Tensip zaptı nedir? “Tensip zaptı hazırlandı” ne demek
Yayın tarihi:
Bu sayfada
Kısaca
- Tensip zaptı kanunda geçen bir ad değildir; mahkemenin dosyayı ele aldığında yargılamanın nasıl yürüyeceğine dair verdiği ilk kararların yazıldığı tutanağa uygulamada verilen addır.
- Tensip, eski dilde uygun görmek demektir.
- Hukuk davasında kanunun düzenlediği hazırlık aşaması, dilekçeler verildikten sonra yapılan ön incelemedir.
- Ceza davasında iddianame kabul edilince mahkeme duruşma gününü belirler ve gerekli kişileri çağırır.
- Tutanakta ya da davetiyede verilen süreler kaçırılırsa ağır sonuçlar doğabilir; örneğin ön inceleme davetiyesindeki kesin süre içinde belge sunmayan taraf o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılır.
Dava açıldıktan ya da iddianame kabul edildikten bir süre sonra dosyada “tensip zaptı hazırlandı” bilgisi görülebilir. Bu sayfa kelimenin anlamını, kanunun bu aşamayı nasıl düzenlediğini ve tutanakta verilen sürelerin neden önemli olduğunu anlatır.
İlgili rehberler: Ara karar ne demek? Ara karara itiraz ve ara karardan dönmeUYAP dosya durumu ne demek? Açık, kapalı, infaz, istinafta, Yargıtayda
Tensip zaptı ne demek?
Tensip, eski dilde uygun görmek anlamına gelir; kelime bazı kanunlarda hâlâ bu anlamda kullanılır. İcra ve İflas Kanunu, gecikmiş itiraz üzerine icra mahkemesinin “takibin tatilini tensip edebilir” diye yazar (İİK m. 65).
“Tensip zaptı” ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nda geçmez. Uygulamada, mahkemenin dosyayı ele aldığında yargılamanın nasıl yürüyeceğine dair verdiği ilk ara kararları yazdığı tutanağa bu ad verilir. Kanun ara kararların tutanağa yazılmasını zorunlu tutar (HMK m. 154/3-ğ).
Hukuk davasında: ön inceleme
Hukuk davasında kanunun düzenlediği hazırlık aşaması ön incelemedir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır; mahkeme bu aşamada dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler, delillerin sunulması ve toplanması için gereken işlemleri yapar ve tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder (HMK m. 137/1).
Mahkeme öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir (HMK m. 138). Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez (HMK m. 137/2).
Ön inceleme duruşmasının sonunda tarafların anlaşamadıkları hususlar tutanakla tespit edilir ve tahkikat bu tutanak esas alınarak yürütülür (HMK m. 140/3).
Ceza davasında: iddianamenin kabulü ve duruşma hazırlığı
Ceza davasında iddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar. Mahkeme, iddianamenin kabulünden sonra duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır (CMK m. 175).
İddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir. Tutuklu olmayan sanığa gönderilen çağrı kâğıdına, mazereti olmaksızın gelmezse zorla getirileceği yazılır; çağrı kâğıdının tebliğiyle duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m. 176/1, 176/2, 176/4).
Kaçırılmaması gereken süreler
Hukuk davasında mahkeme ön inceleme için bir duruşma günü belirleyip taraflara bildirir. Davetiyede, tebliğden itibaren iki haftalık kesin süre içinde dilekçelerde gösterilip henüz sunulmamış belgelerin sunulması ya da başka yerden getirtilecek belgeler için gereken açıklamanın yapılması gerektiği ihtar edilir (HMK m. 139/1-ç).
Bu ihtara rağmen belgeleri sunmayan veya gereken açıklamayı yapmayan taraf, bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılır (HMK m. 140/5).
İlgili mevzuat
HMK m. 137 — Ön incelemenin kapsamı
MADDE 137- (1) Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir.
(2) Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.
Kaynak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
HMK m. 139 — Ön inceleme duruşmasına davet
MADDE 139- (1) Mahkeme, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden ve yukarıdaki maddelerde belirtilen incelemeyi tamamladıktan sonra, ön inceleme için bir duruşma günü tespit ederek taraflara bildirir. (Değişik cümle:22/7/2020-7251/13 md.) Çıkarılacak davetiyede aşağıdaki hususlar ihtar edilir:
a) Duruşma davetiyesine ve sonuçlarına ilişkin diğer hususlar.
b) Tarafların sulh için gerekli hazırlığı yapmaları.
c) Duruşmaya sadece taraflardan birinin gelmesi ve yargılamaya devam etmek istemesi durumunda gelmeyen tarafın yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceği.
ç) Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde tarafların dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları, bu hususların verilen süre içinde yerine getirilmemesi hâlinde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacaklarına karar verileceği.
Kaynak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
HMK m. 140 — Ön inceleme duruşması
MADDE 140- (1) Hâkim, ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.
(2) Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulh ve arabuluculuğun esasları, süreci ve hukuki sonuçları hakkında aydınlatarak sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder; bu konuda sonuç alınacağı kanaatine varırsa, bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin eder.
(3) Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.
(4) Ön inceleme tek duruşmada tamamlanır. Zorunlu olan hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin edilir.
(5) (Değişik:22/7/2020-7251/14 md.) 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.
Kaynak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
CMK m. 175 — İddianamenin kabulü ve duruşma hazırlığı
Madde 175 – (1) İddianamenin kabulüyle, kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar.
(2) Mahkeme, iddianamenin kabulünden sonra duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır.
Kaynak: Ceza Muhakemesi Kanunu (5271)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 16 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
Sık sorulan sorular
Tensip zaptı hazırlandı ne demek?
Mahkemenin dosyayı ele alıp yargılamanın nasıl yürüyeceğine dair ilk ara kararlarını tutanağa yazdığını anlatır. “Tensip zaptı” kanunda geçen bir ad değildir; kanun ara kararların tutanağa yazılmasını zorunlu tutar (HMK m. 154).
Tensip zaptı ile ön inceleme aynı şey mi?
Hayır. Tensip zaptı uygulamadaki bir addır. Ön inceleme ise kanunun düzenlediği aşamadır: dilekçeler karşılıklı verildikten sonra yapılır ve tamamlanmadan tahkikata geçilemez (HMK m. 137).
Ceza davasında tensip zaptında neler olur?
İddianame kabul edildikten sonra mahkeme duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır (CMK m. 175). İddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir (CMK m. 176).
Tensip zaptı hazırlandıktan sonra ne yapmalıyım?
Tutanakta ve davetiyede verilen süreler ve istenen işlemler okunmalıdır; sürelerin kaçırılması davanın seyrini etkileyebilir. Örneğin hukuk davasında ön inceleme davetiyesinde verilen iki haftalık kesin süre içinde belgeler sunulmazsa, o delillere dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır (HMK m. 139, 140).
Tensip ne demek?
Eski dilde uygun görmek demektir. Kelime bazı kanunlarda bu anlamda geçer; örneğin icra mahkemesinin takibin tatilini tensip edebileceği yazılıdır (İİK m. 65).
Diğer terimler
- Karara çıkmış ne demek? Dosya durumunda “karara çıkmış” ifadesi
- UYAP dosya durumu ne demek? Açık, kapalı, infaz, istinafta, Yargıtayda
- Hakkımda soruşturma var mı, nasıl öğrenirim? e-Devlet ve UYAP'ta dosya sorgulama
- Ara karar ne demek? Ara karara itiraz ve ara karardan dönme
- Haciz ne demek? “Haciz tatbik edilmiştir”, e-haciz ve ihtiyati haciz
- Şerh ne demek? Mahkemede şerh, muhalefet şerhi ve karşı oy
- Görevsizlik kararı ve yetkisizlik kararı nedir? Kararın ardından ne olur
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.