Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu (TCK m. 245)

TCK m. 245 tek bir suç değil, aynı başlık altında toplanmış üç ayrı suç düzenler. 1) Birinci fıkra, başkasına ait gerçek bir banka veya kredi kartının, kart sahibinin ya da kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmadan kullanılmasını veya kullandırılmasını cezalandırır. 2) İkinci fıkra, başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte kart üretilmesini, satılmasını, devredilmesini, satın alınmasını veya kabul edilmesini yasaklar. 3) Üçüncü fıkra, sahte oluşturulan ya da üzerinde sahtecilik yapılan bir kartın kullanılmasıyla yarar sağlanmasını suç sayar.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, m. 245/1'in oluşabilmesi için üç şartın birlikte gerçekleşmesini arar: 1) başkasına ait banka veya kredi kartının her ne suretle olursa olsun ele geçirilmesi veya elde bulundurulması, 2) kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın kartın kullanılması veya kullandırılması, 3) failin bu kullanım sonucunda kendisine veya bir başkasına yarar sağlaması. (Yargıtay CGK, E. 2024/500)¹ Kurul, ilk hareketin tek başına yetmediğini, failin ayrıca kartı kullanarak ya da kullandırtarak haksız bir yarar elde etmesi gerektiğini belirtir.¹

Maddenin metninde görünmeyen ama uygulamada belirleyici olan ölçüt de aynı karardadır: kartın "ele geçirilmesi veya elde bulundurulması" unsurunun gerçekleşmesi için failin kart üzerinde fiilî hâkimiyet kurması, yani mağdurun kart üzerindeki zilyetliğinin sona ermesi gerekir.¹

Yargıtay 8. Ceza Dairesi üç fıkra arasındaki ayrımı tek cümlede toplamıştır: gerçek olarak üretilen kartın sahibinin rızası olmaksızın kullanılması m. 245/1'deki suçu, başkası adına sahte kart ürettirip bu kartla menfaat sağlamak ise m. 245/2 ve m. 245/3'teki suçları ayrı ayrı oluşturur. (Yargıtay 8. CD, E. 2025/3667)²

Suçun zarar göreni fıkraya göre değişir. Birinci fıkrada rızası aranan kişi, kartın sahibi ya da kartın kendisine verilmesi gereken kişidir. İkinci ve üçüncü fıkralar bakımından ise Daire, bu suçlardan zarar görenin ilgili bankalar olduğunu ve kartları kopyalanan veya sahte olarak üretilen banka sayısınca ayrı ayrı uygulama yapılması gerektiğini belirtmiştir.²

Maddeye 2016'da eklenen TCK m. 245/A ayrı bir suçtur ve kartı değil, aracı cezalandırır: münhasıran bu bölümdeki suçların ya da bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenebilen diğer suçların işlenmesi için yapılmış bir cihazı, bilgisayar programını, şifreyi veya sair güvenlik kodunu imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren veya bulunduran kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu suç, m. 245'in diğer fıkralarındaki suçlarla birlikte işlendiğinde onların içinde erimez: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, sahte kart üretme suçunun yanında kart kopyalamaya elverişli cihaz bulundurulan bir dosyada fiilin tek olmadığını, bu nedenle TCK m. 44'teki fikri içtima hükmünün uygulanamayacağını saptamış ve sanığın m. 245/A'daki suçtan ayrıca mahkûmiyeti gerekirken hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesini hukuka aykırı bularak bozmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/17730)³

Üç fıkranın üç ayrı aralığı vardır ve hepsinde hapis cezasının yanında ayrıca adli para cezası hükmolunur. TCK m. 245/1'de ceza üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para; m. 245/2'de üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para; m. 245/3'te dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. TCK m. 245/A'da ise ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır.

Adli para cezası bu maddede hapse seçenek değildir; iki ceza birlikte verilir. Kanun gün sayısını maddenin kendisinde belirlediği için TCK m. 52/1'deki yediyüzotuz günlük genel üst sınır burada uygulanmaz. Gün sayısı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri gözetilerek takdir edilen en az yüz, en fazla beşyüz Türk Lirası ile çarpılarak paraya çevrilir (TCK m. 52/2).

TCK m. 245/4 sınırlı bir şahsi cezasızlık hâli getirir ve yalnız birinci fıkra için işler: suç, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyun ya da bu derecedeki kayın hısımlarından birinin, evlat edinen veya evlatlığın, yahut aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenmişse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Sahte kart üretme ve sahte kartla yarar sağlama fıkraları bu hükmün dışındadır. Akrabalık ilişkisinin suç tarihinde bulunması yeterlidir: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, kartın son kullanıldığı tarihte boşanma kararı henüz kesinleşmemiş olan eş bakımından m. 245/4-a'nın uygulanması gerektiğini, mahkemenin beraat değil CMK m. 223/4-b uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2019/23072)⁴

TCK m. 245/5, birinci fıkra kapsamındaki fiiller için malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümlerine yollama yapar. Yargıtay 11. Ceza Dairesi bu yollamayı işleterek, zararı hüküm tarihinden önce tamamen giderdiğini dekontla belgeleyen sanık bakımından TCK m. 168/2'deki indirimin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğini saptamış ve mahkeme kararını kanun yararına bozmuştur. (Yargıtay 11. CD, E. 2025/6043)⁵ TCK m. 168'e göre indirim, kovuşturma başlamadan önceki pişmanlıkta üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önceki pişmanlıkta yarısına kadardır.

Bu indirimlerin somut cezayı nereye taşıdığı bir kararda adım adım görülür. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, TCK m. 245/1 ve m. 43/1 uyarınca belirlenen 3 yıl 9 ay hapis ve 6 gün adli para cezasından m. 168/2 gereğince yarı oranında, ardından m. 62 gereğince altıda bir oranında indirim yapılarak 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 2 gün adli para cezasına hükmedilmesi gerektiğini belirlemiş, hesap hatasıyla daha düşük ceza veren hükmü düzelterek onamıştır. (Yargıtay 2. CD, E. 2025/5216)⁶

Fıkraların karıştırılması da başlı başına bozma sebebidir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, sahte kredi kartı kullanma suçunda uygulama maddesinin TCK m. 245/3 yerine m. 245/2 yazılmasını hukuka aykırı bulmuş ve hüküm fıkrasındaki "245/2" ibaresini "245/3" olarak düzelterek onamıştır. (Yargıtay 11. CD, E. 2021/18724)⁷

Birinci fıkranın çekirdeği rızadır. Kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası varsa suç oluşmaz; rızanın kapsamı aşılmışsa suç yeniden gündeme gelir. Uygulamadaki tartışmaların çoğu bu iki durum arasındaki çizgide geçer.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, bankamatik kartını ve şifresini sanığa kendisi veren kişinin kartının, sanık tarafından diğer mağdurlara karşı işlenen dolandırıcılık suçunda kullanılması olayında, TCK m. 245/1'de düzenlenen suçun yasal unsurlarının oluşmadığını belirtmiş ve mahkûmiyet yerine beraat kararı verilmesi gerektiğini saptamıştır. (Yargıtay 11. CD, E. 2025/195)⁸ Kart hamilinin rızası bulunduğu için birinci fıkra devreye girmez; kartın üçüncü kişilere karşı kullanılması ayrı bir suçun konusudur.

Buna karşılık kart belirli bir amaç için verilmişse, o amacın dışına çıkan kullanım rızanın kapsamında sayılmaz. Aynı Daire, bilgisayarının tamiri için masraf yapılacağı söylenerek kredi kartını şifresiyle birlikte sanığa veren katılanın kartından farklı zamanlarda çekim yapılan olayda, kartı şifresiyle birlikte alarak elinde bulunduran sanığın kartı rızası hilafına kullanarak haksız menfaat temin ettiğini; eylemin güveni kötüye kullanma değil, TCK m. 43/1 ve m. 245/1 uyarınca zincirleme şekilde banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunu oluşturduğunu belirterek hükmü bozmuştur. (Yargıtay 11. CD, E. 2023/4245)⁹

Rızanın yanında bir de zilyetlik sorusu vardır. Ceza Genel Kurulu, bankamatikten para çekemeyen yaşlı bir kişinin orada bulunan failden yardım isteyip banka kartını ona vermesi durumunda, mağdur olay yerinde bulunduğu ve kart üzerindeki zilyetliği sona ermediği için banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunun oluşmayacağını kabul etmiştir.¹ Kurul aynı olayda çekilen paranın mağdurun rızası dışında alındığını, eylemin TCK m. 141/1'deki hırsızlık suçunu oluşturduğunu belirlemiştir.¹

Bu, maddenin en çok tartışılan sınırıdır. TCK m. 158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hâl sayar ve cezayı üç yıldan on yıla kadar hapse çıkarır; bu bentte hapsin alt sınırı dört yıldan, adli para cezası da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Aynı olay iki maddeden birine girdiğinde sonuç bütünüyle değişir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin kullandığı ayrım ölçütü hilenin yönüne bakar. Telefonla aranan katılandan kart aidatlarının iade edileceği söylenerek kart bilgilerinin alındığı ve karttan çekim yapıldığı olayda Daire, hilenin kart bilgilerini elde etmeye yönelik olması nedeniyle eylemin zincirleme şekilde TCK m. 245 kapsamındaki suçu oluşturduğunu belirtmiş, dolandırıcılıktan verilen beraat kararını bozmuştur. (Yargıtay 11. CD, E. 2021/28723)¹⁰

Aynı çizgi bir başka kararda da görülür. Şikâyetçiyle telefonla iletişime geçilip hediye çeki ve ucuz ürün vaadiyle iradesi fesada uğratılarak kredi kartı bilgileri ve şifresi öğrenilmiş, karttan 1.000,00 TL harcama yapılmıştı. Daire eylemin TCK m. 245/1'deki suçu oluşturduğunu belirterek beraat hükmünü bozmuştur. (Yargıtay 11. CD, E. 2021/28482)¹¹ Yani kart bilgisi aldatma yoluyla öğrenilmiş olsa bile, yarar kartın kullanılmasıyla sağlanmışsa nitelendirme m. 245'e döner.

Ceza Genel Kurulu bu mantığın arkasındaki genel kuralı koyar: hileli davranışların sergilendiği her olay dolandırıcılık sayılmaz, çünkü hile başka bir suçun işlenmesini kolaylaştırmak için de kullanılabilir; dolandırıcılıkta hilenin mağdurun irade ve rızasını elde etmeye yönelik olması, mağduru menfaati rızasıyla teslim etmeye yöneltmesi gerekir.¹

Kanun koyucu 2026'da bu alana ayrıca bir hüküm eklemiştir. TCK m. 158/4'e göre, dolandırıcılık suçlarına iştirak, kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilir. Uygulamada "hesabını kiraya veren" kişi bakımından anlam taşıyan bu hüküm, TCK m. 245'in değil dolandırıcılık maddelerinin içindedir.

İki fıkra iki ayrı aşamayı cezalandırır: ikincisi kartın meydana getirilmesini ya da el değiştirmesini, üçüncüsü o kartın kullanılarak yarar sağlanmasını. Yargıtay 8. Ceza Dairesi bunları birbirinden bağımsız ve ayrı ayrı suçlar olarak niteler; kartları kopyalanan veya sahte olarak üretilen banka sayısınca m. 245/2'den, sahte kartların alışverişte kullanılması hâlinde yine banka sayısınca m. 245/3'ten uygulama yapılması gerekir.²

Aynı kararda Daire, gerekçenin hangi bankaya ve hangi karta ilişkin olduğunu göstermemesini ve tek bir karttan söz edilmesine rağmen kartın gerçek mi sahte mi olduğu belirtilmeden sanık hakkında hem m. 245/1'den hem m. 245/2'den mahkûmiyet kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur.² Kartın gerçek mi sahte mi olduğu, hangi fıkranın uygulanacağını belirleyen ilk sorudur.

Fıkranın yanlış yazılması cezanın kendisini de değiştirir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, sahte nüfus cüzdanıyla başvurularak katılan adına sahte kredi kartı ürettirilmesi ve bu kartın kullanılması eylemlerinin TCK m. 245/2 ve m. 245/3 kapsamında kaldığını belirtmiş; sahte kart kullanma suçundan hüküm kurulurken uygulama maddesinin m. 245/3 yerine m. 245/2 yazılmasını bozma sebebi saymıştır.⁷

Aynı kartlarla ilgili başka dosyaların varlığı da araştırılmak zorundadır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, mükerrer cezalandırmanın önlenmesi için kesinleşmiş hükümlerin incelenmesini, bunlar zincirleme suç kapsamında kalıyorsa zincirleme suç hükümleri gözetilerek hüküm kurulup önceki cezanın mahsup edilmesini, aynı kartlarla ilgili hüküm kurulduğu belirlenirse davanın reddine karar verilmesini aramaktadır.²

TCK m. 43/1, bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi hâlinde tek cezaya hükmedilmesini, ancak bu cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılmasını öngörür.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kartı şifresiyle birlikte elinde bulunduran sanığın kartı farklı zamanlarda rıza dışı kullanmasını TCK m. 43/1 ve m. 245/1 uyarınca zincirleme şekilde işlenen banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu saymıştır.⁹

Zincirleme suçun sınırı da bellidir. Aynı Daire, sanığın katılan adına bir tane kredi kartı ürettirdiği olayda zincirleme suça ilişkin hükümlerin uygulanma olanağı bulunmadığını belirterek TCK m. 43/1'in uygulanmasıyla fazla ceza tayin edilmesini bozma sebebi yapmış ve cezayı 3 yıl 1 ay 15 gün yerine 2 yıl 6 ay hapis olarak düzeltmiştir.⁷

Sahte kart eylemlerinde ölçüt banka ve karttır: Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre aynı bankanın birden fazla kartının değişik zamanlarda kopyalanması hâlinde m. 245/2 yönünden, aynı bankaya ait birden fazla kartla ya da bir kartla değişik zamanlarda para çekilmesi veya harcama yapılması hâlinde m. 245/3 yönünden TCK m. 43 uygulanır.²

Zincirleme suçta suç tarihinin hangi gün olduğu da ayrıca belirlenmelidir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, zincirleme suçlarda suç tarihinin teselsülün sona erdiği tarih olduğunu, bu tarihin duraksamaya yer vermeyecek biçimde saptanması gerektiğini belirtmiştir.¹⁰ Bu tespit hem zamanaşımını hem lehe kanun değerlendirmesini etkiler.

Kartın ele geçirilme biçimi ayrı bir suç oluşturuyorsa iki suç birlikte yaşar. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, yağma suçunun konusunun katılana ait banka kartları ile cep telefonu olduğunu, banka hesaplarından çekilen 4.100,00 TL'nin ise banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunun konusunu oluşturduğunu belirlemiş; kartların iade edilmiş olması nedeniyle yağma suçunda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğini saptamıştır. (Yargıtay 6. CD, E. 2024/4569)¹² Hangi zararın hangi suça ait olduğunun ayrıştırılması, indirim hükümlerinin doğru uygulanması için zorunludur.

İspat büyük ölçüde belgeye dayanır: bankanın cevabî yazısı, kart ekstresi, işlemin yapıldığı yer ve saat, havale ve çekim kayıtları, ATM veya iş yeri güvenlik kamerası görüntüleri. Bu belgeler üç ayrı soruya cevap vermek zorundadır: kart kime aittir, işlemi kim yapmıştır, kart hamilinin rızası var mıdır.

Failin kim olduğu tartışmalıysa bu tespit dosya dışındaki kayıtlarla denetlenir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kesinleşmiş bir mahkûmiyette sanığın suç tarihinde başka bir suçtan kapalı ceza infaz kurumunda tutuklu olduğunu UYAP kayıtları, ceza infaz kurumunun cevabî yazısı ve tutuklu bulunduğu dosyanın incelenmesiyle saptamış; sanığın atılı suçu işlemediği anlaşıldığından hükmü kanun yararına bozarak doğrudan beraat kararı vermiştir. (Yargıtay 11. CD, E. 2025/5171)¹³

Kamera kaydı yalnız fail için değil, eylemin niteliği için de delildir. Ceza Genel Kurulu, dosyadaki olay anını gösterir kamera kayıtlarında mağdura yönelik cebir uygulandığına ilişkin herhangi bir görüntüye rastlanmadığını belirleyerek yağma suçunun oluşmadığı sonucuna varmıştır.¹

Gerekçenin de denetlenebilir olması gerekir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, kararda sanığın hangi bankaya yönelik, hangi kart veya kartlara ilişkin eyleminden dolayı cezalandırıldığının belirtilmemesini; ayrıca aynı kartlara ilişkin başka davaların araştırılmadan, deliller birlikte değerlendirilmeden hüküm kurulmasını eksik inceleme sayarak hükümleri bozmuştur.²

Zarar miktarının tespiti de ispat konusudur; hem adli para cezasının belirlenmesinde hem etkin pişmanlık değerlendirmesinde kullanılır. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, hangi malın hangi suçun konusunu oluşturduğunu ve iadenin hangi suç yönünden etkin pişmanlık doğurduğunu ayrı ayrı belirlemiştir.¹² Yargıtay 11. Ceza Dairesi ise ödemenin banka aracılığıyla yapıldığını gösteren dekontu, zararın hüküm tarihinden önce giderildiğinin belgesi saymıştır.⁵

TCK m. 245/5, birinci fıkra kapsamına giren fiiller için malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümlerini uygulanabilir kılar. TCK m. 168'e göre zararın kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilmesi hâlinde ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra ama hüküm verilmeden önce giderilmesi hâlinde yarısına kadar indirilir. Zarar kısmen giderilmişse indirim için ayrıca mağdurun rızası aranır (TCK m. 168/4). Bu yollama yalnız birinci fıkra içindir; m. 245/2 ve m. 245/3'te etkin pişmanlık uygulanmaz.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, zararı hüküm tarihinden önce ödediğini dekontla belgeleyen sanık hakkında TCK m. 168/2'nin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kesinleşmiş hükmü kanun yararına bozmuştur.⁵ İndirimin somut karşılığı da bellidir: Yargıtay 2. Ceza Dairesinin hesabında m. 168/2 ile yarı, ardından m. 62 ile altıda bir indirim uygulanınca sonuç ceza 1 yıl 6 ay 22 gün hapse inmiştir.⁶ Bu, birinci fıkrada hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme eşiği olan iki yılın altıdır.

Zamanaşımı hesabında fıkranın üst sınırına bakılır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, TCK m. 245/1'deki suç bakımından olağan ve olağanüstü zamanaşımı sürelerinin TCK m. 66/1-d ve m. 67/4'e göre belirleneceğini kabul etmiş; olağan zamanaşımının dolduğundan bahisle verilen düşme kararını, sürenin hüküm tarihine kadar dolmadığı gerekçesiyle kanun yararına bozmuştur. (Yargıtay 11. CD, E. 2026/825)¹⁴ TCK m. 66/1-d beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda süreyi on beş yıl olarak belirler; m. 67/4 uyarınca kesilme hâlinde süre en fazla yarısına kadar uzar.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına CMK m. 231/5 uyarınca mahkeme karar verir; savcının böyle bir yetkisi yoktur. Bunun için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması gerekir. CMK m. 231/6 ayrıca üç koşul arar: 1) sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, 2) mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını gözeterek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması, 3) mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi. Karar verilirse sanık CMK m. 231/8 uyarınca beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Erteleme için de sınır TCK m. 51/1 gereği iki yıldır.

Bu eşiklerin TCK m. 245'te nereye denk düştüğü aritmetik bir sorudur. Birinci fıkrada alt sınır üç yıl olduğu için yalnızca takdiri indirimle — TCK m. 62'de altıda bire kadar — inilebilecek en düşük ceza 2 yıl 6 aydır; eşiğin altına ancak etkin pişmanlık indirimi taşır. İkinci fıkrada alt sınır yine üç yıl olsa da m. 245/5 yollaması oraya uzanmadığı için etkin pişmanlık indirimi işlemez; üçüncü fıkrada alt sınır dört yıl olduğundan ve orada da etkin pişmanlık yollaması bulunmadığından bu yol kapalıdır. TCK m. 245/A'da ise alt sınır bir yıl olduğu için eşik rahatlıkla aşılmaz.