Temyiz süresi (CMK m. 291, HMK m. 361)

CMK m. 291/1 uyarınca temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır. Başvuru iki yoldan biriyle olur: 1) hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilir; 2) zabıt kâtibine beyanda bulunulur, beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra temyiz süresinin tefhimden değil gerekçeli kararın tebliğinden başladığını kabul etmiştir. Olayda bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının da bulunduğu 17.12.2024 tarihli duruşmada açıklanan karar savcıya 25.12.2024'te tebliğ edilmiş, savcı kararı 03.01.2025'te temyiz etmişti; Daire, temyizi süre yönünden reddeden önceki kararını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine kaldırmış ve hükmü esastan incelemiştir. (Yargıtay 3. CD, E. 2025/5365)¹

Tutuklu sanık için ayrı bir hüküm vardır. CMK m. 291/1'in son cümlesi m. 263'ü saklı tutar: tutuklu sanık zabıt kâtibine ya da bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek kanun yoluna başvurabilir (m. 263/1). Başvuru ilgili deftere kaydedilip tutanak düzenlendiğinde kanun yolları için belirlenen süreler kesilmiş sayılır (m. 263/2 ve 263/4).

CMK m. 293/1'e göre süresi içinde yapılan temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller. Süre geçtikten sonra yapılan başvuru ise bu sonucu doğurmaz ve aşağıda anlatılan ret kararlarına konu olur.

7499 sayılı Kanunun 19. maddesiyle CMK m. 291/1'deki "hükmün açıklanmasından itibaren on beş gün" ibaresi "hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta" olarak değiştirilmiştir.¹ Maddenin ikinci fıkrası da aynı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır (CMK m. 291/2'deki mülga şerhi).

Değişiklikten önceki hâli Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2021 tarihli bir kararında aktarılmıştır: temyiz istemi hükmün açıklanmasından itibaren on beş gün içinde yapılıyor, hüküm temyiz yoluna başvurma hakkı olanların yokluğunda açıklanmışsa süre tebliğ tarihinden başlıyordu. Kurul bu dönemin genel kuralını, hükmün açıklanması sırasında hazır bulunanlar yönünden sürenin tefhimden, yokluklarında hüküm verilenler yönünden gerekçeli kararın tebliğinden başlaması olarak açıklamıştır. (Yargıtay CGK, E. 2020/235)²

Yeni kural her dosyaya hemen uygulanmaz. CMK geçici m. 6/1-c uyarınca kanun yollarına başvuru süreleri ve bu sürelerin tebliğden itibaren başlamasına ilişkin m. 291 ve 296 dahil değişiklikler 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur. Ölçüt, kararın veriliş tarihidir.

Eski 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun (CMUK) temyiz hükümlerinin 5320 sayılı Kanunun 8. maddesiyle uygulanmaya devam ettiği dosyalar için ayrı bir bent vardır. CMK geçici m. 6/1-d'ye göre m. 291, 296 ve 297'deki değişiklikler bu kapsamdaki dosyalarda da 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlara uygulanır. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, bu kapsamda 02.07.2024'te verilen bir kararda CMUK m. 310'daki bir haftalık süre yerine, değişik CMK m. 291/1'deki iki haftalık sürenin uygulanacağını kabul etmiştir. (Yargıtay 2. CD, E. 2025/8040)³

1/6/2024'ten önce verilen ve CMUK'a tabi kararlarda süre eski kurala göre işler. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2015 tarihli bir hükümle ilgili kararında CMUK m. 310'u, yüze karşı verilen kararlarda temyizin hükmün tefhiminden itibaren bir hafta içinde yapılacağı, yoklukta verilen kararlarda ise sürenin tebliğle başlayacağı biçiminde aktarmıştır. (Yargıtay CGK, E. 2025/193)⁴

Eski hâle getirme dilekçesinin süresi de değişmiştir. CMK m. 41/1'deki bugünkü süre engelin kalkmasından itibaren iki haftadır ve CMK geçici m. 6/1-a bu değişikliği 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında kalkan engeller bakımından uygular. Ceza Genel Kurulunun 2021 tarihli kararında aktarılan eski metinde bu süre yedi gündü.²

Temyiz süresi hafta olarak belirlendiği için CMK m. 39/2 uygulanır: süre, tebligatın yapıldığı günün son haftada isim itibarıyla karşılığı olan günün mesai saati bitiminde sona erer. Tebliğ bir salı günü yapılmışsa süre iki hafta sonraki salı günü mesai saati bitiminde dolar. CMK m. 39/4'e göre son gün bir tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter.

CMK m. 331/1'e göre ceza işlerini gören makam ve mahkemeler her yıl 20 Temmuzdan 31 Ağustosa kadar çalışmaya ara verir. CMK m. 331/4 uyarınca adli tatile rastlayan süreler işlemez; bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, adli tatil içinde 29.07.2024'te sanığa tebliğ edilen kararda temyiz süresinin 01.09.2024'te işlemeye başladığını ve 12.09.2024'te yapılan temyizin iki haftalık süre içinde olduğunu kabul etmiştir.³

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz süresine ilişkin 2026 tarihli kararında CMK m. 331/4'ün uygulanmasını iki durum için açıklamıştır: kararın tebliği adli tatilden önce yapılmış ve işlemeye başlayan süre adli tatil içinde sona eriyorsa, tatilden önce işleyen kısma bakılmaksızın süre adli tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzar; karar adli tatilde tebliğ edildiği için sürenin tamamı adli tatile denk geliyorsa süre bir eylülden itibaren baştan işlemeye başlar. Kurul aynı kararda bu kuralın tutuklu ya da tutuksuz ayrımı yapılmaksızın bütün işlerde uygulanacağını da belirtmiştir. (Yargıtay CGK, E. 2023/558)⁵

Adli tatil kuralı tutuklu işlerde de uygulanır. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, adli tatil içinde müdafie tebliğ edilen hükme karşı tatil içinde yapılan temyiz istemini önce CMK m. 298/1 uyarınca reddetmişti; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine, Ceza Genel Kurulunun CMK m. 331/4'teki kuralın tutuklu–tutuksuz iş ayrımı yapılmaksızın uygulanması gerektiğine ilişkin kararlarını esas alarak ret kararını kaldırmış ve temyizi süresinde saymıştır. (Yargıtay 10. CD, E. 2022/15714)⁶

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2024 tarihli kararında, ceza yargılaması sonunda verilen gerekçeli kararın kural olarak hem sanığa hem de varsa müdafie ayrı ayrı tebliğ edilmesi gerektiğini ve müdafie tebliğin her hâlükârda yasal zorunluluk olduğunu belirtmiştir. (Yargıtay CGK, E. 2023/231)⁷ Kurula göre müdafi usulüne uygun olarak kanun yoluna başvurmuşsa, başvuru hakkının etkin kullanılmadığına dair bir itiraz bulunmadıkça sanığa ayrıca tebliğe gerek yoktur; müdafi başvurmamışsa gerekçeli karar sanığa da tebliğ edilmeli ve kanun yolu süresi tebliğ tarihinden ya da sanığın kararı öğrendiğini beyan ettiği tarihten başlatılmalıdır.⁷

Kurul bu sonucu temyiz süresinin başlangıcına bağlamıştır: temyiz süresi CMK m. 291/1 uyarınca hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten başladığından, gerekçeli karar kendisine tebliğ edilmeyen sanık bakımından başlamayan sürenin kaçırılmasından söz edilemez; gerekçeli kararın yalnız müdafie tebliğ edilmiş olması bunu değiştirmez.⁷ Olayda bölge adliye mahkemesinin sanığın yokluğunda verdiği karar yalnız müdafie tebliğ edilmiş, müdafi temyiz etmemiş, kendisine tebligat yapılmayan sanığın sonradan verdiği temyiz dilekçesi süresinde kabul edilmiş ve Özel Dairenin temyiz isteğinin reddine ilişkin kararı kaldırılmıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.⁷

Kurul aynı kararda önceki uygulamadan ayrıldığını da açıklamıştır: daha önce yokluğunda verilen hükmün, kendisini müdafi aracılığıyla temsil ettiren sanığa ayrıca tebliği zorunlu sayılmıyor, bu durumdaki sanığın geç verdiği dilekçe CMK m. 40 kapsamında eski hâle getirme talebi olarak değerlendiriliyordu. Kurula göre ise gerekçeli karar kendisine tebliğ edilmediği için süresinde başvuramayan sanığın kanun yolu süresini kaçırdığından söz edilemez.⁷ Kurul, içtihat değişikliklerinin kural olarak geriye yürümeyeceğini, henüz kesin hükümle sonuçlanmamış ve devam eden yargılamalarda uygulanabileceğini de belirtmiştir.⁷

Ceza Genel Kurulu 2026 tarihli kararında aynı çizgiyi sürdürmüştür: yalnız müdafie yapılan tebliğ üzerine müdafi yöntemine uygun şekilde kanun yoluna başvurmamışsa sanığa da gerekçeli kararın tebliğ edilmesi gerekir; dosyada sanığa sonradan yapılan tebligat geçerli sayılmış ve yeni müdafiin bu tebliğe göre yaptığı temyiz süresinde kabul edilmiştir. (Yargıtay CGK, E. 2025/383)⁸ Bu dosyada süre hesabına, 6 Şubat 2023 depremi sonrasında olağanüstü hal ilan edilen illerde sürelerin 6/2/2023 ile 6/4/2023 arasında durmasını öngören Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi de girmiştir.⁸

CMK m. 40/2'ye göre kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmeyen kişi kusursuz sayılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Anayasa m. 40/2 ile CMK m. 34/2, 231/2 ve 232/6 uyarınca hüküm ve kararlarda kanun yolu süresinin, başvuru merciinin ve başvuru şeklinin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek biçimde açıkça belirtilmesinin zorunlu olduğunu; yanılgılı bildirim nedeniyle temyiz hakkını etkin kullanamayan kişinin bu yanılgıdan yararlanması gerektiğini kabul etmiştir.⁴

Olayda sanığın yüzüne karşı açıklanan hükümde temyiz süresi "tefhim tebliğinden itibaren 7 gün" biçiminde bildirilmişti. Kurul, tefhim ve tebliğ ifadelerinin birlikte kullanılmasının sanığı sürenin ne zaman başlayacağı konusunda yanıltabileceğini ve hatalı bildirimin temyiz süresini başlatmayacağını belirterek, gerekçeli kararın tebliğ edildiği gün verilen gerekçeli temyiz dilekçesini dikkate almış ve Özel Dairenin temyiz isteminin reddine ilişkin kararını kaldırmıştır.⁴

Aynı kararda Kurul, sanığın yalnız gerekçeli kararın adresine gönderilmesini isteyen dilekçesinin kanun yoluna başvurma isteği taşımadığını ve bu nedenle temyiz iradesi içerdiğinin kabul edilemeyeceğini de belirtmiştir.⁴

Bildirim kanuna uygunsa yanıltma yoktur. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, CMUK'a tabi dosyada 1/6/2024'ten sonra verilen kararın kanun yolu bildiriminde tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz edilebileceğinin yazılmasında, CMK geçici m. 6/1-d karşısında yanıltma olmadığını kabul etmiştir.³

Süre geçtikten sonra yapılan temyiz istemini önce hükmü veren mahkeme ele alır: CMK m. 296/1'e göre kanuni süre geçtikten sonra yapılan temyiz istemini hükmü temyiz olunan bölge adliye veya ilk derece mahkemesi bir kararla reddeder. CMK m. 296/2'ye göre temyiz eden, ret kararının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'dan bu konuda karar vermesini isteyebilir; bu istem hükmün infazını ertelemez. CMK geçici m. 6/1-c, m. 296'da 7499 sayılı Kanunla yapılan değişikliği de 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlara uygular. Dosya Yargıtay'a ulaşmışsa CMK m. 298/1 uyarınca Yargıtay da süresi içinde başvuru yapılmadığını saptadığında temyiz istemini reddeder.

Aşağıdaki ceza kararlarında Yargıtay dairesinin süre yönünden verdiği ret kararı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine kaldırılmıştır. Yargıtay 2. Ceza Dairesi ret kararını CMK m. 308/3 gereği kendisi kaldırmış,³ Yargıtay 3. Ceza Dairesi de itirazı kabul ederek ret kararını kaldırıp hükmü esastan incelemiştir;¹ Ceza Genel Kurulu da itirazla önüne gelen dosyada Özel Dairenin ret kararını kaldırmıştır.⁷ 7589 sayılı Kanunla değişik CMK m. 308/1'e göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları dışında Yargıtay ceza dairelerinin kararlarına karşı re'sen veya istem üzerine Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir; m. 308/4'e göre bu istemi sanık da yapabilir. 7589 sayılı Kanunun geçici m. 1/8'ine göre m. 308/1'de yapılan değişiklik 31/7/2026'dan sonra Başsavcılığa teslim edilen dosyalar hakkında uygulanır; daha önce teslim edilmiş dosyalarda önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

Süreyi kusuru olmaksızın geçiren kişi CMK m. 40/1 uyarınca eski hâle getirme isteyebilir. Dilekçe CMK m. 41/1'e göre engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde, süreye uyulduğunda usule ilişkin işlemleri yapacak olan mahkemeye verilir; dilekçe sahibi kusuru olmadığını gösteren olguları, varsa belgelerini ekleyerek açıklar (m. 41/2). Yargıtay Ceza Genel Kurulu, temyiz süresinin geçirilmesi nedeniyle ileri sürülen eski hâle getirme istemleri hakkında inceleme ve karar verme görevinin Yargıtay'a ait olduğunu belirtmiştir.²

Aynı kararda Kurul, süreyi kusursuz geçirdiğini iddia edenin bunu ispatlaması gerektiğini, raporla belgelenen hastalık nedeniyle süreyi kaçırmanın eski hâle getirme nedenlerinden biri olduğunu, ancak raporun şüpheli ifadeler taşımaması ve istirahatin gerekli olduğuna dair kesin kayıt içermesi gerektiğini belirtmiştir.² Olayda müdafiin eski hâle getirme dilekçesi o tarihte yürürlükte olan yedi günlük süreden sonra verilmişti; Kurul, sanığın kendi temyiz istemi hiç incelenmemiş olduğundan müdafiin eski hâle getirme talepli temyizi ile sanığın temyizinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine karar vererek Özel Dairenin ret kararını kaldırmıştır.²

Hukuk yargılamasında HMK m. 361/1 uyarınca bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. HMK m. 361/2'ye göre davada haklı çıkmış taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz yoluna başvurabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 7035 sayılı Kanunla değişik HMK m. 361/1 uyarınca bölge adliye mahkemesi kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğini belirtmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2020/547)⁹

Ceza muhakemesindeki 1/6/2024 geçişi hukuk davasına taşınmaz: CMK geçici m. 6, 7499 sayılı Kanunla CMK'da yapılan düzenlemeler için konmuş bir geçiş hükmüdür. Hukuk davasında süre HMK m. 361/1'deki gibi kararın tebliğiyle başlar.

Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay hukuk dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği bir karara karşı temyizde de HMK m. 361/1'deki iki haftalık süreyi uygulamıştır. (Yargıtay HGK, E. 2021/41)¹⁰

HMK m. 365/1'e göre temyiz dilekçesi kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine ya da Yargıtay'ın bozması üzerine hüküm veren ilk derece mahkemesine verilebileceği gibi, temyiz edenin bulunduğu yerdeki bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine de verilebilir. Başka bir mahkemeye verilen dilekçe temyiz defterine kaydolunur ve durum kararı temyiz edilen mahkemeye derhâl bildirilir (m. 365/2); temyiz edene ücretsiz bir alındı belgesi verilir (m. 365/3).

Dilekçe posta ile de gönderilebilir; ancak başvuru tarihi dilekçenin postaya verildiği gün değildir. Hukuk Genel Kurulu, kararın başkonsolosluk aracılığıyla tebliğ edildiği davacının ertesi gün tarihli ve posta ile doğrudan Özel Daireye gönderdiği temyiz dilekçesinde, temyiz tarihinin dilekçenin postaya verildiği tarih değil Özel Daireye ulaştığı tarih olduğunu, postaya veriliş tarihinin temyiz süresini kesmediğini belirtmiş ve iki haftalık süreden sonra ulaşan dilekçe nedeniyle temyiz istemini süre yönünden reddetmiştir.¹⁰

Süre tebliğle başladığı için tebliğin hangi gün yapılmış sayıldığı belirleyicidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Tebligat Kanunu m. 7/a'ya göre elektronik yolla tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayıldığını; tebellüğ tarihinin tebligatın muhatabın elektronik posta hesabına ulaştığı veya okunduğu tarih olmadığını belirtmiştir.⁹ Temyiz yoluna başvurma ve incelemesi İcra ve İflas Kanunu m. 364/2 uyarınca HMK'ya göre yapılan bu ihalenin feshi dosyasında temyiz dilekçesi süre yönünden reddedilmiştir.⁹

HMK m. 92/2'ye göre hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter. HMK m. 93/1'e göre resmî tatil günleri süreye dâhildir; sürenin son günü resmî tatil gününe rastlarsa süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.

HMK m. 104'e göre adli tatile tabi dava ve işlerde Kanunun belirlediği süre tatil içinde biterse, adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır. HMK m. 104'ün öngördüğü sonuç tatil içinde biten sürenin uzatılmasıdır; CMK m. 331/4'teki gibi sürenin işlemeyeceği söylenmemiştir. HMK m. 103/1 ise adli tatilde de görülen dava ve işleri sayar; bunlar arasında hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar vardır (m. 103/1-ç).

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sigorta başlangıcının tespiti davalarının aynı zamanda bir günlük hizmet tespitini içerdiğini ve bu davalarda süreler yönünden HMK m. 103/1-ç'nin uygulanması gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 10. HD, E. 2024/12349)¹¹ Bu davada bölge adliye mahkemesi kararı 27.07.2024'te, adli tatil içinde tebliğ edilmiş; 02.09.2024'te verilen temyiz dilekçesi yasal süre geçtikten sonra verildiği gerekçesiyle HMK m. 366 yollamasıyla m. 352/1-c uyarınca reddedilmiştir.¹¹ Daire, HMK m. 104'teki uzamanın neden uygulanmadığını ayrıca açıklamamış, sonucu m. 103/1-ç'ye dayandırmıştır.

Hukukta temyiz dilekçesinin süresinde verilip verilmediği HMK m. 366 yollamasıyla istinafa ilişkin m. 352'ye göre incelenir: m. 352/1-c uyarınca başvurunun süresi içinde yapılmaması hâlinde öncelikle gerekli karar verilir.