2B arazisi: orman vasfını yitirmiş yerlerde hak sahipliği, satış ve kullanım kadastrosu davaları

6831 sayılı Kanun m. 2/1 orman sayılan yerlerden iki grubu orman sınırları dışına çıkarır. (A) bendi, öncelikle orman içindeki köyler halkının yerleştirilmesi amacıyla, orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen yerleri kapsar. (B) bendi ise 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık gibi tarım alanları, otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanlarını kapsar. Halk arasındaki 2B arazisi deyimi bu ikinci bentten gelir.

Tarih şartı zaman içinde değişmiştir. Hukuk Genel Kurulu, 1973 yılında 1744 sayılı Kanunla 15.10.1961 tarihinden önce orman niteliğini tam olarak kaybetmiş alanların orman sınırı dışına çıkartılmasına olanak sağlandığını, son düzenleme olan 3302 sayılı Kanunla bu tarihin 31.12.1981 olarak belirlendiğini açıklamıştır. (Yargıtay HGK, E. 2025/100)¹ 6292 sayılı Kanun m. 2/1-b de 2/B alanlarını, 6831 sayılı Kanunun 1744, 2896 ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2. maddesinin (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerler olarak tanımlar; 2/A alanları ise m. 2/1-a'ya göre (A) bendine göre çıkarılan yerlerdir.

İki grubun idaresi ve akıbeti farklıdır. 6292 sayılı Kanun m. 3/1'e göre 2/A alanları köy halkının yerleştirilmesi için Orman Genel Müdürlüğünün, 2/B alanları ise bu Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere Maliye Bakanlığının tasarrufuna geçer. Bu rehber 2/B alanlarını anlatır. 6831 sayılı Kanun m. 2'ye göre bu hükümler muhafaza ormanı, millî park, tabiat parkı, tabiatı koruma alanı, izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlarda bu niteliklerin devamı süresince, yanan orman sahalarında ise hiçbir şekilde uygulanmaz; bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma yapılamaz.

Çıkarma işlemi idarenin işidir. Hukuk Genel Kurulu, bir kadastro çalışması olarak görülen 2/B uygulamasının, yani orman vasfını yitiren alanların orman sınırları dışına çıkarılmasının bir idari işlem niteliğini taşıdığını belirtmiştir.¹ Kurul aynı kararda, orman sınırları içinde olan bir taşınmazın 2/B gereği orman sınırları dışına çıkarılmasının ancak idarece usulüne uygun şekilde yapılacak işlemle mümkün olduğunu, idarenin yaptığı bir tasarruf olmadan mahkemelerin orman sınırı içinde kalan bir taşınmazı orman sınırı dışına çıkarmasının teknik olarak mümkün olmadığını kabul etmiş ve tapuya 2/B şerhi verilmesinde direnen ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur.¹ Orman kadastrosuna ve orman sınırına itiraz ayrı bir konudur ve orman kadastrosuna itiraz rehberinde anlatılır; ormanda izinsiz yapı ve açma gibi fiillerin cezai yönü ise orman kanunu suçları rehberinin konusudur.

6292 sayılı Kanun m. 6 hak sahipliğini tapu kütüğünün beyanlar hanesine bağlar. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre taşınmazın 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden, taşınmazı satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler hak sahibi sayılır (m. 6/1). Kanunun yürürlüğünden sonra düzenlenecek listeler, tutanaklar ve mahkeme kararları için aynı tarih şartı m. 6/2'de tekrarlanır.

Bu şartları sırayla saymak gerekirse: 1) taşınmaz 2/B alanında bulunmalı, 2) kişi güncelleme listesi, kadastro tutanağı veya kesinleşmiş mahkeme kararına göre beyanlar hanesinde kullanıcı ya da muhdesat sahibi olarak gösterilmiş olmalı, 3) bu kullanıcılık veya muhdesat sahipliği 31/12/2011 tarihinden önceye dayanmalı, 4) kişi süresi içinde idareye başvurmalıdır. Birinci fıkradaki grup için ayrıca satış bedelinin itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabulü aranır. İkinci fıkradaki aynı ibare ise Anayasa Mahkemesinin 26/11/2025 tarihli ve E.: 2025/236, K.: 2025/227 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; madde metninde bu yer (…) işaretiyle gösterilir.

Hak sahipliği kendiliğinden mülkiyet vermez. Hukuk Genel Kurulu, beyanlar hanesinde kullanıcı veya muhdesat sahibi olarak gösterilen kişilere tanınan hakkın taşınmazı öncelikli alım hakkı konusunda kişiye bir şahsi hak olduğunu, doğrudan doğruya mülkiyet hakkı kazanımı sağlamadığını belirtmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2025/509)² Bu yüzden 2B arazisi zilyetlikle tescil yoluyla kazanılamaz; tapusuz arazinin zilyetliğe dayalı tescili tapusuz arazi tescili rehberinde ayrıca anlatılır.

Hak devredilebilir. 6292 sayılı Kanun m. 6/10'a göre hak sahibi olunmasında kanuni halefiyet, hak sahibinin veya mirasçılarının Kanunun yürürlüğünden sonra noter tarafından düzenlenecek muvafakatname vermeleri hâlinde ise akdî halefiyet hükümleri geçerlidir. Hukuk Genel Kurulu, hak sahipliğinin noter huzurunda devri mümkün ise de birden fazla kişiye devrin mümkün olmadığını, ilk devirden sonra hak sahipliği kalmayan mirasçının yaptığı ikinci devrin geçerli sayılamayacağını kabul etmiştir.² Kurul, bu muvafakatnamelerin şahsi hak tanıdığını, bu nedenle elbirliği mülkiyetine tâbi durumlarda tüm mirasçıların birlikte hareket etme zorunluluğunun 6292 sayılı Kanun kapsamında verilen muvafakatnamelerde bulunmadığını da belirtmiş; mirasçının kendi payına düşen hakkı tek başına devredebileceğini kabul eden direnme kararını yerinde bulmuştur.²

Hak sahipliğinin dayanağı kesinleşmiş kullanım kadastrosudur. 8. Hukuk Dairesi, 6292 sayılı Kanunun uygulanması aşamasında kesinleşen kullanım kadastrosu sonucu belirlenen kullanıcıların esas alınacağını; orman kadastro komisyonunca yapılan 2/B çalışma tutanaklarında yer alan kullanıcı isimlerinin ise tarafların hak ve borçlarını etkileyecek mahiyette olmadığını belirterek bu tutanaklardaki isimlerin düzeltilmesi istemiyle açılan davada hukuki yarar bulunmadığını kabul etmiştir. (Yargıtay 8. HD, E. 2021/8639)³

6292 sayılı Kanun m. 6/3 iki ayrı süre koyar. Birinci fıkra kapsamındaki hak sahipleri, yani Kanunun yürürlüğünden önce düzenlenmiş listelere ve tutanaklara göre kullanıcı olarak gösterilenler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde; ikinci fıkra kapsamındakiler ise güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareye başvurarak taşınmazın kendilerine doğrudan satılmasını isteyebilirler. Satış işlemleri idarece, başvuru süresinin bittiği tarihten itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır (m. 6/6). m. 6/16'ya göre bu sürelerin iki katına kadar artırılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Süre kanunla dört kez yeniden açılmıştır: 1) geçici m. 2 (26/2/2014, 6527) süresi içinde başvurmayanlara altı ay başvuru süresi, tebligattaki bedeli ödemeyenlere altı ay ödeme süresi verdi; 2) geçici m. 4 (20/8/2016, 6745) yine altı ay başvuru ve ödeme süresi verdi ve bu maddedeki sürelerin iki katına kadar artırılmasına yetki tanıdı (bugünkü metinde yetki Cumhurbaşkanınındır; bu maddedeki sürelerin uzatılması için mevzuat metni 22/9/2017 tarihli ve 2017/10842 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına atıf yapar); 3) geçici m. 7 (16/5/2018, 7144) başvuru ve ödeme sürelerini 30/11/2018 tarihine kadar uzattı; 4) geçici m. 9 (4/7/2019, 7181) bunları 16/12/2019 tarihine kadar uzattı. Geç başvuranlar için satış bedeli, başvuru süresinin son gününü izleyen üç aylık sürenin bittiği günden ödeme için başvurulan güne kadar TÜFE aylık değişim oranları toplamında artırılarak hesaplanır; geçici m. 9'dan yararlanmak için bu bedelin yüzde ellisinin tebligattan itibaren üç ay içinde ödenmesi gerekir.

Kanunun 16 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metninde 16/12/2019 tarihinden sonra başvuru süresini yeniden açan bir geçici madde yer almamaktadır. Bu nedenle Kanunun yürürlüğünden önceki listeler ve tutanaklar kapsamındaki birinci gruptan süresinde başvurmamış olanlar için kanuni süreler geçmiştir. Geçici m. 8 ayrıca, 7. madde kapsamındaki taşınmazların kullanıcılarının ve kayıt maliklerinin farklı kişiler olmaları nedeniyle satın alma veya iade hakkından yararlanamayanların 31/12/2020 tarihine kadar başvurmaları hâlinde durumlarına göre m. 6/12 veya m. 7/4 hükümlerinden yararlandırılacağını öngörmüştü; bu süre de geçmiştir. İkinci grupta ise süre her taşınmaz için ayrıca işler: başvuru süresi listenin tescili veya tutanağın kesinleşmesiyle başlar. Bu yüzden kullanım kadastrosu ya da güncelleme çalışması yeni yapılan veya yeni kesinleşen bir yerde sekiz aylık başvuru süresi bugün de işleyebilir; hangi grubun söz konusu olduğu tapu kaydı ve tutanağın kesinleşme tarihinden anlaşılır.

Süresi içinde başvurulmayan ya da yükümlülükleri yerine getirilmeyen taşınmazların sonucunu da Kanun düzenler. m. 6/14'e göre hak sahibi bulunmayan veya doğrudan satın almaya ilişkin hak sahipliği kalmayan taşınmazların tapu kütüklerindeki 2/B, kullanıcı ve muhdesat belirtmeleri Maliye Bakanlığının talebi üzerine terkin edilir ve bu taşınmazlar satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir. m. 9/3'e göre de bu taşınmazlar hakkında açılmamış davalar açılır, durdurulan davalara devam edilir ve kesinleşmiş yargı kararları yerine getirilir.

6292 sayılı Kanun m. 6/4'ün 30/1/2013 tarihli 6412 sayılı Kanunla değişik hâline göre hak sahiplerine doğrudan satılacak taşınmazların satış bedeli, dört yüz metrekareye kadar olan kısmı için rayiç bedelin yüzde ellisi, fazlası için rayiç bedelin yüzde yetmişi üzerinden hesaplanır. Birden fazla taşınmazda hak sahibi olunması hâlinde yüzde elli hesaplaması hak sahibinin tercih edeceği yalnız bir taşınmaz için uygulanır. 6/3/2013 tarihli 6444 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre tamamen ve münhasıran bilfiil tarımsal amaçla kullanılan ve üzerinde tarımsal amaçlı yapılar ile sürekli ikamet amacıyla kullanılan konut dışında yapı bulunmayan yerlerde satış bedeli rayiç bedelin yüzde ellisi üzerinden hesaplanır; bu yer sonradan farklı amaçla kullanılırsa aradaki fark yüzde yetmiş oranına göre kanuni faiziyle kayıt malikinden tahsil edilir.

Rayiç bedel m. 2/1-g'de, satılacak taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu veya 4706 sayılı Kanun hükümlerine göre tespit ve takdir edilen bedeli olarak tanımlanmıştır. Kanunun yürürlüğünden önce düzenlenen güncelleme listeleri veya kadastro tutanakları kapsamındaki taşınmazların satışı 1/5/2010 tarihinden itibaren tespit edilen rayiç bedeller üzerinden yapılır (m. 6/7).

Ödeme peşin veya taksitle yapılabilir (m. 6/8). Bedelin tamamı peşin ödenirse yüzde yirmi, en az yarısı ödenirse yüzde on indirim uygulanır ve bu bedeller yazılı tebligattan itibaren en geç üç ay içinde ödenir. Peşinat alınmadan yapılan taksitli satışlarda tarımsal amaçlı yerler için bedelin yüzde onu, diğer yerler için yüzde yirmisi tebligattan itibaren üç ay içinde, kalanı belediye ve mücavir alan sınırları içinde en fazla beş yılda on eşit taksitte, dışında en fazla altı yılda on iki eşit taksitte faizsiz ödenir. Taksit oranları ve süreleri 6444 sayılı Kanunla bu hâle getirilmiştir; aynı fıkranın bir cümlesi de Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023 tarihli ve E.: 2023/27, K.: 2023/100 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Taksitli satışta kalan miktar için banka teminat mektubu verilirse veya taşınmaz üzerinde Hazine lehine kanuni ipotek kurulursa taşınmaz tapuda hak sahibi adına devredilir; bu satış ve ipotek sözleşmelerinde resmî şekil şartı aranmaz (m. 6/8). Peşin satışta bedelin tamamını, taksitli satışta peşinatı veya taksitleri vadesinde ödemeyenlerin doğrudan satın alma hakkı düşer; ancak taksit süresinin sonuna kadar ödenmek kaydıyla taksitlerden ikisinin vadesinde ödenmemesi yükümlülüğün ihlali sayılmaz ve vadesinde ödenmeyen taksitlere 6183 sayılı Kanun m. 51'deki oranda gecikme zammı uygulanır (m. 6/9). 6292 sayılı Kanun m. 10/6'ya göre bu Kanunun uygulanmasında yapılacak satış, tescil, devir, terkin ve ipotek işlemleri 492 sayılı Kanun kapsamındaki harçlardan muaftır.

Kadastro Kanunu ek m. 4/1'e göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan 2/B yerleri, fiili kullanım durumları dikkate alınmak ve varsa üzerindeki muhdesatın kime veya kimlere ait olduğu ve kim veya kimler tarafından ne zamandan beri kullanıldığı kadastro tutanağının beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle, m. 11'deki askı ilanı dışındaki ilanlar yapılmaksızın kadastrosu yapılarak Hazine adına tescil edilir. Hukuk Genel Kurulu, kullanım kadastrosu denilen bu çalışmanın amacının 2/B sahalarını fiili kullanım durumlarını dikkate alarak parsellere ayırmak, Hazine adına tescil ederken taşınmazlar üzerinde fiili kullanımı bulunanları ve muhdesatları tespit ederek beyanlar hanesinde göstermek olduğunu belirtmektedir.¹² Ek m. 4'e göre taşınmaz Hazine adına tescil edilir; üzerindeki muhdesatın kime ait olduğu ise beyanlar hanesinde gösterilir. Yargıtay kararlarına konu bir olayda beyanlar hanesine yazılan muhdesat ev ve ahırdır. (Yargıtay 8. HD, E. 2023/17)⁴ Taşınmaz üzerindeki zeytin ağaçlarını kimin diktiği ise başka bir kararda kullanıcının belirlenmesinde delil olarak değerlendirilmiştir. (Yargıtay 8. HD, E. 2022/1413)⁵

İtirazın yeri zamana göre değişir. 8. Hukuk Dairesi, kullanım kadastrosu tutanağı düzenlenen taşınmazlarda beyanlar hanesinde yer alan ya da alması gereken kullanıcı ve muhdesat şerhlerine ilişkin olarak askı ilan süresi içinde kadastro mahkemesinde, askı ilanından sonra ise genel mahkemelerde kullanım kadastrosuna itiraz davası açılabileceğini belirtmektedir.³⁴ Kadastro Kanunu m. 11/1'e göre askı süresi 30 gündür; m. 11/4'e göre bu Kanun gereğince yapılan ilanlar ilgililere şahsen tebliğ edilmiş sayılır. 16. Hukuk Dairesi, kullanım kadastrosu yapılmış bir taşınmazda zilyetlik şerhi istemiyle açılan davayı zilyetliğin korunması davası sayıp görevsizlik kararı veren mahkemenin kararını bozmuş; tapu kaydının oluştuğu tarihten itibaren 10 yıllık hak düşürücü süre içinde kullanım kadastrosuna itiraz için asliye hukuk mahkemesinde dava açılabileceğini kabul etmiştir. (Yargıtay 16. HD, E. 2013/13851)⁶

Kullanım kadastrosuna konu edilmemiş taşınmazda durum farklıdır. 16. Hukuk Dairesinin 2020 tarihli kararına konu olayda mahallenin tamamında 2010 yılında Kadastro Kanunu ek m. 4 uyarınca kullanım kadastrosu yapılmış, ancak kadastro parselinden ifrazen gelen taşınmazlarda bu çalışma yapılmamıştı; dava konusu taşınmazın da kadastro parselinden ifrazen oluştuğu ve 2/B parseli olmadığı bildirilmişti. (Yargıtay 16. HD, E. 2019/4658)⁷ Daire, kullanım kadastrosu yapılmasının idari bir tasarruf olduğunu ve kullanım kadastrosu yapılmayan taşınmazların beyanlar hanesine zilyetlik şerhi verilmesine ilişkin davanın dinlenme olanağı bulunmadığını belirterek verilen kabul kararını bozmuştur.⁷ Hukuk Genel Kurulu kararında aktarılan 8. Hukuk Dairesi bozma kararında da kullanım veya güncelleme kadastrosuna konu olmayan taşınmazda zilyetlik şerhi verilmesinin hukuken mümkün olmadığı belirtilmiştir; Kurulun önüne gelen uyuşmazlık ise yalnız taşınmazın 2/B alanı olup olmadığına ilişkindi.¹

Kullanım kadastrosu yapılan bir poligonda tutanak dışında kalan bölümler ise 8. Hukuk Dairesi kararlarında ayrı değerlendirilir. Daire, 2/B poligonunun bir kısmı hakkında kullanım kadastrosu yapılıp bir bölümünün çalışma alanı dışında bırakılma yetkisi bulunmadığını; bu poligon içindeki bir taşınmaz için kullanım kadastrosu talebinin mahkemece değerlendirilmesinin idareyi zorlayıcı karar sayılamayacağını belirtmiştir. (Yargıtay 8. HD, E. 2021/14951)⁸ Başka bir kararında, tapuya tescilli olmasa da Hazinenin mülkiyetindeki 2/B parseli içinde kaldığı belirlenen bölüm için fiili kullanıma göre kadastro parseli oluşturulup Hazine adına tescil edilerek davacı lehine kullanım şerhi verilmesinin hukuken mümkün olduğunu kabul etmiştir. (Yargıtay 8. HD, E. 2021/3578)⁹ Yol olarak bırakılan ve iki 2/B parseli arasında kalan bir bölüm için de kullanım kadastrosu yapılmak üzere belirlenen alanda kaldığı gerekçesiyle davacının fiili kullanıcı olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.⁴ Olgular karşılaştırıldığında 16. Hukuk Dairesinin olayında taşınmazın 2/B parseli olmadığı bildirilmişken, 8. Hukuk Dairesinin bu kararlarında dava konusu bölüm kullanım kadastrosu yapılan 2/B poligonu veya parseli içindedir.⁷⁸⁹ İncelenen kararlar arasında bu iki çizgiyi birlikte değerlendiren bir Hukuk Genel Kurulu kararı yoktur.

İspatın konusu, tespit günündeki fiili kullanımdır. 8. Hukuk Dairesi, kullanım kadastrosunda beyanlar hanesinde kullanıcı olarak gösterilebilecek kişilerin kadastro tespiti sırasında taşınmazı ekonomik amacına uygun olarak fiilen kullanan kişiler olduğunu belirtmektedir.⁵⁹ Hukuk Genel Kurulu da kullanıcı olarak gösterilebilecek kişilerin kadastro tespiti sırasında çekişmeli taşınmazı fiilen kullanan kişiler olduğunu tekrar etmiştir.² Hak sahipliği için 6292 sayılı Kanun m. 6/1-2'deki 31/12/2011 öncesi kullanım şartı ayrıca aranır; Kadastro Kanunu ek m. 4 de taşınmazın kim veya kimler tarafından ne zamandan beri kullanıldığının tutanağa yazılmasını ister.

Yargıtay'ın aradığı delil düzeni keşfe dayanır. 8. Hukuk Dairesi, mahallinde yerel bilirkişi, taraf tanıkları ve fen bilirkişisiyle keşif yapılarak çekişmeli bölümün niteliğinin, fiili kullanım bulunup bulunmadığının, varsa ne kadar süreyle kim veya kimler tarafından ne amaçla kullanıldığının etraflıca sorulmasını ve maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmasını; fen bilirkişisinden çekişmeli bölümün 2/B parseli içinde kalıp kalmadığı konusunda denetime elverişli rapor alınmasını istemiştir.⁹ Daire başka bir kararında, keşifte dinlenen mahalli bilirkişi beyanlarının yanında hava fotoğrafları ve memleket haritasında yerin yol olarak görünmediğini ve kadimden beri yol olarak kullanılmadığını dikkate alarak davanın kabulü gerektiğine karar vermiştir.⁴

Kullanım, kişinin bizzat orada oturmasını gerektirmez. 8. Hukuk Dairesi, uzun seferlere çıkan davacının, komşuların taşınmazı fer'i zilyet sıfatıyla bahçe olarak kullanmalarına izin verdiği ve bu nedenle Kanunun aradığı anlamda asli zilyetliğinin bulunduğu bir olayda davanın reddini bozmuştur. (Yargıtay 8. HD, E. 2021/7961)¹⁰ Muhdesat da kullanımın delilidir: Daire, keşifte dinlenen kişilerin taşınmaz üzerindeki zeytin ağaçlarının davacının babası tarafından dikildiğini beyan ettiği bir davada, davacının kullanıcılığını kabul etmeyen bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur.⁵

Davanın hukuki dayanağı da doğru kurulmalıdır. Hukuk Genel Kurulu, kesinleşen kullanım kadastrosundan sonra kullanıcı şerhi sahibinin mirasçısının aynı hakkı iki kişiye muvafakatnameyle devretmesinden doğan davayı kullanım kadastrosuna itiraz değil, 6292 sayılı Kanun kapsamındaki hak sahipliğinin tespiti davası olarak nitelemiş; davacının güncelleme sonrası bir satın almaya dayandığı gerekçesiyle idareye başvurması gerektiği ve davanın dinlenmeyeceği yönündeki Özel Daire gerekçesini yerinde görmemiştir.² Kurula göre bu davada çözülmesi gereken, taraflara verilen muvafakatnamelerden hangisine üstünlük tanınacağıdır.²

6292 sayılı Kanun m. 9/2'ye göre Kanuna göre yapılacak işlemler sonuçlanıncaya kadar 2/B alanları hakkında Hazine tarafından kişiler aleyhine açılması gereken davalar açılmaz, açılmış ve devam eden davalar durdurulur. Hak sahipleri süresinde başvurmazsa veya yükümlülüklerini yerine getirmezse mahkemeler bu davalara devam ederek genel hükümlere göre karar verir. m. 9/4'e göre işlemler sonuçlanıncaya kadar 2/B alanlarının aynına yönelik olarak dava açılmasına ilişkin hak düşürücü süreler işlemez; kullanıcı şerhi davalarının bu kapsama girip girmediği incelenen Yargıtay kararlarında çözülmemiştir.

Hukuk Genel Kurulu, kullanım kadastrosunda konulan zilyetlik şerhinin usulsüz olduğu iddiasıyla Hazinenin açtığı şerhin iptali davasında, m. 9/2 gereğince durma kararı verilmesinin yasadan kaynaklanan bir zorunluluk olduğunu ve davanın esastan sonuçlandırılmasının doğru olmadığını kabul etmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2013/2440)¹¹ Kurul 2021 tarihli kararında da aynı sonuca varmış; ilk derece mahkemesinin, zilyetliğe ilişkin şerh davasının taşınmazın aynına yönelik olmadığı için durdurulacak davalar arasında bulunmadığı yönündeki direnmesini bozmuştur. (Yargıtay HGK, E. 2017/475)¹²

Tapulu taşınmazlarda ise m. 7 uygulanır. m. 7/1-a'ya göre tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre kişiler adına oluşturulan ve halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir, belirtmeler terkin edilir; aynı gerekçeyle dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir. Hazine adına tescil kararı infaz edilmiş taşınmazlar ise Kanunun yürürlüğünden itibaren iki yıl içinde başvurulması hâlinde önceki maliklere bedelsiz iade edilir. Kanun 26/4/2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2023/627)¹³ Bu nedenle iki yıllık başvuru süresi dolmuştur; m. 7/3'e göre süresi içinde idareye başvurmayan ilgililerin hakları bu süre sonunda sona erer, bu kişiler hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. 20. Hukuk Dairesi, m. 9'un Hazinenin taşınmazın 2/B alanında kaldığı iddiasıyla açtığı tapu iptali ve tescil davalarına uygulanmayacağını; Hazine bu davadan vazgeçmez ve 2/B belirtmesi terkin edilmemiş olursa davayı durdurmak yerine Hazinenin 6292 sayılı Kanun gereğince davadan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 20. HD, E. 2014/964)¹⁴ Daire, m. 7/1-a ve b kapsamındaki kayıt maliklerine idareye başvurma yükümlülüğü getirilmediğini ve 6292 sayılı Kanuna göre sonuçlanan davalarda yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılması, vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini de eklemiştir.¹⁴ Karar kapatılan 20. Hukuk Dairesine aittir; dayandığı m. 7 ve m. 9 bugün de aynı metinle yürürlüktedir.

m. 7'ye dayanan iade isteğinin yargı yolu ve harcı Hukuk Genel Kurulunun 2025 tarihli kararında ele alınmıştır. İlk derece mahkemesi, bedelsiz iade, olmadığı takdirde rayiç bedel istemiyle açılan davaları nispi harç tamamlanmadığı gerekçesiyle açılmamış saymış ve 8. Hukuk Dairesinin bozmasına karşı direnmişti; Kurulun önüne gelen uyuşmazlık davanın maktu harca mı nispi harca mı tabi olduğuydu.¹³ Kurul, bu davaların bünyesinde mülkiyet ihtilafı barındıran klasik tapu iptali ve tescil davası niteliğinde olmadığını, m. 7'deki bedelsiz iade koşullarının mevcut olup olmadığının belirlenmesiyle çözümlenecek, özel yasadan kaynaklanan bir tespit davası olduğunu ve bir hakkın tespitine yönelik bu davaların maktu harca tabi olduğunu kabul etmiştir; karar oy çokluğuyla verilmiştir.¹³ Kurul direnme kararını Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle bozmuş ve ilk derece mahkemesinin Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyması gerektiğini belirtmiştir.¹³ Benimsenen bozma kararında 8. Hukuk Dairesi, taşınmazın bedelsiz iade şartlarını taşıyıp taşımadığının, yerine rayiç bedel ödenip ödenmeyeceğinin ya da rayiç bedele uygun taşınmaz verilip verilmeyeceğinin belirlenmesi şeklindeki faaliyetlerin birer idari işlem olduğunu; davanın İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 2/1-a ve b'deki iptal ve tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiğini ve davacının ilk talebi olan tapu iptali ve tescil talebi bakımından dava şartı yokluğundan usulden ret kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir.¹³ Daire, Uyuşmazlık Mahkemesinin 2019 ve 2020 tarihli iki kararının da bu doğrultuda olduğunu belirtmiştir.¹³ Bozmada idari yargıya ilişkin gerekçe “Kabule göre de” diye ikinci gerekçe olarak kurulmuştur; Kurul yargı yolunu ayrıca tartışmamış, bozmayı bütünüyle benimsemiştir.¹³ Benimsenen bozmaya göre m. 7 kapsamında iade veya rayiç bedel istemi adli yargıda tapu iptali ve tescil davası olarak değil, idarenin işlemine karşı idari yargıda ileri sürülür. m. 9/5'e göre de hak sahipleri taşınmazı satın alır veya devralırsa Hazine ile bu kişiler arasında açılan ve durdurulan davalarda yargılama giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve Hazine lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.

6292 sayılı Kanundan yararlanmak isteyen kullanıcılar bazen taşınmazın 2/B alanı olduğunun tapuya şerh verilmesini dava eder; çünkü 6292 sayılı Kanun m. 6 hak sahipliğini ve doğrudan satışı 2/B alanlarında bulunan taşınmazlara bağlar. Hukuk Genel Kurulu böyle bir davada uyuşmazlığı, taşınmazın 6831 sayılı Kanun m. 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden olup olmadığı ve bu hususun beyanlar hanesine şerh verilmesinin gerekip gerekmediği olarak tespit etmiştir.¹

Kurul, 1942'de kesinleşen orman tahdidi içinde kalan, 1976'daki 2. madde uygulamasının itiraz üzerine komisyonca kaldırıldığı ve 1989 çalışmalarında 2/B uygulamasına konu edilmeyen bir taşınmazın 2/B alanı sayılamayacağını kabul etmiştir.¹ Kurula göre, taşınmazın hükmen tesciline ilişkin önceki kararın hüküm fıkrasında belirtilmeyen ancak gerekçesinde yer alan ve taşınmazın 2/B alanında olduğu yönündeki belirlemenin kesin hüküm olarak değerlendirilmesi hukuken mümkün değildir.¹ Özel Dairenin aktarılan bozma kararında da kesin hükümle bağlılığın kural olarak hüküm fıkrasına münhasır olduğu ve gerekçeye sirayet etmediği belirtilmiştir.¹

Bu kararlar iki sonuç doğurur: 1) 2/B niteliği orman kadastrosu ve 2/B uygulaması tutanaklarından ve haritalarından araştırılır, 2) idarenin usulüne uygun bir çıkarma işlemi yoksa mahkeme taşınmazı 2/B alanı sayarak şerh veremez.¹ Orman kadastrosunun kendisine ya da orman sınırına itiraz ise 6831 sayılı Kanun m. 11'deki otuz günlük askı süresine tabidir; m. 11/2'ye göre 2. maddeye göre orman sınırları dışına çıkarma işlemlerine karşı açılacak itiraz davalarında hasım Hazine ve Orman Genel Müdürlüğüdür.