Görevsizlik kararı ve yetkisizlik kararı nedir? Kararın ardından ne olur
Yayın tarihi:
Bu sayfada
Kısaca
- Görevsizlik kararı, davaya bakan mahkemenin o davayı görmekle görevli olmadığını söyler; yetkisizlik kararı ise davanın başka bir yerdeki mahkemede görülmesi gerektiğini söyler.
- Hukuk davasında bu kararlar nihai karardır, ama uyuşmazlığın esasını çözmez.
- Hukuk davasında taraflardan biri, karar verildiği anda kesinse tebliğden, değilse kesinleşmesinden ya da kanun yolu başvurusunun reddinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın gönderilmesini istemelidir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır.
- Ceza davasında adli yargı içindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına ve yetkisizlik kararlarına itiraz edilebilir; adli yargı dışındaki bir mercie yönelik görevsizlik kararı ise kanun yolu bakımından hüküm sayılır.
Bir dava, açıldığı mahkemede değil başka bir mahkemede görülmesi gerektiği için görevsizlik ya da yetkisizlik kararıyla sona erebilir. Bu sayfa iki kararın farkını ve karardan sonra kaçırılmaması gereken süreyi anlatır.
İlgili rehberler: Ara karar ne demek? Ara karara itiraz ve ara karardan dönme
Görev ve yetki
Mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır; yetkinin kesin olduğu hâllerde mahkemenin yetkili olması da dava şartıdır (HMK m. 114/1-c, 114/1-ç). Mahkeme dava şartları hakkında öncelikle dosya üzerinden karar verir (HMK m. 138).
Yetkinin kesin olmadığı davalarda yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir; davalı süresi içinde ve usulüne uygun itiraz etmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (HMK m. 19/2, 19/4). Mahkeme yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir (HMK m. 19/3).
Görevsizlik kararı nihai karar mıdır?
Hukuk davasında evet, ama uyuşmazlığı çözmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre mahkemenin görevsiz veya yetkisiz olması nedeniyle verdiği kararlar nihai karar olmakla birlikte taraflar arasındaki uyuşmazlığı sonlandıran, çözüme kavuşturan kararlar değildir. (Yargıtay HGK, E. 2016/1168)1
Ceza davasında ise yalnız adli yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu bakımından hüküm sayılır (CMK m. 223/10).
Hukuk davasında karardan sonra: iki haftalık süre
Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra dosya görevli ya da yetkili mahkemeye kendiliğinden gitmez. Taraflardan biri iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini istemelidir (HMK m. 20/1).
Sürenin başlangıcı kararın durumuna göre değişir: karar verildiği anda kesinse tebliğ tarihinden; süresi içinde kanun yoluna başvurulmadığı için kesinleşmişse kesinleşme tarihinden; kanun yoluna başvurulmuşsa başvurunun reddi kararının tebliğinden başlar (HMK m. 20/1).
Süre içinde başvurulmazsa dava açılmamış sayılır ve kararı veren mahkeme bu konuda resen karar verir (HMK m. 20/1). Dosya kendisine gönderilen mahkeme taraflara kendiliğinden davetiye gönderir (HMK m. 20/2).
Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti
Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilirse yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Davaya başka mahkemede devam edilmemişse, talep üzerine davanın açıldığı mahkeme bu durumu dosya üzerinden tespit eder ve davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder (HMK m. 331/2).
Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti de yargılama giderlerindendir (HMK m. 323/1-ğ). Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir (HMK m. 331/3).
Ceza davasında görevsizlik ve yetkisizlik
İddianamenin kabulünden sonra işin davayı gören mahkemenin görevini aştığı veya dışında kaldığı anlaşılırsa, mahkeme bir kararla işi görevli mahkemeye gönderir; adli yargı içindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (CMK m. 5).
Sanık, yetkisizlik iddiasını ilk derece mahkemesinde duruşmada sorgusundan önce bildirir; bu aşamadan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamaz ve mahkeme de resen karar veremez. Yetkisizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (CMK m. 18).
İlgili mevzuat
HMK m. 20 — Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler
MADDE 20- (1) Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, (…) süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen karar verilir.
(2) Dosya kendisine gönderilen mahkeme, kendiliğinden taraflara davetiye gönderir.
Kaynak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
HMK m. 19 — Yetki itirazının ileri sürülmesi
MADDE 19- (1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.
(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.
(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.
(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.
Kaynak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 28 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.
HMK m. 331 — Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri
MADDE 331- (1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.
(2) Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder.
(3) Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir.
Kaynak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 5 — Görevsizlik kararı verilmesi gereken hâl ve sonucu
Madde 5 – (1) İddianamenin kabulünden sonra; işin, davayı gören mahkemenin görevini aştığı veya dışında kaldığı anlaşılırsa, mahkeme bir kararla işi görevli mahkemeye gönderir.
(2) Adlî yargı içerisindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 18 — Yetkisizlik iddiası
Madde 18 – (1) Sanık, yetkisizlik iddiasını, ilk derece mahkemelerinde duruşmada sorgusundan, bölge adliye mahkemelerinde incelemenin başlamasından ve duruşmalı işlerde inceleme raporunun okunmasından önce bildirir.
(2) Yetkisizlik iddiasına ilişkin karar, ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusundan önce, bölge adliye mahkemelerinde duruşmasız işlerde incelemenin hemen başlangıcında, duruşmalı işlerde inceleme raporu okunmadan önce verilir. Bu aşamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamayacağı gibi mahkemeler de bu hususta re'sen karar veremez.
(3) Yetkisizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
Yargıtay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Görevsizlik ve yetkisizlik kararlarının niteliği: nihai karar, ama uyuşmazlığı çözmeyen kararYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2016/1168 · K. 2018/1928 ·
Hukuk Genel Kurulu, ikinci bozmaya uyularak verilen kararı incelerken nihai karar kavramını açıkladı ve nihai kararları esasa ilişkin ve usule ilişkin olarak ikiye ayırdı. Mahkemenin görevsiz veya yetkisiz olması nedeniyle verdiği kararların, davanın açılmamış sayılmasına ve dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden redde ilişkin kararların nihai karar olduğunu, ancak taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözüme kavuşturmadığını belirtti. Somut dosyada ilk bozmaya uyulmakla davalı lehine doğan usulden kazanılmış hak gerekçesiyle kararı usulden bozdu.
Sonuç: Görevsizlik ve yetkisizlik kararı davayı o mahkeme bakımından bitirir; dosyanın gönderilmesi süresinde istenirse uyuşmazlık görevli ya da yetkili mahkemede çözülür.
Sık sorulan sorular
Görevsizlik kararı nedir?
Davaya bakan mahkemenin o davayı görmekle görevli olmadığını söyleyen karardır. Mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır (HMK m. 114).
Yetkisizlik kararı nedir?
Davanın başka bir yerdeki mahkemede görülmesi gerektiğini söyleyen karardır. Mahkeme yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir (HMK m. 19).
Görevsizlik kararından sonra dosya kendiliğinden gönderilir mi?
Hukuk davasında hayır. Taraflardan biri iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın gönderilmesini istemelidir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır (HMK m. 20).
Görevsizlik kararına itiraz edilir mi?
Ceza davasında adli yargı içindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına ve yetkisizlik kararlarına itiraz edilebilir (CMK m. 5, 18). Hukuk davasında karar kesin değilse istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 341/1-a); süre tebliğden itibaren kural olarak iki haftadır (HMK m. 345).
Görevsizlik kararında vekâlet ücretini kim öder?
Davaya başka mahkemede devam edilirse yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder; devam edilmezse talep üzerine davacı yargılama giderlerine mahkûm edilir (HMK m. 331). Vekâlet ücreti yargılama giderlerindendir (HMK m. 323).
Diğer terimler
- Karara çıkmış ne demek? Dosya durumunda “karara çıkmış” ifadesi
- UYAP dosya durumu ne demek? Açık, kapalı, infaz, istinafta, Yargıtayda
- Hakkımda soruşturma var mı, nasıl öğrenirim? e-Devlet ve UYAP'ta dosya sorgulama
- Ara karar ne demek? Ara karara itiraz ve ara karardan dönme
- Haciz ne demek? “Haciz tatbik edilmiştir”, e-haciz ve ihtiyati haciz
- Tensip zaptı nedir? “Tensip zaptı hazırlandı” ne demek
- Şerh ne demek? Mahkemede şerh, muhalefet şerhi ve karşı oy
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.