İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Kredi sicili ve icra kaydı kredi notu ilişkisi: Risk Merkezi kaydının düzeltilmesi ve tazminat

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Bankalar müşterilerinin kredi limiti, kredi kullanımı ve gecikme bilgilerini Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirir; Risk Merkezi bu bilgileri üye kuruluşlarla paylaşır.
  • Risk Merkezi Yönetmeliğinde sayılan bilgiler arasında icra takibi ayrı bir kalem olarak yer almaz.
  • Kayıt yanlışsa itirazın muhatabı bilgiyi veren banka ya da kuruluştur.
  • Kredi kaydı kişisel veri olduğundan düzeltme ve silme Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile de istenebilir.
  • Borç yokken yapılan ya da borçsuzluk kesinleştikten sonra silinmeyen olumsuz kayıt, bazı Yargıtay kararlarında manevi tazminat sebebi sayılmıştır.

Banka borcu ödenmeyince ya da hiç doğmamış bir borç için takip açılınca çoğu kişinin ilk sorusu "sicilim bozuldu mu" olur. Bu sayfa, bankaların bildirdiği kaydın hangi düzenlemeye dayandığını, yanlış kaydın kime ve hangi sürede bildirileceğini, borç bittikten sonra kaydın durumunu ve haksız kayıt nedeniyle açılan tazminat davalarında Yargıtay'ın aradığı şartları madde metinleri ve kararlarla anlatır.

İlgili rehberler: Banka borcu ödenmezse ne olur? Temerrütten icra takibine, maaş blokesine ve kefileKredi kartı borcu ödenmezse ne olur (5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu)Hesap kat ihtarnamesi nedir? Ödeme süresi, temerrüt, faiz ve itirazİcra takibine itiraz ve itirazın kaldırılması: süre, belge, ispat ve tazminatMenfi tespit davası ve istirdat davası: şartlar, ispat yükü, tedbir ve süreVarlık yönetim şirketi borç satın aldıysa: alacağın devri ve borçlunun hakları (TBK m. 183-190)Hukuk bürosundan borç mesajı: ne anlama gelir, ne yapılır (İİK m. 58-62, Avukatlık Kanunu m. 165)

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

Banka ile ilişki tüketici işlemiyse, kayıttan doğan düzeltme ve tazminat uyuşmazlığına tüketici mahkemesi bakar (6502 sayılı Kanun m. 73/1); tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişidir (m. 3/1-k). Uyuşmazlık tüketici işleminden ya da tüketiciye yönelik uygulamadan doğmuyorsa, şahıs varlığına ilişkin davada görevli mahkeme, aksine düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir (HMK m. 2/1); bankalara ilişkin düzenlemelerden doğan davalar ise asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m. 4/1-f, m. 5/1).

Dayanak: 6502 sayılı Kanun m. 73/1; HMK m. 2/1; TTK m. 4/1-f, m. 5/1

Yetkili mahkeme

Genel yetkili mahkeme davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6/1); tüketici davaları tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (6502 sayılı Kanun m. 73/5); kişilik haklarının korunması davası davacının kendi yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (TMK m. 25/son).

Dayanak: HMK m. 6/1; 6502 sayılı Kanun m. 73/5; TMK m. 25

Dava şartı

Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıkta dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar bunun dışındadır (6502 sayılı Kanun m. 73/A/1). Kanunda yazılı değerin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu değer her yıl yeniden değerleme oranında artar (6502 sayılı Kanun m. 68/1, 68/4). Dava ticari dava sayılırsa, konusu bir miktar para olan tazminat davasında da dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m. 5/A/1).

Dayanak: 6502 sayılı Kanun m. 73/A/1, m. 68/1; TTK m. 5/A/1

Süre ve zamanaşımı

Haksız kayıttan doğan tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m. 72/1). Bankaya 6698 sayılı Kanun m. 13 uyarınca yapılan başvuru en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır; Kurula şikâyet cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz, her hâlde başvurudan itibaren altmış gün içinde yapılır (m. 14/1).

Dayanak: TBK m. 72/1

Yargılama usulü

Tüketici mahkemesindeki davalar HMK'nın Altıncı Kısım hükümlerine göre yürütülür (6502 sayılı Kanun m. 73/4); HMK m. 316/1-g'ye göre diğer kanunlarda yazılı yargılama usulü dışındaki usulün uygulanacağı belirtilen davalarda basit yargılama usulü uygulanır.

Dayanak: 6502 sayılı Kanun m. 73/4

Harç

Tüketicinin tüketici mahkemesinde açtığı dava harçtan muaftır (6502 sayılı Kanun m. 73/2); harca tabi bir tazminat davasında karar ve ilam harcı hüküm altına alınan değer üzerinden nispi alınır (492 sayılı Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife).

Dayanak: 6502 sayılı Kanun m. 73/2

Kanun yolu

Nihai karara karşı istinaf yolu açıktır; m. 341/2'deki parasal sınırı geçmeyen malvarlığı davalarına (ör. maddi tazminat) ilişkin kararlar kesindir, manevi tazminat davalarında verilen kararlara ise miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 341/2). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz, kural olarak m. 362/1-a'daki sınırı geçen davalarda açıktır; Anayasa Mahkemesi bu bendi istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hâli yönünden iptal etmiş, 7589 sayılı Kanunla eklenen m. 362/3 bu hâli yeniden düzenlemiştir: bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek esas hakkında yeniden karar vermişse, kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmı m. 341/2'deki parasal sınırın üzerindeyse karar temyiz edilebilir; m. 362/3-a ve b'deki istisnalar saklıdır. Sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır (HMK ek m. 1).

Dayanak: HMK m. 341/2, m. 362/1-a, m. 362/3, ek m. 1

Kredi sicili denen kayıt nerede tutulur? Risk Merkezi Yönetmeliği m. 2, 9, 10 ve 16

Günlük dilde "kredi sicili" ya da "kara liste" denen kayıtların düzenlendiği metin Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi Yönetmeliğidir. Yönetmelik m. 2'ye göre bu düzenleme 5411 sayılı Bankacılık Kanununun ek 1. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 9/1, üye kuruluşların Risk Merkezine bildireceği bilgileri sayar. Bunlar arasında şunlar vardır: 1) gerçek ve tüzel kişilere tahsis edilen kredi limitleri; 2) fiilen kullandırılan kredi ve alacaklar ile bunların gecikme bilgisi; 3) donuk alacak niteliğindeki kredi ve diğer alacaklar; 4) finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin tasfiye olunacak alacaklar ve zarar niteliğindeki alacaklar hesabında izlediği alacaklar; 5) üyelere karşı tasfiye olunacak borçları bulunan gerçek kişi müşterilerin kimlik bilgileri; 6) ödememe protestoları; 7) ödenen ve karşılıksız işlemi yapılan çekler.

Yönetmelik m. 10/1'e göre kredi limiti ve kredi riski bilgileri müşteri bazında birleştirilerek bildirimde bulunan üyelere bildirim dönemi itibarıyla topluca bildirilir. Bildirim yapan üyeler, müşterisi olmayan kişiler hakkında da sorgu bazında kredi limiti ve kredi riski bilgisini alabilir (m. 10/2); tasfiye olunacak borcu bulunan gerçek kişilerin kimlik bilgileri de bu üyelerle paylaşılır (m. 10/4). Yargıtay'ın incelediği bir dosyada, davacının konut kredisi başvurusunu reddeden bankanın yazısında, başvurunun Kredi Kayıt Bürosu sorgusunda davacının kredili mevduat hesabının kanuni takibe aktarılmış görünmesi nedeniyle değerlendirmeye alınamadığı belirtilmişti. (Yargıtay 13. HD, E. 2013/2745)1

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 16, Risk Merkezinin bilgi alışverişini Bankacılık Kanununun 73. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kurulmuş şirketler aracılığıyla gerçekleştirebileceğini düzenler; Yönetmelik bu şirketlerin adını saymaz. Yargıtay kararlarında Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu kayıtları birlikte anılır. (Yargıtay 3. HD, E. 2023/2804)2

Kredi notunun nasıl hesaplandığı Risk Merkezi Yönetmeliğinde düzenlenmez; Yönetmelik m. 10/6 yalnız Risk Merkezinin topladığı verilerden kuruluş amacına uygun ürünler, bilgi setleri ve raporlar üretip paylaşabileceğini söyler. Bu sayfa notun hesaplanmasını değil, kaydın hukuki dayanağını, düzeltilmesini ve haksız kayıttan doğan sorumluluğu anlatır.

İcra kaydı, Risk Merkezi kaydı ve adli sicil: üç ayrı kayıt

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 9'da Risk Merkezine bildirilecek bilgiler arasında icra takibi ayrı bir kalem olarak sayılmaz. Bildirilen, bankanın alacağı, bu alacağın gecikmesi ve niteliğidir (donuk alacak, tasfiye olunacak borç gibi). Halk arasında "icra kaydı" denen durum, Yargıtay kararlarında bankanın alacağı "kanuni takibe" aktarması ya da kişiyi "sorunlu krediden takip hesaplarda" borçlu göstermesi olarak geçer.12

Bir icra takibinin haksız olması, kişinin kredi alamamasının o takipten kaynaklandığını kendiliğinden göstermez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, ihtarnamedeki tutarı süresinde ödeyen kişi aleyhine başlatılan takibin haksız olduğunu kabul etmekle birlikte, takip nedeniyle bankalarca kredi verilmediğine dair delil sunulmadığını ve dilekçede anılan bir kısım takiplerin davalının takibinden önceye ait olduğunu belirterek maddi tazminat istemi bakımından illiyet bağı bulunmadığına karar vermiştir; aynı kararda davalı bankanın manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarını reddetmiş, böylece haksız takip nedeniyle hükmedilen manevi tazminat bozma dışında kalmıştır. (Yargıtay 4. HD, E. 2016/13147)3

Adli sicil kaydı ceza yargılamasına ilişkin ayrı bir kayıttır ve bu sayfanın konusu değildir; kapsamı ve silinmesi adli sicil kaydı rehberinde anlatılmıştır.

Karşılıksız çek ise Risk Merkezine ayrıca bildirilen bir bilgidir: Yönetmelik m. 9/1-f ödenen ve karşılıksız işlemi yapılan çekleri bildirilecek bilgiler arasında sayar, m. 10/3 de karşılıksız çek bilgilerinin ve ödememe protestolarının dönemsel olarak üyelerle paylaşılacağını öngörür. Karşılıksız çekin ceza yönü karşılıksız çek rehberinde anlatılmıştır.

Kredi kaydı kişisel veridir: 6698 sayılı Kanun m. 3, 4 ve 11'deki haklar

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 3/1-d kişisel veriyi "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi" olarak tanımlar; verilerin kaydedilmesi, depolanması, aktarılması ve muhafaza edilmesi de kişisel verilerin işlenmesidir (m. 3/1-e). Bir gerçek kişinin kredi limiti, borcu ve gecikmesi bu tanıma girer. Verinin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen kişi veri sorumlusudur (m. 3/1-ı).

6698 sayılı Kanun m. 4/2'ye göre kişisel veriler işlenirken şu ilkelere uyulması zorunludur: 1) hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma; 2) doğru ve gerektiğinde güncel olma; 3) belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme; 4) işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma; 5) ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme.

6698 sayılı Kanun m. 11/1, herkesin veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili şu hakları kullanabileceğini sayar: 1) kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme ve bilgi talep etme; 2) işleme amacını ve verilerin amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme; 3) verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme; 4) eksik veya yanlış işlenmiş verilerin düzeltilmesini isteme; 5) m. 7'deki şartlar çerçevesinde silinmesini veya yok edilmesini isteme; 6) düzeltme ve silme işlemlerinin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme; 7) verilerin münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesiyle kişinin aleyhine çıkan bir sonuca itiraz etme; 8) kanuna aykırı işleme nedeniyle zarara uğramışsa zararın giderilmesini talep etme.

Kişinin Risk Merkezindeki kendi bilgisine ulaşması ayrıca Risk Merkezi Yönetmeliğinde düzenlenmiştir: gerçek veya tüzel kişiler, kendilerine ait bilgilerin kendilerine ya da üçüncü kişilere verilmesine ilişkin başvurularını yazılı olarak Risk Merkezine yapar (m. 13/1); başvuru ve onay sürecinin esasları ayrı bir yönetmelikle düzenlenir (m. 13/2).

Kayıt yanlışsa kime başvurulur? Risk Merkezi Yönetmeliği m. 17-18 ve 6698 sayılı Kanun m. 13-14

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 18/1'e göre gerçek veya tüzel kişilerin Risk Merkezince paylaştırılan bilgilerle ilgili itiraz ve şikâyetlerinin muhatabı, itiraz veya şikâyet konusu bilgiyi sağlayan üye ya da kaynak kuruluştur; yani bilgiyi Risk Merkezine veren banka ya da diğer kuruluştur. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre Risk Merkezinin kendisine verilen bilgilerin doğruluğunu araştırma yükümlülüğü ve bu bilgilerden kaynaklanan ihtilaflarda taraf sıfatı yoktur; şu kadar ki Risk Merkezi kendi kusuruyla sebep olduğu zararlardan sorumludur (m. 18/2).

Bilgiyi bildiren üyenin yükümlülüğü Yönetmelik m. 17/1-a'dadır: üyeler, Risk Merkezinin talep ettiği her türlü bilgi ve belgeyi "zamanında, tam ve gerçeğe uygun olarak" vermekle sorumludur.

Kayıt kişisel veri olduğu için 6698 sayılı Kanunun başvuru yolu da kullanılabilir. 6698 sayılı Kanun m. 13/1'e göre ilgili kişi taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir. Veri sorumlusu talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır; işlem ayrıca bir maliyet gerektiriyorsa Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir (m. 13/2). Talep ya kabul edilir ya da gerekçesi açıklanarak reddedilir; cevap yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirilir (m. 13/3).

Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur ya da süresinde cevap verilmezse ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunabilir (6698 sayılı Kanun m. 14/1). m. 13'teki başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna gidilemez (m. 14/2). Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (m. 14/3).

Bankanın düzeltme başvurusuna rağmen kaydı düzeltmediği iddiası Yargıtay kararlarında tazminat davalarının olgusu olarak yer alır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin incelediği dosyada davacı, talep etmediği bir ek kart nedeniyle Merkez Bankası kayıtlarında sakıncalı göründüğünü ve düzeltilmesi için bankaya başvurduğu hâlde kaydın düzeltilmediğini ileri sürmüştü; Daire, kayıtlar araştırılmadan verilen ret kararını eksik inceleme gerekçesiyle bozmuştur. (Yargıtay 13. HD, E. 2012/27783)4

Borç ödendi ya da borçsuzluk kesinleşti: olumsuz kayıt ne olur? (6698 sayılı Kanun m. 4 ve 7)

6698 sayılı Kanun m. 7/1'e göre kanuna uygun olarak işlenmiş olsa bile, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir. Diğer kanunlardaki silme hükümleri saklıdır (m. 7/2). Silme talebi m. 11/1-e'deki hak olarak veri sorumlusuna yöneltilir.

Kaydın ne kadar süre tutulacağı ise kanunda ve Risk Merkezi Yönetmeliğinde düzenlenmemiştir. 6698 sayılı Kanun m. 4/2-d yalnız genel ilkeyi koyar: kişisel veriler ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilir. Bu nedenle "borç kapandıktan şu kadar yıl sonra kayıt silinir" diye bir kanun kuralından söz edilemez.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kredi kartı borcu bulunmadığı mahkeme kararıyla tespit edildiği hâlde bankanın Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu kayıtlarındaki takip bildirimini 15 aydan fazla sistemde tuttuğunu belirleyen bilirkişi raporunu denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulmuştur. Daire, borç kaydının kaldırılmamasıyla bankanın kusurlu davrandığını, davacının kredi itibarının olumsuz etkilendiğini ve borçlu olmadığı hâlde ödeme için mesaj gönderilmesinin manevi ıstırap verdiğini kabul eden manevi tazminat hükmünü onamıştır.2

Aynı dosyada ilk derece mahkemesi, kişinin daha önce haksız takip ve kara listeye alınma nedeniyle açtığı tazminat davası derdest olduğu gerekçesiyle davayı usulden reddetmişti. Kararda aktarılan Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bozma ilamına göre, borçsuzluğun kesinleşmesinden sonra olumsuz kaydın silinmemesi ve mesaj gönderilmeye devam edilmesi önceki davadaki istemlere göre yeni maddi vakıalardır; bu nedenle ikinci davanın esası incelenmelidir.2

Kredi reddi ile kayıt arasındaki bağın kanıtlanması burada da belirleyicidir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, kredi risk sistemindeki kayıtların dava açıldıktan sonra silindiği bir dosyada, menfi tespiti istenen tutar davadan önce davacıya iade edildiği için bu istem bakımından hukuki yarar bulunmadığını; kredi başvurularının reddi ile sonradan silinen kayıtlar arasında illiyet bağı kanıtlanamadığından manevi tazminata da karar verilemeyeceğini belirterek kararı bozmuştur. (Yargıtay 19. HD, E. 2017/622)5 Kaydın silinmesi istemini ilk derece mahkemesi, kayıt dava sırasında silindiği için konusuz kalmış saymıştı. Borcun bulunmadığının tespiti davası menfi tespit ve istirdat davası rehberinde anlatılmıştır.

Haksız kayıt yüzünden tazminatın şartları: TBK m. 49, m. 58 ve TMK m. 24-25

TBK m. 49/1'e göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir; hâkim bunun yerine ya da yanında başka bir giderim biçimine, özellikle saldırıyı kınayan bir karara ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir (TBK m. 58).

TMK m. 24'e göre hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden korunma isteyebilir; rıza, daha üstün özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılmasıyla haklı kılınmayan her saldırı hukuka aykırıdır. TMK m. 25/1 davacıya saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve etkileri süren saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteme imkânı verir; davacı bunlarla birlikte düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesini de isteyebilir (m. 25/2). Maddi ve manevi tazminat istemleri saklıdır (m. 25/3).

Yargıtay'a göre haksız bir eylemin tazminat borcu doğurabilmesi için kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil sonucunda zarar doğması ve zarar ile fiil arasında illiyet bağı bulunması gerekir; zarar gören ancak gerçek zararını isteyebilir.3

Haksız olumsuz kayıt kişilik hakkını zedeleyebilir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, kredi borcunu ödediği hâlde hesabında kalan çok düşük bir bakiye nedeniyle takibe alındığını ileri süren ve başvurduğu bankanın yazısına göre kanuni takip kaydı nedeniyle konut kredisi alamayan davacı bakımından, bankanın haksız işlemleriyle olumsuz kayıt oluşturarak mağduriyete sebep olduğunu ve bunun kişilik haklarını zedelediğini belirterek manevi tazminat isteminin reddini bozmuştur.1

Kaydın yanlış olması her olayda tazminata yol açmaz. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, kayıt dava sırasında silinmiş ve kredi başvurularının reddi ile kayıt arasında illiyet bağı kanıtlanamamışken manevi tazminata karar verilmesini doğru bulmamıştır.5

Bildirimin mevzuata uygun bulunduğu ya da zararın ispatlanamadığı dosyalarda tazminat istemi reddedilmiştir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, bankanın tüketici kredisinin geri ödemesinin aksatıldığını savunduğu dosyada, bankaların Risk Merkezine yaptığı bildirimlerin bilgi verme yükümlülüğünün gereği ve mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle verilen ret kararını onamıştır. (Yargıtay 19. HD, E. 2016/9583)6 Yargıtay 3. Hukuk Dairesi de takip borcunu ödediğine dair beyanı bulunmayan ve haksız zarara uğradığını gösteren delil sunmayan kişinin maddi zararını ispat edemediğini ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığını kabul eden kararı onamıştır. (Yargıtay 3. HD, E. 2023/4407)7

Manevi tazminatın miktarı hâkimin takdirindedir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi malvarlığı zararının karşılanmasını da amaçlamaz; hâkim miktarı belirlerken eylemin ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, sosyal ve ekonomik durumlarını dikkate alır ve hükmedilecek tutar adalete uygun olmalıdır. (Yargıtay HGK, E. 2017/1335)8 Yargıtay 13. Hukuk Dairesi de takdir edilecek tutarın zenginleşme aracı olmaması gerektiğini vurgulamıştır. (Yargıtay 13. HD, E. 2012/8128)9 Manevi tazminat davasının genel koşulları manevi tazminat davası rehberinde ayrıca anlatılmıştır.

Adınıza başkası kart ya da kredi aldıysa: bankanın özen yükümlülüğü ve olumsuz kayıt

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun incelediği dosyada, internet üzerinden başkaca kimlik bilgisi içermeyen bir kredi kartı başvurusu banka tarafından kabul edilip kart gönderilmiş, kartın kime ve nerede teslim edildiği anlaşılamamış, ödenmeyen borç nedeniyle başlatılan takipte borçluya ulaşılamamıştı. Banka alacağı bir varlık yönetim şirketine devretmiş, devralan şirket davacının kimlik bilgilerini vererek olumsuz kaydı Kredi Kayıt Bürosuna bildirmişti. Hukuk Genel Kurulu, olumsuz kayıt düşülmesinden ve davacının bankalar nezdindeki itibarının zedelenmesinden doğan sorumluluğun, var olmadığını bildiği alacağı devreden ve devralanı bu durumdan bilgilendirmeyen bankada olduğunu belirtmiştir.8

Aynı kararda Hukuk Genel Kurulu, finansal piyasalarda faaliyet gösteren bankanın kredi kartı kullandırmak dâhil tüm işlemlerinde en üst düzeyde özen göstermekle yükümlü olduğunu ve bu yükümlülüğü gereği gibi yerine getirmeyen bankanın haksız eyleminden sorumlu olduğunu belirtmiş; uyuşmazlık yalnız tazminatın miktarında kalmış ve direnme kararı miktar yönünden bozulmuştur.8 Alacağın varlık şirketine devrinin kendisi ayrı bir konudur ve bu sayfada anlatılmaz.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, davacı adına sahte belgelerle kredi kartı alınıp kartın başkalarınca kullanıldığı, borcun davacıdan istendiği ve ödenmeyince davacı hakkında negatif nitelikli ferdi kredi ve kredi kartı kaydı işlendiği, bu durumun dava tarihinde de sürdüğü dosyada, davacıya ait kimlik bilgilerinin kullanılmasıyla kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu kabul etmiş ve uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken davanın reddini bozmuştur. (Yargıtay 4. HD, E. 2016/7931)10

Bankanın kendi sistem hatası da sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, sistemsel hata ve isim benzerliği nedeniyle bankada kartı ve borcu bulunmayan kişi hakkında takip başlatan, maaşına haciz konulmasını isteyen ve bu işlemler sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermeyen bankayı kusurlu saymıştır. Ancak Daire, ödeme emri tebliğ edildiği hâlde borca itiraz etmeyerek takibin kesinleşmesine ve zararın artmasına neden olan davacının da müterafik kusurlu olduğunu, bunun tazminat miktarında gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir.9

Kişinin adına açılan bir hesap için icra takibi başlatılmışsa takibe itiraz icra takibine itiraz rehberinde, borçlu olmadığının tespiti menfi tespit ve istirdat davası rehberinde anlatılmıştır.

Kaydın varlığı, kredi reddi ve illiyet bağının ispatı: Yargıtay hangi delillere bakıyor?

İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme yoksa iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraftadır (HMK m. 190/1; TMK m. 6). Tazminat davasında davacı bu nedenle üç şeyi göstermek durumundadır: 1) bankanın hukuka aykırı bir kayıt ya da bildirim yaptığını; 2) bir zararın doğduğunu; 3) zararın bu kayıttan kaynaklandığını. Yargıtay kararlarında bu üç noktanın her biri ayrı ayrı araştırılmıştır.34 Yargıtay 3. Hukuk Dairesi de ispat yüküne ilişkin HMK m. 190/1'i esas alarak, maddi zarara uğradığı iddiasını ispat edemeyen davacının istemini reddeden kararı onamıştır.7

Yargıtay, kaydın bulunmadığı sonucunu tek bir kurum yazısına dayandıran kararları bozmuştur. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, Kredi Kayıt Bürosunun yazısını esas alarak davayı reddeden mahkemenin, dosyadaki banka yazılarından davacının açık takip kaydının bulunduğu anlaşıldığı hâlde kayıtları Merkez Bankası ve ilgili kurumlardan getirtmediğini ve bilirkişi incelemesi yaptırmadığını belirterek, bankacılık konusunda uzman bilirkişiden denetime elverişli rapor alınması gerektiğine karar vermiştir.4 Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de Türkiye Bankalar Birliğinin yazısına göre negatif not oluşturulmadığı gerekçesiyle verilen ret kararını, davalı bankanın kendi cevap dilekçesi ve eklerinden negatif kaydın işlendiğinin anlaşılması karşısında bozmuştur.10

Kredi reddinin kayıttan kaynaklandığını gösterebilecek delillerden biri, başvurulan bankanın ret gerekçesini açıklayan yazısıdır: Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, başvurulan bankanın yazısında kredi talebinin Kredi Kayıt Bürosu sorgusundaki kanuni takip kaydı nedeniyle değerlendirmeye alınamadığının açıkça belirtilmesini kararında esas almıştır.1

Kişi hakkında başka takipler ya da kayıtlar da varsa illiyet bağı ayrıca araştırılır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, dilekçede anılan bir kısım icra takibinin davalının takibinden önceye ait olduğunu ve davacının maddi zarar iddiasının davaya esas eylemle doğrudan bağlantısının kurulamadığını belirterek maddi tazminat isteminin reddi gerektiğine karar vermiştir.3 Yargıtay 19. Hukuk Dairesi de illiyet bağı kanıtlanamayan dosyada manevi tazminata hükmedilmesini doğru bulmamıştır.5

Bankanın kusuru bilirkişi raporuyla da belirlenebilir: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, borçsuzluk kararına rağmen kaydın sistemde tutulduğunu ve bankanın kusurlu olduğunu tespit eden raporu denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulmuştur.2

Hangi mahkemede, ne zamana kadar? Tüketici mahkemesi, TMK m. 25 yetki kuralı ve TBK m. 72 zamanaşımı

6502 sayılı Kanun m. 73/1'e göre tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir (m. 3/1-k); bankacılık sözleşmeleri de tüketici işlemi tanımına girer (m. 3/1-l). Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıkta dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (m. 73/A/1). Uyuşmazlık tüketici işleminden ya da tüketiciye yönelik uygulamadan doğmuyorsa görevli mahkeme genel hükümlerden belirlenir: şahıs varlığına ilişkin davalarda kural asliye hukuk mahkemesidir (HMK m. 2/1); bankalara ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalar ise tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m. 4/1-f, m. 5/1). Ticari dava sayılan ve konusu bir miktar para olan tazminat davasında da dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m. 5/A/1). Bu sayfadaki kararlarda adına kart çıkarılan ya da isim benzerliği yaşayan kişilerin davaları tüketici mahkemesi sıfatıyla, asliye hukuk mahkemesinde ve ticaret mahkemesinde görülmüştür.9108

Dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde (HMK m. 6/1) ya da tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde (6502 sayılı Kanun m. 73/5) açılabilir. Kişilik haklarının korunması için açılan dava ayrıca davacının kendi yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (TMK m. 25/son).

TBK m. 72/1'e göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Kredi Kayıt Bürosundaki olumsuz kayıt ve bu nedenle kredi başvurusunun reddedilmesine ilişkin olgular bakımından zamanaşımı süresinin dolduğunu kabul etmiş; ancak davacının daha sonraki bir tarihte telefonla hakarete uğradığına ilişkin iddiası bakımından zamanaşımının dolmadığını belirterek davanın tümden reddini bozmuştur. (Yargıtay 11. HD, E. 2016/4695)11

Nihai karara karşı istinaf yolu açıktır; manevi tazminat davalarında verilen kararlara miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 341/2). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz kural olarak HMK m. 362/1-a'daki sınırı geçen davalarda açıktır; Anayasa Mahkemesi bu bendi istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hâli yönünden iptal etmiş, bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu kabul ederek esas hakkında yeniden karar verdiği hâl 7589 sayılı Kanunla eklenen m. 362/3'te düzenlenmiştir. Banka borcunun genel olarak ödenmemesinin sonuçları banka borcu ödenmezse rehberinde, kredi kartı borcuna özgü kurallar kredi kartı borcu rehberinde anlatılmıştır.

Tazminat davası Yargıtay aşamasına gelirse, dosyanın bulunduğu dairenin sırası ve bekleme süresi dosyamnezamandoner.com üzerinden izlenebilir.

İlgili mevzuat

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 18 — Risk Merkezinin sorumluluğu

MADDE 18 – (1) Gerçek veya tüzel kişilerin Risk Merkezince paylaştırılan bilgileri ile ilgili itiraz ve şikayetlerinin muhatabı itiraz veya şikayet konusu bilgiyi sağlayan üye veya kaynak kuruluştur. Risk Merkezinin vereceği bu bilgiler nedeniyle üyeler, kaynak kuruluşlar ve üçüncü şahıslara karşı hiçbir sorumluluğu bulunmamaktadır.

(2) Risk Merkezinin, üyeleri veya kaynak kuruluşlar tarafından kendisine verilen bilgilerin doğruluğunu araştırma yükümlülüğü bulunmamakta ve bu bilgilerden kaynaklanabilecek ihtilaflarda herhangi bir taraf sıfatı da bulunmamaktadır. Şu kadar ki Risk Merkezi, kendi kusuru ile sebebiyet verdiği zararlardan dolayı üyeler, kaynak kuruluşlar ve üçüncü şahıslara karşı sorumludur.

(3) Risk Merkezi edindiği her türlü bilgi ve belgenin gizliliğinin sağlanmasına yönelik her türlü önlemi almakla sorumludur.

Kaynak: Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi Yönetmeliği

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 17 — Risk Merkezi üyelerinin sorumlulukları

MADDE 17 – (1) Üyeler;

a) Risk Merkezi tarafından bu Yönetmelik kapsamında talep edilen her türlü bilgi ve belgeyi zamanında, tam ve gerçeğe uygun olarak vermek,

b) Risk Merkezi ile gizlilik sözleşmesi yapmak ve Risk Merkezinden temin ettiği her türlü bilgi ve belgenin gizliliğinin sağlanmasına yönelik her türlü önlemi almak,

c) Risk Merkezinden temin ettiği bilgileri yalnızca kendi iç işlemlerinde kullanmak, diğer üyeler dahil herhangi bir gerçek ve tüzel kişi ile paylaşmamak,

ç) Sorumluluklarının yerine getirilmesini teminen gerekli altyapıyı oluşturmak ve işlerliğinin sürdürülmesini sağlamak,

d) Risk Merkezi tarafından talep edildiği takdirde, ücreti kendisi tarafından karşılanmak üzere bağımsız denetim kuruluşlarına bilgi sistemleri konusunda denetim yaptırmak,

e) Risk Merkezi ile koordinasyonu sağlamak üzere kendisini temsilen en az bir sorumlu belirleyerek bunu Risk Merkezine bildirmek,

f) Risk Merkezi Yönetimi üyesi mensubunun üye olabilme koşullarını takip etmek ve değişiklikleri bildirmek,

g) Aidat, komisyon ve kendisinden talep edilen bilgilerin süresinde gönderilmemesi, geç veya eksik veya kontrol hataları veya diğer bildirim hataları ile gönderilmesi halinde ek komisyonu talep edilen sürelerde ödemek

ile sorumludur.

Kaynak: Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi Yönetmeliği

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6698 sayılı Kanun m. 11 — İlgili kişinin hakları

MADDE 11- (1) Herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili;

a) Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme,

b) Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,

c) Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,

ç) Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,

d) Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme,

e) 7 nci maddede öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme,

f) (d) ve (e) bentleri uyarınca yapılan işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,

g) İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,

ğ) Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme,

haklarına sahiptir.

Kaynak: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6698 sayılı Kanun m. 13 — Veri sorumlusuna başvuru

MADDE 13- (1) İlgili kişi, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir.

(2) Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. Ancak, işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.

(3) Veri sorumlusu talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabını ilgili kişiye yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirir. Başvuruda yer alan talebin kabul edilmesi hâlinde veri sorumlusunca gereği yerine getirilir. Başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklanması hâlinde alınan ücret ilgiliye iade edilir.

Kaynak: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6698 sayılı Kanun m. 14 — Kurula şikâyet

MADDE 14- (1) Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hâllerinde; ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.

(2) 13 üncü madde uyarınca başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz.

(3) Kişilik hakları ihlal edilenlerin, genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır.

Kaynak: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

6698 sayılı Kanun m. 7 — Kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesi

MADDE 7- (1) Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.

(2) Kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesine ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır.

(3) Kişisel verilerin silinmesine, yok edilmesine veya anonim hâle getirilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

Kaynak: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.

TMK m. 25 — Kişilik hakkının korunması: davalar

Madde 25- Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir.

Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması isteminde de bulunabilir.

Davacının, maddî ve manevî tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır.

Manevî tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; miras bırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez.

Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir.

Kaynak: Türk Medeni Kanunu (4721)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 22 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.

TBK m. 58 — Kişilik hakkının zedelenmesi

MADDE 58- Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.

Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.

Kaynak: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 22 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.

Yargıtay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Ödenmiş kredi için oluşan kanuni takip kaydı kişilik hakkını zedeler mi?Yargıtay 13. Hukuk Dairesi · E. 2013/2745 · K. 2013/10895 ·

    Davacı, kredi borcunu ödediği hâlde hesabında kalan çok düşük bir bakiye nedeniyle takibe alındığını, bu kayıt yüzünden başka bir bankadan konut kredisi alamadığını ileri sürmüştü. Daire, kredi talebinde bulunulan bankanın yazısında talebin Kredi Kayıt Bürosu sorgusunda kredili mevduat hesabının kanuni takibe aktarılmış olması nedeniyle değerlendirmeye alınamadığının açıkça belirtildiğini; bankanın haksız işlemleriyle olumsuz kayıt oluşturarak davacının mağduriyetine sebep olduğunu ve bunun kişilik haklarını zedelediğini belirterek manevi tazminat isteminin reddini bozmuştur.

    Sonuç: Haksız işlemle oluşturulan olumsuz kayıt kişilik hakkını zedeleyebilir; başvurulan bankanın ret yazısı bu dosyada belirleyici delildi.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Borçsuzluk kesinleştikten sonra kaydı silmeyen banka sorumlu mu?Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/2804 · K. 2024/747 ·

    Kredi kartı borcu bulunmadığı mahkeme kararıyla tespit edilen davacı, bankanın kaydı silmediğini ve ödeme mesajı göndermeye devam ettiğini ileri sürerek manevi tazminat istemişti. Dosyanın önceki aşamasında verilen ve kararda aktarılan bozma ilamına göre bu olgular, kişinin daha önce açtığı tazminat davasındaki istemlere göre yeni maddi vakıalardı. Daire, bankanın Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu kayıtlarındaki bildirimi borçsuzluk kararına rağmen 15 aydan fazla tuttuğunu tespit eden bilirkişi raporunu hüküm kurmaya elverişli bulmuş, bankanın kusurlu davrandığını ve davacının kredi itibarının olumsuz etkilendiğini kabul eden manevi tazminat hükmünü onamıştır.

    Sonuç: Borçsuzluk kesinleştikten sonra olumsuz kaydı uzun süre silmeyen banka kusurlu sayıldı; karar oybirliğiyle verildi.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Haksız icra takibi, kredi alamamanın sebebi olarak kendiliğinden kabul edilir mi?Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2016/13147 · K. 2019/228 ·

    Davacı, ihtarnamedeki tutarı süresinde ödediği hâlde banka tarafından aleyhine icra takibi başlatıldığını, haciz konulduğunu ve başka bankalardan kredi alamadığını ileri sürmüştü. Daire, haksız eylemin tazminat borcu doğurabilmesi için kusurlu ve hukuka aykırı fiil, zarar ve illiyet bağının gerektiğini, gerçek zarar ilkesinin geçerli olduğunu hatırlatmıştır. Takibin haksız olduğu anlaşılmakla birlikte takip nedeniyle kredi verilmediğine dair delil sunulmadığı ve bir kısım takiplerin davalının takibinden önceye ait olduğu için maddi tazminat isteminin reddi gerektiğine karar vermiş; davalının manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarını reddetmiştir.

    Sonuç: Takip haksız olsa bile maddi tazminat için kredi reddinin o takipten kaynaklandığı kanıtlanmalıdır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Kaydın varlığı yalnız kurumun cevap yazısıyla mı belirlenir?Yargıtay 13. Hukuk Dairesi · E. 2012/27783 · K. 2013/4785 ·

    Davacı, talep etmediği bir ek kart nedeniyle Merkez Bankası kayıtlarında sakıncalı göründüğünü, düzeltilmesi için bankaya başvurduğu hâlde kaydın düzeltilmediğini ve başka bankadan kredi alamadığını ileri sürmüştü. İlk derece mahkemesi Kredi Kayıt Bürosu yazısına dayanarak davayı reddetmiş, Daire önce onamıştı. Karar düzeltme incelemesinde Daire, dosyadaki banka yazılarından davacının açık takip kaydının bulunduğu anlaşıldığı hâlde bu kayıtların Merkez Bankası ve ilgili kurumlardan getirtilmediğini, bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını belirterek onama kararını kaldırmış ve hükmü eksik inceleme nedeniyle bozmuştur.

    Sonuç: Olumsuz kayıt iddiasında kayıtlar ilgili kurumlardan getirtilip bankacılık uzmanı bilirkişiye incelettirilmelidir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Silinen kayıt ile kredi reddi arasındaki illiyet kanıtlanmazsa manevi tazminat verilir mi?Yargıtay 19. Hukuk Dairesi · E. 2017/622 · K. 2017/3851 ·

    Davacı, kendisine teslim edilmeyen bir kredi kartı için borç çıkarıldığını, itirazı üzerine hesap iptal edilse de borcun kredi referans sisteminden silinmediğini ileri sürerek borçsuzluğun tespiti, kaydın silinmesi ve manevi tazminat istemişti. Daire, menfi tespiti istenen tutar davadan önce davacıya iade edildiği için bu istem bakımından hukuki yarar bulunmadığını; kayıtlar dava açıldıktan sonra silinmiş olup davacının kredi başvurularının reddi ile bu kayıtlar arasında illiyet bağı kanıtlanamadığından manevi tazminata da karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Kayıt ile kredi reddi arasındaki illiyet bağı kanıtlanmadıkça manevi tazminata hükmedilmemiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Mevzuata uygun bulunan bildirim nedeniyle tazminat istenebilir mi?Yargıtay 19. Hukuk Dairesi · E. 2016/9583 · K. 2017/6485 ·

    Davacı, bankaların haksız ücret taleplerini ödemediği için Risk Merkezinde kayıtlı göründüğünü ve kredi alamadığını ileri sürmüş; davalı bankalardan biri tüketici kredisinin geri ödemesi aksatıldığı için takip başlatıldığını savunmuştu. İlk derece mahkemesi, benimsediği bilirkişi raporuna göre bankaların Risk Merkezine yaptığı bildirimlerin bilgi verme yükümlülüğünün gereği ve mevzuata uygun olduğu, kredi taleplerinin bu kayda göre reddedilmesinden bankaların sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire bu kararı, delillerin takdirinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle onamıştır.

    Sonuç: Ret gerekçesi ilk derece mahkemesine aittir; Daire kararı onamakla yetinmiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. Borcu ödendiği ileri sürülmeyen takip kaydı tazminat doğurur mu?Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/4407 · K. 2024/2575 ·

    Davacı, kredi kartı borcu için başlatılan takibe itiraz ettiğini, kartın yasal takibe alınması nedeniyle internet bankacılığı işlemlerinin kısıtlandığını ve kredi kayıt sisteminde açık takip hesabı göründüğü için kredi kullanma olanaklarının ortadan kalktığını ileri sürmüştü. Daire, davacının takip borcunu ödediğine dair beyanı bulunmadığını, maaşına bloke konulmadığını, haksız olarak zarara uğradığına dair delil sunmadığını, maddi zararı ispat edemediğini ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır.

    Sonuç: Borcun ödendiği ya da haksız olduğu gösterilmeden takip kaydı nedeniyle tazminat istenememiştir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Başkasının adına çıkarılan kart borcu için olumsuz kayıtta sorumluluk kimdedir?Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2017/1335 · K. 2020/45 ·

    Davacının adıyla, başkaca kimlik bilgisi içermeyen bir internet başvurusu üzerine kredi kartı çıkarılmış, kartın kime teslim edildiği anlaşılamamış; banka alacağı bir varlık yönetim şirketine devretmiş, devralan şirket olumsuz kaydı Kredi Kayıt Bürosuna bildirmişti. Hukuk Genel Kurulu, olumsuz kayıttan ve davacının itibarının zedelenmesinden doğan sorumluluğun, var olmadığını bildiği alacağı devreden ve devralanı bilgilendirmeyen bankada olduğunu; bankanın tüm işlemlerinde en üst düzeyde özen göstermekle yükümlü olduğunu belirtmiştir. Uyuşmazlık tazminatın miktarındaydı: Kurul, hükmedilen manevi tazminatı fazla bularak direnme kararını bozmuştur.

    Sonuç: Varlığı olmayan alacağı devreden banka, devralanın yaptığı olumsuz bildirimden sorumlu tutuldu; tutar ise fazla bulundu.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Sistem hatasıyla takip yapan bankanın kusuru ve kişinin itiraz etmemesiYargıtay 13. Hukuk Dairesi · E. 2012/8128 · K. 2012/10961 ·

    Davacı, kartı ve borcu bulunmadığı hâlde sistemsel hata ve isim benzerliği nedeniyle hakkında takip başlatıldığını, haciz geldiğini ve kredi başvurusunun reddedildiğini ileri sürmüştü. Daire, bu işlemler sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermeyen bankanın kusurlu olduğunu kabul etmiş; ancak ödeme emri tebliğine rağmen borca itiraz etmeyerek takibin kesinleşmesine ve zararın artmasına neden olan davacının da müterafik kusurlu olduğunu, manevi tazminatın zenginleşme aracı olmaması gerektiğini belirterek hükmedilen tutarı fazla bulmuş ve kararı bozmuştur.

    Sonuç: Banka kusurlu olsa da ödeme emrine itiraz etmeyen kişinin kendi kusuru tazminattan düşülür.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. Sahte belgeyle çıkarılan kart için işlenen negatif kayıtYargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2016/7931 · K. 2018/4192 ·

    Davacı adına sahte kimlik belgesiyle kredi kartı alınmış, kartın başkalarınca kullanılmasıyla oluşan borç davacıdan istenmiş ve ödenmeyince davacı hakkında negatif nitelikli ferdi kredi ve kredi kartı kaydı işlenmişti. İlk derece mahkemesi Türkiye Bankalar Birliğinin yazısına göre negatif not oluşturulmadığı gerekçesiyle davayı reddetmişti. Daire, davalının cevap dilekçesi ve eklerinden kaydın işlendiğinin ve dava tarihinde de sürdüğünün anlaşıldığını, davacının kimlik bilgilerinin kullanılmasıyla kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu belirterek manevi tazminat yönünden kararı bozmuştur.

    Sonuç: Kimlik bilgileri kullanılarak işlenen negatif kayıt kişilik hakkına saldırı sayıldı.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Olumsuz kayıttan doğan tazminatta zamanaşımıYargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2016/4695 · K. 2017/453 ·

    Davacı, haberi olmadan adına düzenlenen bir ek kart nedeniyle Kredi Kayıt Bürosundaki notunun uygun görülmediğini ve konut kredisi başvurusunun reddedildiğini, ayrıca daha sonra telefonla hakarete uğradığını ileri sürerek manevi tazminat istemişti. İlk derece mahkemesi davayı zamanaşımı nedeniyle reddetmişti. Daire, Kredi Kayıt Bürosundaki olumsuz kayıt ve kredi başvurusunun reddine ilişkin olgular bakımından zamanaşımı süresinin dolduğunu kabul etmiş; hakarete ilişkin iddiada belirtilen tarih itibarıyla sürenin dolmadığını, bu iddia yönünden esasa girilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Zamanaşımı her olgu için ayrı hesaplanır; eski kayıt için dolan süre sonraki bir olayı kapsamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Bankalar kredi siciline hangi bilgileri bildirir?

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi Yönetmeliği m. 9/1'e göre üye kuruluşlar Risk Merkezine kredi limitlerini, kullandırılan kredi ve alacakları ile bunların gecikme bilgisini, donuk alacakları, tasfiye olunacak borcu bulunan gerçek kişilerin kimlik bilgilerini, ödememe protestolarını ve ödenen ya da karşılıksız işlemi yapılan çekleri bildirir. Risk Merkezi bu bilgileri Yönetmelik m. 10'daki kurallara göre üyelerle paylaşır.

İcra takibi kredi siciline ayrıca yazılır mı?

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 9'da bildirilecek bilgiler arasında icra takibi ayrı bir kalem olarak sayılmaz. Bildirilen, bankanın alacağı, gecikmesi ve alacağın niteliğidir. Yargıtay kararlarında bu durum bankanın alacağı kanuni takibe aktarması ya da kişiyi takip hesaplarında borçlu göstermesi olarak geçer.

Risk Merkezindeki kayıt yanlışsa kime itiraz edilir?

Risk Merkezi Yönetmeliği m. 18/1'e göre itiraz ve şikâyetlerin muhatabı, bilgiyi sağlayan üye ya da kaynak kuruluştur; yani bilgiyi Risk Merkezine veren banka ya da diğer kuruluştur. Risk Merkezinin kendisine verilen bilgilerin doğruluğunu araştırma yükümlülüğü yoktur, ancak kendi kusuruyla sebep olduğu zarardan sorumludur (m. 18/2).

Bankaya yapılan düzeltme başvurusu ne kadar sürede cevaplanır?

Kayıt kişisel veri olduğundan 6698 sayılı Kanun m. 13 uyarınca bankaya yazılı olarak başvurulabilir. Banka talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde, kural olarak ücretsiz sonuçlandırır; talebi kabul eder ya da gerekçesini açıklayarak reddeder.

Banka cevap vermezse ya da başvuruyu reddederse ne olur?

6698 sayılı Kanun m. 14/1'e göre başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur ya da süresinde cevap verilmezse, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunulabilir. Önce bankaya başvurulmuş olması gerekir (m. 14/2). Genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (m. 14/3).

Borç ödendikten sonra kredi kaydı ne zaman silinir?

Kanunda ve Risk Merkezi Yönetmeliğinde kaydın saklanacağı süre düzenlenmemiştir. 6698 sayılı Kanun m. 4/2-d verilerin ilgili mevzuatta öngörülen ya da işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesini öngörür; m. 7/1'e göre işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkınca veri resen ya da ilgili kişinin talebiyle silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.

Haksız olumsuz kayıt yüzünden manevi tazminat istenebilir mi?

TBK m. 58 kişilik hakkı zedelenen kişiye manevi tazminat isteme hakkı verir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, bankanın haksız işlemleriyle olumsuz kayıt oluşturmasının kişilik haklarını zedelediğini kabul etmiştir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi ise kredi reddi ile kayıt arasında illiyet bağı kanıtlanamayan dosyada manevi tazminata hükmedilmesini doğru bulmamıştır. Bankaların Risk Merkezine yaptığı bildirimlerin bilgi verme yükümlülüğünün gereği ve mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle verilen ret kararı ise Yargıtay 19. Hukuk Dairesince onanmıştır; bu gerekçe ilk derece mahkemesine aittir.

Adıma başkası kart ya da kredi aldıysa olumsuz kayıttan kim sorumludur?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kimlik bilgileri kullanılarak çıkarılan kartın borcu için yapılan olumsuz kayıtta, var olmadığını bildiği alacağı devreden ve devralanı bilgilendirmeyen bankayı sorumlu tutmuş, bankanın tüm işlemlerinde en üst düzeyde özen göstermekle yükümlü olduğunu belirtmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de sahte belgeyle alınan kart için işlenen negatif kaydı kişilik hakkına saldırı saymıştır.

Kredi alamadığım için maddi tazminat istersem neyi kanıtlamam gerekir?

Yargıtay kararlarına göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil, zarar ve ikisi arasında illiyet bağı aranır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, takip nedeniyle kredi verilmediğine dair delil sunulmayan ve bir kısım takiplerin davalının takibinden önceye ait olduğu dosyada maddi tazminatı reddetmek gerektiğine karar vermiştir; Yargıtay 13. Hukuk Dairesi ise başvurulan bankanın ret gerekçesini açıklayan yazısını esas almıştır.

Tazminat davası hangi mahkemede ve ne zamana kadar açılır?

Banka ile ilişki tüketici işlemiyse görevli mahkeme tüketici mahkemesidir (6502 sayılı Kanun m. 73/1) ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (m. 73/A/1). Uyuşmazlık tüketici işleminden doğmuyorsa şahıs varlığına ilişkin davada görevli mahkeme, aksine düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir (HMK m. 2/1); bankalara ilişkin düzenlemelerden doğan davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür ve para alacağına ilişkin ticari davada arabuluculuk dava şartıdır (TTK m. 4/1-f, 5/A/1). Tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m. 72/1).

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla Borçlar Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.