Karara çıkmış ne demek? Dosya durumunda “karara çıkmış” ifadesi

“Karara çıkmış” bir kanun terimi değildir; Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nda bu ifade geçmez. İfade, dosyada mahkemenin bir karar verdiğini anlatır; kararın ne olduğunu ya da kesinleşip kesinleşmediğini söylemez.

Hukuk davasında mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir; uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karara hüküm denir (HMK m. 294/1). Hüküm, yargılamanın sona erdiği duruşmada verilir ve hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilip okunmasıyla açıklanır; buna tefhim denir (HMK m. 294/2-3).

Ceza davasında hüküm, duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra verilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararlarının hepsi hükümdür (CMK m. 223/1). Bu nedenle dosyanın karara çıkmış olması, tek başına sanığın mahkûm edildiği ya da beraat ettiği anlamına gelmez.

Hukuk davasında zorunlu nedenlerle duruşmada yalnız hüküm sonucu açıklanmışsa gerekçeli karar, açıklama tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılmak zorundadır (HMK m. 294/4). Gerekçeli karar, açıklanan hüküm sonucuna aykırı olamaz (HMK m. 298/2).

Ceza davasında hükmün gerekçesi ve varsa karşı oy gerekçesi tümüyle tutanağa geçirilmemişse, hükmün açıklanmasından itibaren en geç on beş gün içinde dava dosyasına konulur (CMK m. 232/3).

Hüküm fıkrasında kanun yollarına başvurma olanağının bulunup bulunmadığı, varsa süresi ve mercii tereddüde yer vermeyecek şekilde gösterilir (CMK m. 232/6).

Kararın verilmesi ile kesinleşmesi ayrı aşamalardır. Hukuk davasında istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar; özel kanunlardaki süreler saklıdır (HMK m. 345/1). Ceza davasında istinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m. 273/1).

Bazı kararlar ise kanun yoluna kapalıdır: örneğin miktar veya değeri kanundaki sınırı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir; manevi tazminat davaları bu sınıra bağlı değildir (HMK m. 341/2).

Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih, mahkeme mührü ve başkan ya da hâkimin imzasıyla belirtilir (HMK m. 302/4). Kanun yollarından geçerek kesinleşen kararların kesinleşme kaydını da ilk derece mahkemesi yapar (HMK m. 302/5).

Ceza davasında mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz edilemez (5275 sayılı Kanun m. 4/1).

Hüküm duruşmada açıklandığı için duruşmada bulunan taraf sonucu orada öğrenir (HMK m. 294/2-3). Taraflar, harcının ödenip ödenmediğine bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir (HMK m. 302/1).

Dosyanın durumu e-Devlet'teki dava dosyası sorgulama hizmetinden de izlenebilir. Ekranlar zaman zaman değiştiği için bu sayfada adım adım anlatılmaz; ekranda görülen kelimelerin kanundaki karşılıkları dosya durumu sayfasında toplanmıştır.