Cinsel taciz suçu (TCK m. 105)

TCK m. 105/1 suçu tek cümleyle kurar: bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz etmek. Madde, hangi davranışın taciz sayılacağını saymaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu boşluğu doldururken suçun maddi unsurunu bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz etmek, manevi unsurunu ise kast olarak belirlemiş; failin cinsel amaç gütmesi, başka bir ifadeyle cinsel arzu ve isteklerini tatmin maksadıyla hareket etmesi gerektiğini söylemiştir. (Yargıtay CGK, E. 2025/291)¹

Aynı kararda Kurul, suçun sınırlarını dört noktada çizmiştir. 1) Eylem mağdurun vücuduna temas etmeden gerçekleşir; temas varsa suç başka bir maddeye girer. 2) Davranış ani olabileceği gibi devamlı da olabilir; söz, yazı, işaret veya herhangi bir hareketle işlenebildiği için serbest hareketli bir suçtur. 3) Eylem belirli bir kişiye ya da kişilere yönelmiş olmalıdır. 4) Davranış mağdurun rızası hilafına, yani hukuka aykırı olarak gerçekleşmelidir; bu da mağdurun rıza açıklama ehliyetine sahip bulunmasını gerektirir.¹

Kanunun kendi gerekçesi de aynı yöne bakar. Ceza Genel Kurulunun aktardığı gerekçeye göre cinsel taciz, kişinin vücut dokunulmazlığının ihlâli niteliği taşımayan cinsel davranışlarla gerçekleştirilebilir ve cinsel yönden, ahlâk temizliğine aykırı olarak mağdurun rahatsız edilmesinden ibarettir. (Yargıtay CGK, E. 2023/563)²

Suçun tanımı geniş olduğu için Yargıtay bir alt sınır da koymuştur: ahlaki kurallara uygun evlenme teklifi, tanışma isteği veya nazikâne beğeni ifadeleri cinsel taciz suçunu oluşturmaz. Buna karşılık teklifin kaba ve rahatsız edici bir üslupla yapılması, reddedilmesine rağmen mağduru rahatsız edecek şekilde sürdürülmesi ya da ilişkinin önünde kanuni veya ahlaki bir engel bulunması hâllerinde suçun oluşacağında tereddüt bulunmadığı belirtilmiştir.¹

TCK m. 105/1'e göre temel şekilde ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. İki yaptırım seçeneklidir: mahkeme ikisinden birini seçer. Fiil çocuğa karşı işlenmişse madde ayrı bir aralık gösterir ve ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir; bu hâlde adli para cezası seçeneği yoktur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu maddenin yapısını şöyle çözmüştür: suçun temel şekli m. 105/1'in ilk cümlesinde, nitelikli hâlleri aynı fıkranın son cümlesi ile m. 105/2'de, neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâli ise m. 105/2'nin son cümlesinde düzenlenmiştir. Çocuğa karşı işlenme hâlinde bağımsız bir yaptırım öngörülmüşken, m. 105/2'deki hâllerde temel cezanın yarı oranında artırılması yöntemi seçilmiştir.²

Artırım oranı sabittir: m. 105/2'deki hâllerden biri gerçekleşirse birinci fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Artırım, kanunda ayrıca bir aralık gösterildiği için değil, birinci fıkraya göre belirlenen ceza üzerinden yapılır. Bu nedenle nitelikli hâlde üst sınır yetişkin mağdurda üç yıla, çocuk mağdurda dört yıl altı aya çıkar.

Maddenin ikinci fıkrasının son cümlesi ayrı bir kural getirir ve artırımdan bağımsız çalışır: fiil nedeniyle mağdur işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmışsa verilecek ceza bir yıldan az olamaz. Bu bir artırım oranı değil, cezanın alt sınırını yükselten bir kuraldır.

Cezanın miktarı belirlenirken sözlerin ve davranışların niteliği, olayın gerçekleşme biçimi, tarafların konumları ve eylemin sürekliliği birlikte değerlendirilir. Aynı mağdura karşı bir suç işleme kararının icrası kapsamında tekrarlanan eylemler tek bir cinsel taciz suçu sayılıp zincirleme suç hükümlerine göre cezalandırılır. (Yargıtay 9. CD, E. 2025/1003)³

İkinci fıkra beş bent sayar: 1) kamu görevinin, hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak; 2) vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından işlemek; 3) aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak; 4) posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak; 5) teşhir suretiyle işlemek.

Kamu görevinin sağladığı kolaylık bendi (m. 105/2-a) uygulamada başka suçlarla karışır. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, görevi sırasında karşılaştığı kişiden kolluk görevlisi olmasının sağladığı nüfuzu kullanarak cinsel birliktelik isteyen polis memurunun eylemini icbar suretiyle irtikap saymamış; cinsel yararların ekonomik yarar olmaması nedeniyle irtikap suçunun konusunu oluşturmayacağını, eylemin TCK m. 105/2-a kapsamında kamu görevinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle cinsel taciz suçunu oluşturduğunu belirterek hükmü bozmuştur. (Yargıtay 5. CD, E. 2022/4449)⁴

Yargıtay 9. Ceza Dairesi de aynı bendin uygulandığı bir dosyada, sanığın her bir mağdureye yönelik ayrı ayrı cinsel taciz içeren sözler sarfederek ve kamu görevinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle eylemini gerçekleştirdiğinin dosya kapsamından anlaşıldığını belirtmiş, Tebliğnamedeki bozma isteyen düşünceye katılmayarak hükümleri onamıştır. (Yargıtay 9. CD, E. 2021/18703)⁵

Posta veya elektronik haberleşme araçları bendi (m. 105/2-d) telefon mesajı, arama ve çevrimiçi mesajlaşmayı kapsar. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, bir çocuğun telefonuna cinsel içerikli mesaj gönderilmesini m. 105/2-d kapsamında çocuğa karşı cinsel taciz saymış ve bu suçun soruşturma ile kovuşturmasının şikâyete tabi olmadığını belirterek şikâyetten vazgeçme üzerine verilen düşme kararını bozmuştur. (Yargıtay 9. CD, E. 2024/9253)⁶

Teşhir bendi (m. 105/2-e) ile hayâsızca hareketler suçu birbirine benzese de aynı değildir. Ceza Genel Kurulunun aktardığı kanun gerekçesine göre TCK m. 225'teki teşhirciliğin alenî olması gerekir ve belirli bir kişiye yönelmesi aranmaz; buna karşılık m. 105/2-e'nin uygulanabilmesi için teşhirin belirli bir kişiye yönelik olması gerekir, aleni olması gerekmez.²

Cevap fıkraya göre değişir ve bu ayrım uygulamada en çok hataya yol açan noktadır. TCK m. 105/1'in ilk cümlesi şikâyet koşulunu açıkça yazar: yetişkine karşı işlenen tacizde soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyeti üzerine yapılır. İkinci fıkrada ise şikâyete ilişkin hiçbir kayıt yoktur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu sessizliği 8 Ocak 2025 tarihli kararında çözmüştür. Kurula göre kanunda yazılı suçların resen soruşturulması kural, şikâyete bağlı kılınması istisnadır; bir suç hakkında kanunda şikâyetle ilgili bir düzenleme yoksa o suçun resen takibi gerekir ve bir suçun temel şeklinin şikâyete tabi olması, nitelikli hâllerinin de şikâyete tabi olduğu anlamına gelmez. Bu ölçütler karşısında Kurul, TCK m. 105/2'deki nitelikli hâllerin gerçekleştiği durumlarda soruşturma ve kovuşturma yapılmasının mağdurun şikâyetine bağlı olmadığına karar vermiştir.²

Kurul aynı tespiti 7 Ocak 2026 tarihli kararında da yinelemiş ve m. 105/2-d kapsamındaki bir dosyada cinsel taciz suçunun nitelikli hâllerinin gerçekleştiği durumlarda soruşturma ve kovuşturma yapılmasının mağdurun şikâyetine bağlı olmadığını tekrar kabul etmiştir. (Yargıtay CGK, E. 2023/159)⁷

Aynı ölçüt maddenin birinci fıkrasının son cümlesi için de geçerlidir. Ceza Genel Kurulu 17 Ocak 2024 tarihli kararında, cinsel taciz suçunun çocuğa karşı işlenmesi durumundaki hâlde bağımsız yaptırım öngörüldüğünü, birinci fıkradaki şikâyet şartının suçun temel şeklinin düzenlendiği ilk cümle için geçerli olduğunu belirtmiş ve çocuğa karşı cinsel taciz suçunun takibinin şikâyete bağlı olmadığına karar vermiştir. (Yargıtay CGK, E. 2023/565)⁸

Bunun pratik sonucu şudur: nitelikli hâlde mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürmez. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, elektronik haberleşme aracıyla çocuğa karşı işlenen bir cinsel tacizde şikâyetten vazgeçme nedeniyle verilen düşme kararını, suçun şikâyete tabi olmadığı gözetilmediği için bozmuştur.⁶

Şikâyet süresi yalnız yetişkine karşı işlenen temel şekil bakımından işler ve TCK m. 73/1-2'ye tabidir: yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar ve zamanaşımı süresini geçemez. Süre suçun işlendiği günden değil, öğrenme gününden işlemeye başlar.

Ayrım tek bir ölçüte bağlıdır: fiziksel temas. Ceza Genel Kurulunun aktardığı kanun gerekçesine göre TCK m. 102 ve m. 103'te tanımlanan suçların temel şekli ile m. 105'teki cinsel taciz arasındaki ayırım ölçütü fiziksel temastır; m. 105'teki suçun oluşabilmesi için mağdurun vücuduna fiziksel bir temas söz konusu değildir. Cinsel arzuların tatmini amacıyla mağdurun vücuduna temas edilmişse, mağdurun çocuk olup olmamasına göre m. 102 veya m. 103 uygulanır. (Yargıtay CGK, E. 2024/56)⁹

Aynı kararda Kurul, 5237 sayılı Kanun'daki sarkıntılığın bedensel temasla işlenmesinin zorunlu olduğunu, bedensel temas içermeyen cinsel organ gösterme, öpücük ve laf atma gibi davranışların ise TCK m. 105'teki cinsel taciz suçunu oluşturacağını belirtmiştir.⁹

Ölçüt uygulamada iki yöne de işler. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, aynı yurtta kalan bir kişiye yönelik, fiziksel temas içermeyen bir eylemi çocuğun cinsel istismarı suçuna teşebbüs sayan hükmü bozmuş; eylemin TCK m. 105/1'de düzenlenen cinsel taciz suçunu oluşturduğunu, suç vasfının tayininde yanılgıya düşüldüğünü belirtmiştir. (Yargıtay 9. CD, E. 2025/6287)¹⁰

Ters yönde ise temasın varlığı suçu ağırlaştırır. Ceza Genel Kurulu, ısrarla sürdürülen bir teklifin ardından mağdurun kolunun cinsel arzuları tatmin amacıyla tutulduğu olayda, sanığın dışa yansıyan davranışlarından saikinin belirlenebildiğini ve mağdurun cinsel dokunulmazlığının ihlal edildiğini gözeterek eylemin sarkıntılık suretiyle çocuğun cinsel istismarı suçunu oluşturduğuna karar vermiştir.⁹

Bu ölçüt sanık lehine de aleyhine de sonuç verebildiği için, dosyada temasın olup olmadığı ve varsa hangi anda gerçekleştiği ayrıca tartışılır. Sarkıntılıktan söz edilebilmesi için temas edilen bölgenin önemi yoktur; önemli olan failin cinsel amaçla mağdurun vücuduna dokunmasıdır.⁹

Temas yoksa bile her rahatsız edici davranış cinsel taciz değildir; ayıran unsur cinsel kasttır. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, araçla takip etmek ve tanışma amaçlı sözler söylemek şeklindeki davranışlarda cinsel kastın anlaşılmadığını belirterek eylemin TCK m. 123'te düzenlenen kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunu oluşturduğunu saptamış ve cinsel taciz mahkûmiyetini bozmuştur. (Yargıtay 9. CD, E. 2021/26675)¹¹

Aynı olayda iki suçtan birden hüküm kurulması da mümkün değildir. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, bir suç işleme kararının icrası kapsamında telefonla arama ve cinsel içerikli mesaj gönderme biçimindeki eylemlerin bütün hâlinde zincirleme biçimde cinsel taciz suçunu oluşturduğunu; bu nedenle kişilerin huzur ve sükununu bozma suçundan hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.³

Cinsel taciz, aynı hareketle işlenen daha ağır bir suçun içinde de eriyebilir. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, tek bir hareketle hem görüntülerin kayda alınması suretiyle özel hayatın gizliliğini ihlal hem de cinsel taciz suçlarının işlendiği bir dosyada, TCK m. 44 uyarınca yalnızca daha ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırma yapılması gerektiğini, cinsel taciz suçundan da ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek hükmü kanun yararına bozmuş ve cinsel taciz mahkûmiyetini kaldırmıştır. (Yargıtay 9. CD, E. 2025/4518)¹²

Kamu görevlisinin karıştığı dosyalarda sınır irtikap suçuyla çizilir. Yargıtay 5. Ceza Dairesine göre cinsel yararlar ekonomik yarar olmadığından irtikap suçunun konusunu oluşturmaz; kamu görevinin sağladığı nüfuzla cinsel birliktelik istenmesi TCK m. 105/2-a kapsamında değerlendirilir.⁴

Bu ayrımların hepsi suç vasfına ilişkindir ve sonuçları ağırdır: uygulanacak ceza aralığı, şikâyet koşulunun işleyip işlemeyeceği, uzlaştırmanın mümkün olup olmadığı ve zamanaşımı süresi vasfa göre değişir.

İspat sorunu çoğunlukla eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğinde değil, cinsel amaçla işlenip işlenmediğindedir. Ceza Genel Kuruluna göre bu belirleme yapılırken sosyal hayatın gerekleri, failin sarf ettiği söz ve davranışların niteliği, gerçekleşme biçimi, tarafların konumları, aralarındaki ilişki ve eylemin gerçekleştiği süreçteki tüm koşullar birlikte değerlendirilir.¹

Failin iç dünyasına ait olan kast, dışa yansıyan davranışlardan çıkarılır. Ceza Genel Kurulu bir olayda sanığın dışa yansıyan davranışlarından saikinin belirlenebildiğini, mağdurun da davranışları aynı şekilde algılayıp olayın hemen ardından müracaatta bulunduğunu birlikte değerlendirerek nitelendirmeye ulaşmıştır.⁹

Şüphe sanık lehine yorumlanır. Kurul, sarf edilen sözün bizatihi cinsellik içermediği bir olayda, delillerin sanığın cinsel amaçla hareket ettiğine dair tam bir vicdani kanaat oluşturmaya yeterli olmadığını belirtmiş; şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince suçun unsurlarının oluşmadığını kabul ederek mahkûmiyet hükmünü bozmuştur.¹ Aynı kararda ceza mahkûmiyetinin herhangi bir ihtimale değil kesin ve açık ispata dayanması gerektiği vurgulanmıştır.¹

İspat kadar önemli bir sınır da davanın kapsamıdır. Ceza Genel Kuruluna göre yargılama ancak iddianamede unsurları gösterilen fiil ve fail hakkında yapılır; bir olayın açıklanması sırasında başka bir olaydan dolaylı olarak söz edilmesi o olay hakkında dava açıldığını göstermez. Kurul, iddianamede cinsel istismar anlatılırken temas içermeyen eylemlerden de söz edilmiş olmasını cinsel taciz suçundan dava açıldığı anlamına getirmemiş ve bu suçtan kurulan mahkûmiyet hükmünü bozmuştur. (Yargıtay CGK, E. 2023/551)¹³

Kadına ve çocuğa yönelik şiddet dosyalarında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının davaya katılma hakkı vardır. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararına dayanarak Bakanlığa resen ihbarda bulunulmasının zorunlu olmadığını, ilk derecede davaya katılmayan Bakanlık vekilinin kanun yolu aşamasında katılma talebinde bulunamayacağını ve hükmü temyiz hakkı bulunmadığını belirtmiştir.⁵

Davaya asliye ceza mahkemesi bakar. Görev belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı esas alınır; TCK m. 105/1'de bu sınır iki yıl, fiil çocuğa karşı işlenmişse üç yıldır ve ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren on yılı aşan cezaların çok altındadır.

Uzlaştırma yolu kapalıdır. CMK m. 253/1-a şikâyete bağlı suçları kural olarak uzlaştırma kapsamına alsa da aynı maddenin üçüncü fıkrası bu kuralı cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bakımından açıkça devre dışı bırakır: suç şikâyete bağlı olsa bile bu suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez. Yargıtay 4. Ceza Dairesi de TCK m. 105/2'deki cinsel tacizi uzlaştırma kapsamında bulunmayan suç olarak nitelendirmiş; o dosyanın suç tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre, aynı mağdura karşı işlenen hakaret suçunun ancak sanık cinsel taciz suçundan beraat ettikten sonra uzlaşmaya tabi hâle geldiğini belirtmiştir. (Yargıtay 4. CD, E. 2026/612)¹⁴

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme mümkündür. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir ve bu kararla sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur (CMK m. 231/5, m. 231/8). Hapis cezasının ertelenmesinde sınır yine iki yıldır (TCK m. 51/1). TCK m. 105/1'in alt sınırı üç ay olduğundan somut cezanın bu eşiklerin altında kalması olağandır. Maddenin kendisi bir sınır koyar: CMK m. 231/14, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümlerin işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmayacağını düzenler.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı üzerine verilen merci kararı da denetime kapalı değildir. Ceza Genel Kurulu, m. 105/2-d kapsamındaki bir cinsel taciz dosyasında, o dosyada başvurulan itiraz üzerine bu kararı kaldıran merci kararının davanın esasını çözmeyen bir karar niteliğinde olduğunu ve kanun yararına bozma yoluna konu edilebileceğini kabul etmiştir.⁷ Kanun yolu bu arada değişmiştir: CMK m. 231/12'nin bugünkü metnine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulur.

Dava zamanaşımı sekiz yıldır. Ceza Genel Kuruluna göre TCK m. 105/1'de öngörülen ceza türü ve üst sınırı karşısında TCK m. 66/1-e uyarınca asli dava zamanaşımı süresi sekiz yıl, TCK m. 67/4 gözetildiğinde kesintili süre ise on iki yıldır. Zamanaşımı yargılama sırasında dolmuşsa mahkeme ya da Yargıtay resen kamu davasının düşmesine karar verir.²