Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama suçu (TCK m. 228)

TCK m. 228/1 kumar oynanması için yer ve imkân sağlayan kişiyi cezalandırır. Kumarın ne olduğunu aynı maddenin altıncı fıkrası söyler: Ceza Kanunu'nun uygulanmasında kumar, kazanç amacıyla icra edilen ve kâr ve zararın talihe bağlı olduğu oyunlardır. Suç, Kanun'un topluma karşı suçlar kısmında, genel ahlaka karşı suçlar bölümünde yer alır. Ceza Genel Kuruluna göre bu suçla korunan hukuki yarar hem toplumun sosyal ve ekonomik düzeni hem de genel ahlaktır. (Yargıtay CGK, E. 2021/28)¹

Tanımın iki unsuru ayrı ayrı aranır. Ceza Genel Kurulu, kazanç amacı olmaksızın sırf eğlenmek için oynanan oyuna yer ve imkân sağlamanın bu suçu oluşturmayacağını, talihe bağlılığın ise kazanç ya da kaybın fail tarafından belirlenememesi anlamına geldiğini açıklamıştır. Aynı kararda, tamamen veya kısmen oyuncunun maharetine, bilgisine, tecrübesine dayanan oyunların kumar sayılmadığı; oyunu hileyle kendi lehine çeviren failin eyleminin ise dolandırıcılık olarak ele alınması gerektiği belirtilmiştir.¹ Kanunla izin verilen şans oyunlarını oynatmak da suç değildir.¹

Kazanç amacının somut olayda nasıl arandığını 8. Ceza Dairesinin iki kararı gösterir. Oyunun yemeğine oynandığı, sanığın kendisinin de oyuna katıldığı ve işyerinde başka bir zaman kumar oynattığına dair delil bulunmadığı bir olayda Daire, unsurları oluşmayan suçtan beraat yerine mahkûmiyet kurulmasını bozmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2017/24058)² Karar bu üç olguyu birlikte saymıştır; yemeğine oynanan her oyunun kumar dışında kaldığı sonucunu tek başına taşımaz. Ring alanları kurulmuş bir dernekte yapılan horoz dövüşünde ise kumar oynandığına dair elde edilmiş bir para ya da menfaat delili bulunmadığı için mahkûmiyet bozulmuş, eylemin Hayvanları Koruma Kanunu uyarınca idari para cezasını gerektirdiği belirtilmiştir. (Yargıtay 8. CD, E. 2023/1468)³

Bit pazarında bul karayı al parayı oynatan sanık hakkında dava TCK m. 228'den açıldığı için ilk derece mahkemesinin kurduğu dolandırıcılık mahkûmiyeti bozulmuş, ardından kurulan TCK m. 228 mahkûmiyeti 2025'te yalnız infaz edilecek ceza yönünden düzeltilerek onanmıştır; Daire oyunun talihe mi hileye mi dayandığını tartışmamıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2023/3236)⁴

Ceza Genel Kuruluna göre suç birden fazla hareketlidir: failin kumar oynanması amacıyla hem yer hem de imkân sağlaması gerekir; yalnız yer ya da yalnız imkân sağlanmasıyla suç oluşmaz.¹ Madde gerekçesi yer veya başka surette imkân sağlanmasından söz etse de Genel Kurul bu sonuca kanunilik ilkesinden varmış ve madde gerekçelerinin kanun metnine dahil olmadığını vurgulamıştır. (Yargıtay CGK, E. 2021/69)⁵

Yer sağlama, kumar oynanması için elverişli bir yerin tahsis edilmesidir.⁵ Bu yerin kumarhane olması gerekmez; ev, dernek binası, kulüp binası da kapsamda sayılabilir. Yerin sahibi tarafından sağlanması da şart değildir: bir depoda geceleri bekçilik yapan ya da bir işyerinin anahtarlarını elinde bulunduran kişi, o yeri kumar oynanması için açtığında yer sağlamış sayılır.¹

İmkân sağlama, kumar oynamaya elverişli ortamı hazırlamaktır. Ceza Genel Kurulunun saydığı örnekler şunlardır: 1) masa, sandalye, oyun kâğıdı gibi araç gerecin temin edilmesi, 2) kumar oynayacak kişilerin ulaşımının sağlanması, 3) kumar oynanacak yerin polis baskınına karşı korunması, 4) oyunun nasıl oynanacağının öğretilmesi, 5) oyunculara borç para verilmesi.¹

Her imkân sağlama hareketi yer sağlamayı içermez. Genel Kurulun verdiği örnekte, kumar oynamak için toplanan gruba dâhil olmayan bir arkadaş, amaçlarını bilerek oyun kâğıdını verirse imkân sağlamış olur; ama oyun onun hâkimiyetindeki bir alanda oynanmadığı için yer sağlamış sayılmaz ve bu kişi açısından suç oluşmaz.⁵

Yargıtay kararlarında işletmeci, çalışan, işyerini devretmiş kişi ve işyerine geçici olarak bakan kişi ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Ceza Genel Kuruluna göre yalnız yerin sahibi değil, bir yeri elinde bulunduran kişi de bu suçtan sorumlu tutulabilir.¹

Ruhsatsız işyerinde masalarda para ve oyun kartları bulunan olayda 8. Ceza Dairesi, işyerinin işletmecisi olan sanığın mahkûmiyetini onamıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2023/3881)⁶ Tombala oynatılan bir işyerinde çalışan ve oyunda satılan kartların parasını toplayan sanığın mahkûmiyeti de 2026'da onanmıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2025/5279)⁷ Perdeyle ayrılmış bölümde iskambil oynanan kıraathanede, polis memurlarının o bölüme girmesine sanığın engel olmaya çalışması mahkûmiyet gerekçesinde sayılan olgular arasındadır. (Yargıtay 8. CD, E. 2023/496)⁸

Kayıttaki ad tek başına yetmez. İşyerini baskından altı ay önce devrettiğini söyleyen, bu savunması işyerini devralan kişi ve tutanakla doğrulanan, baskın sırasında orada olmayan ve yalnız işyeri üzerine kayıtlı olduğu için polis tarafından telefonla çağrılan sanık hakkında Daire, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığını belirterek mahkûmiyeti bozmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2017/16810)⁹

Kendi anlatımına ve işletmecinin beyanına göre kıraathaneye kısa bir süre göz kulak olması için bırakılan kişi hakkında savcılık kamu davasının açılmasını ertelemiş, bu karara itiraz reddedilmişti. 8. Ceza Dairesi, şüphelinin işyerini işletmediğini ve sahibi de olmadığını belirterek itirazın reddini kanun yararına bozmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/319)¹⁰ Bu sonuç, Ceza Genel Kurulunun anahtarı elinde bulunduran kişiye ilişkin açıklamasıyla birlikte okunur: Genel Kurulun örneğinde belirleyici olan, o kişinin yeri kumar oynanması için açmasıdır.¹

TCK m. 228/1'e göre temel şeklin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden aşağı olmamak üzere adli para cezasıdır. Maddede adli para cezası için üst sınır yazılmadığından TCK m. 52/1'deki genel üst sınır olan yedi yüz otuz gün uygulanır; bir gün karşılığı en az yüz, en fazla beş yüz Türk lirası olarak kişinin ekonomik durumuna göre takdir edilir (m. 52/2).

Madde dört ağırlaştırıcı ya da ek hüküm içerir: 1) çocukların kumar oynaması için yer ve imkân sağlanırsa ceza bir katı oranında artırılır (m. 228/2); 2) suç bilişim sistemleri kullanılarak işlenirse ceza üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır (m. 228/3); 3) suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m. 228/4); 4) tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (m. 228/5). Umuma açık yer ölçütü TCK m. 228'de yoktur; bu ölçüt aşağıda anlatılan 1072 sayılı Kanun m. 1'in unsurudur.

Bugünkü ceza aralığı 6763 sayılı Kanunla 2 Aralık 2016'da yürürlüğe girdi; önceki metin bir yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörüyordu.¹ Suç tarihindeki kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK m. 7/2). 8. Ceza Dairesi, değişiklikten önce işlenen suça yeni ve ağır hükmün uygulanmasını aleyhe kanun uygulaması saymış ve cezayı düzelterek onamıştır.⁸ Değişiklikten sonra işlenen suçta ise iki yüz günlük alt sınırın altında adli para cezası verilmesi eksik ceza sayılmıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/25937)¹¹

Temel ceza, TCK m. 61'deki ölçütlerle alt ve üst sınır arasında belirlenir. 8. Ceza Dairesi, internet kafede farklı günlerde çok sayıda kumar ve bahis sitesi girişi tespit edilen dosyada temel cezanın TCK m. 3 ve m. 61 gözetilerek alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 8. CD, E. 2021/9222)¹² Takdiri indirim nedeni varsa ceza altıda birine kadar indirilir (TCK m. 62/1).

Suç niteliği gereği süreklilik gösterir; ama 8. Ceza Dairesine göre bu, yıllarca süren fiilin her zaman tek suç oluşturduğu anlamına gelmez. Fiili ya da hukuki kesinti varsa ayrı suçlar oluşur; hukuki kesinti iddianamenin düzenlenmesi, mahkûmiyet kararı, vazgeçme üzerine verilen düşme kararı ya da af gibi durumlarla gerçekleşir.¹¹ Aynı işyerinde 16 Mart - 2 Nisan 2017 arasında yapılan dört aramanın her birinde failin yakalanması, ifadesinin alınması ve suç eşyasına el konulması kesinti sayılmış; dört ayrı suçtan dört kez ceza verilmesi hukuka uygun bulunmuştur.¹¹

Aynı kişi hakkında başka dosyalar varsa mahkeme bunları getirtmeli ve eylemler arasında kesinti olup olmadığına göre ayrı suç mu, zincirleme suç mu (TCK m. 43) bulunduğunu belirlemelidir; diğer dosya kesinleşmiş ve kesinti yoksa iki sonuç ceza arasındaki fark kadar ek ceza verilir. (Yargıtay 8. CD, E. 2024/17195)¹³ Zincirleme suçta tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır; hüküm, mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da uygulanır (TCK m. 43/1).

Suçta kullanılan eşya TCK m. 54/1 uyarınca, bulundurulması suç oluşturan eşya m. 54/4 uyarınca müsadere edilir. 8. Ceza Dairesi, kumar aletlerinin müsaderesine karar verilirken uygulanan kanun maddesinin hükümde gösterilmemesini CMK m. 232/6'ya aykırı bulmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2017/24500)¹⁴ Kumar oynayanlardan ele geçen paranın akıbeti ise Kabahatler Kanunu'na tabidir; aşağıdaki bölümde anlatılmıştır.

TCK m. 228/1 seri muhakeme usulüne tabidir (CMK m. 250/1-a-8); m. 228/3 bu listede yoktur. Soruşturma sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmezse savcı usulü şüpheliye teklif eder; şüpheli müdafii huzurunda kabul ederse temel cezadan yarı oranında indirim yapılır (m. 250/3-4). Usul yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı hâllerinde uygulanmaz (m. 250/12). 8. Ceza Dairesi, seri muhakeme imkânı değerlendirilmeden kurulan hükmü, dosyanın bu usul için Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuştur. (Yargıtay 8. CD, E. 2023/3242)¹⁵

TCK m. 228 kumar oynanması için yer ve imkân sağlayanı cezalandırır; kumar oynayan kişinin durumu Kabahatler Kanunu m. 34'te kabahat olarak düzenlenmiştir. Kumar oynayan kişiye idari para cezası verilir; ayrıca kumardan elde edilen gelire el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilir (m. 34/1). İdari para cezasına ve el koymaya kolluk görevlileri, mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülki amir karar verir (m. 34/2).

Madde metnindeki tutar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu m. 17/7); bu yüzden ödenecek tutar yıla göre değişir. Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; bu sürede ödenirse cezadan yüzde yirmi beş indirim yapılır ve ödeme, karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (m. 17/6).

Ele geçen paranın akıbeti konusunda yetki ceza mahkemesinde değil mülki amirdedir. 8. Ceza Dairesi, adli emanete alınan para hakkında Kabahatler Kanunu m. 34 gereği karar yetkisinin mülki amirliğe ait olduğunu gözetmeden ceza mahkemesince müsadere kararı verilmesini bozma sebebi saymış¹⁴⁹, bir başka dosyada hükmü düzelterek masadaki paranın mülkiyeti kamuya geçirilmek üzere mülki amirliğe gönderilmesine karar vermiştir.⁸

Mülki amirlik paranın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar vermişken ceza mahkemesinin aynı paranın sahiplerine iadesine hükmetmesi de hukuka aykırı bulunmuş; 8. Ceza Dairesi hükmün bu kısmını kanun yararına bozarak çıkarmıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2022/5739)¹⁶

1072 sayılı Kanun m. 1, TCK m. 228'in kapsamı dışında kalsa bile, umuma mahsus veya umuma açık yerlerde, kazanç kastıyla oynanmasa dahi, rulet, tilt ve benzeri baht ve talihe bağlı ya da maharet isteyen oyun alet ve makinelerini bulundurmayı, çalıştırmayı, yurda sokmayı ve imal etmeyi yasaklar. Spor kulüpleri, gençlik teşekkülleri ve dernekler bu Kanun bakımından umuma açık yer sayılır. Yasağa aykırılığın cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve yüz günden bin güne kadar adli para cezasıdır (m. 2); bu suç da seri muhakeme usulüne tabidir (CMK m. 250/1-d).

Ceza Genel Kuruluna göre 1072 sayılı Kanun suçunun oluşması için o makineyle kumar oynanmasına yer ve imkân sağlanması gerekmez; iki suç birbirinden bağımsızdır.¹ Genel Kurulun çözdüğü uyuşmazlık, umuma açık yerde bu tür bir makineyle kumar oynatan failin fikri içtima (TCK m. 44) ile yalnız 1072 sayılı Kanun'dan mı, yoksa her iki suçtan mı cezalandırılacağıydı.⁵ Genel Kurul, makineyi kumar için çalıştırmanın TCK m. 228 anlamında imkân sağlama olduğunu ama yer sağlama sayılamayacağını belirterek iki suçun fiillerinin ayrı olduğuna karar vermiştir: kumar oynanması için aynı zamanda yer de sağlayan fail gerçek içtima hükümlerine göre her iki suçtan ayrı ayrı cezalandırılır.⁵

Bu kararla 8. Ceza Dairesinin aksi yöndeki bozma kararı kaldırılmıştır.⁵ Dairenin 2022 ve 2026 tarihli kararları da Genel Kurulun bu kararına atıf yaparak iki suçun birlikte oluşacağını belirtmiştir. (Yargıtay 8. CD, E. 2022/2253)¹⁷⁷

Kararın iki sınırı vardır. 1) Makinenin çalıştırılması, sözlük anlamıyla işe yarar hâle getirilmesi değil, bir bütün hâlinde işletilmesidir. İşleten kişinin talimatıyla, günlük yevmiye karşılığında gözcülük yapan ve makine üzerinde ortak hâkimiyeti bulunmayan kişinin eylemi 1072 sayılı Kanun'a aykırılık suçunu oluşturmaz.¹ 2) İddianamede makinenin bulundurulduğu ya da çalıştırıldığı anlatılmamışsa 1072 sayılı Kanun'dan açılmış bir dava yoktur.⁵ Böyle dosyalarda 8. Ceza Dairesi, bu suçtan zamanaşımı süresi içinde ayrıca işlem yapılmasının mümkün olduğunu belirtmiştir.¹⁷⁷

Aynı dosyalarda şikâyetçi bir kurum davaya katılmak isteyebilir. 8. Ceza Dairesi, şikâyetçi kurumun TCK m. 228 davasına katılma ve hükmü temyiz etme hakkı bulunmadığını, mahkemenin katılma kararı vermiş olmasının da temyiz hakkı doğurmayacağını belirterek kurumun temyiz istemini reddetmiştir.¹⁷

Suçun bilişim sistemleri kullanılarak işlenmesi, 15 Ağustos 2017 tarihli 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle nitelikli hâl olarak eklendi ve 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edildi (m. 228/3). Bu hâlin cezası üç yıldan beş yıla kadar hapistir; üst sınır üç yılı aştığı için kamu davasının açılmasının ertelenmesi (CMK m. 171/2) bu fıkraya uygulanmaz, seri muhakeme listesi de yalnız birinci fıkrayı sayar.

Bilgisayar başında oynatılan kumarda Yargıtay maddi olgulara bakar. Kolluğun ruhsatsız ve amaç dışı bir bitirimhane olarak tespit ettiği yerde, özel amaçla hazırlanmış bilgisayarlarla sanal kumar oyunları oynatılan olayda 8. Ceza Dairesi, sanığın bilgisayar üzerinden kumar oynanması için yer ve imkân sağladığını kabul etmiştir; bu dosyadaki teknik analiz raporu 2012 tarihlidir.¹⁵ Bir internet kafede 2015 yılında farklı günlerde poker ve bahis sitelerine çok sayıda giriş tespit edilen olayda ise Daire, beraat yerine TCK m. 228/1 ve zincirleme suç hükümleriyle ceza verilmesi gerektiğini belirtmiştir.¹² Daire bu kararda 7258 sayılı Kanun'u tartışmamıştır. İki olay da m. 228/3'ün yürürlüğe girmesinden önceye aittir; bu yüzden kararlarda birinci fıkra uygulanmıştır.

Spor müsabakalarına dayalı bahiste ise özel kanun devreye girer. Ruhsatsız bir internet kafede spor bahsi oynanmasına imkân sağlanan dosyada 8. Ceza Dairesi, eylemin bahis sitesinin yurt içi ya da yurt dışı kaynaklı olmasına göre 7258 sayılı Kanun m. 5'in (a) veya (b) bendindeki suçu oluşturacağını, hukuken tek olan eylemin bölünerek ayrıca TCK m. 228'den mahkûmiyet kurulamayacağını belirtmiş ve TCK m. 228'den verilen cezayı kanun yararına bozarak kaldırmıştır. (Yargıtay 8. CD, E. 2022/6090)¹⁸

Bu karar spor bahsine ilişkindir. Poker gibi kumar sitelerine yer ve imkân sağlanmasında 7258 sayılı Kanun ile TCK m. 228 arasındaki ayrımı açıkça tartışan bir Daire gerekçesi bu rehberdeki kararlarda yoktur.

Mahkûmiyet için her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil gerekir. İşyerini baskından aylar önce devretmiş, baskında orada bulunmayan ve yalnız kayıtta adı geçtiği için çağrılan sanık hakkında bu eşik karşılanmamış ve mahkûmiyet bozulmuştur.⁹

Kararlarda öne çıkan deliller şunlardır: 1) ihbarla uyumlu olay tutanağı ve tutanağı doğrulayan tanık anlatımları,⁸ 2) masalarda ele geçen para ve oyun kartları,⁶ 3) kumar oynayan kişileri ve paraları gösteren çizelge ile işyerindeki bilgisayarların teknik analiz ve hard disk inceleme raporu,¹⁵ 4) masadaki diğer kişilerle kumar oynamak için oturduklarını söyleyen tanıkların beyanı.⁸

Sonradan değiştirilen ifadeler de değerlendirmeye girer. Bir dosyada işletmeci kollukta ve ilk derece mahkemesinde işyerinde kumar oynandığını söylemiş, istinafta inkâra geçmişti; kumar oynarken yakalanan ve tanık olarak dinlenen kişiler de kollukta kumar oynandığını söyleyip mahkemede ifade değiştirmişti. 8. Ceza Dairesi, bu anlatımları masalarda para ve oyun kartlarının bulunduğunu gösteren tutanakla birlikte değerlendiren mahkûmiyeti onamıştır.⁶

Kazanç amacı ayrıca ispatlanır: horoz dövüşü dosyasında olay yerinde kumar oynandığına dair elde edilmiş bir para ya da menfaat delili bulunmaması mahkûmiyetin bozulmasına yol açmıştır.³ Aynı sanık hakkında başka baskın dosyaları varsa mahkemenin bunları araştırmadan hüküm kurması eksik araştırma sayılmıştır.¹³

Kumar ve bahisten doğan alacak hakkında dava açılamaz ve takip yapılamaz (TBK m. 604/1). Kumar veya bahis için bilerek verilen avanslar ve ödünç paralar da aynı hükme tabidir (m. 604/2). Kumar oynayan kişinin imzaladığı adi borç ya da kambiyo senedi üçüncü bir kişiye devredilmiş olsa bile kimse bu senede dayanarak dava açamaz ve takip yapamaz; ancak kıymetli evrakın iyiniyetli üçüncü kişilere sağladığı haklar saklıdır (m. 605/1). Kanun ya da yetkili makam izni olmayan piyango ve diğer şans oyunlarından doğan alacaklar için de dava ve takip yolu kapalıdır ve kumar hükümleri uygulanır (m. 606).

Kural tek yönlüdür: kumar ve bahis borcu için isteyerek yapılan ödeme geri alınamaz. İstisna, oyunun usulüne göre yürütülmesinin beklenmedik bir olayla ya da karşı tarafın fiiliyle engellenmesi veya karşı tarafın oyuna hile karıştırmasıdır (m. 605/2).

Aşağıdaki Hukuk Genel Kurulu kararı 818 sayılı eski Borçlar Kanunu m. 504-505 döneminde verilmiştir; eski m. 505'in senede ilişkin hükmü bugün TBK m. 605/1'de benzer biçimde yer alır. (Yargıtay HGK, E. 2010/6)¹⁹ Hukuk Genel Kurulu, öğretideki baskın görüşe dayanarak kumar borcunu dava hakkından yoksun, eksik (tabii) bir borç olarak nitelemiş; kanun koyucunun kumar için hükümsüzlük yaptırımı öngörmediğini, ifanın geçerli olması esasını benimsediğini belirtmiştir. Genel Kurula göre borcun eksik olduğu savunması bir def'i değil itirazdır; hâkim bunu kendiliğinden dikkate alır ve bu savunmayı ileri sürmek hakkın kötüye kullanılması sayılmaz.¹⁹ Aynı kararda, kişinin kumar tutkusu nedeniyle kötü idaresini tespit eden kesinleşmiş vesayet dosyasının, kumar borcu iddiasının değerlendirilmesinde güçlü delil niteliği taşıdığı kabul edilmiştir.¹⁹

Senet bono ise ispat yükü ağırlaşır. 19. Hukuk Dairesine göre bono mücerret bir borç ikrarıdır; borçlu önce bonodaki borcun sebebinin kumar ya da bahis olduğunu ispat etmelidir ve bu, HMK m. 201 gereği tanıkla ispat edilemez, ancak senetle ispat edilebilir. Daire, aksi kabulün her bononun tanıkla iptaline yol açacağını ve bono emniyetine aykırı düşeceğini belirterek tanık anlatımlarına dayanan menfi tespit kararını bozmuştur. (Yargıtay 19. HD, E. 2014/17710)²⁰ 2015 tarihli bu karar sonucu HMK m. 201'e dayandırır; TBK m. 604-605'i ayrıca tartışmaz.