İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Emekli maaşına haciz gelir mi? Emekli maaşı haczi ve muvafakat (5510 sayılı Kanun m. 93)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Sosyal Güvenlik Kurumunun bağladığı emekli aylığı kural olarak haczedilemez.
  • Bu kuralın üç istisnası vardır: nafaka borçları, Kurumun kanunda gösterilen kendi alacakları ve borçlunun hacze muvafakat (onay) vermesi.
  • Yargıtay'a göre borçlunun muvafakati, hakkındaki icra takibi kesinleştikten sonra verilmişse geçerlidir.
  • Yargıtay, henüz emekli olmamış borçlunun ileride bağlanacak aylığı için verdiği muvafakati geçerli saymamıştır.
  • Kurallara aykırı konan haczin kaldırılması icra mahkemesinden şikâyet yoluyla istenir. 1 Ocak 2026'dan beri Kurumdan aylık alanların kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan, genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere aylıktan kesilerek tahsil edilir (5510 sayılı Kanun ek m. 24).
  • Bireysel emeklilik birikiminin, sistemde geçen ay sayısına bağlı bir kısmı da kanunla haciz dışında tutulur; Devlet katkısı hesabındaki tutarlar ise haczedilemez.

Bu rehber, icra takibinde emekli maaşına icra dairesinin koyduğu haczi anlatır: 5510 sayılı Kanun m. 93/1'deki haciz yasağı ve istisnaları, borçlunun muvafakatinin ne zaman geçerli olduğu, nafaka borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumunun kendi alacağı için yapılan kesinti, emekli maaşının yattığı banka hesabının haczi ve bireysel emeklilik birikiminin haczi. Bankanın kredi sözleşmesine dayanarak koyduğu bloke Banka borcu ödenmezse ne olur rehberinde, çalışanın ücretine konan haciz Maaş haczi rehberinde anlatılmıştır.

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

Emekli maaşına konan haczin kaldırılması, icra dairesinin işlemine karşı şikâyet yoluyla istenir ve şikâyeti icra mahkemesi inceler. Borçlunun muvafakati yoksa emekli maaşının haczine ilişkin talebi icra müdürü reddeder. Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda ise Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir.

Dayanak: İİK m. 4/1, m. 16/1; 5510 sayılı Kanun m. 88/19, m. 93/1

Yetkili mahkeme

Şikâyeti, haczi uygulayan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesi inceler: her icra mahkemesi hâkimi kendisine bağlanan icra ve iflas dairelerinin işlemlerine yönelik şikâyet ve itirazlara bakar.

Dayanak: İİK m. 4/1

Dava şartı

Emekli maaşı haczine karşı şikâyette arabuluculuk ya da ön başvuru şartı yoktur; şikâyet icra dairesinin işlemine karşı doğrudan icra mahkemesine yapılır. Arabuluculuğu dava şartı yapan 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1'in saydığı uyuşmazlıklar arasında icra dairesinin işlemine karşı şikâyet yer almaz.

Dayanak: İİK m. 16/1; 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1

Süre ve zamanaşımı

İcra dairesinin işlemine karşı şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı ise her zaman şikâyet olunabilir. Gün olarak belirlenen sürede ilk gün hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen gün biter. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre ise borçlunun muvafakati olmadan emekli maaşına konan hacze karşı şikâyet süreye tabi değildir; maaştan yapılan her kesinti borçluya yeni bir şikâyet hakkı verir.

Dayanak: İİK m. 16, m. 19

Yargılama usulü

Basit yargılama usulü; icra mahkemesine getirilen işler ivedi işlerdendir. Duruşma yapılmayan işlerde icra mahkemesi kararını, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde verir.

Dayanak: İİK m. 18/1, m. 18/3

Harç

İcra mahkemesine başvuruda maktu başvurma harcı; icra mahkemesinin nispi harca konu olmayan kararlarında maktu karar ve ilam harcı alınır.

Dayanak: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife A-I-1, A-III-2-a

Kanun yolu

İcra mahkemesi kararına karşı, ait olduğu alacak, hak veya malın değeri İİK m. 363/1'deki parasal sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf; bölge adliye mahkemesinin nihai kararına, değeri m. 364/1'deki sınırı geçiyorsa tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Bu sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar esas alınır. İstinaf ve temyiz satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz.

Dayanak: İİK m. 363, m. 364, ek m. 1

5510 sayılı Kanun m. 93/1: emekli maaşı hangi borçlar için haczedilebilir?

5510 sayılı Kanun m. 93/1'e göre sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri devir ve temlik edilemez; bunlar, Kanunun 88. maddesine göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Aynı fıkranın son cümlesine göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati (hacze onayı) bulunmaması hâlinde icra müdürü tarafından reddedilir. Fıkra, aylık türleri arasında ayrım yapmadan sigortalıların ve hak sahiplerinin "gelir, aylık ve ödenekleri" ifadesini kullanır.

Böylece emekli maaşı üç durumda haczedilebilir: 1) 5510 m. 88'e göre takip ve tahsili gereken alacaklar, 2) nafaka borçları, 3) borçlunun muvafakati. Bu üç durumun dışında kalan bir borç için, örneğin bir banka ya da kart alacağı için, emekli maaşının haczi ancak borçlunun muvafakatiyle mümkündür; muvafakat yoksa haciz talebi icra müdürünce reddedilir.

Muvafakat cümlesi 93/1'e 5838 sayılı Kanunla eklenmiş ve 28.02.2009 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre bu düzenleme usule değil esasa ilişkindir; İİK m. 83/a karşısında özel hüküm sayılır ve öncelikle uygulanır. (Yargıtay 12. HD, E. 2012/31766)1 İİK m. 83/a, m. 82 ve 83'te yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaları geçersiz sayar; Daire, 5510 m. 93 daha özel düzenleme içerdiğinden 28.02.2009 ve sonrasında borçlunun gelir, aylık ve ödeneklerinin haczine ilişkin olarak hacizden önce verdiği muvafakatin geçerli olacağını kabul etmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2010/9408)2

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, İİK m. 82/1-1'deki "mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar" hükmünü 5510 m. 93/1 ile birlikte anmış ve borçlunun, emekli maaşının haczedilemeyeceğini ileri sürerek şikâyet yoluyla icra mahkemesine başvurabileceğini belirtmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2017/711)3

Muvafakatin geçerlilik şartları: takibin kesinleşmesi, emekli olunması ve muvafakatin zamanı

Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre emekli maaşının haczine verilen muvafakat, takibin kesinleşmiş olması şartıyla geçerlidir.1 Muvafakatin maaş haczinden önce verilmesi engel değildir: Daire, takibin kesinleşmiş olması şartıyla borçlunun haciz tarihinden önce verdiği muvafakati geçerli saymıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2014/22199)4 2024 tarihli kararında Daire, muvafakatin geçerli olması için borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olmasının yeterli olduğunu belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/4990)5

Muvafakat, takibin kesinleşmesiyle aynı anda verilmişse geçersizdir. Ödeme emrini icra dairesine gelerek elden alan borçlu, aynı gün verdiği dilekçeyle borcu kabul etmiş, lehine işleyecek sürelerden feragat etmiş ve emekli maaşının haczine muvafakat etmişti. Daire, aynı dilekçeyle borcun kabul edilerek hacze muvafakat edilmesinin takibin kesinleşmesiyle aynı anda olduğunu, bir diğer ifadeyle kesinleşmeden sonra olmadığını belirterek muvafakati geçersiz saymıştır.5 Bölge adliye mahkemesi bu bozma kararına direnmiş; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında, aynı dilekçeyle verilen muvafakatin takibin kesinleşmesinden sonra olmadığı için geçersiz olduğunu belirterek Özel Daire bozma kararını benimsemiş ve direnme kararını bozmuştur. (Yargıtay HGK, E. 2024/784)6

Muvafakati veren borçlunun emekli olması da gerekir. Borçlu, çalıştığı sırada ücretinden belirli bir tutarın, emekli olması hâlinde de emekli maaşından aynı tutarın kesilmesine muvafakat etmişti. Daireye göre muvafakatin geçerli olabilmesi için borçlunun öncelikle emekli olması ve hakkındaki takip kesinleştikten sonra muvafakat vermesi gerekir; henüz emekli maaşı almayan borçlunun ileride doğacak hakkı için verdiği muvafakat kanuna uygun değildir. (Yargıtay 12. HD, E. 2013/18440)7

Haciz sırasında verilen muvafakat da geçerli sayılmıştır. İlk derece mahkemesi, menkul haczi sırasında verilen muvafakati İİK m. 83/a'ya göre "haciz sırasında ve baskı altında" verildiği gerekçesiyle geçersiz sayıp haczi kaldırmıştı; Daire, baskı iddiasını ayrıca tartışmadan, muvafakatin 5510 m. 93'teki değişikliğin yürürlüğünden sonra verildiğini belirterek geçerli saymış ve kararı bozmuştur.2 Takip kesinleştikten sonra yapılan haciz sırasında emekli maaşından aylık belirli bir tutarın kesilmesine verilen muvafakat da geçerli bulunmuştur.1

Muvafakatten sonra alınan bir sağlık raporu, önceki muvafakati geçersiz kılmamıştır. Takip kesinleştikten sonra menkul haczi sırasında maaşının tamamının haczine muvafakat eden borçlu hakkında sonradan demans tanılı rapor alınmış ve vasi atanmıştı; Daire, rapor muvafakat tarihinden sonra olduğu için muvafakati geçerli saymış, emekli maaşının tamamının haczine yönelik işlemi de kanuna uygun bulmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2014/27785)8

Yargıtay kararlarında hem belirli bir aylık tutarın kesilmesine verilen muvafakat1 hem de maaşın tamamının haczine verilen muvafakat4 geçerli sayılmıştır. Muvafakatin sonradan geri alınıp alınamayacağı ve muvafakatten sonra borçlunun İİK m. 83'e göre geçimi için indirim isteyip isteyemeyeceği ise bu rehberdeki Yargıtay kararlarında karara bağlanmamıştır.

Nafaka borcu için emekli maaşı haczi: muvafakat aranmaz, oran İİK m. 83'e göre belirlenir

5510 m. 93/1 nafaka borçlarını haciz yasağının dışında tutar. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre emekli maaşının nafaka borçları için haczedilmesi mümkündür ve nafaka borcu için emekli maaşı haczedildiğinde borçlunun muvafakatine gerek yoktur.4

Haczedilecek miktar bakımından Daire, nafaka borçları için haczedilmezlik kuralının uygulanmadığını, birikmiş nafaka borçları için emekli maaşı haczinde İİK m. 83'ün uygulanacağını ve haczedilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/3738)9 İİK m. 83/2 de haczolunacak miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını söyler. Aylık nafaka miktarının mahkemece belirlendiği bir takipte Daire, işleyen aylık nafakanın tamamı için ve birikmiş nafaka alacağı için de kalan maaşın dörtte biri oranında haczi kanuna aykırı bulmamış ve şikâyeti kabul eden kararı bozmuştur.9

Bu rehber nafakanın yalnız haciz yönünü anlatır; nafakanın türü, miktarı ve değiştirilmesi aile hukukunun konusudur.

Sosyal Güvenlik Kurumunun alacağı: 5510 m. 88, 6183 sayılı Kanun m. 71 ve 1.1.2026'dan beri 5510 ek m. 24

93/1'deki ilk istisna, Kanunun 88. maddesine göre takip ve tahsili gereken alacaklardır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin aktardığı 5510 m. 88/16'ya göre Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un m. 51, 102 ve 106 dışındaki maddeleri uygulanır; Daireye göre yaşlılık aylığına haciz konarak kesinti yapılması da bu Kanunda belirtilen cebren tahsil şekillerinden biridir. (Yargıtay 10. HD, E. 2021/3463)10

6183 sayılı Kanun m. 71/1'e göre aylıklar, emeklilik aylıkları ve sigorta ve emeklilik sandıklarının bağladığı gelirler kısmen haczolunabilir; haczolunacak miktar bunların üçte birinden çok, dörtte birinden az olamaz. m. 71/2'ye göre asgari ücreti aşmayan aylık gelirlerin onda birinden fazlası haczolunamaz.

1 Ocak 2026'dan beri bu konuda 5510 sayılı Kanunun ek 24. maddesi de vardır. Bu madde 7566 sayılı Kanunun 25. maddesiyle eklenmiş, aynı Kanunun 38. maddesinin (b) bendine göre 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Maddeye göre Kurumdan gelir veya aylık alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek suretiyle tahsil edilir. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir. Ek m. 24, 6183 sayılı Kanunun 71. maddesini anmaz; maddenin metni, m. 71'deki üçte bir ile dörtte bir arasındaki oranın ve asgari ücrete bağlı onda bir sınırının bu kesintide uygulanıp uygulanmayacağını söylemez.

Aşağıda anlatılan Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararları 2021 ve 2023 tarihlidir; ek m. 24 yürürlüğe girmeden önce verilmiştir ve o dönemde yapılan kesintileri 6183 m. 71'e göre değerlendirir. 2023 tarihli davada Kurumun cevap dilekçesine göre prim borcu, davacının yönetim kurulu başkanı olduğu bir kooperatifin prim borçlarıdır; (Yargıtay 10. HD, E. 2023/5983)11 bu bir taraf beyanıdır ve Daire borcun türü hakkında ayrıca bir değerlendirme yapmamıştır. Ek m. 24 ise kişinin kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan borçlardan söz eder.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesine göre yaşlılık aylığının tümden haczi Anayasa'daki sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmaz ve 6183 m. 71 bu aylığın tümden değil, ancak miktarına göre kısmen haczinin mümkün olduğunu açıkça vurgular.10 Daireye göre maddede ölçüt alınan asgari ücret net gelirdir.10 Daire, sigortalının çalışma karşılığı veya başka gelirleri varsa kesinti oranının yaşlılık aylığı ile bu gelirlerin toplamına göre belirlenmesinin hakkaniyete uygun olacağını da belirtmiştir.1011 Bu ölçüt, bireysel emeklilik birikiminde 4632 sayılı Kanun m. 17/2'nin haciz tarihindeki brüt asgari ücreti esas almasından farklıdır.

Aynı aylıktan hem nafaka hem de Kurumun prim alacağı için kesinti yapılan bir davada borçlu, nafaka kesintisinden sonra kalan emekli maaşından Kurumun ayrıca dörtte bir oranında kesinti yaptığını ileri sürmüştü. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi aynı 6183 m. 71 ölçütünü tekrarlamış ve istem "bugüne kadar yapılmış kesintilerin kaldırılması" olduğundan bütün kesintiler değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur.11 Nafaka kesintisiyle Kurum kesintisinin toplamının nasıl sınırlanacağı bu kararda açıkça karara bağlanmamıştır.

Bu iki uyuşmazlık, icra mahkemesine şikâyet yoluyla değil, Kuruma karşı açılan davada görülmüş ve ilk derecede iş mahkemesinde karara bağlanmıştır.1011

İlama dayalı rücu tazminatı ise bu istisnaya girmemiştir. Alacaklı kurumun rücuen tazminat ilamına dayanarak ilamlı icra yoluyla yaptığı takipte Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, takibe konu alacağın 5510 m. 88 kapsamında olmadığını belirtmiş ve emekli maaşına konulan haczin kaldırılması gerekirken şikâyetin reddedilmesini isabetsiz bularak kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/5108)12 Kararda rücu tazminatının konusu ve alacağın neden m. 88 dışında kaldığı açıklanmamıştır.

Emekli maaşının yattığı banka hesabına haciz: İİK m. 89 ve Hukuk Genel Kurulu kararı

İİK m. 89/1'e göre borçlunun üçüncü kişideki alacağı haczedilirse icra memuru, borçlu olan gerçek veya tüzel kişiye bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin geçerli olmadığını bildirir (haciz ihbarnamesi). Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre borçlunun üçüncü kişilerdeki alacakları İİK m. 89'a göre haciz ihbarnamesi gönderilmesiyle haczedilebileceği gibi, üçüncü kişilere haciz müzekkeresi gönderilmesiyle de haczedilebilir.3

Kurul aynı kararda, borçlunun emekli maaşının Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilen haciz müzekkeresiyle haczedilebileceği gibi, emekli maaşının yattığı banka hesabının haczedilmesiyle de emekli maaşının haczedilmiş olacağını belirtmiştir.3 Bu açıklama, kararın sonucunu taşıyan gerekçe değil, Kurulun "yeri gelmişken" diye yaptığı bir tespittir.

Kararın sonucu borçlu aleyhinedir. Somut olayda borçlunun emekli maaşına, alacaklı banka kredi kartı borcu nedeniyle kendisi bloke koymuştu; icra dosyasında bankanın kendi şubesine haciz ihbarnamesi gönderilmesi talebi yoktu ve icra müdürlüğünün emekli maaşının yattığı hesabı haczetmeye yönelik bir işlemi bulunmuyordu. Kurul, icra memurunun emekli maaşının haczine yönelik bir işlemi bulunmadığından borçlunun icra mahkemesine başvurmasında hukuki yararı olmadığına karar vermiştir.3

Bankanın kendi blokesi ayrı bir sorudur. Aynı kararda Kurul, alacaklı bankanın taraflar arasındaki kredi sözleşmelerine dayanarak hesaba koyduğu blokenin kaldırılmasının genel mahkemenin görevinde olduğunu ve bunun icra memurluğu işlemi olmadığı için şikâyetin konusu olmadığını belirtmiştir.3 Bankanın sözleşmeye dayanan blokesi hakkında sonradan verilen içtihadı birleştirme kararı ve bugünkü durum Banka borcu ödenmezse ne olur rehberinde anlatılmıştır.

Bankalara gönderilen ihbarname maaş hesabını kapsamıyorsa sonuç da farklıdır. Borçlunun, ihtiyati haciz kararının infazı sırasında emekli maaşına haciz konulduğunu ileri sürdüğü bir dosyada, icra müdürlüğünün bankalara gönderdiği İİK m. 89/1 ihbarnamesinde "maaş hesabı hariç" haciz istendiği ve bankanın cevabından haczedilen hesabın borçlunun maaş hesabı olmadığı anlaşılmıştı; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu gerekçeyle bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/8790)13 İhtiyati hacizde emekli maaşının haczedilip haczedilemeyeceği bu kararda karara bağlanmamıştır.

Bireysel emeklilik (BES) birikiminin haczi: 4632 sayılı Kanun m. 17/2

Bireysel emeklilik hesabındaki birikimin haczi 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu m. 17'nin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Bu fıkraya göre bireysel emeklilik hesabındaki fon paylarından, katılımcının sistemde bulunduğu ay sayısı ile asgari ücret tutarının çarpımına karşılık gelen birikim tutarı haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dahil edilemez. Bireysel emeklilik sisteminden emekli olanlara yapılan yıllık gelir sigortası ödemelerinin aylık ödemeye isabet eden miktarının asgari ücret tutarına kadar olan kısmı için de aynı kural geçerlidir.

Fıkra bu korumayı "nafaka borçları hariç olmak üzere" öngörür. Hesapta rehin, haciz veya iflas tarihinde geçerli brüt asgari ücret tutarı esas alınır (m. 17/2 ikinci cümle). Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2017 kararında aktardığı, 01.01.2017'de yürürlüğe giren Bireysel Emeklilik Sistemi Yönetmeliği m. 26'ya göre de ay sayısı ile brüt asgari ücretin çarpımına karşılık gelen tutarın üzerindeki tutar, nafaka borcu alacaklılarının hakkı saklı kalmak kaydıyla haczedilebilir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/19326)14

Daireye göre şikâyet eden borçlular katılımcı olduğunda uygulanacak hüküm m. 17/2'dir. İlk derece mahkemesi, fonun malvarlığının üçüncü kişilerce haczettirilemeyeceğini söyleyen m. 17/1'e dayanarak, bu korumanın katılımcının payını kapsamadığı gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti; Daire, m. 17/1'in somut olayda uygulama yeri olmadığını belirterek kararı bozmuş ve borçluların sisteme ne zaman girdiğinin, sistemde kaç ay kaldığının ve haciz tarihindeki brüt asgari ücret tutarının tespit edilmesini istemiştir.14

Haciz ihbarnamesinin muhatabı emeklilik şirketidir. Daireye göre katılımcı, fon kayıtlarının saklandığı bankadan değil emeklilik şirketinden alacaklıdır; İİK m. 89'a göre çıkarılan haciz ihbarnamesinin emeklilik şirketi yerine saklama yükümlüsü bankaya gönderilmesi hukuki bir sonuç doğurmadığından iptali gerekir. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/20027)15 Bununla birlikte icra memurunun, alacaklının talebi üzerine borçlunun emeklilik şirketindeki alacağının haczine karar verip bunu haciz tutanağına geçirmesiyle bu alacak haczedilmiş olur.15

Birikimin tamamına haciz konan dosyada Daire, birikimin kısmen haczinin mümkün olduğunu, mahkemenin haczedilebilir kısmı belirleyip bunun dışında kalan haczi iptal etmesi gerektiğini belirterek şikâyeti reddeden kararı bozmuştur.15 Bu rehberdeki Yargıtay kararlarında rakamlı bir hesap örneği yoktur; hesap, her dosyada sisteme giriş tarihine, haciz tarihine ve o tarihteki brüt asgari ücrete göre yapılır.

Devlet katkısı için ayrı bir hüküm vardır. 4632 sayılı Kanun Ek m. 1'e göre Devlet katkısı hesabındaki tutarlar haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez; bu hüküm m. 17/2'deki ay sayısına bağlı sınırdan ayrı bir düzenlemedir. Bu rehberdeki Yargıtay kararlarında Devlet katkısının haczi tartışılmamıştır.

Muvafakatin ve haczedilebilir kısmın ispatı: tarihler, banka cevabı ve bilirkişi hesabı

Muvafakatin geçerliliği tarihlerin karşılaştırılmasına dayanır: ödeme emrinin tebliğ tarihi, takibin kesinleşmesi ve muvafakatin verildiği tarih. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ödeme emrinin tebliğ edilip takibin kesinleştiği, ardından yapılan haciz sırasında muvafakatin verildiği bir dosyada bu sırayı tespit ederek muvafakati geçerli saymıştır.1 Borçlunun akıl sağlığına ilişkin iddiada Daire, raporun muvafakatin verildiği tarihten sonra alınmış olmasına dayanmıştır.8

Yargıtay kararlarındaki muvafakatler menkul haczi sırasında,2 borçlunun icra müdürlüğüne gelerek bildirmesiyle4 ya da icra dairesine verilen dilekçeyle5 verilmiştir. Muvafakatin biçimine ilişkin genel bir kural bu kararlarda konmamıştır.

Hesap haczinde bankaya gönderilen İİK m. 89/1 ihbarnamesinin içeriği ve bankanın cevabı belirleyici olmuştur: "maaş hesabı hariç" haciz istenen ve bankanın cevabından haczedilen hesabın maaş hesabı olmadığı anlaşılan dosyada Daire, şikâyeti reddeden ilk derece kararına karşı istinaf başvurusunu esastan reddeden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır.13 Hukuk Genel Kurulu da icra dosyasında maaş hesabının haczine yönelik bir talep ve işlem bulunup bulunmadığına bakmıştır.3

Bireysel emeklilikte haczedilebilir kısım belgeyle ve hesapla belirlenir. Daire, Takas ve Saklama Bankasının yazı cevabından borçlunun sisteme giriş tarihinin ve haciz tarihinde sistemde ne kadar kaldığının tespit edilemediği dosyada, eksik inceleme gerekçesiyle şikâyeti reddeden kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/26465)16 Uzman bilirkişi incelemesi yaptırılmadan Takasbank ve icra müdürlüğü yazı cevaplarıyla sonuca gidilen dosyada da Daire, borçlunun alacağının haczedilebilir kısmının bilirkişi incelemesiyle net olarak belirlenmesini istemiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2018/11309)17 İlk derece mahkemesinin birikimin haczedilmezlik sınırı içinde kaldığını kabul ederek haczi kaldırdığı dosyada ise Daire, bu kez alacaklının temyizi üzerine, uzman bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı için kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2016/32050)18

Kurumun prim alacağı için yapılan kesintide Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 5510 ek m. 24 yürürlüğe girmeden önce verdiği 2021 tarihli kararında, aylıktan hangi dönemlerde haciz ve kesinti yapıldığının Kurumdan sorulmasını, bu dönemlerde alınan net ücretler üzerinden 6183 m. 71 kapsamında haciz yapılabilecek oran ve miktarın bilirkişiden hesap raporu alınarak belirlenmesini istemiştir.10

Emekli maaşı haczine karşı şikâyet: İİK m. 16, hukuki yarar ve kararın sonucu

İİK m. 16/1'e göre icra dairelerinin işlemlerine karşı, kanuna aykırı olmaları veya olaya uygun bulunmamaları sebebiyle icra mahkemesine şikâyet olunabilir; şikâyet işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı ise her zaman şikâyet olunabilir (m. 16/2). Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre ise borçlunun muvafakati olmadan emekli maaşına konan hacze karşı şikâyet süreye tabi değildir. (Yargıtay 12. HD, E. 2011/13685)19 Daire, emekli maaşının haczedilmezliğine ilişkin şikâyetin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve maaştan yapılan her kesintinin borçluya yeni bir şikâyet hakkı vereceğini belirtmiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2010/1407)20 Bu iki karar da borçlunun temyizi üzerine, şikâyeti reddeden icra mahkemesi kararını bozmuştur.1920

Hukuk Genel Kuruluna göre şikâyet için hukuki yarar gerekir: şikâyet eden kişinin icra dairesinin işlemini iptal ettirmekte hukuki yararı olduğunun kabulü için o işlemin doğrudan doğruya onun kendi hukuki durumuna ilişkin olması ve zararına bulunması gerekir.3 Kurul, takibin esasını oluşturan uyuşmazlığın maddi hukuk açısından incelenmesinin ve bunun hakkında karar verilmesinin şikâyette mümkün olmadığını da belirtmiştir.3

Muvafakat geçersizse şikâyetin kabulüyle haczin kaldırılmasına karar verilir; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, çalışırken verilen muvafakate dayanarak şikâyeti reddeden kararı bu gerekçeyle bozmuştur.7 Muvafakat geçerliyse ya da takip konusu alacak nafaka alacağıysa şikâyet reddedilir; Daire, alacaklının temyizi üzerine haczi kaldıran kararı bu gerekçelerle bozmuştur.4

Geçersiz bir muvafakatle yapılmış kesintilerin geri alınma usulü bu rehberdeki Yargıtay kararlarında karara bağlanmamıştır. İcra dairesinin koyduğu haczin kaldırılmasına ilişkin genel usul Haciz kaldırma rehberinde anlatılmıştır.

Şikâyet hakkında verilen karar istinaf ve temyiz yoluyla Yargıtay aşamasına gelirse, dosyanın Yargıtay'daki sırası dosyamnezamandoner.com üzerinden izlenebilir.

İlgili mevzuat

5510 sayılı Kanun m. 93 — Devir, temlik, haciz ve Kurum alacaklarında zamanaşımı

MADDE 93- (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/56 md.) Bu Kanun gereğince sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları, devir ve temlik edilemez. Gelir, aylık ve ödenekler; 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu fıkraya göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması halinde, icra müdürü tarafından reddedilir.

Kaynak: Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

5510 sayılı Kanun ek m. 24 — Başlıksız ek madde (7566 sayılı Kanunla eklendi)

EK MADDE 24- (Ek:4/12/2025-7566/25 md.)

Kurumdan gelir veya aylık alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek suretiyle tahsil edilir.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir.

Kaynak: Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 83 — Kısmen haczi caiz olan şeyler

Kısmen haczi caiz olan şeyler:

Madde 83 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)

Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir.

(Değişik: 12/4/1968 – 1045/1 md.) Ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 83/a — Önceden yapılan anlaşmalar

Önceden yapılan anlaşmalar:

Madde 83/a – (Ek: 18/2/1965-538/47 md.)

82 ve 83 üncü maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 89 — Alacaklar ve üçüncü şahıs elinde haczedilen mallar hakkında

Madde 89 – (Değişik: 18/2/1965-538/49 md.)

Hamiline ait olmıyan veya cirosu kabil bir senetle müstenit bulunmıyan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödiyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber olmadığını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim edebileceğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağını bildirir (Haciz ihbarnamesi).Bu haciz ihbarnamesinde, ayrıca 2, 3 ve 4 üncü fıkra hükümleri de üçüncü şahsa bildirilir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

İİK m. 16 — Şikayet ve şartlar

Şikayet ve şartlar:

Madde 16 – (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)

Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.

Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.

Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 23 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.

Yargıtay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Takip kesinleştikten sonra haciz sırasında verilen muvafakat ve 5510 m. 93'ün İİK m. 83/a karşısındaki yeriYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2012/31766 · K. 2013/7979 ·

    Ödeme emri tebliğ edilip takip kesinleştikten sonra yapılan haciz sırasında borçlu, emekli maaşından 300 TL kesilmesine muvafakat etmişti. İlk derece mahkemesi muvafakatin İİK m. 83/a'ya göre geçerli olmadığını kabul ederek haczi kaldırdı. Daire, 5510 m. 93'teki muvafakat düzenlemesinin usule değil esasa ilişkin olduğunu, İİK m. 83/a karşısında özel hüküm sayılıp öncelikle uygulanacağını ve takibin kesinleşmiş olması şartıyla muvafakatin geçerli olduğunu belirterek, alacaklının takip dosyasıyla sınırlı olarak kararı bozdu.

    Sonuç: Muvafakat, takip kesinleştikten sonra verilmişse İİK m. 83/a'ya rağmen geçerlidir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Haciz sırasında, haczin konmasından önce verilen muvafakat geçerli mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2010/9408 · K. 2010/22259 ·

    Borçlu, menkul haczi sırasında emekli maaşından aylık 400 YTL kesilmesine muvafakat etmiş, icra dairesi bunun üzerine Kuruma haciz müzekkeresi yazmıştı. İlk derece mahkemesi muvafakatin İİK m. 83/a'ya göre haciz sırasında ve baskı altında verildiği için geçersiz olduğunu kabul ederek haczi kaldırdı. Daire, 28.02.2009'da yürürlüğe giren 5510 m. 93 değişikliğinin İİK m. 83/a'ya göre daha özel düzenleme olduğunu, bu tarihten sonra hacizden önce verilen muvafakatin geçerli olacağını belirterek alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: 28.02.2009'dan sonra, haczin konmasından önce, menkul haczi sırasında verilen muvafakat geçerli sayılmıştır; Daire sonraki kararlarında bunu takibin kesinleşmiş olması şartına bağlamıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Emekli maaşının yattığı hesabın haczi, hukuki yarar ve bankanın sözleşmeye dayanan blokesiYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2017/711 · K. 2021/1721 ·

    Borçlu, kredi kartı borcu için takip yapan alacaklı bankanın emekli maaşına bloke koyduğunu ileri sürerek haczin kaldırılmasını istemiş, icra mahkemesi şikâyeti kabul edip Özel Dairenin bozmasına direnmişti. Kurul, emekli maaşının Kuruma gönderilen haciz müzekkeresiyle haczedilebileceği gibi maaşın yattığı hesabın haczedilmesiyle de haczedilmiş olacağını belirtti. Ancak icra dosyasında bankanın kendi şubesine ihbarname talebi ve icra müdürlüğünün maaş hesabını haczetme işlemi bulunmadığını, bankanın kredi sözleşmesine dayanan blokesinin kaldırılmasının genel mahkemenin görevinde olduğunu tespit etti; icra memurunun emekli maaşının haczine yönelik işlemi olmadığından borçlunun hukuki yararı bulunmadığını belirterek direnme kararını değişik gerekçeyle bozdu.

    Sonuç: Hesabın haczi de emekli maaşını haczeder; ama ortada icra dairesinin işlemi değil bankanın blokesi varsa şikâyette hukuki yarar yoktur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Nafaka borcu için emekli maaşı haczinde muvafakat gerekir mi; maaşın tamamına muvafakatYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2014/22199 · K. 2014/24517 ·

    Birikmiş ve işleyecek nafaka için yapılan takipte borçlunun emekli maaşının tamamına haciz konmuş, ilk derece mahkemesi hacizden önce verilen muvafakatin geçersiz olduğunu kabul ederek maaşın dörtte birini aşan kısım üzerindeki haczi kaldırmıştı. Daire, 5510 m. 93 gereğince emekli maaşının nafaka borçları için haczedilebileceğini ve bu durumda borçlunun muvafakatine gerek olmadığını belirtti. Ayrıca takip kesinleştikten sonra icra müdürlüğüne gelerek maaşının tamamının haczine muvafakat eden borçlunun muvafakatini geçerli saydı ve alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Nafaka borcu için emekli maaşı haczinde borçlunun muvafakati aranmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Ödeme emrini aldığı gün borcu kabul edip aynı dilekçede verilen muvafakatYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/4990 · K. 2024/1857 ·

    Borçlu, ödeme emrini icra dairesine gelerek elden almış ve aynı gün verdiği dilekçeyle borcu kabul etmiş, lehine işleyecek sürelerden feragat etmiş ve emekli maaşının haczine muvafakat etmişti. Daire, muvafakatin geçerli olması için takibin kesinleşmiş olmasının yeterli olduğunu, ancak aynı dilekçeyle borcun kabul edilip hacze muvafakat edilmesinin kesinleşmeyle aynı anda olduğunu, yani kesinleşmeden sonra olmadığını belirterek muvafakati geçersiz saydı ve borçlunun temyizi üzerine bölge adliye mahkemesi kararını bozdu. Bölge adliye mahkemesi bu karara direndi; Hukuk Genel Kurulu 25.06.2025 tarihli kararıyla Özel Daire bozma kararını benimseyerek direnme kararını bozdu.

    Sonuç: Borç kabulü ve sürelerden feragatle aynı dilekçede verilen muvafakat geçersizdir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Aynı dilekçede verilen muvafakat: direnme üzerine Hukuk Genel KuruluYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2024/784 · K. 2025/393 ·

    Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin, aynı dilekçeyle borcu kabul edip emekli maaşının haczine muvafakat eden borçlu lehine verdiği bozma kararına bölge adliye mahkemesi direnmişti. Kurul, aynı dilekçeyle borcun kabul edilerek hacze muvafakat edilmesinin takibin kesinleşmesiyle aynı tarihte olduğunu, muvafakatin takibin kesinleşmesinden sonra olmadığından 5510 m. 93'e uygun olmayıp geçersiz olduğunu belirtti ve borçlunun temyizi üzerine direnme kararını oy çokluğuyla bozdu.

    Sonuç: Hukuk Genel Kurulu, takibin kesinleşmesiyle aynı anda verilen muvafakatin geçersiz olduğuna ilişkin Özel Daire kararını benimsemiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Çalışırken, emekli olunca kesilmek üzere verilen muvafakatYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2013/18440 · K. 2013/28209 ·

    Borçlu, fiilen çalıştığı sırada aylık ücretinden belirli bir tutarın, emekli olması hâlinde de emekli maaşından aynı tutarın kesilmesine muvafakat etmişti; ilk derece mahkemesi bu muvafakate dayanarak şikâyeti reddetti. Daire, muvafakatin geçerli olabilmesi için borçlunun öncelikle emekli olması ve takip kesinleştikten sonra muvafakat vermesi gerektiğini, henüz emekli maaşı almayan borçlunun ileride doğacak hakkı için verdiği muvafakatin kanuna uygun olmadığını belirterek, şikâyetin kabulüyle haczin kaldırılması gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

    Sonuç: Emekli olmadan, ileride bağlanacak aylık için verilen muvafakat geçersizdir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Muvafakatten sonra alınan akıl sağlığı raporu ve maaşın tamamına muvafakatYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2014/27785 · K. 2015/3240 ·

    Takip kesinleştikten sonra menkul haczi sırasında maaşının tamamının haczine muvafakat eden borçlu hakkında sonradan demans tanılı rapor alınmış ve vasi atanmıştı; ilk derece mahkemesi vasinin başvurusunu kabul ederek haczi kaldırdı. Daire, rapor muvafakat tarihinden sonra olduğundan muvafakatin geçerli olduğunu, emekli maaşının tamamının haczine yönelik işlemin de kanuna uygun olduğunu belirterek alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Muvafakatten sonra alınan rapor önceki geçerli muvafakati ortadan kaldırmamıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Nafaka takibinde emekli maaşının ne kadarı haczedilebilir?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/3738 · K. 2018/8845 ·

    İlama dayalı birikmiş nafaka ve aylık işleyecek nafakanın tahsili için yapılan takipte borçlunun emekli maaşına haciz konmuş, ilk derece mahkemesi şikâyeti kabul etmişti. Daire, nafaka borçları için haczedilmezlik kuralının uygulanmadığını, birikmiş nafaka için emekli maaşı haczinde İİK m. 83'ün uygulanacağını ve haczedilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını belirtti; işleyen aylık nafakanın tamamı için ve birikmiş nafaka için kalan maaşın dörtte biri oranında haczi kanuna uygun bularak alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: İşleyen aylık nafakanın tamamı, birikmiş nafaka için de kalan maaşın dörtte biri haczedilebilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Kurumun prim alacağı için yaşlılık aylığından kesinti: 6183 m. 71 ve net asgari ücretYargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2021/3463 · K. 2021/13859 ·

    Davacı, ödenmeyen prim borçları nedeniyle kesinleşen takip sonucu dörtte bir oranında haciz konan yaşlılık aylığından yapılabilecek kesintinin onda bir olması gerektiğinin tespitini istemişti. Daire, 5510 m. 88/16 uyarınca Kurum alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanunun uygulandığını ve yaşlılık aylığına haciz konarak kesinti yapılmasının cebren tahsil şekillerinden biri olduğunu; yaşlılık aylığının tümden haczinin sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığını ve 6183 m. 71'deki asgari ücretin net gelir olduğunu belirtti. Kesinti dönemlerinin Kurumdan sorulup net ücretler üzerinden bilirkişi hesabı yaptırılması gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını kaldırıp ilk derece kararını bozdu.

    Sonuç: Ek m. 24'ten önceki bu kararda Kurumun prim alacağı için aylık kesintisi 6183 m. 71'e göre değerlendirilmiştir; ölçüt alınan asgari ücret net gelirdir; Daireye göre başka gelir varsa oranın aylık ve gelir toplamına göre belirlenmesi hakkaniyete uygundur. 1.1.2026'dan beri 5510 ek m. 24'e göre Kurumdan aylık alanların kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere aylıktan kesilerek tahsil edilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Nafaka kesintisinden sonra kalan aylıktan Kurumun prim kesintisiYargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/5983 · K. 2023/6859 ·

    Davacı, emekli aylığından nafaka nedeniyle dörtte bir oranında kesinti yapılırken Kurumun prim borçları için kalan aylıktan ayrıca dörtte bir oranında kesinti yaptığını ileri sürerek Kurum işleminin iptalini ve kesintilerin iadesini istemişti. Daire, Kurum alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanunun uygulandığını, yaşlılık aylığına haciz konarak kesinti yapılmasının cebren tahsil şekillerinden biri olduğunu ve 6183 m. 71'deki asgari ücretin net gelir olduğunu tekrarladı. İstem "bugüne kadar yapılmış kesintilerin kaldırılması" olduğu hâlde buna göre değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını bozdu.

    Sonuç: Bütün kesintilerin kaldırılması istenmişse mahkeme yapılmış kesintilerin hepsini değerlendirmelidir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Rücuen tazminat ilamına dayalı takip 5510 m. 88 istisnasına girer mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/5108 · K. 2019/218 ·

    Alacaklı kurum, rücuen tazminat ilamına dayanarak ilamlı icra yoluyla takip yapmış ve borçlunun emekli maaşına haciz konmuştu; ilk derece mahkemesi borçlunun şikâyetini reddetti. Daire, 5510 m. 93/1'e göre gelir, aylık ve ödeneklerin m. 88'e göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemeyeceğini, takibe konu alacağın m. 88 kapsamında olmadığını belirterek, haczin kaldırılması gerektiği gerekçesiyle borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Rücuen tazminat ilamına dayalı takip, m. 88 istisnası sayılmamış ve emekli maaşı haczi kaldırılmıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Bankalara "maaş hesabı hariç" gönderilen haciz ihbarnamesiYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/8790 · K. 2023/2004 ·

    Borçlu, ihtiyati haciz kararının infazı sırasında muvafakati olmadan emekli maaşına haciz konulduğunu ileri sürmüş; ilk derece mahkemesi emekli maaşına haciz uygulanmadığı gerekçesiyle şikâyeti reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmişti. Daire, icra müdürlüğünün bankalara gönderdiği İİK m. 89/1 ihbarnamesinde "maaş hesabı hariç" haciz istendiğini ve bankanın cevabından haczedilen hesabın borçlunun maaş hesabı olmadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını onadı.

    Sonuç: İhbarname maaş hesabını hariç tutmuşsa ve haczedilen hesap maaş hesabı değilse emekli maaşı haczi bulunmamıştır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. BES birikiminde hangi hüküm uygulanır: 4632 m. 17/1 mi, m. 17/2 mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/19326 · K. 2017/11589 ·

    Borçlular bireysel emeklilik hesaplarının tamamına haciz konulamayacağını ileri sürmüş, ilk derece mahkemesi m. 17/1'deki haczedilmezliğin fonun malvarlığına ilişkin olup katılımcının payını kapsamadığı gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti. Daire, şikâyet edenler katılımcı olduğundan uygulanacak hükmün 4632 m. 17/2 olduğunu belirtti; borçluların sisteme ne zaman girdiğinin, sistemde kaç ay kaldığının ve haciz tarihindeki brüt asgari ücretin tespit edilip bu verilere göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

    Sonuç: Katılımcının BES birikimine konan hacizde 4632 m. 17/2 uygulanır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. BES haczinde haciz ihbarnamesi kime gönderilir ve tamamına konan hacizYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/20027 · K. 2017/11660 ·

    Borçlunun bireysel emeklilik fon paylarına haciz konmuş, haciz ihbarnamesi fon kayıtlarını saklayan bankaya gönderilmişti; ilk derece mahkemesi şikâyeti reddetti. Daire, katılımcının bankadan değil emeklilik şirketinden alacaklı olduğunu, ihbarnamenin saklayıcı bankaya gönderilmesinin hukuki sonuç doğurmadığından iptali gerektiğini, ancak icra memurunun emeklilik şirketindeki alacağın haczine karar verip bunu haciz tutanağına geçirmesiyle alacağın haczedilmiş olacağını belirtti. Birikimin kısmen haczi mümkün olduğundan haczedilebilir kısım belirlenip dışında kalan haczin iptal edilmesi gerektiği gerekçesiyle borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: BES haczinde ihbarnamenin muhatabı emeklilik şirketidir; birikimin yalnız haczedilebilir kısmı haczedilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. BES'te Takasbank yazısı haczedilebilir kısmı belirlemeye yeter mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/26465 · K. 2017/3408 ·

    Borçlu bireysel emeklilik hesaplarına konan haczin kaldırılmasını istemiş, ilk derece mahkemesi asgari ücreti aşan tutarın haczedildiğinin saptandığı gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti. Daire, mahkemenin dayandığı Takas ve Saklama Bankası yazısından borçlunun sisteme giriş tarihinin ve haciz tarihinde sistemde ne kadar kaldığının tespit edilemediğini belirtti; sisteme giriş, ay sayısı ve haciz tarihindeki brüt asgari ücret tespit edilmeden eksik inceleme ile karar verildiği gerekçesiyle borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Sisteme giriş tarihi ve ay sayısı belli olmadan BES haczi hakkında karar verilemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 17. BES'te haczedilebilir kısım uzman bilirkişiyle belirlenirYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2018/11309 · K. 2018/8049 ·

    İlamlı takipte borçlunun bireysel emeklilik fonu katılım paylarına haciz konmuş; ilk derece mahkemesi Takasbank'ın ve icra müdürlüğünün yazı cevaplarına dayanarak haczedilen kısmın haczinin mümkün olduğunu kabul edip şikâyeti reddetmişti. Daire, borçlu katılımcı olduğundan 4632 m. 17/2'nin uygulanacağını, uzman bilirkişi incelemesi yaptırılmadan yazı cevaplarıyla sonuca gidildiğini belirtti; sisteme giriş tarihi, ay sayısı ve haciz tarihindeki brüt asgari ücrete göre bilirkişi incelemesiyle haczedilebilir kısmın net olarak belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: BES'te haczedilebilir kısım yazı cevaplarıyla değil, uzman bilirkişi hesabıyla belirlenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 18. İlk derece mahkemesi BES haczini kaldırmışsa: bilirkişi incelemesi yine gerekirYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2016/32050 · K. 2018/4713 ·

    İlk derece mahkemesi, Takasbank yazılarına göre borçlunun bireysel emeklilik birikiminin 4632 m. 17/2 uyarınca haczedilemeyecek tutar içinde kaldığını kabul ederek haczi kaldırmıştı. Daire, sisteme giriş tarihinin belli olduğunu ama haciz tarihinde sistemde kaç ay kalındığının tespit edilemediğini ve uzman bilirkişi incelemesi de yaptırılmadığını belirtti; haczedilebilir kısmın bilirkişi incelemesiyle net olarak belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle alacaklının temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Haczin kaldırılması yönünde de olsa, BES kararı bilirkişi hesabına dayanmalıdır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 19. Muvafakatsiz emekli maaşı haczine karşı şikâyet süreye tabi mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2011/13685 · K. 2012/519 ·

    Borçlunun Emekli Sandığından aldığı emekli maaşının dörtte birine haciz konmuş, icra mahkemesi Emekli Sandığından alınan maaşın haczinin mümkün olduğu gerekçesiyle şikâyeti reddetmişti. Daire, 5510 m. 93'ün Emekli Sandığından emekli maaşı alanlara da uygulanacağını, gelir, aylık ve ödeneklerin borçlunun muvafakati bulunmadıkça nafaka borçları dışında haczedilemeyeceğini ve bu konudaki şikâyetin süreye tabi olmadığını belirterek borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Muvafakatsiz konan emekli maaşı haczine karşı şikâyet süreye tabi değildir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 20. Haczedilmezlik şikâyeti kamu düzenine ilişkin mi; her kesinti yeni şikâyet hakkı verir mi?Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2010/1407 · K. 2010/13755 ·

    Borçlu, Sosyal Güvenlik Kurumundan aldığı emekli maaşına konan haczin kaldırılmasını istemiş, icra mahkemesi şikâyeti reddetmişti. Daire, bu konudaki haczedilmezlik şikâyetinin kamu düzenine ilişkin olduğunu ve herhangi bir süreye tabi bulunmadığını, maaştan yapılan her kesintinin borçluya yeni bir şikâyet hakkı vereceğini belirterek haczin kaldırılması gerektiği gerekçesiyle borçlunun temyizi üzerine kararı bozdu.

    Sonuç: Maaştan yapılan her kesinti borçluya yeni bir şikâyet hakkı verir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Emekli maaşına haciz gelir mi?

Kural olarak gelmez. 5510 sayılı Kanun m. 93/1'e göre Sosyal Güvenlik Kurumunun bağladığı gelir, aylık ve ödenekler yalnız Kurumun m. 88'e göre takip ettiği alacaklar ve nafaka borçları için haczedilebilir. Bunların dışındaki bir borç için haciz ancak borçlunun muvafakatiyle konabilir; muvafakat yoksa haciz talebini icra müdürü reddeder. Ayrıca 1 Ocak 2026'dan beri 5510 sayılı Kanun ek m. 24'e göre Kurumdan aylık alanların kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan, genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları %25 oranını geçmemek üzere aylıktan kesilerek tahsil edilir.

Emekli maaşımın haczine verdiğim muvafakat ne zaman geçerli olur?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre muvafakat, hakkınızdaki icra takibi kesinleştikten sonra verilmişse geçerlidir. Muvafakatin maaşa haciz konmadan önce, örneğin menkul haczi sırasında verilmesi geçerliliğini engellememiştir. 5838 sayılı Kanunla 5510 m. 93/1'e eklenen muvafakat cümlesi 28.02.2009'da yürürlüğe girmiştir.

Ödeme emrini aldığım gün borcu kabul edip aynı dilekçede hacze muvafakat ettim; bu muvafakat geçerli mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararına göre geçerli değildir. Daire, aynı dilekçeyle borcun kabul edilip sürelerden feragat edilmesi ve hacze muvafakat edilmesinin takibin kesinleşmesiyle aynı anda olduğunu, kesinleşmeden sonra olmadığını belirterek muvafakati geçersiz saymıştır. Bölge adliye mahkemesinin direnmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 2025 tarihli kararında bu bozma kararını benimsemiştir.

Henüz çalışırken emekli olunca maaşımdan kesilsin diye verdiğim onay geçerli mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi böyle bir muvafakati geçersiz saymıştır. Daireye göre muvafakatin geçerli olması için borçlunun önce emekli olması ve takip kesinleştikten sonra muvafakat vermesi gerekir; henüz emekli maaşı almayan borçlunun ileride doğacak hakkı için verdiği muvafakat kanuna uygun değildir.

Nafaka borcu için emekli maaşının ne kadarı haczedilebilir?

5510 sayılı Kanun m. 93/1 nafaka borçlarını haciz yasağının dışında tutar ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre bu hacizde borçlunun muvafakati aranmaz. Daire, işleyen aylık nafakanın tamamı için ve birikmiş nafaka için de kalan maaşın dörtte biri oranında haczi kanuna uygun bulmuştur; birikmiş nafakada İİK m. 83 uygulanır.

SGK prim borcu için emekli maaşından ne kadar kesinti yapılabilir?

1 Ocak 2026'dan beri 5510 sayılı Kanun ek m. 24'e göre Kurumdan gelir veya aylık alanların, kendi sigortalılığı ve/veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, %25 oranını geçmemek üzere gelir veya aylıklarından kesilmek suretiyle tahsil edilir; usul ve esasları Kurum düzenler. Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 5510 m. 88'e göre 6183 sayılı Kanun da uygulanır; bu Kanunun 71. maddesine göre emeklilik aylığından haczolunacak miktar aylığın üçte birinden çok, dörtte birinden az olamaz, asgari ücreti aşmayan aylık gelirlerin onda birinden fazlası haczolunamaz. Ek m. 24'ün metni 6183 m. 71'i anmaz; m. 71'deki oranların ve asgari ücrete bağlı onda bir sınırının bu kesintide uygulanıp uygulanmayacağını söylemez. Ek m. 24'ten önce verdiği kararlarda Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 6183 m. 71'deki asgari ücretin net gelir olduğunu belirtmiş; borçlunun çalışma karşılığı veya başka gelirleri varsa kesinti oranının aylık ile bu gelirlerin toplamına göre belirlenmesinin hakkaniyete uygun olacağını da belirtmiştir. Kurumun alacağının 6183 sayılı Kanuna göre tahsilinden doğan uyuşmazlıklarda 5510 sayılı Kanun m. 88'e göre Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir.

Emekli maaşımın yattığı banka hesabına icra dairesi haciz koyarsa ne olur?

Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre emekli maaşının yattığı banka hesabının haczedilmesiyle de emekli maaşı haczedilmiş olur. Kurul aynı kararda, icra dairesinin maaş hesabına yönelik bir işlemi yoksa ve bloke bankanın kendi sözleşmesine dayanıyorsa, bunun icra mahkemesinde şikâyet konusu olamayacağını belirtmiştir.

Bireysel emeklilik (BES) birikimim haczedilebilir mi?

Kısmen haczedilebilir. 4632 sayılı Kanun m. 17/2'ye göre sistemde bulunulan ay sayısı ile asgari ücretin çarpımına karşılık gelen birikim tutarı, nafaka borçları hariç olmak üzere haczedilemez; hesapta haciz tarihindeki brüt asgari ücret esas alınır. Devlet katkısı hesabındaki tutarlar ise 4632 sayılı Kanun Ek m. 1'e göre haczedilemez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre haczedilebilir kısım, sisteme giriş tarihi ve ay sayısı tespit edilerek bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Emekli maaşına konan haczin kaldırılması için nereye başvurulur?

İcra dairesinin haczine karşı İİK m. 16'ya göre icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulur. İcra dairesinin işlemine karşı şikâyet kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; ancak Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre borçlunun muvafakati olmadan emekli maaşına konan hacze karşı şikâyet süreye tabi değildir ve maaştan yapılan her kesinti yeni bir şikâyet hakkı verir. Muvafakat geçersizse Yargıtay, şikâyetin kabulüyle haczin kaldırılması gerektiğini belirtmiştir.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.