UYAP ve mahkeme terimleri

Terim sayfaları

• Karara çıkmış ne demek? Dosya durumunda “karara çıkmış” ifadesi“Karara çıkmış” bir kanun terimi değildir; dosyada karar verildiğini anlatır. Hükmün açıklanması, gerekçeli kararın yazılma süresi, istinaf süresi ve kesinleşme HMK ve CMK maddeleriyle.
• UYAP dosya durumu ne demek? Açık, kapalı, infaz, istinafta, YargıtaydaDosya durumunda görülen açık, kapalı, infaz, istinafta, Yargıtayda ve takipsizlik kelimelerinin kanundaki karşılığı; derdest dava, kesinleşme ve infaz HMK, CMK ve İİK maddeleriyle.
• Hakkımda soruşturma var mı, nasıl öğrenirim? e-Devlet ve UYAP'ta dosya sorgulamaHakkımda soruşturma veya dava var mı nasıl öğrenilir: e-Devlet ve UYAP'ta dosya sorgulama, soruşturma neden görünmeyebilir, şikâyet ve takipsizlik bildirimi, avukatın dosyayı incelemesi CMK maddeleriyle.
• Ara karar ne demek? Ara karara itiraz ve ara karardan dönmeAra karar, davayı bitirmeyen ve yargılamayı yürüten karardır. Ara karara itiraz, istinaf edilip edilemeyeceği ve ara karardan dönme HMK, CMK ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararıyla.
• Haciz ne demek? “Haciz tatbik edilmiştir”, e-haciz ve ihtiyati hacizHaciz ne demek, ne zaman istenir; “haciz tatbik edilmiştir” ve e-haciz ne anlama gelir, kıymet takdiri, haczin kalkması (fekki) ve ihtiyati haciz İcra ve İflas Kanunu maddeleriyle.
• Tensip zaptı nedir? “Tensip zaptı hazırlandı” ne demekTensip zaptı, mahkemenin dosyayı ele aldığında verdiği ilk kararların yazıldığı tutanağın uygulamadaki adıdır. Hukuk davasında ön inceleme, ceza davasında duruşma hazırlığı ve kaçırılmaması gereken süreler.
• Şerh ne demek? Mahkemede şerh, muhalefet şerhi ve karşı oyMahkemede şerh ne demek: muhalefet şerhinin kanundaki adı karşı oydur. Karşı oy kararı değiştirir mi, kararda nerede yazılır; tutanağa şerh düşmek ve kesinleşme şerhi HMK ve CMK maddeleriyle.
• Görevsizlik kararı ve yetkisizlik kararı nedir? Kararın ardından ne olurGörevsizlik ve yetkisizlik kararı ne demek, karardan sonra dosya nasıl gönderilir, iki haftalık süre kaçarsa ne olur, yargılama giderini kim öder ve ceza davasında itiraz HMK ve CMK maddeleriyle.

Kısa tanımlar

Ayrı sayfası olmayan, duruşma tutanaklarında sık geçen usul terimleri.

Tahkikat

Hukuk davasında ön incelemeden sonra gelen, tarafların ileri sürdükleri iddia ve savunmaların birlikte incelendiği aşamadır (HMK m. 143/1). Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez; tahkikat, ön inceleme sonunda tarafların anlaşamadıkları hususları tespit eden tutanak esas alınarak yürütülür (HMK m. 137/2, 140/3).

Dayanak: HMK m. 137, HMK m. 140, HMK m. 143

Husumet (taraf sıfatı)

Dava konusu hak ile taraflar arasındaki ilişkidir; davacı sıfatı hakkın sahibini, davalı sıfatı hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatına aktif husumet, davalı sıfatına pasif husumet denir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre husumet dava şartı değildir; taraflardan birinin sıfatı yoksa davanın esası hakkında karar verilemez ve dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Dayanak: Yargıtay HGK, E. 2025/144, K. 2026/56

İhzar (zorla getirme)

Eski dilde zorla getirme demektir; kanundaki adı zorla getirmedir. Çağrıldığı hâlde gelmeyen şüpheli veya sanığın, ayrıca çağrıya uymayan tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçinin zorla getirilmesine karar verilebilir (CMK m. 146/1, 146/7).

Dayanak: CMK m. 146

İsticvap

Mahkemenin taraflardan birini davanın temelini oluşturan vakıalar hakkında bizzat sorguya çekmesidir. Mahkeme kendiliğinden veya talep üzerine taraflardan her birinin isticvabına karar verebilir (HMK m. 169).

Dayanak: HMK m. 169

Tashih

Düzeltme demektir. Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile benzeri açık hatalar mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir; hüküm tebliğ edilmişse hâkim tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez (HMK m. 304/1).

Dayanak: HMK m. 304