.

    Sonuç: m. 74'e uygun beyanda adına kayıtlı araç ve taşınmazları göstermeyen borçlu hakkında mahkûmiyet kurulması gerekir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Borcun nasıl ödeneceğini içermeyen beyan ve m. 338'de tazyik hapsi verilememesiYargıtay 16. Hukuk Dairesi · E. 2012/2280 · K. 2012/3952 ·

    İcra mahkemesi, gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu kabul edilen borçluyu İİK m. 338/1 gereğince üç ay tazyik hapsiyle cezalandırmıştı. Kapatılan 16. Hukuk Dairesi, borçlunun mal beyanının takip konusu borcun ne şekilde ödeneceğini içermediği için m. 74'teki şartları taşıyan mal beyanı sayılamayacağını ve isnat edilen suçun oluşmadığını belirtti. Kabule göre de m. 338/1 hapis cezası öngördüğü hâlde tazyik hapsiyle mahkûmiyet kurulmasını isabetsiz bularak hükmü bozdu.

    Sonuç: Borcun nasıl ödeneceğini içermeyen beyan m. 74'e uygun sayılmaz ve m. 338/1'deki suç oluşmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Gelir, geçim kaynağı ve ödeme biçimi yazılmayan beyan; m. 354 hatırlatmasıYargıtay 19. Ceza Dairesi · E. 2016/11707 · K. 2018/7215 ·

    Borçlu, gerçeğe aykırı beyan suçundan mahkûm edilmişti. Daire, borçlunun beyanında her türlü kazanç ve gelirleri ile yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve borcunu ne surette ödeyebileceğini belirtmediğini, m. 74'e uygun bir mal beyanı bulunmadığından suçun unsurlarının oluşmadığını ve beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtti. Kabule göre de m. 354 gereği şikâyetten vazgeçme veya borcun ödenmesi hâlinde cezanın bütün neticeleriyle düşeceğinin hatırlatılmamasını bozma nedeni saydı.

    Sonuç: Gelir, geçim kaynakları ve ödeme biçimi yazılmamış beyan, gerçeğe aykırı beyan suçuna dayanak olamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Ödeme emrinin usulüne uygun tebliği ve tazyik hapsinin niteliğiYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/1885 · K. 2023/1411 ·

    İcra ceza mahkemesi, mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında İİK m. 76 uyarınca tazyik hapsi vermişti. Daire, disiplin veya tazyik hapsinin bir suç karşılığı olmayıp kısmi bir düzeni korumak için öngörüldüğünü, seçenek yaptırımlara çevrilemediğini, ertelenemediğini ve adli sicil kayıtlarına geçirilmediğini; m. 76'daki fiil için borçluya ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilmesi ve yasal sürede mal bildiriminde bulunulmaması gerektiğini belirtti. Adres kayıt sistemindeki adrese doğrudan Tebligat Kanunu m. 21/2'ye göre yapılan tebliği usulsüz bularak kararı kanun yararına bozdu, tazyik hapsinin kaldırılmasına ve infaz ediliyorsa salıverilmeye hükmetti.

    Sonuç: Ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmemişse mal beyanında bulunmama nedeniyle tazyik hapsi verilemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Komşunun adı yazılmadan yapılan tebliğ ve tazyik hapsinin kaldırılmasıYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/1453 · K. 2021/2304 ·

    İcra ceza mahkemesi, mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında m. 76 uyarınca 3 aya kadar tazyik hapsi vermişti. Daire, ödeme emrinin Tebligat Kanunu m. 21/1'e göre tebliğinde bilgisine başvurulan ve haber verilen komşunun isminin tespit edilmediğini, bu hâlde tebliğin geçersiz olduğunu ve ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmediğinden unsurların oluşmayacağını belirterek kararı bozdu; tazyik hapsinin kaldırılmasına ve infaz ediliyorsa salıverilmeye hükmetti. Vekâlet ücretine ilişkin istemi ise şahsi hakka ilişkin olduğu için kanun yararına bozma konusu yapılamayacağı gerekçesiyle reddetti.

    Sonuç: Haber verilen komşunun kimliği yazılmadan yapılan tebliğ geçersizdir; bu tebliğe dayanılarak tazyik hapsi verilemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Ödeme emrinde mal beyanı ve tazyik ihtarı bulunmamasıYargıtay 16. Hukuk Dairesi · E. 2011/8678 · K. 2011/9908 ·

    İcra ceza mahkemesi, borçluyu m. 76 uyarınca üç ayı geçmemek üzere tazyik hapsiyle cezalandırmıştı. Kapatılan 16. Hukuk Dairesi, m. 74 ve m. 76'yı birlikte değerlendirerek borçluya gönderilen ödeme emrinde m. 74'e göre mal beyanında bulunmasının istenmemesi ve beyanda bulunulmazsa m. 76 uyarınca hapsen tazyik ihtarının yer almaması karşısında tazyik kararı verilmesini isabetsiz buldu. Kararı kanun yararına bozarak borçlunun tazyik hapsiyle cezalandırılmasına yer olmadığına hükmetti.

    Sonuç: Ödeme emrinde mal beyanı istemi ve tazyik ihtarı yoksa borçlu m. 76'ya göre tazyik edilemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Tazyik hapsinin süresi: beyanda bulununcaya kadar, bir defaya mahsus, üç ayı geçmemek üzereYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/9404 · K. 2024/69 ·

    İcra ceza mahkemesi, mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında m. 76 gereğince 3 ay tazyik hapsine hükmetmişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesi, fiil sabitse tazyikin mal beyanında bulununcaya kadar, bir defaya mahsus ve üç ayı geçmemek üzere verilmesi gerektiğini belirtiyordu. Daire ihbarname içeriğini yerinde gördü, kararı bozdu ve hükmü kendisi kurarak borçlunun 3 aya kadar tazyik hapsiyle cezalandırılmasına, müştekinin feragati veya borcun itfası hâlinde davanın ve cezanın m. 354 uyarınca düşürülmesine karar verdi.

    Sonuç: m. 76'ya göre tazyik hapsi sabit süreli değil, beyanda bulununcaya kadar ve üç ayı geçmemek üzere verilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Takip kesinleşmeden yapılan şikâyet ve m. 347Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/5448 · K. 2022/6194 ·

    Takip bir şirket borçlu hakkında başlatılmış, ödeme emri ise başka bir kişi adına çıkarılıp tebliğ edilmiş ve takip kesinleşmeden mal beyanında bulunmama şikâyeti yapılmıştı. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesi, icra takibi kesinleşmeden yapılan şikâyetin henüz doğmamış bir hakkın kullanımı olduğunu, takibin sonradan kesinleşmesinin bu şikâyeti süresinde ve usulüne uygun hâle getirmeyeceğini ve m. 347 karşısında düşme kararı verilmesi gerektiğini belirtiyordu. Daire ihbarname içeriğini yerinde görerek kararı bozdu, tazyik hapsinin kaldırılmasına ve infaz ediliyorsa salıverilmeye hükmetti.

    Sonuç: Takip kesinleşmeden yapılan mal beyanı şikâyeti, takip sonradan kesinleşse de geçerli bir şikâyet sayılmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. m. 349'daki ihtarlı davetiye gönderilmeden verilen tazyik kararıYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/2625 · K. 2021/3303 ·

    İcra ceza mahkemesi, mal beyanında bulunmama nedeniyle borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsine karar vermişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesi, m. 349 uyarınca duruşmaya gelmezse yokluğunda karar verileceği ihtarını içeren davetiyenin borçluya gönderilmediğini ve savunması alınmadan yargılamaya devam edilerek savunma hakkının kısıtlandığını belirtiyordu. Daire ihbarname içeriğini yerinde görerek kararı bozdu ve tazyik hapsinin kaldırılmasına hükmetti.

    Sonuç: Yokluğunda karar verileceği ihtarlı davetiye gönderilmeden borçlu hakkında tazyik kararı verilemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Unsurlar oluşmazsa talebin reddi değil beraat; süresinde beyan yoksa tazyikYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/4053 · K. 2021/4912 ·

    İcra ceza mahkemesi, unsurların oluşmadığı gerekçesiyle alacaklının hapsen tazyik talebini reddetmişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesi, unsurların oluşmadığı kanaatine varılırsa borçlunun beraatine karar verilmesi gerektiğini ve takip dosyasına göre usulüne uygun ödeme emri tebliğine rağmen yasal sürede mal bildiriminde bulunmayan borçlu hakkında m. 76 uyarınca tazyik kararı verilmesi gerektiğini belirtiyordu. Daire ihbarname içeriğini yerinde gördü ve kararı CMK m. 309/4-c uyarınca aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılama yapılmamak üzere bozdu.

    Sonuç: Tazyik talebinde unsurlar oluşmamışsa talebin reddine değil beraate karar verilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Süresinde mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında tazyik gerekliliğiYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/1449 · K. 2021/1916 ·

    İcra ceza mahkemesi alacaklının hapsen tazyik talebini reddetmişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesi, takip dosyası suretine göre borçluya usulüne uygun ödeme emri tebliğ edildiğini ve borçlunun yasal süre içinde mal bildiriminde bulunmadığını, bu nedenle m. 76 gereğince tazyik kararı verilmesi gerektiğini; kabule göre de unsurlar oluşmamışsa beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtiyordu. Daire ihbarname içeriğini yerinde gördü ve kararı aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılama yapılmamak üzere bozdu.

    Sonuç: Usulüne uygun tebliğe rağmen süresinde mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında tazyik talebi reddedilemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. "Tazyik hapsine yer olmadığı" kararının bozulmasıYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2021/10932 · K. 2022/108 ·

    İcra ceza mahkemesi, borçlu hakkında tazyik hapsine yer olmadığına karar vermişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesi, unsurlar oluşmamışsa beraat kararı verilmesi gerektiğini ve takip dosyasına göre usulüne uygun ödeme emri tebliğine rağmen yasal süre içinde mal bildiriminde bulunmayan borçlu hakkında m. 76 gereğince tazyik kararı verilmesi gerektiğini belirtiyordu. Daire ihbarname içeriğini yerinde gördü ve kararı aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılama yapılmamak üzere bozdu.

    Sonuç: Süresinde beyan vermeyen borçlu hakkında "tazyik hapsine yer olmadığı" kararı kanuna aykırı bulunmuştur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Tazyik talebinin reddine karşı kanun yararına bozmaYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/1259 · K. 2022/1767 ·

    İcra ceza mahkemesi, unsurların oluşmadığı gerekçesiyle alacaklının hapsen tazyik talebini reddetmişti. İhbarname, unsurlar oluşmamışsa beraat kararı verilmesi gerektiğini ve takip dosyasına göre usulüne uygun ödeme emri tebliğine rağmen yasal süre içinde mal bildiriminde bulunmayan borçlu hakkında m. 76 gereğince tazyik kararı verilmesi gerektiğini belirtiyordu. Daire ihbarname içeriğini yerinde gördü ve kararı aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılama yapılmamak üzere bozdu.

    Sonuç: Tazyik talebi, unsurlar oluşmamışsa reddedilmez; beraat kararı verilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. m. 76'ya göre verilen tazyik hapsi kararına karşı kanun yoluYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2026/229 · K. 2026/466 ·

    İcra ceza mahkemesi borçlu hakkında m. 76 uyarınca üç ayı geçmemek üzere tazyik hapsine karar vermiş, Cumhuriyet Başsavcılığının bu karara itirazı merci tarafından kararın kesin olduğu gerekçesiyle reddedilmişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, yürürlükteki m. 353/1'e göre kararın itiraz yoluna tabi olduğunu ve itirazın esastan incelenmesi gerektiğini ileri sürerek ret kararının kanun yararına bozulmasını istedi. Daire, 2020 tarihli kararına atıfla m. 353'teki "bu bap hükümlerine göre" ifadesinin 16. Babı kastettiğini, m. 76'nın ise 4. Babda yer aldığını, bu kararlara karşı kanun yolu öngörülmediğini belirterek tazyik kararını kesin saydı ve istemi reddetti. Karar m. 76'nın unsurlarına girmemiş, yalnız kanun yolu sorusunu çözmüştür.

    Sonuç: Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre m. 76'ya göre verilen tazyik hapsi kararına karşı kanun yolu öngörülmemiştir; bu karar kesindir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. Gerçeğe aykırı beyanda beyanın bizzat borçlu tarafından verilmesiYargıtay 16. Hukuk Dairesi · E. 2009/3431 · K. 2009/4936 ·

    Borçlu, gerçeğe aykırı beyanda bulunmak suçundan İİK m. 338/1 gereğince hapis cezasına mahkûm edilmişti. Kapatılan 16. Hukuk Dairesi, m. 338/1 karşısında mal bildiriminde bulunanın bizzat borçlu olması gerektiğini, mal beyanı dilekçesi altındaki isim ve imzanın borçlu vekiline ait olduğunu, vekilin beyanından dolayı asilin cezalandırılamayacağını belirterek beraat yerine mahkûmiyet kurulmasını isabetsiz buldu ve hükmü bozdu.

    Sonuç: Gerçeğe aykırı beyan suçunda beyanı vekil imzalamışsa borçlu bu beyan nedeniyle cezalandırılamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. Beyanda gösterilmeyen malların haciz sırasında ortaya çıkmasıYargıtay 16. Hukuk Dairesi · E. 2009/3432 · K. 2009/5144 ·

    Alacaklı, borçlunun mal beyanında bildirmediği hayvanların yapılan hacizde saptandığını ileri sürmüş; borçlu hacizli malların kendisine ait olmadığını savunmuş, mahkeme de beraat kararı vermişti. Kapatılan 16. Hukuk Dairesi, haczedilen malların üçüncü kişiye ait olduğu yönündeki istihkak iddiasının icra mahkemesince reddedildiğini ve borçlunun beyanda bildirmediği malları olduğunun haciz sırasında öğrenildiğini belirterek suçun oluştuğunu kabul etti ve beraat kararını bozdu.

    Sonuç: Beyanda gösterilmeyen malların haciz sırasında borçluda çıkması ve istihkak iddiasının reddi, gerçeğe aykırı beyan suçunu oluşturur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 17. Alacaklının zaten bildiği mal ve manevi unsurun ispatıYargıtay 19. Ceza Dairesi · E. 2015/20738 · K. 2018/4840 ·

    Borçlu, gerçeğe aykırı beyan suçundan beraat etmiş, şikâyetçi vekili hükmü temyiz etmişti. Daire, suçun oluşması için süresinde verilmiş ve m. 74'teki unsurları içeren geçerli bir mal beyanındaki bildirimlerin gerçeğe aykırı olması gerektiğini, borçlunun beyanının bu unsurları taşımadığını belirtti. Ayrıca bildirilmeyen aracın mal beyanı dosyaya ulaşmadan alacaklı tarafından zaten bilindiğini, borçlunun bu malı bildirmeyi unuttuğu yönündeki savunmasının aksinin ve suçun manevi unsurunun ispatlanamadığını belirterek tebliğnamedeki bozma düşüncesine katılmadı ve beraat kararını onadı.

    Sonuç: Bildirilmeyen malı alacaklı zaten biliyorsa ve kasıt ispatlanamıyorsa gerçeğe aykırı beyandan mahkûmiyet kurulmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 18. Gerçeğe aykırı beyan şikâyetinde m. 347'deki üç aylık süreYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2019/2285 · K. 2019/6310 ·

    Gerçeğe aykırı beyan şikâyetinde ilk derece mahkemesi beraat kararı vermişti. Daire, suçun takibinin şikâyete bağlı olduğunu, alacaklı vekilinin haciz şerhi talebi üzerine borçlunun mal beyan dilekçesini öğrendiğini, şikâyetin m. 347'deki üç aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra yapıldığını belirtti. Beraat yerine şikâyet hakkının düşürülmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü bozdu ve yeniden yargılamaya gerek görmeden şikâyet hakkının düşürülmesine karar verdi.

    Sonuç: Öğrenmeden itibaren üç ay geçtikten sonra yapılan gerçeğe aykırı beyan şikâyetinde beraat değil şikâyet hakkının düşürülmesi kararı verilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Mal beyanı nedir?

İİK m. 74'e göre mal beyanı, borçlunun kendisinde ve üçüncü kişilerin elinde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarın türünü ve özelliklerini, her türlü kazanç ve gelirini, yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve borcunu nasıl ödeyebileceğini icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmesidir.

Mal beyanı kaç gün içinde verilir?

Genel haciz yoluyla takipte, borca itiraz edilmezse ödeme emrinde yazılı yedi günlük süre içinde (İİK m. 60/1-4). Kambiyo senedine dayalı takipte itiraz edilmez ve borç ödenmezse on gün, itiraz edilip reddedilirse üç gün içinde (İİK m. 168/6). İlamlı takipte icra emrindeki yedi gün içinde (İİK m. 32/1). İtirazın iptali veya kaldırılması kararından sonra ise kararın tebliğinden, borçlunun yüzüne karşı verilmişse tefhiminden itibaren üç gün içinde (İİK m. 75).

Mal beyanında bulunmazsam hapse girer miyim?

İİK m. 76'ya göre mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine icra mahkemesi hâkimi tarafından beyanda bulununcaya kadar, bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur ve bu hapis üç ayı geçemez. Nafaka alacakları hariç, alacak miktarı aylık en yüksek brüt asgari ücretin altında kalan takiplerde tazyik hapsi uygulanmaz (İİK m. 354/4). Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmemişse tazyik hapsi verilemeyeceğini belirtmiştir.

Tazyik hapsi adli sicil kaydına geçer mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2023 tarihli bir kararına göre disiplin veya tazyik hapsi bir suç karşılığı değildir; seçenek yaptırımlara çevrilemez, ertelenemez, tekerrüre esas olmaz ve adli sicil kayıtlarına geçirilmez.

Ödeme emri bana usulüne uygun tebliğ edilmediyse ne olur?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 76'daki fiilin oluşması için ödeme emrinin usulüne uygun tebliğini aramaktadır. Adres kayıt sistemindeki adrese doğrudan Tebligat Kanunu m. 21/2'ye göre yapılan tebliği ve haber verilen komşunun adı yazılmadan yapılan tebliği usulsüz bulmuş, bu dosyalarda tazyik hapsini kaldırmıştır.

Ödeme emrinde mal beyanı ihtarı yoksa tazyik hapsi verilebilir mi?

Kapatılan Yargıtay 16. Hukuk Dairesi, ödeme emrinde m. 74'e göre mal beyanında bulunulmasının istenmediği ve m. 76'ya göre hapsen tazyik ihtarının yer almadığı bir dosyada borçlunun tazyikine karar verilmesini isabetsiz bulmuş ve tazyik hapsine yer olmadığına hükmetmiştir.

Mal beyanında malımı göstermezsem ne olur?

İİK m. 338/1'e göre Kanuna göre istenen beyanı gerçeğe aykırı yapan kişi, alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Yargıtay kararlarında haciz sırasında borçluda çıkan ve beyanda gösterilmeyen mallar ile borçlu adına kayıtlı olup beyanda gösterilmeyen araç ve taşınmazlar bakımından suçun oluştuğu kabul edilmiş ve beraat kararları bozulmuştur.

Borcu ödersem ya da alacaklı vazgeçerse ne olur?

İİK m. 354/1'e göre takibi şikâyete bağlı icra suçlarında müşteki feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle ceza düşer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 76'ya göre kendisi kurduğu bir hükümde feragat veya borcun itfası hâlinde davanın ve cezanın m. 354 uyarınca düşürülmesine de yer vermiştir.

Alacaklı ne kadar süre içinde şikâyet etmelidir?

İİK m. 347'ye göre Kanunun ceza hükümlerini içeren Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, icra takibi kesinleşmeden yapılan şikâyeti henüz doğmamış bir hakkın kullanımı sayan Başsavcılık istemini yerinde bulmuştur.

Mal beyanını avukatım verebilir mi?

Kapatılan Yargıtay 16. Hukuk Dairesi, gerçeğe aykırı beyan suçu bakımından beyanın bizzat borçlu tarafından verilmesi gerektiğini, dilekçedeki isim ve imza borçlu vekiline aitse vekilin beyanından dolayı borçlunun cezalandırılamayacağını belirtmiştir. Vekil aracılığıyla verilen beyanın tazyik hapsi bakımından yeterli olup olmadığına incelenen kararlarda değinilmemiştir.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.