Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu (TCK m. 170)

TCK m. 170/1 üç grup hareketi cezalandırır: a) yangın çıkarmak, b) bina çökmesine, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak, c) silahla ateş etmek veya patlayıcı madde kullanmak. Bu hareketlerin hepsi aynı iki koşuldan birine bağlıdır: fiil ya kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda gerçekleşmiş olmalıdır. Koşullar arasında "ya da" bağlacı vardır; ikisinin birden bulunması gerekmez.

Madde bir tehlike suçu kurar. Kimsenin yaralanması, kimsenin ölmesi ya da bir malın zarar görmesi aranmaz; hareketin tehlike yaratmaya elverişli olması yeterlidir. Bunun doğrudan bir usul sonucu vardır: suçun belirli bir mağduru olmayabilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, av tüfeğiyle havaya ateş edilen bir olayda kurşunun aracına isabet ettiği kişinin bile genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçundan doğrudan zarar gören sayılamayacağını, bu nedenle davaya katılma ve hükmü temyiz etme hakkının bulunmadığını saptamıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2025/1039)¹ Aynı kişinin mala zarar verme suçu bakımından katılan sıfatı ise kabul edilmiştir; ayrım, hangi suçun kimi koruduğundan doğar.

Maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları farklı işler görür. TCK m. 170/2, 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'la eklenmiştir ve birinci fıkradaki suçun kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek cezanın yarı oranında artırılmasını öngörür. TCK m. 170/3 ise ayrı ve daha hafif bir suç tipidir: yangının, bina çökmesinin, toprak kaymasının, çığ düşmesinin, sel veya taşkının kendisine değil, yalnızca tehlikesine neden olan kişi üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Birinci fıkrada netice gerçekleşmiştir, üçüncü fıkrada gerçekleşmemiş, yalnız yakın tehlike doğmuştur.

Bu rehberde incelenen kararların çoğu (c) bendine ilişkindir ve tipik olay havaya ateş etmedir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi suçun iki ayrı unsuru bulunduğunu vurgular: eylemin kişilerde korku, kaygı ve panik yaratabilecek tarzda gerçekleşmesi tek başına yetmez, kullanılan aletin de TCK m. 6/1-f'deki tanıma uygun bir silah olması gerekir. (Yargıtay 8. CD, E. 2025/14694)² Daireye göre bu suç bakımından aranan, fonksiyonu itibarıyla ateş etmeye elverişli gerçek bir ateşli silahtır.

Bu ölçüt kuru sıkı tabancalar bakımından belirleyici olmuştur. Daire, düğün yerinde kalabalık ortamda kuru sıkı tabancayla havaya ateş eden kişinin eyleminin, korku, kaygı veya panik yaratabilecek nitelikte olsa dahi TCK m. 170/1-c kapsamına girmediğini; gaz tabancalarının nitelikleri itibarıyla bu suç açısından silah sayılamayacağını ve fiilin 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 36. maddesindeki gürültüye neden olma kabahatini oluşturacağını belirtmiştir.² Bu içtihat, 25 Aralık 2025'ten önce işlenen fiiller bakımından okunmalıdır: o tarihte yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun'la m. 170/1'e eklenen cümle, suçun ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş etmek suretiyle işlenmesi hâlini altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla açıkça suç hâline getirmiştir.

Silahın 6136 sayılı Kanun'a göre yasak nitelikte olması ise aranmaz. Daire, ele geçen av tüfeğinin ve fişeklerinin 6136 sayılı Kanun'a göre yasak niteliği haiz ateşli silahlardan olmadığı belirlenmiş olmasına rağmen, atış artıkları üzerinde antimon tespit edilen olayda korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda silahla ateş etme suçundan kurulan mahkûmiyeti onamıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/26273)³ Ruhsatlı bir silahla ateş etmek de suçu ortadan kaldırmaz; maddede ruhsat aranmamıştır.

Ortam, korku ve panik unsurunun değerlendirilmesinde ağırlık taşır. Daire, olay günü meskûn mahalde havaya ateş eden kişinin eylemini korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda silahla ateş etme olarak nitelendiren mahkeme kabulünü isabetli bulmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/16349)⁴ Buna karşılık ateşin yöneltildiği yer her zaman meskûn mahal olmak zorunda değildir: babasına ait evin garajına pompalı tüfekle ateş eden kişi hakkında kurulan m. 170/1-c mahkûmiyeti de onanmıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/20760)⁵

TCK m. 170/1-a "yangın çıkaran" kişiyi cezalandırır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi bu ifadeyi sonuca bağlı okur: yangın başlamamışsa suçun yasal unsurları oluşmaz. Bir kamu kurumunun müdür odasında üzerine benzin döküp çakmakla kendisini yakacağını söyleyen, ancak polislerce etkisiz hâle getirildiği için ateşi hiç tutuşturamayan kişi hakkında verilen beraat kararı bu gerekçeyle onanmıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/19238)⁶ Hazırlık hareketi ya da tehdit aşamasında kalmış davranış, m. 170/1-a bakımından yeterli değildir.

Maddenin metni yanan şeyin kime ait olduğunu aramaz; birinci fıkranın (a) bendinde sayılan hareket yalnızca yangın çıkarmaktır. Daire, ailesiyle yaşadığı tartışma sonucu babasına miras kalan iki katlı ahşap yapının içindeki çuvalı ateşe veren ve yangın raporuna göre alevin bitişikteki başkasına ait ahırın çatısına da sirayet ettiği olayda, m. 170/1-a'dan kurulan mahkûmiyeti eyleme uyan suç vasfının doğru belirlendiği gerekçesiyle onamıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/24502)⁷ Daire bu kararda mülkiyete ilişkin ayrı bir kural koymuş değildir; onadığı olayda alev başkasına ait yapıya sirayet etmiştir.

Yangın çıkarma çoğu zaman mala zarar verme suçuyla birlikte gündeme gelir ve iki suçun akıbeti birbirinden ayrılabilir. Aile içi bir olayda Daire, aynı yangın nedeniyle açılan iki davadan genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu bakımından zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verirken, yakarak mala zarar verme suçu bakımından TCK m. 167/1'deki şahsi cezasızlık sebebi nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 8. CD, E. 2025/10)⁸ Mala zarar vermede eşler ve kayınpeder arasındaki akrabalık cezayı kaldırırken, m. 170 bakımından böyle bir hüküm yoktur; çünkü orada zarar gören taraf toplumdur.

TCK m. 170/1'in temel şeklinde ceza bir yıldan beş yıla kadar hapistir. Maddeye 7571 sayılı Kanun'la eklenen cümleyle, suçun ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş etmek suretiyle işlenmesi hâlinde ceza altı aydan üç yıla kadar hapis olarak ayrıca düzenlenmiştir. TCK m. 170/2 ise bir artırım sebebidir: birinci fıkradaki suç kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmişse verilecek ceza yarı oranında artırılır. TCK m. 170/3'teki tehlikeye neden olma hâli bir artırım değil, kendi ceza aralığı olan ayrı bir suçtur: üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası.

Adli para cezası yalnız m. 170/3'te seçenek yaptırımdır. Birinci fıkrada kanun "veya adlî para cezası" demez, yalnızca hapis öngörür. Buna karşılık hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha az ise TCK m. 49/2 uyarınca kısa süreli hapis cezası sayılır ve mahkeme TCK m. 50/1-a uyarınca onu adli para cezasına çevirebilir. Bu ikisi karıştırılmamalıdır: birincisi suç tanımındaki seçenek, ikincisi hükmedilen cezanın sonradan çevrilmesidir. Daire, m. 170/1-c'den belirlenen kısa süreli hapis cezasının TCK m. 50/1-a ve m. 52 uygulanarak 3.000,00 TL adli para cezasına çevrilmesini hukuka uygun bulmuştur.³

Birinci fıkradaki bu aralık 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun'la yükseltilmiştir; o tarihten önce m. 170/1'in cezası altı aydan üç yıla kadar hapisti. Bunun okurken akılda tutulması gereken bir sonucu vardır: bugün yayımlanmış Yargıtay kararlarının neredeyse tamamı 25 Aralık 2025'ten önce işlenmiş fiillere ilişkindir ve eski aralığa göre kurulmuş cezalar taşır. Eski metne göre yargılanan dosyalarda m. 170/1-c'den TCK m. 62 takdiri indirimiyle birlikte beş ay hapis en sık görülen sonuçtur;⁴ m. 170/1-a'dan kurulan bir mahkûmiyette ceza altı ay hapis olarak belirlenmiştir.⁷ Yeni metinde alt sınır bir yıl olduğu için, tek başına takdiri indirimle inilebilecek en düşük ceza on aydır; bu rakamlar yeni kanuna göre yargılanan dosyalar için ölçü alınamaz.

Ceza alt sınıra yakın belirlendiğinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme için gereken iki yıllık eşikler karşılanır; yeni aralıkta da temel şekilden alt sınırdan verilen ceza bu eşiğin altında kalır.

Havaya ateş eden kişinin aynı anda başka bir suç da işlemesi olağandır ve asıl tartışma buradadır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, bir iş yerine girmesine izin verilmeyen kişilerin silahla iş yerine ateş etmeleri olayında, eylemin hem TCK m. 106/2-a'daki silahla tehdit hem de TCK m. 170/1-c'deki suçu oluşturduğunu, ancak TCK m. 44'teki "işlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır" hükmü karşısında yalnız silahla tehdit suçundan ceza verilebileceğini belirtmiş ve genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçundan kurulan mahkûmiyeti kanun yararına bozarak kaldırmıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2025/3986)⁹ Ölçüt tek fiil olmasıdır: ateş etme ile korkutma aynı hareketse iki ayrı mahkûmiyet kurulamaz.

Ateş belirli bir kişiye yöneltilmişse nitelendirme büsbütün değişir. Daire, yolda yürüyen kişinin yanında araçla durup ona ateş eden, ancak mağdurun duvar arkasına saklanması nedeniyle mermilerin isabet etmediği olayda eylemin kül hâlinde kasten yaralamaya teşebbüs suçunu oluşturduğunu kabul etmiş; genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçundan ayrıca hüküm kurulmasına yer olmadığına ilişkin kararı onamış ve tebliğnamedeki silahla tehdit yönündeki bozma isteğine katılmamıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/19915)¹⁰ Aynı olayda daha önce verilen, tek fiili konusu yönünden ikiye bölerek hem m. 170'ten beraat hem yaralamaya teşebbüsten mahkûmiyet kuran hüküm ise çelişki nedeniyle bozulmuştu.

Ceza Genel Kurulu bu bölme yasağını genel bir kural olarak ifade etmiştir. Kurula göre hükmün konusu iddianamede gösterilen fiildir ve mahkemece sabit kabul edilen fiilin hukuksal niteliğine göre tek bir hüküm kurulmakla yetinilmesi gerekirken, fiilin nitelik yönünden ikiye bölünerek aynı fiilden dolayı hem mahkûmiyet hem beraat kararı verilmesi Ceza Muhakemesi Kanunu'na aykırılık oluşturur. (Yargıtay CGK, E. 2024/102)¹¹ Kurul aynı kararda, tartışma sırasında mağduru korkutmak amacıyla havaya dört el ateş eden kişinin tek olan fiilinin TCK m. 106/2-a ile birlikte m. 170/1-c'yi de oluşturduğunu ve TCK m. 44 gereğince silahla tehdit suçundan hüküm kurulması gerektiğini belirtmiş; ancak aleyhe temyiz bulunmadığı için bu hususu bozma değil eleştiri konusu yapmıştır.

Buna karşılık ruhsatsız silahla ateş edilmişse iki ayrı suç doğar ve TCK m. 44 devreye girmez. Daire, ruhsatsız silah bulundurmak suretiyle 6136 sayılı Kanun'un 13. maddesine aykırılık ile meskûn mahalde havaya ateş etmek suretiyle m. 170/1-c suçundan ayrı ayrı kurulan mahkûmiyetleri birlikte onamıştır.⁴ Buradaki fark hareketin sayısındadır: silahı bulundurmak ile onunla ateş etmek ayrı fiillerdir, dolayısıyla gerçek içtima kuralları uygulanır ve kişi her iki suçtan ayrı ayrı cezalandırılır.

TCK m. 171, genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulmasını düzenler ve yalnızca iki hâli kapsar: taksirle yangına ya da bina çökmesine, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak. Ceza üç aydan bir yıla kadar hapistir ve fiilin başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olması aranır. İki maddeyi ayıran şey neticenin niteliği değil, failin iç dünyasıdır: m. 170 kasıt, m. 171 taksir ister.

Ayrımın pratik önemi büyüktür, çünkü ceza aralıkları arasında beş kata varan fark vardır. Söndürülmemiş bir anız ateşinin ormana sıçraması ya da bakımsız bir yapının çökmesi kural olarak m. 171'in alanındadır; benzin dökülerek bilinçli biçimde tutuşturulan bir yangın m. 170/1-a'nın. TCK m. 21/1'e göre kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir; m. 170 bakımından failin hem yangın çıkarma, ateş etme ya da patlayıcı kullanma hareketini hem de bunun yarattığı genel tehlikeyi bilmesi ve istemesi gerekir.

Bir üçüncü ihtimal daha vardır: hareket kasıtlı olduğu hâlde ortaya çıkan zarar bakımından olası kastın kabul edilmesi. Yargıtay 8. Ceza Dairesi bir dosyada, pencereden av tüfeğiyle üç el havaya ateş eden ve isabet eden saçmalarla bir aracın zarar görmesine yol açan kişi bakımından, mala zarar verme suçunda TCK m. 21/2'deki olası kast hükümlerinin uygulanması gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuştu; aynı dosyayı bozmadan sonra yeniden inceleyen kararda bu bozma gerekçesi aktarılmaktadır.¹ Ateş etme fiili kasıtlıdır; araca isabet ise failin öngördüğü ama kabullendiği bir sonuçtur.

Suçun ispatı iki ayrı halkadan oluşur: ateş edildiğinin veya yangın çıkarıldığının, ve bunu yapanın sanık olduğunun ortaya konması. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin onadığı dosyalarda dayanak deliller tekrar eder: olayın kolluğa intikal şekli, kolluk görevlilerince düzenlenen tutanaklar, teşhis tutanağı, ekspertiz raporları, olay yeri inceleme raporu ve tanık beyanları.⁴ Bu delillerin gerekçeli kararda tek tek gösterilip tartışılmış olması, Dairenin onama gerekçelerinde düzenli olarak aradığı bir koşuldur.

Silahın ele geçmemesi ya da sanığın ateş etmediğini savunması tek başına beraat sonucunu doğurmaz. Bir dosyada sanık av tüfeğinin kendisine ait olduğunu kabul etmiş ama havaya ateş etmediğini savunmuş; Daire, uzmanlık raporuyla atış artıkları üzerinde antimon tespit edilmesini de içeren delil bütününe dayanan mahkûmiyet kabulünü hukuka uygun bulmuştur.³ Aynı dosyada silahın 6136 sayılı Kanun'a göre yasak nitelikte olmadığının belirlenmiş olması sonucu değiştirmemiştir.

Kullanılan aletin niteliği ise ayrı bir ispat konusudur ve doğrudan suçun oluşup oluşmadığını belirler. Kuru sıkı tabir edilen gaz tabancalarının bu suç bakımından silah sayılmadığı yönündeki içtihat karşısında, ele geçen tabancanın gerçek ateşli silah mı yoksa ses ve gaz fişeği atabilen bir alet mi olduğunun uzmanlık raporuyla tereddüde yer bırakmayacak biçimde saptanması gerekir.² 25 Aralık 2025 sonrası fiillerde bu tespit artık beraat ile mahkûmiyet arasında değil, iki farklı ceza aralığı arasında seçim yapmayı sağlar.

Yangın dosyalarında belirleyici belge yangın raporudur. Alevin nereden başladığı, kaç başlangıç noktası bulunduğu ve bitişik yapılara sirayet edip etmediği bu raporla ortaya konur; Daire, yangının başkasına ait ahırın çatısına sirayet ettiğini yangın raporuna dayanarak saptamıştır.⁷ Yangının hiç başlamadığı dosyalarda ise rapor değil, olayın kesildiği anı gösteren tutanak ve tanık anlatımları belirleyici olur ve sonuç beraattir.⁶

Bu suçun en belirgin usul özelliği seri muhakeme usulüne tabi olmasıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Anayasa Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli iptal kararı sonrasında, yargılama konusu suçun seri muhakeme usulüne tabi olması karşısında CMK m. 250'deki usulün uygulanabilmesi için yerel mahkemece dosyanın Cumhuriyet başsavcılığına tevdi edilmesinde zorunluluk bulunduğunu belirtmiş ve bu yapılmadan kurulan hükmü, diğer yönlerini hiç incelemeden bozmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/17185)¹² Adımın atlanması tek başına bozma sebebidir; bu nedenle eski tarihli birçok dosya yıllar sonra yeniden ilk derece mahkemesine dönmüştür.⁷ Buna karşılık suç basit yargılama usulüne tabi değildir.⁵

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması bu dosyalarda çok sık uygulanır ve beraberinde kendine özgü sorunlar getirir. Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenirse mahkeme hükmü açıklar; ancak açıklamaya dayanak yapılan mahkûmiyet sonradan ortadan kalkarsa durum değişir. Daire, açıklamaya esas alınan hükmün ortadan kaldırılmasının yeni bir vakıa sayılacağını ve CMK m. 311/1-e uyarınca yargılamanın yenilenmesi sebebi oluşturduğunu kabul etmiş; ne var ki sanığın denetim süresi içinde işlediği başka bir suç bulunduğu için açıklama koşullarının yine de gerçekleştiğini belirterek hükmü sonucu itibarıyla isabetli bulmuştur.⁵

Zamanaşımı, eski tarihli dosyalarda sonucu belirleyen asıl kuraldır. Daire, m. 170/1-c'den belirlenecek cezanın türü ile suç tarihinde yürürlükte olan ve lehe olan üst hadlerine göre TCK m. 66/1-e uyarınca sekiz yıllık olağan dava zamanaşımı süresinin öngörüldüğünü; TCK m. 67/2-a uyarınca zamanaşımını kesen son işlemin sanığın savunmasının alındığı tarih olduğunu ve bu tarihten temyiz inceleme tarihine kadar sürenin dolduğunu saptayarak kamu davasının düşmesine karar vermiştir.⁸ Sürenin yeniden işlemeye başladığı an hükmün kesinleşme tarihi değil, kesen son işlemin tarihidir.

Son olarak katılma hakkı, bu suçun niteliğinden doğan bir sınırla karşılaşır. Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçundan doğrudan zarar görmeyen kişinin CMK m. 237/1 uyarınca davaya katılma, m. 260/1 uyarınca da hükmü temyiz etme hak ve yetkisi bulunmaz.¹ Olaydan etkilenen kişiler çoğu zaman ancak mala zarar verme, tehdit veya yaralama gibi yanında yer alan suçlar bakımından katılan sıfatını kazanır.