Alacaklıdan mal kaçırma suçu (2004 sayılı Kanun m. 331)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Süreler ve usul
- 2004 sayılı Kanun m. 331 alacaklıdan mal kaçırmayı nasıl tanımlıyor?
- Hangi icra takibinde suç oluşur? Haciz yolu, rehin takibi ve kesinleşme
- Alacaklıdan mal kaçırma suçunun cezası nedir?
- Hangi devirler suç sayılır, hangileri sayılmaz?
- Malı devralan üçüncü kişi de cezalandırılır mı?
- Alacaklıdan mal kaçırma suçu nasıl ispatlanır?
- Şikâyet süresi ne zaman başlar? Yargıtay kararları ayrışıyor
- İcra ceza mahkemesinde yargılama, uzlaştırma, düşme ve zamanaşımı
- Aczine sebebiyet (m. 332) ve ticari işletmede yöneticinin sorumluluğu (m. 333/a)
- İlgili mevzuat
- Yargıtay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Haciz yoluyla takip edilen borçlu, takip talebinden sonra ya da ondan önceki iki yıl içinde alacaklısını zarara sokmak amacıyla mallarını elden çıkarır, yok eder, değerini düşürür, muvazaalı olarak başkasına geçirir veya gerçek olmayan borçlar ikrar ederse suç işlemiş olur.
- Alacaklı, borçlu aleyhine aciz belgesi aldığını veya alacağını alamadığını ispat ederse ceza altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıdır.
- Suç alacaklının şikâyetine bağlıdır ve dava icra ceza mahkemesinde görülür.
- Alacaklı şikâyetinden vazgeçer veya borç ödenirse dava ve ceza düşer.
Borcunu ödememek suç değildir; ama haciz yoluyla takip edilen borçlunun alacaklısını zarara sokmak için malını elden çıkarması, muvazaalı olarak başkasına geçirmesi ya da gerçek olmayan borç ikrar etmesi suçtur. Bu rehber, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 331. maddesindeki suçun unsurlarını, hangi devirlerin suç sayıldığını, şikâyet süresindeki içtihat ayrılığını, icra ceza mahkemesindeki yargılamayı ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ile Ceza Genel Kurulunun kararlarını anlatır.
İlgili rehberler: Taahhüdü ihlal suçu (2004 sayılı Kanun m. 340)Tasarrufun iptali davası: şartlar, iptal sebepleri, süre ve sonuçlarıMuvazaa nedir? Muvazaa davası, mutlak ve nispi muvazaa, ispat ve süreMal beyanı: içeriği, süresi ve verilmezse ne olur (İİK m. 74, 75, 76 ve 338)“Haciz tatbik edilmiştir” ne demek? Haciz ne demek, e-haciz ve haczin kalkmasıİnfaz hesaplama
Süreler ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Şikâyete tabi mi?
Evet. 2004 sayılı Kanun m. 331/5'e göre bu suçlar alacaklının şikâyeti üzerine takip olunur; alacaklı şikâyet etmeden dava açılmaz. İcra ceza muhakemesinde soruşturma evresi de yoktur: şikâyet dilekçe veya sözlü beyanla doğrudan icra ceza mahkemesine yapılır, iddianame düzenlenmez.
Dayanak: 2004 sayılı Kanun m. 331/5, m. 349
- Şikâyet süresi
Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl. Türk Ceza Kanunu m. 73'teki altı aylık süre değil, 2004 sayılı Kanun m. 347 uygulanır. Sürenin başlangıcında Yargıtay kararları ayrışıyor: bir karar bir yılı satış tarihinden sayıyor; daha yeni kararlar şikâyet hakkının ancak icra takibinin kesinleşmesiyle doğduğunu kabul ediyor; bunlardan biri takip kesinleşmeden yapılan şikâyet üzerine davanın düşmesini yerinde buldu.
Dayanak: 2004 sayılı Kanun m. 347
- Uzlaştırma
Hayır. CMK m. 253/1-a şikâyete bağlı suçları uzlaştırma kapsamında sayar; ancak Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2004 sayılı Kanun'un on altıncı babındaki takibi şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma hükümlerinin uygulanmayacağını oy çokluğuyla kabul etmiştir. Gerekçe, icra ceza muhakemesinde soruşturma aşamasının bulunmaması ve m. 354'teki feragat veya borcun ödenmesiyle düşmenin uzlaştırmadan farklı, kendine özgü bir hüküm olmasıdır.
- Görevli mahkeme
İcra ceza mahkemesi. 2004 sayılı Kanun m. 346'ya göre bu Bapta yer alan suçlarla ilgili davalara icra mahkemesinde bakılır. Yetkili mahkeme, suçun işlendiği yer değil icra takibinin yapıldığı yerdeki mahkemedir (m. 348).
Dayanak: 2004 sayılı Kanun m. 346, m. 348
- Dava zamanaşımı
Sekiz yıl (TCK m. 66/1-e): m. 331/1'deki hapis cezasının üst sınırı üç yıl, m. 331/4'teki eklenti hâlinde dört yıldır; ikisi de beş yılı aşmaz. Zamanaşımı kesilirse süre en fazla yarısına kadar uzar (TCK m. 67/4); Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu suçta kesintili süreyi on iki yıl olarak hesaplamıştır. m. 347'deki üç ay ve bir yıl dava zamanaşımı değil, şikâyet süresidir.
Dayanak: TCK m. 66/1-e, m. 67/4
- Adli para cezası
Seçenek değil, hapisle birlikte verilir: m. 331/1 altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasını birlikte öngörür. Hükmedilen hapis bir yıl veya daha az ise kısa süreli hapistir (TCK m. 49/2) ve TCK m. 50/1-a uyarınca adli para cezasına çevrilebilir. Bu rehberdeki Yargıtay kararları bu çevirmeye değinmemiştir; satır madde metnine dayanır.
- HAGB ve erteleme
Madde metnine göre ikisi de mümkündür. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir (CMK m. 231/5); bunun için zararın tamamen giderilmesi ya da derhal giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşulu aranır (m. 231/6-c, 231/9). Denetim süresi beş yıldır; suç tarihinde çocuk olan sanıkta denetim süresi üç yıldır (5395 sayılı Kanun m. 23/1). Erteleme de iki yıl sınırına tabidir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişide bu sınır üç yıldır (TCK m. 51/1). Bu rehberdeki kararlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına değinilmemiştir; bir kararda bu suçtan verilen hapis cezasının ertelendiği görülür.
Dayanak: CMK m. 231/5, 231/6-c, 231/8, 231/9; TCK m. 51/1; 5395 sayılı Kanun m. 23/1
2004 sayılı Kanun m. 331 alacaklıdan mal kaçırmayı nasıl tanımlıyor?
Günlük dilde "alacaklıdan mal kaçırma" denen fiilin karşılığı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun on altıncı babındaki m. 331'dir. Maddenin başlığı "alacaklısını zarara sokmak kasdiyle mevcudunu eksilten borçluların cezası"dır. Ceza Genel Kurulunun özetiyle: bir kimsenin borcunu ödememesi suç olarak kabul edilmese de borcunu ödemekten kaçınmak için hileli yollara başvurması suç sayılmıştır. (Yargıtay CGK, E. 2020/463)1
m. 331/1'in cezalandırma için aradıkları beş başlıkta toplanır: 1) borçlu hakkında haciz yolu ile takip talebi bulunacak, 2) fiil bu talepten sonra veya talepten önceki iki yıl içinde işlenecek, 3) borçlu mallarını ya da bir kısmını mülkünden çıkaracak, telef edecek, kıymetten düşürecek, hakiki surette yahut gizleyerek muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirecek veya asıl olmayan borçlar ikrar edecek, 4) bunu alacaklısını zarara sokmak maksadıyla yapacak, 5) alacaklı, borçlu aleyhine aciz belgesi aldığını veya alacağını alamadığını ispat edecek.
Ceza Genel Kurulu bu hareketleri seçimlik sayar: sıralanan hareketlerden herhangi birinin işlenmesi yeterlidir.1 Kurul mevcudu azaltmanın iki biçimini de ayırır. Bir malı karşılık almaksızın ya da değerinden daha az bir bedelle satmak, telef etmek veya kıymetini düşürmek mevcudu "gerçekte" azaltmaktır; malın muvazaalı biçimde üçüncü bir kişiye devri ya da var olmayan bir borcun varmış gibi kabul edilmesi ise "görünüşte" azaltmadır.1
Suçun faili, aleyhine haciz yolu ile takip yapılan borçludur; mağduru, takip talebinde bulunan ve borçlunun yaptığı işlemler sebebiyle alacağını alamayıp zarara uğrayan alacaklıdır.1 Ceza Genel Kuruluna göre suçun oluşması için borçlu aleyhine açılmış bir icra takibi olması ve takibin kesinleşmiş olması da gerekir.1
Suç ancak kasten işlenebilir ve genel kast yetmez. Ceza Genel Kurulu, maddede sayılan eylemlerin suç teşkil edebilmesi için borçlunun alacaklısını zarara sokmak kastıyla hareket etmiş olmasını arar; borçlunun kredi sağlamak veya girişeceği yeni bir teşebbüs için mevcudu azaltması durumunda eylem suç teşkil etmez. (Yargıtay CGK, E. 2022/363)2 Bu yüzden Kurul, elden çıkarılan maldan elde edilen paranın hangi amaç için kullanıldığının araştırılmasını gerekli görür.1
Son parça, yani aciz belgesi ya da alacağın alınamadığının ispatı, Ceza Genel Kuruluna göre bir kovuşturma şartı değil, objektif cezalandırılabilme şartıdır: suçun oluşması için değil, failin cezalandırılabilmesi için aranır.1 Alacaklı alacağını alamadığını herhangi bir delille ispat edebilir.1 Kurul, incelediği olayda icra takibinin sonucunun beklenmesinin alacaklının şikâyet süresini de kaçırmasına sebep olabileceğini gözetmiş; icra dosyasından alacağın alınamadığı anlaşıldığı için şartı gerçekleşmiş saymıştır.1
Buna karşılık borçlunun mevcudunu azaltan eylemlerine rağmen alacaklının alacağı borçlunun başkaca malları veya başka bir yolla karşılanırsa faile ceza verilemez.1 Aynı şekilde, mevcudunu eksiltmekle birlikte kalan mevcudu ile veya başka bir yolla alacaklısına borcunu ödeyen borçlu bakımından suç oluşmaz.2
Hangi icra takibinde suç oluşur? Haciz yolu, rehin takibi ve kesinleşme
m. 331/1 açıkça "haciz yolu ile takip talebi"nden söz eder. Ceza Genel Kurulu bunu bir ön şart olarak okur: suçtan söz edebilmek için öncelikle haciz yoluyla icra takibinin varlığı gerekir; takip hukukuna özgü bu yola başvurulmadığı sürece suçun oluştuğundan bahsetmek mümkün değildir.2
Bunun pratik sonucu rehin takiplerinde görülür. Taşıt kredisiyle alınan ve banka lehine rehin kaydı düşülen aracını haricî sözleşmeyle devreden borçlu hakkında Ceza Genel Kurulu, aleyhine rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapıldığından, haciz yolu ile takiple ilgili bir suç düzenlemesi olan m. 331'deki suçun oluşmayacağını belirtmiş; olayı güveni kötüye kullanma ve muhafaza görevini kötüye kullanma suçları bakımından da suç saymayarak özel hukuk hükümlerini ilgilendiren bir hukuki ihtilaf olarak nitelemiş ve mahkûmiyeti bozmuştur.2
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de aynı yöndedir: sanık hakkında taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığı, suçun oluşması için ise haciz yoluyla takibe girişilmesi gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesinin kararını bozmuş, ilk derece mahkemesinin beraat kararını yerinde bulmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/7842)3
İkinci ön şart takibin kesinleşmesidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre suçun oluşabilmesi için öncelikle usulüne uygun olarak başlanılmış bir icra takibi olması ve takibin kesinleşmiş olması gerekir; Daire bu şart bakımından bölge adliye mahkemesince beraat kararı verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/7657)4 Takip sonradan kesinleşmiş ama şikâyet kesinleşmeden yapılmışsa Daire başka bir kararında davanın CMK m. 223/8 uyarınca düşmesini yerinde bulmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/110)5
Fiilin zamanı da sınırlıdır. Ceza Genel Kurulu seçimlik hareketlerin belli bir zaman diliminde gerçekleşmiş olmasını şart sayar: borçlu Kanunda sayılan eylemleri haciz yoluyla takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde işlemelidir.2 Kurulun incelediği bir dosyada borçlu, takip talebinden yaklaşık bir ay önce taşınmazdaki hissesini kardeşine satmıştı; Kurul bu devrin alacaklıyı zarara uğratma kastıyla yapılıp yapılmadığının araştırılmasını istemiştir.1
Madde haciz yoluyla takiple de sınırlı kalmaz. m. 331/2'ye göre iflas takibinden veya doğrudan doğruya iflas hâllerinde iflas talebinden önce aynı fiilleri işleyen borçlu hakkında da, bu fiiller başka bir suç oluştursa dahi bu hükümler uygulanır. m. 331/3 aynı kuralı konkordato mühleti veya iflasın ertelenmesi talebinden önceki iki yıl ile konkordato mühleti talebi veya iflasın ertelenmesi süresinden sonrası için tekrarlar. Bu rehberdeki kararlarda bu iki fıkraya değinilmemiştir.
Alacaklıdan mal kaçırma suçunun cezası nedir?
Temel şeklin cezası altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıdır (m. 331/1). Madde iki cezayı "hapis ve" adli para cezası diye birlikte sayar; hâkime aralarında seçim yetkisi tanımaz. Ceza Genel Kurulu da suçun yaptırımını altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası olarak tespit etmiş ve zamanaşımını buna göre hesaplamıştır. (Yargıtay CGK, E. 2018/465)6
Taşınmaz rehni kapsamında bulunan eklentinin, rehin alacaklısına zarar vermek kastıyla taşınmaz dışına çıkarılması ayrı bir hâldir: eklentinin zilyedi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır (m. 331/4). Bu fıkra faili "eklentinin zilyedi" olarak tanımlar.
Cezanın miktarını hâkim belirler. TCK m. 61/1 uyarınca hâkim, suçun işleniş biçimini, suçun konusunun önem ve değerini, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığını, failin kusurunun ağırlığını ve güttüğü amaç ve saiki göz önünde bulundurarak kanuni tanımdaki alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler.
Hükmedilen hapis bir yıl veya daha az ise kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m. 49/2) ve TCK m. 50/1-a uyarınca adli para cezasına çevrilebilir. Bu rehberdeki Yargıtay kararları bu çevirmeye değinmemiştir.
Hükmedilen hapis iki yıl veya daha az ise erteleme (TCK m. 51/1) ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m. 231/5) gündeme gelir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için ayrıca suçun işlenmesiyle mağdurun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi aranır (CMK m. 231/6-c); sanık bu koşulu derhal yerine getiremezse zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödeyerek tamamen gidermesi koşuluyla da bu karar verilebilir (CMK m. 231/9). Bu rehberdeki kararlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına değinilmemiştir.
Erteleme ise uygulamada görülür. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada bu suçtan verilen hapis cezası ilk hükümde ertelenmişti; ilk hüküm erteleme yüzünden bozulmadığı ve aleyhe temyiz bulunmadığı için Daire ertelemeyi sanık açısından kazanılmış hak saymış, sonraki hükümde hapis cezasının ertelenmemesini bozma sebebi yapmıştır. (Yargıtay 12. HD, E. 2020/6541)7
Bütün bunlardan önce gelen bir çıkış da vardır: takibi şikâyete bağlı suçlarda müşteki feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer (m. 354/1).
Borçlu bir şirketse ceza şirkete değil, fiili yapan kişiye verilir. m. 345'e göre bu Kanunda yazılı suçlar bir tüzel kişinin idare veya muamelelerini ifa sırasında işlenmişse ceza, o tüzel kişinin müdürlerinden, mümessil ve vekillerinden, tasfiye memurlarından, idare meclisi reis ve azasından veya murakıp ve müfettişlerinden fiili yapmış olan hakkında hükmolunur.
İcra ve İflas Kanunu'na muhalefetten ceza infaz kurumuna giren hükümlülerin illere göre dağılımı (81 il, 100 bin kişi başına) Türkiye Suç Atlası'nda yer alır. Sayılar TÜİK Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri'nden alınmıştır ve suçun işlendiği ile göredir; il düzeyinde en güncel yıl 2020'dir.
Hangi devirler suç sayılır, hangileri sayılmaz?
Bu dosyalarda temel soru şudur: devir, alacaklıyı zarara sokmak için mi yapıldı? Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ve Ceza Genel Kurulunun kararlarından çıkan tablo şöyledir.
Akrabaya bedelsiz devir: Şikâyete konu taşınmazın devrinin akrabalık bağı olan kişiler arasında ve bedelsiz olarak yapıldığı olayda Yargıtay 12. Hukuk Dairesi suçun unsurlarının oluştuğunu kabul etmiş, bölge adliye mahkemesinin beraat kararını bozmuş ve ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararını yerinde bulmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/5759)8
Danışıklı borç ikrarı: Asıl olmayan borç ikrarı m. 331/1'deki seçimlik hareketlerden biridir. Alacaklının açtığı tasarrufun iptali davasında, takip dosyasındaki bonoya dayalı alacağın alacaklının alacağının tahsilini engellemek amacıyla danışıklı olarak oluşturulduğu gerekçesiyle iptal kararı verilip bu karar kesinleşmişti; Daire bu olayda sanıkların üzerlerine atılı suçun unsurlarının oluştuğunu kabul etmiş ve ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararını yerinde bulmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/5765)9
Şirket işyerinin devri: Şikâyet dilekçesinde, borçlu şirket hakkındaki takip kesinleştikten sonra şirket yetkilisinin şirkete ait işyerini muvazaalı olarak devrettiği ileri sürülmüştü. Bölge adliye mahkemesi eylemi m. 331 kapsamında değil, Türk Ceza Kanunu m. 289'daki muhafaza görevini kötüye kullanma kapsamında görerek beraat vermişti. Daire, şikâyetin işyerinin devrine ilişkin de olduğunu belirterek suçun unsurlarının oluştuğunu kabul etmiş ve kararı bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2023/5967)10
Muhafaza görevini kötüye kullanma (TCK m. 289) ayrı bir suçtur ve bu rehberin konusu değildir. Ceza Genel Kuruluna göre o suçta hacizli, rehinli ya da herhangi bir nedenle el konulmuş eşyanın yetkili kamu otoritesince kanundaki koşullara uygun olarak sanığa resmen teslim edilmesi gerekir; özel hukuk ilişkisi çerçevesinde, rehin şerhi konularak yapılan teslim resmen teslim sayılmaz.2
Alacaklının kendi kusuruyla düşen haciz: Alacaklı taşınmaza haciz şerhi koydurduğu hâlde 2004 sayılı Kanun m. 106 ve 110'da belirtilen sürelerde haciz yenileme talebinde bulunmayarak haczin düşmesine kendi kusuruyla sebep olmuşsa, Daireye göre zarar unsuru gerçekleşmez ve beraat kararı yerindedir. (Yargıtay 12. HD, E. 2022/62)11
Mirası reddetmiş mirasçının devri: Takip sürerken ölen babasının mirasını reddeden ve mirasın kayıtsız şartsız reddedildiğinin tespit ve tesciline ilişkin karar kesinleşen sanık, bundan sonra kendisine intikal eden taşınmaz hissesini kardeşine devretmişti. Daire, sanığın üzerinde tasarruf hakkı bulunmayan bir malı devretmesinin hukuken mümkün olmadığını ve suçun unsurlarının oluşmayacağını belirterek bölge adliye mahkemesinin mahkûmiyet kararını bozmuştur. (Yargıtay 12. HD, E. 2024/4569)12
Borç ödemek için satış: Sanık, mallarını kendi borcunu ve ortağı olduğu şirketin borcunu ödemek için sattığını savunuyorsa, Daireye göre satıştan elde edilen paranın akıbeti, gelirlerin nerelerde kullanıldığı ve borç ödenmesinde kullanılıp kullanılmadığı belirlenmeden mahkûmiyet kurulamaz. (Yargıtay 12. HD, E. 2020/9343)13
Malı devralan üçüncü kişi de cezalandırılır mı?
m. 331 faili "borçlu" olarak tanımlar ve iştirake ilişkin ayrı bir hüküm içermez. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu boşluğu Türk Ceza Kanunu'nun genel hükümleriyle doldurur: TCK m. 37-41'deki iştirak hükümleri m. 331'deki suç bakımından da uygulanabilir ve takip borçlusunun fiiline iştirak edenler hakkında da şikâyet mümkündür. (Yargıtay 12. HD, E. 2024/7786)14
Dairenin incelediği dosyada Adalet Bakanlığı, malı devralan sanığın icra dosyalarında borçlu olmadığını gözeterek beraat verilmesi gerektiği görüşüyle kanun yararına bozma istemişti. Daire istemi reddetmiş; alacaklıyı zarara uğratmak kastıyla hareket etme eyleminden yalnız takip borçlusu olan sanıkların değil, takip borçlusu ile birlikte ortak irade ile hareket eden diğer sanıkların da cezalandırılabileceğini kabul etmiştir.14
Devralanın sorumluluğu bu yüzden ortak iradeye bağlıdır. Kararda devralanın iyi niyetli olup olmadığına ya da gerçek bir bedel ödeyip ödemediğine ayrıca değinilmemiştir.
Alacaklının devre karşı açtığı tasarrufun iptali davası ise ayrı bir hukuk davasıdır. Daire bir kararında, asliye hukuk mahkemesinin bu davada verdiği ve kesinleşen iptal kararını, ceza dosyasında suçun unsurlarının oluştuğunu kabul ederken gözetmiştir.9 Ceza davasının hukuk davasının sonucunu beklemesi gerekip gerekmediğine kararlarda değinilmemiştir.
Alacaklıdan mal kaçırma suçu nasıl ispatlanır?
İcra ceza muhakemesinde resen araştırma ilkesi geçerli değildir. Şikâyetçi dilekçe veya beyanında göstermiş olduğu delillerle bağlıdır ve şikâyet dilekçesinde sanığın işlediğini ileri sürdüğü suçun unsurlarına uygun olarak delillerini somut olarak göstermelidir. (Yargıtay CGK, E. 2019/234)15
Buna rağmen Ceza Genel Kurulu, İcra ve İflas Kanunu'nda kendine özgü bir yargılama sistemi öngörülmesinin bu yargılamaların ceza yargılaması olmadığı anlamına gelmediğini; somut gerçeğin her türlü kuşkudan uzak biçimde saptanması ve olaya ışık tutabilecek bütün yasal kanıtların araştırılıp tartışılması zorunluluğunun bu suçlarda da aynen geçerli olduğunu vurgular.1 Alacağın alınamadığı ise herhangi bir delille ispat edilebilir; Kurula göre bu imkân hem alacaklıya ispat kolaylığı sağlar hem de ödeme imkânı bulunan borçlunun cezalandırılmasını önler.1
Yargıtay kararlarından çıkan denetim sırası şudur:
- 1) Borçlu hakkında haciz yolu ile başlatılmış bir takip var mıdır; takip rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılmışsa suç oluşmaz.3
- 2) Takip usulüne uygun başlamış ve kesinleşmiş midir.4
- 3) Şikâyete konu devir, takip talebinden sonra veya talepten önceki iki yıl içinde mi yapılmıştır.2
- 4) İcra dosyasında haczedilen diğer mahcuz malların dosya borcunu karşılayıp karşılamayacağı araştırılmış mıdır.1
- 5) Karşılamıyorsa, devredilen malın tasarruf tarihindeki gerçek değeri ile satış değeri arasında fahiş fark olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yaptırılmış mıdır.1
- 6) Mal hâlen kimin kullanımındadır, satış bedeli ödenmiş midir, ödendiyse ne şekilde ödenmiştir ve bedel borçların ödenmesinde kullanılmış mıdır.1
- 7) Sanık borç ödediğini savunuyorsa satıştan elde edilen paranın akıbeti, savunmaya yönelik belgeler araştırılarak belirlenmiş midir.13
- 8) Devir akrabaya ve bedelsiz mi yapılmıştır; Daire bu iki olguyu suçun oluştuğunu kabul ederken birlikte gözetmiştir.8
- 9) Alacaklı haczin düşmesine kendi kusuruyla yol açmış mıdır; açmışsa zarar unsuru gerçekleşmez.11
Şikâyet süresi ne zaman başlar? Yargıtay kararları ayrışıyor
Şikâyet süresi Türk Ceza Kanunu m. 73'ten değil, 2004 sayılı Kanun m. 347'den okunur: bu Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Ceza Genel Kurulu farkı açıkça kaydeder: Türk Ceza Kanunu'nda şikâyet süresi fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı ay iken, icra ceza muhakemesinde fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıldır.15
Asıl tartışma bir yıllık sürenin hangi andan başladığıdır. m. 331'deki fiil takip talebinden önceki iki yıl içinde de işlenebildiği için devir tarihi ile takibin kesinleştiği tarih arasında uzun bir zaman bulunabilir. Yargıtay kararları bu noktada ayrışıyor.
Bir yıl satış tarihinden işler: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2019 tarihli bir kararında şikâyete konu taşınmazların satış tarihini esas almış; m. 347'deki bir yıllık süre geçtikten sonra yapılan şikâyet nedeniyle beraat kararını bozmuş ve şikâyet hakkının düşürülmesine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2019/2386)16
Şikâyet hakkı takibin kesinleşmesiyle doğar: Aynı Daire 2023 tarihli bir kararında, on altıncı babdaki bir kısım suçlar bakımından şikâyet hakkının doğması için bu suçların niteliği gereği icra takibinin kesinleşmesi gerektiğini; takip kesinleşmeden yapılan şikâyetin henüz doğmamış bir hakkın kullanımı niteliğinde olacağını ve usulüne uygun bir şikâyet konumuna gelmeyeceğini belirtmiş, takip kesinleşmeden yapılan şikâyet üzerine açılan davanın CMK m. 223/8 uyarınca düşmesini yerinde bulmuştur.5
Kesinleşmeden sonraki şikâyet: Daire 2024 tarihli bir kararında aynı ölçütü tekrarlamış; takip kesinleştikten sonra yapılan şikâyette kovuşturma şartının gerçekleştiğini kabul etmiştir. Bu dosyada takip 2008'de kesinleşmiş, şikâyet 2020'de yapılmıştı.8 Kararda devir tarihine ve m. 347'deki bir yıllık süreye değinilmemiştir.
Gerilimi kararlardan biri kendisi gösterir. 2023 tarihli kararda alacaklı vekili, takibin kesinleşmesini bekleyen alacaklının m. 347'deki üç ay ve bir yıllık hak düşürücü süreleri kaçırmış olacağını ileri sürmüş; Daire bu temyiz nedenini yerinde görmemiştir.5 Ceza Genel Kurulu ise, alacağın alınamadığının ispatı şartını değerlendirirken, icra takibinin sonucunun beklenmesinin alacaklının şikâyet süresini de kaçırmasına sebep olabileceğini gözetmiştir.1 Ceza Genel Kurulu bu kararında sürenin başlangıcı sorusunu ayrıca karara bağlamamıştır.
Sürenin hangi olaydan sayıldığı dosyaya göre de değişebilir. Muvazaalı bir borç ikrarına dayanan takipte bölge adliye mahkemesi bir yıllık süreyi bu muvazaalı takibin kesinleşmesinden saymış ve şikâyeti süresinde bulmamıştı. Daire bu kabulü isabetsiz bulmuş; borçlunun maaşına haciz konulduğu tarihi esas almış, alacaklının icra dosyasındaki maaş haczine ilişkin cevabi yazıdan haberdar olduğuna dair bilgi ve belge bulunmadığını da gözeterek şikâyetin bir yıllık süre içinde yapıldığını kabul etmiştir.9 Kararda maaş haczi tarihi 21.01.2020, şikâyet tarihi 10.05.2021 olarak yazılıdır; Daire bu iki tarih arasındaki sürenin bir yıllık süre içinde nasıl kaldığını açıklamamıştır. Bu yüzden karar, bir yıllık sürenin başlangıcı için tek başına ölçü alınmaya elverişli değildir.
Bu ayrılık nedeniyle bir dosyada hem devir tarihi hem de takibin kesinleşme tarihi belirleyici olabilir. Bu rehberdeki kararların hiçbiri üç aylık öğrenme süresi nedeniyle düşme kararı vermemiştir; değerlendirmeler bir yıllık süre üzerinden yapılmıştır.
İcra ceza mahkemesinde yargılama, uzlaştırma, düşme ve zamanaşımı
Davaya icra ceza mahkemesi bakar: m. 346'ya göre bu Bapta yer alan suçlarla ilgili davalara icra mahkemesinde bakılır. Ceza Genel Kuruluna göre bu davalar diğer mahkemelerde görülen ceza davalarıyla birleştirilemez ve yetkili mahkeme suçun işlendiği yer değil, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra ceza mahkemesidir.15 Yetki kuralı m. 348'de de yazılıdır.
Usul kendine özgüdür. İcra ceza muhakemesinde soruşturma aşaması bulunmaz; şikâyet doğrudan icra ceza mahkemesine yapıldığından CMK m. 170 uyarınca iddianame düzenlenmesine gerek yoktur.15 Davalar duruşmalı görülür ve duruşmada Cumhuriyet savcısı hazır bulunmaz.15 Şikâyetçi muayyen zamanda gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer (m. 349).
Uzlaştırma uygulanmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, on altıncı babda yer alan takibi şikâyete bağlı suçlar bakımından CMK'daki uzlaştırma hükümlerinin uygulanmayacağına ilişkin yerel mahkeme gerekçesini isabetli bulmuştur.15 Kurula göre icra ceza muhakemesinde takibi şikâyete bağlı suçlar bakımından soruşturma aşaması bulunmadığından uyuşmazlığın mahkeme önüne götürülmeksizin çözümünden ve alternatif çözüm yollarından bahsedilemez; bu nedenle CMK m. 253 icra ceza muhakemesinde uygulanamaz.15 Kurul ayrıca m. 354'ün, feragat ya da borcun ödenmesini yeterli sayan, uzlaştırma kurumundan daha kapsamlı, basit ve esnek, kendine özgü bir hüküm olduğunu belirtmiştir.15
Bu karar oy çokluğuyla verilmiştir ve 2004 sayılı Kanun m. 337/a'daki bir suçla ilgili dosyada kurulmuştur; ancak hüküm fıkrası on altıncı babda yer alan takibi şikâyete bağlı suçlar için kurulmuştur.15 m. 331'deki suç da bu babdadır ve m. 331/5 uyarınca alacaklının şikâyeti üzerine takip olunur.
Kanunun öngördüğü çıkış m. 354'tür: takibi şikâyete bağlı suçlarda müşteki feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre madde metninden açıkça görüldüğü üzere yargılamanın her hal ve safhasında şikâyetten vazgeçme sonuç doğurur; vazgeçme hâlinde doğru karar m. 354 uyarınca davanın düşmesidir, m. 349'a dayanan "şikâyet hakkının düşmesi" kararı isabetsizdir. (Yargıtay 12. HD, E. 2025/10058)17
Dava zamanaşımında ise genel hüküm uygulanır. Ceza Genel Kuruluna göre suçun yaptırımı altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası olduğundan TCK m. 66/1-e uyarınca asli dava zamanaşımı süresi sekiz yıl, kesintili zamanaşımı süresi on iki yıldır.6 Zamanaşımı yargılama sırasında dolarsa mahkeme ya da Yargıtay bunu resen uygulayarak davanın düşmesine karar verir.6
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de 2024 tarihli bir kararında aynı sekiz yıllık olağan süreyi uygulamış; zamanaşımını kesen son işlem olan mahkûmiyet kararından sonra süre yargılama sırasında dolduğu için davanın düşmesine karar vermiştir. (Yargıtay 12. HD, E. 2024/4165)18 m. 347'deki üç ay ve bir yıl ise dava zamanaşımı değil, şikâyet hakkına ilişkin sürelerdir.
Aczine sebebiyet (m. 332) ve ticari işletmede yöneticinin sorumluluğu (m. 333/a)
Kanun, mal kaçırmaya yakın iki fiili ayrıca cezalandırır. Bu iki madde hakkında bu rehberde Yargıtay kararı yer almaz; aşağıdakiler madde metninden okunur.
m. 332'de borçlu malını kaçırmaz, kendi davranışıyla aciz hâline düşer. Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde, adet üzere hoş görülemeyecek bir hafiflikle hareket ederek (madde metninde "adet üzere tecviz edilemiyecek bir hiffetle"), haddinden ziyade masraflar yaparak, cüretli talih oyunlarına veya basiretsizce spekülasyonlara girişerek ya da işlerinde ağır ihmallerde bulunarak aczine sebebiyet veren veya durumunun kötülüğünü bildiği hâlde bunu ağırlaştıran borçlu, aleyhine aciz belgesi alınması veya alacaklının alacağını alamadığını ispatı hâlinde on beş günden altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu maddede adli para cezası öngörülmemiştir.
m. 332'deki suç da şikâyete bağlıdır; ancak borçluyu fazla borç altına girmeye veya talih oyunu ile spekülasyonlarda bulunmaya sevk etmiş yahut ağır faiz almak suretiyle zaafından istifade etmiş olan alacaklıların şikâyet hakkı yoktur (m. 332/3).
m. 333/a ticaret şirketlerinde hukuken veya fiilen yönetim yetkisine sahip olanları hedef alır: alacaklıları zarara uğratmak kastıyla ticari işletmenin borçlarını kısmen veya tamamen ödemeyerek alacaklıları zarara sokan yönetici, bu işlem ve eylemler başka bir suç oluşturmuyorsa, alacaklının şikâyeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Fiil taksirle işlenmişse zararın ağırlığına göre yalnız iki bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur (m. 333/a-2).
Borçlunun mal beyanı yükümlülüğüne ilişkin yaptırımlar ile icra dairesinde verilen ödeme taahhüdünün ihlali (m. 340) bu rehberin konusu değildir; ikisi de sitede kendi rehberlerinde anlatılır. m. 340'taki fiilin yaptırımı hapis cezası değil, üç aya kadar tazyik hapsidir.
İlgili mevzuat
2004 sayılı Kanun m. 331 — Alacaklısını zarara sokmak kasdiyle mevcudunu eksilten borçluların cezası
Alacaklısını zarara sokmak kasdiyle mevcudunu eksilten borçluların cezası:
Madde 331- (Değişik: 31/5/2005-5358/1 md.)
Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde borçlu; alacaklısını zarara sokmak maksadıyla, mallarını veya bunlardan bir kısmını mülkünden çıkararak, telef ederek veya kıymetten düşürerek hakiki surette yahut gizleyerek muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirerek veya asıl olmayan borçlar ikrar ederek mevcudunu suni surette eksiltirse, aleyhine aciz belgesi aldığını veya alacaklı alacağını alamadığını ispat ettiği takdirde, altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
İflas takibinden veya doğrudan doğruya iflas hallerinde iflas talebinden önce birinci fıkradaki fiilleri işleyen borçlu hakkında da bu fiiller başka bir suç oluştursa dahi bu hükümler uygulanır.
Konkordato mühleti veya iflasın ertelenmesi talebinden önceki iki yıl içinde ya da konkordato mühleti talebi veya iflasın ertelenmesi süresinden sonra birinci fıkradaki fiilleri işleyen borçlu hakkında da bu hükümler uygulanır.
Taşınmaz rehni kapsamında bulunan eklentinin rehin alacaklısına zarar vermek kastı ile taşınmaz dışına çıkarılması halinde, eklentinin zilyedi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Bu suçlar alacaklının şikâyeti üzerine takip olunur.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 332 — Aczine kendi fiiliyle sebebiyet veren veya vaziyetinin fenalığını bilerek ağırlaştıran borçlunun cezası
Aczine kendi fiiliyle sebebiyet veren veya vaziyetinin fenalığını bilerek ağırlaştıran borçlunun cezası:
Madde 332 – (Değişik: 31/5/2005-5358/2 md.)
Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde borçlu, adet üzere tecviz edilemiyecek bir hiffetle hareket ederek veya haddinden ziyade masraflar yaparak yahut cüretli talih oyunlarına veya basiretsizce spekülasyonlara girişerek yahut işlerinde ağır ihmallerde bulunarak aczine kendi fiili ile sebebiyet verir yahut vaziyetinin fenalığını bildiği halde o gibi hareketlerle bu fenalığı ağırlaştırırsa, aleyhine aciz belgesi istihsal edildiği veya alacaklı alacağını istifa edemediğini ispat ettiği takdirde, onbeş günden altı aya kadar hapis cezasiyle cezalandırılır.
Konkordato mühleti talebinden önceki iki yıl içinde birinci fıkradaki fiilleri işleyen borçlu hakkında da bu hükümler uygulanır.
Bu suç alacaklının şikâyeti üzerine takip olunur. Borçluyu fazla borç altına girmeye veya talih oyunu ile spekülasyonlarda bulunmaya sevk etmiş yahut ağır faiz almak suretiyle zaafından istifade etmiş olan alacaklıların şikâyet hakkı yoktur.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 333/a — Ticari işletmede yöneticinin sorumluluğu
Ticari işletmede yöneticinin sorumluluğu:
Madde 333/a- (Ek: 17/7/2003-4949/90 md.; Değişik: 31/5/2005-5358/4 md.)
Ticaret şirketlerinde hukuken veya fiilen yönetim yetkisine sahip olanların alacaklıları zarara uğratmak kastıyla ticarî işletmenin borçlarını kısmen veya tamamen ödemeyerek alacaklıları zarara soktukları takdirde, bu işlem ve eylemlerin başka bir suç oluşturmaması hâlinde, alacaklının şikâyeti üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Birinci fıkradaki suç taksirle işlendiği takdirde, alacaklının şikâyeti üzerine, fail hakkında zararın ağırlığına göre ikibin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 345 — Hükmi şahısların muamelelerinde kimlerin ceza göreceği
Hükmi şahısların muamelelerinde kimlerin ceza göreceği:
Madde 345 – Bu kanunda yazılı suçlar, hükmi bir şahsın idare veya muamelelerini ifa sırasında işlenmiş ise ceza o hükmi şahsın müdürlerinden, mümessil ve vekillerinden, tasfiye memurlarından, idare meclisi reis ve azasından veya murakıp ve müfettişlerinden fiili yapmış olan hakkında hükmolunur
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 346 — Görev ve birleştirilme yasağı
Görev ve birleştirilme yasağı:
Madde 346 – (Değişik: 31/5/2005-5358/18 md.)
Bu Kanun hükümlerine göre disiplin veya tazyik hapsine icra mahkemesi karar verir.
İcra mahkemesinin görevine giren bu işler, diğer mahkemelerde görülen ceza davaları ile birleştirilemez.
Bu Bapta yer alan suçlarla ilgili davalara, icra mahkemesinde bakılır.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 347 — Şikayet süresi
Şikayet süresi:
Madde 347 – (Değişik: 31/5/2005-5358/19 md.)
Bu Bapta yer alan fiillerden dolayı şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 348 — Yetki
Yetki:
Madde 348 – (Değişik: 31/5/2005-5358/20 md.)
Bu Bapta yer alan fiillerden dolayı yetkili icra mahkemesi, icra takibinin yapıldığı yerdeki mahkemedir.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 10 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 349 — Yargılama usulü
Yargılama usulü:
Madde 349 – Şikayet dilekçe ile veya şifahi beyanla yapılır. Dilekçeyi veya dava beyanını alan icra mahkemesi duruşma için hemen bir gün tayin edip şikayetçinin imzasını alır ve maznuna celpname gönderir. Şahit gösterilmişse o da celbolunur.
İki taraf tayin olunan gün ve saatte icra mahkemesinin huzuruna gelmeğe veya vekil göndermeğe mecburdurlar.
İcabında icra mahkemesi, tarafların bizzat hazır bulunmasını emredebilir.
Maznun başka yerde ikamet ediyorsa istinabe yoliyle sorguya çekilir.
Maznun, şikayeti alan veya istinabe edilen icra mahkemesinin huzuruna gelmez veya müdafi göndermezse yahut bizzat bulunmasına lüzum görülürse zabıta marifetiyle getirilir. Bu suretle de bulundurulamazsa muhakeme gıyabında görülür.
Şikayetçi muayyen zamanda gelmez ve vekil de göndermezse şikayet hakkı düşer.
Gelmeyen şahitlere yapılacak muamele ile borçlunun gıyabında verilen karara karşı eski hale getirme talebi hakkında Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda yazılı hükümler tatbik olunur.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
2004 sayılı Kanun m. 354 — Davanın ve cezanın düşmesi ile ceza verilemeyecek hâller
Davanın ve cezanın düşmesi ile ceza verilemeyecek hâller
Madde 354 – Kanunun bu babında yazılı suçlardan takibi şikayete bağlı olanların müştekisi feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer.
(Mülga ikinci fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
(Ek fıkra: 31/5/2005-5358/22 md.) İcra mahkemesinin bu Bap hükümlerine göre verdiği tazyik veya disiplin hapsine ilişkin karar, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilmez.
(Ek fıkra: 31/3/2011-6217/6 md.) Nafaka alacaklarına ilişkin takipler hariç, alacak miktarı Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından her yıl belirlenen aylık en yüksek brüt asgari ücret tutarının altında kalan takiplerde bu Kanunda öngörülen disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz.
Kaynak: İcra ve İflas Kanunu (2004)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 8 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Alacağın alınamadığının ispatı kovuşturma şartı değil, objektif cezalandırılabilme şartıdırYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2020/463 · K. 2021/407 ·
Borçlu, haciz yoluyla takip talebinden yaklaşık bir ay önce taşınmazdaki hissesini kardeşine satmıştı. Yerel mahkeme, alacaklının diğer mallar ve icra dosyaları üzerinden cebri icraya devam etmediğini, "alacağını alamadığını ispat" kovuşturma şartının gerçekleşmediğini belirterek beraat vermiş ve Özel Dairenin bozmasına direnmişti. Ceza Genel Kurulu, bu şartın kovuşturma şartı değil objektif cezalandırılabilme şartı olduğunu, alacaklının alacağını alamadığını herhangi bir delille ispat edebileceğini ve icra takibinin sonucunun beklenmesinin şikâyet süresini kaçırtabileceğini belirtti. Devrin alacaklıyı zarara uğratma kastıyla yapılıp yapılmadığı için diğer mahcuz malların borcu karşılayıp karşılamayacağı, gerçek değer ile satış değeri arasında fahiş fark olup olmadığı, taşınmazı kimin kullandığı, bedelin ödenip ödenmediği ve borçlara harcanıp harcanmadığı araştırılmadan hüküm kurulmasını eksik araştırma sayarak direnme hükmünü oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: Alacaklı, aciz belgesini beklemeden alacağını alamadığını her türlü delille ispat edebilir; mahkeme ise devrin amacını somut olgularla araştırmak zorundadır.
2. Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte m. 331'deki suç oluşmazYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2022/363 · K. 2024/238 ·
Taşıt kredisiyle aldığı ve banka lehine rehinli aracı haricî sözleşmeyle bir oto kiralama işletmecisine devreden borçlu hakkında asliye ceza mahkemesi muhafaza görevini kötüye kullanmadan mahkûmiyet kurmuştu. Ceza Genel Kurulu, m. 331'deki suçtan söz edebilmek için öncelikle haciz yoluyla icra takibinin varlığının gerektiğini, borçlunun kredi sağlamak veya yeni bir teşebbüs için mevcudu azaltmasının ve kalan mevcuduyla borcunu ödemesinin suç oluşturmadığını açıkladı. Takip rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapıldığı için m. 331'in, araç yetkili kamu otoritesince resmen teslim edilmediği için TCK m. 289'un, sanık aracın maliki olduğu için TCK m. 155'in oluşmadığını; olayın hukuki ihtilaf olduğunu belirterek mahkûmiyeti oy birliğiyle bozdu.
Sonuç: m. 331 haciz yoluyla takibe özgüdür; rehin takibindeki borçlunun rehinli malı devretmesi bu suçu oluşturmaz.
3. Taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takipte suç oluşmazYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/7842 · K. 2025/5941 ·
Sanık hakkında taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatılmıştı. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 331/1'deki suçun oluşması için haciz yoluyla takibe girişilmesi gerektiğini, takip haciz yolu ile takip olmadığından suçun yasal unsurlarının oluşmadığını belirtti. İlk derece mahkemesinin beraat kararını yerinde bularak bölge adliye mahkemesinin kararını bozdu.
Sonuç: Takibin türü dosyanın başında kontrol edilir: rehin takibi varsa m. 331'den mahkûmiyet kurulamaz.
4. Suç için usulüne uygun başlamış ve kesinleşmiş bir icra takibi gerekirYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/7657 · K. 2025/5943 ·
Bölge adliye mahkemesi şikâyet hakkının düşürülmesine karar vermişti. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 331/1'deki suçun oluşabilmesi için öncelikle usulüne uygun olarak başlanılmış bir icra takibi olması ve takibin kesinleşmiş olması gerektiğini belirtti. Bu açıklık karşısında bölge adliye mahkemesince sanığın beraatine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasını isabetsiz bularak kararı bozdu.
Sonuç: Bu dosyada usulüne uygun başlamış ve kesinleşmiş bir takip bulunmadığından Daire beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtti; kararda olayın ayrıntısı yer almaz.
5. Takip kesinleşmeden yapılan şikâyet geçersizdir, dava düşerYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/110 · K. 2023/3387 ·
Alacaklı, takip borçlu şirket yönünden kesinleşmeden şikâyette bulunmuştu. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, on altıncı babdaki bir kısım suçlar bakımından şikâyet hakkının doğması için takibin kesinleşmesi gerektiğini, kesinleşmeden yapılan şikâyetin henüz doğmamış bir hakkın kullanımı niteliğinde olduğunu ve usulüne uygun şikâyet sayılmayacağını belirtti. Alacaklı vekilinin, kesinleşmeyi bekleyen alacaklının m. 347'deki süreleri kaçıracağı yönündeki temyiz nedenini yerinde görmedi ve davanın CMK m. 223/8 uyarınca düşmesine ilişkin kararı onadı.
Sonuç: Bu karara göre şikâyet hakkı takibin kesinleşmesiyle doğar; daha önce yapılan şikâyet üzerine dava düşer.
6. Alacaklıdan mal kaçırmada dava zamanaşımı sekiz yıl, kesintili süre on iki yıldırYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2018/465 · K. 2019/545 ·
Uyuşmazlık eksik araştırma hakkındaydı; Ceza Genel Kurulu önce zamanaşımını inceledi. Suçun yaptırımı altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası olduğundan TCK m. 66/1-e uyarınca asli dava zamanaşımı süresinin sekiz yıl, kesintili sürenin on iki yıl olduğunu belirtti. Zamanaşımını kesen son işlem olan sanık sorgusundan sonra sekiz yıllık sürenin dolduğunu saptayarak direnme hükümlerini bozdu ve kamu davasının düşmesine oy birliğiyle karar verdi.
Sonuç: m. 347'deki kısa şikâyet süreleri dava zamanaşımının yerine geçmez; zamanaşımı TCK m. 66/1-e'ye göre sekiz yıldır.
7. İlk hükümde verilen erteleme sanık için kazanılmış hak olurYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2020/6541 · K. 2020/11131 ·
İcra ceza mahkemesinin ilk hükmünde sanığa verilen hapis cezası ertelenmişti. Hüküm sanık müdafinin temyizi üzerine bozulmuş, ancak erteleme bozma sebebi yapılmamıştı ve aleyhe temyiz yoktu. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, bu durumda ertelemenin sanık açısından kazanılmış hak oluşturduğunu, sonraki hükümde hapis cezasının ertelenmemesinin kazanılmış hak kuralını ihlal ettiğini belirtti; ayrıca kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki çelişki nedeniyle hükmü bozdu.
Sonuç: Bozmadan sonra kurulan yeni hükümde, ilk hükümdeki ertelemeden sanık aleyhine dönülemez.
8. Akrabaya bedelsiz taşınmaz devrinde Daire suçun unsurlarının oluştuğunu kabul ettiYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/5759 · K. 2024/340 ·
Bölge adliye mahkemesi, takipteki yenileme emrinin borçluya tebliğ edildiğine dair belge bulunmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararını kaldırıp beraat vermişti. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, on altıncı babdaki bir kısım suçlar bakımından şikâyet hakkının doğması için takibin kesinleşmesi gerektiğini, takip kesinleştikten sonra şikâyet yapıldığından kovuşturma şartının gerçekleştiğini belirtti. Şikâyete konu taşınmazın akrabalık bağı olan kişiler arasında ve bedelsiz devredildiğini gözeterek suçun unsurlarının oluştuğunu kabul etti ve bölge adliye mahkemesinin kararını bozdu.
Sonuç: Bu dosyada Daire, devrin akrabaya ve bedelsiz yapılmasını gözeterek suçun unsurlarının oluştuğunu kabul etti; haciz yoluyla takip, iki yıllık süre ve alacağın alınamaması şartları ayrıca aranır.
9. Muvazaalı borç ikrarı: Daire şikâyeti süresinde buldu, suç oluştuYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/5765 · K. 2024/693 ·
Borçlunun diğer sanığa danışıklı biçimde borçlandığı ve bu borca dayalı takiple maaşına haciz konulduğu ileri sürülmüştü. Bölge adliye mahkemesi bir yıllık şikâyet süresini muvazaalı takibin kesinleşmesinden sayıp şikâyet hakkını düşürmüştü. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, alacaklının maaş haczine ilişkin cevabi yazıdan haberdar olduğuna dair bilgi ve belge bulunmadığını gözeterek süreyi maaş haczi tarihinden saydı ve şikâyeti süresinde buldu; kararda maaş haczi tarihi 21.01.2020, şikâyet tarihi 10.05.2021 olarak yazılıdır ve Daire bu iki tarih arasındaki sürenin bir yıllık süre içinde nasıl kaldığını açıklamamıştır. Asliye hukuk mahkemesinin tasarrufun iptali davasında bonoya dayalı alacağın danışıklı olarak oluşturulduğu gerekçesiyle verdiği iptal kararının kesinleştiğini belirterek suçun unsurlarının oluştuğunu kabul etti ve bölge adliye mahkemesinin kararını bozdu.
Sonuç: Asıl olmayan borç ikrarı da m. 331'deki suçu oluşturur; tasarrufun iptali davasındaki kesinleşmiş karar ceza dosyasında gözetilebilir.
10. Şirket işyerinin muvazaalı devri: TCK m. 289 değil, m. 331Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2023/5967 · K. 2024/1796 ·
Haczedilip borçlu şirketin yetkilisine yediemin olarak bırakılan mallar işyeri devriyle diğer sanığa teslim edilmişti. Bölge adliye mahkemesi eylemi m. 331 değil, TCK m. 289'daki muhafaza görevini kötüye kullanma kapsamında görerek beraat vermişti. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, şikâyet dilekçesinde takibin kesinleşmesinden sonra şirkete ait işyerinin muvazaalı olarak devredildiğinin de ileri sürüldüğünü, şikâyetin işyerinin devrine ilişkin de olduğunu belirterek suçun unsurlarının oluştuğunu kabul etti ve kararı bozdu.
Sonuç: Şikâyet işyerinin muvazaalı devrini de kapsıyorsa eylem m. 331 kapsamında değerlendirilir.
11. Haczin düşmesine alacaklı kendi kusuruyla yol açmışsa zarar unsuru yokturYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2022/62 · K. 2023/1865 ·
Alacaklı borçlunun taşınmazına haciz şerhi koydurmuş, ancak 2004 sayılı Kanun m. 106 ve 110'da belirtilen sürelerde haciz yenileme talebinde bulunmamış ve haciz düşmüştü. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, alacaklının haczin düşmesine kendi kusuruyla sebep olduğunu, bu nedenle zarar unsurunun gerçekleşmediğini ve suçun yasal unsurlarının oluşmadığını belirterek bölge adliye mahkemesinin beraat kararını onadı.
Sonuç: Alacaklının kendi kusuruyla düşen haciz nedeniyle zarar unsuru gerçekleşmiş sayılmaz.
12. Mirası kesin olarak reddetmiş mirasçının hisse devri suç değildirYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2024/4569 · K. 2025/134 ·
Takip sürerken babası ölen sanık mirası reddetmiş, mirasın kayıtsız şartsız reddedildiğinin tespit ve tesciline ilişkin karar kesinleşmişti. Sanık bundan sonra kendisine intikal eden taşınmaz hissesini kardeşine devretti; bölge adliye mahkemesi bu nedenle mahkûmiyet kurdu. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, sanığın üzerinde tasarruf hakkı bulunmayan bir malı devretmesinin hukuken mümkün olmadığını ve suçun unsurlarının oluşmayacağını belirterek ilk derece mahkemesinin beraat kararını yerinde buldu ve mahkûmiyeti bozdu.
Sonuç: Borçlunun üzerinde tasarruf hakkı bulunmayan bir malı devretmesi bu suçu oluşturmaz.
13. Sanık borç ödemek için sattığını söylüyorsa paranın akıbeti araştırılırYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2020/9343 · K. 2021/3293 ·
Sanık, otomobil ve taşınmazlarını kendi borcunu ve ortağı olduğu şirketin piyasaya olan borcunu ödemek için sattığını savunmuştu. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, savunmaya yönelik belgeler araştırılarak satıştan elde edilen paranın akıbetinin, gelirlerin nerelerde kullanıldığının ve borç ödenmesinde kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi, devirlerin alacaklıyı zarara sokmak kastıyla yapılıp yapılmadığının buna göre tayini gerektiğini belirterek eksik kovuşturmaya dayanan mahkûmiyeti bozdu.
Sonuç: Satış bedelinin borç ödemede kullanılıp kullanılmadığı araştırılmadan mahkûmiyet kurulamaz.
14. Borçluyla ortak iradeyle hareket eden devralan da cezalandırılabilirYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2024/7786 · K. 2025/354 ·
Borçlunun taşınmazlarını devralan sanık hakkında icra ceza mahkemesi mahkûmiyet kurmuştu. Adalet Bakanlığı, sanığın icra dosyalarında borçlu olmadığını gözeterek beraat verilmesi gerektiği görüşüyle kanun yararına bozma istedi. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 331'de iştirake ilişkin hüküm bulunmasa da TCK m. 37-41'deki iştirak hükümlerinin bu suç bakımından uygulanabileceğini, takip borçlusunun fiiline iştirak edenler hakkında da şikâyetin mümkün olduğunu ve takip borçlusu ile birlikte ortak irade ile hareket eden kişilerin de cezalandırılabileceğini belirterek istemi oy birliğiyle reddetti.
Sonuç: Takip borçlusuyla ortak irade ile hareket eden alıcı, kendisi borçlu olmasa da iştirak hükümlerine göre cezalandırılabilir.
15. İcra ve İflas Kanunu'ndaki takibi şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma uygulanmazYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2019/234 · K. 2021/186 ·
Dosya 2004 sayılı Kanun m. 337/a'daki suçla ilgiliydi. Özel Daire uzlaştırma hükümlerinin uygulanması zorunluluğundan bahisle mahkûmiyeti bozmuş, yerel mahkeme direnmişti. Ceza Genel Kurulu, icra ceza muhakemesinde takibi şikâyete bağlı suçlar bakımından soruşturma aşamasının bulunmadığını, bu nedenle CMK m. 253'ün uygulanamayacağını; m. 354'ün feragat veya borcun ödenmesini yeterli sayan, uzlaştırmadan daha kapsamlı, basit ve esnek, kendine özgü bir hüküm olduğunu belirtti. On altıncı babdaki takibi şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma hükümlerinin uygulanmayacağına ilişkin direnme gerekçesini oy çokluğuyla isabetli buldu. Karar, icra ceza muhakemesinin soruşturma evresi olmaması, iddianame düzenlenmemesi, yetki ve şikâyet süresi gibi kurallarını da özetler.
Sonuç: Bu suçta uzlaştırma yoluna gidilmez; Kanunun öngördüğü düşme yolu feragat ya da borcun ödenmesidir.
16. Bir yıllık şikâyet süresi satış tarihinden sayıldıYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2019/2386 · K. 2019/7232 ·
Şikâyete konu taşınmazlar 03.09.2014 tarihinde satılmış, alacaklı vekili 16.10.2015 tarihinde şikâyette bulunmuştu. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, suçun 2004 sayılı Kanun m. 347'deki üç aylık ve bir yıllık şikâyet sürelerine tabi olduğunu, şikâyetin bir yıllık süre geçtikten sonra yapıldığını belirterek beraat kararını bozdu ve şikâyet hakkının düşürülmesine karar verdi.
Sonuç: Bu karara göre bir yıllık üst süre satışın yapıldığı tarihten işler.
17. Şikâyetten vazgeçmede doğru karar m. 354'e göre davanın düşmesidirYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2025/10058 · K. 2026/3921 ·
Alacaklı vekili yargılama sürerken şikâyetinden vazgeçmişti. Bölge adliye mahkemesi m. 349/6 uyarınca şikâyet hakkının düşmesine karar vermişti. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, m. 354 karşısında yargılamanın her hal ve safhasında şikâyetten vazgeçmenin sonuç doğurduğunu, doğru kararın davanın şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşürülmesi olduğunu belirtti; düşme kararı sonuç itibarıyla doğru olduğundan hükmü onadı.
Sonuç: Şikâyetten vazgeçme yargılamanın her aşamasında sonuç doğurur ve dava m. 354 uyarınca düşer.
18. Sekiz yıllık zamanaşımı dolunca dava düşerYargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2024/4165 · K. 2024/6975 ·
Suç tarihi 06/03/2013, zamanaşımını kesen son işlem 18/04/2014 tarihli mahkûmiyet kararıydı. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, suçun gerektirdiği cezanın türü ve üst sınırına göre davanın TCK m. 66/1-e ve 67'de öngörülen sekiz yıllık olağan zamanaşımı süresine tabi olduğunu, bu sürenin yargılama sırasında dolduğunu belirterek hükmü bozdu ve davanın düşmesine karar verdi.
Sonuç: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de bu suçta sekiz yıllık olağan zamanaşımını uygular.
Sık sorulan sorular
Alacaklıdan mal kaçırma suçunun cezası nedir?
2004 sayılı Kanun m. 331/1'e göre altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıdır; iki ceza birlikte verilir. Taşınmaz rehni kapsamındaki eklentinin rehin alacaklısına zarar vermek kastıyla taşınmaz dışına çıkarılması hâlinde eklentinin zilyedine iki yıldan dört yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası verilir (m. 331/4).
Borcumu ödememek tek başına suç mu?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre bir kimsenin borcunu ödememesi suç olarak kabul edilmez; borcunu ödemekten kaçınmak için hileli yollara başvurması suç sayılmıştır. 2004 sayılı Kanun m. 331, haciz yoluyla takip edilen borçlunun alacaklısını zarara sokmak amacıyla malvarlığını eksiltmesini cezalandırır.
Takipten önce yapılan satış da suç olur mu?
Olabilir. m. 331/1, haciz yolu ile takip talebinden sonra yapılan işlemlerle birlikte bu talepten önceki iki yıl içinde yapılanları da kapsar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, takip talebinden yaklaşık bir ay önce yapılan bir hisse satışında devrin alacaklıyı zarara uğratma kastıyla yapılıp yapılmadığının araştırılmasını istemiştir.
Rehin takibinde de bu suç oluşur mu?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 12. Hukuk Dairesi, m. 331'in haciz yolu ile takiple ilgili bir suç düzenlemesi olduğunu ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipte bu suçun oluşmayacağını kabul etmektedir.
Şikâyet süresi ne kadar ve ne zaman başlar?
2004 sayılı Kanun m. 347'ye göre şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Başlangıç konusunda Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin kararları ayrışıyor: 2019 tarihli bir karar bir yılı satış tarihinden saymış; 2023 ve 2024 tarihli kararlar şikâyet hakkının ancak icra takibinin kesinleşmesiyle doğduğunu kabul etmiş; 2023 tarihli karar, takip kesinleşmeden yapılan şikâyet üzerine davanın düşmesini yerinde bulmuştur.
Bu suçta uzlaştırma var mı?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, İcra ve İflas Kanunu'nun on altıncı babındaki takibi şikâyete bağlı suçlarda CMK'daki uzlaştırma hükümlerinin uygulanmayacağını oy çokluğuyla kabul etmiştir. Gerekçe, icra ceza muhakemesinde soruşturma aşamasının bulunmamasıdır. Kanunun öngördüğü yol, şikâyetten feragat veya borcun ödenmesi hâlinde dava ve cezanın düşmesidir (m. 354).
Borç ödenirse ya da alacaklı vazgeçerse dava düşer mi?
Evet. 2004 sayılı Kanun m. 354'e göre müşteki feragat eder veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer. Yargıtay 12. Hukuk Dairesine göre şikâyetten vazgeçme yargılamanın her hal ve safhasında sonuç doğurur ve bu hâlde verilecek karar davanın düşmesidir.
Malı satın alan kişi de yargılanabilir mi?
Yargılanabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, Türk Ceza Kanunu'nun iştirak hükümlerinin bu suçta da uygulanabileceğini, takip borçlusunun fiiline iştirak edenler hakkında da şikâyetin mümkün olduğunu ve takip borçlusu ile birlikte ortak irade ile hareket eden kişilerin de cezalandırılabileceğini kabul etmiştir.
Davaya hangi mahkeme bakar?
İcra ceza mahkemesi bakar (2004 sayılı Kanun m. 346). Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer değil, icra takibinin yapıldığı yerdeki mahkemedir (m. 348). Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre icra ceza muhakemesinde soruşturma aşaması yoktur; şikâyet doğrudan icra ceza mahkemesine yapılır ve iddianame düzenlenmez.
Dava zamanaşımı ne kadardır?
Sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e). Zamanaşımı kesilirse süre en fazla yarısına kadar uzar; Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu suçta kesintili zamanaşımı süresini on iki yıl olarak hesaplamıştır. 2004 sayılı Kanun m. 347'deki üç ay ve bir yıl dava zamanaşımı değil, şikâyet süresidir.
Alacaklı haczi kendi kusuruyla düşürdüyse suç oluşur mu?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, alacaklının 2004 sayılı Kanun m. 106 ve 110'da belirtilen sürelerde haciz yenileme talebinde bulunmayarak haczin düşmesine kendi kusuruyla sebep olduğu bir olayda zarar unsurunun gerçekleşmediğini ve beraat kararının yerinde olduğunu kabul etmiştir.
Ceza ertelenebilir mi, hükmün açıklanması geri bırakılabilir mi?
Madde metnine göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ise ikisi de mümkündür (TCK m. 51/1, CMK m. 231/5); hükmün açıklanmasının geri bırakılması için zararın tamamen giderilmesi de aranır (CMK m. 231/6-c). Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada bu suçtan verilen hapis cezası ertelenmişti. Bu rehberdeki kararlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına değinilmemiştir.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat müdafilik ve vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde yürüyen soruşturma ve davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Diğer suç rehberleri
- Ateşli silahlar ve bıçaklar hakkında kanuna muhalefet suçu (6136 sayılı Kanun m. 13)
- Karşılıksız çek suçu (5941 sayılı Kanun m. 5)
- Kaçakçılık suçu (5607 sayılı Kanun m. 3)
- Sahte fatura düzenleme ve kullanma suçu (213 sayılı Kanun m. 359)
- Taahhüdü ihlal suçu (2004 sayılı Kanun m. 340)
- Bakaya ve firar suçları (1632 sayılı Kanun m. 63-66)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.