Vergi ceza ihbarnamesi geldi: indirim, uzlaşma ve dava süresi (VUK m. 376, ek m. 1; İYUK m. 7)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Dava, süre ve usul
- Vergi ve ceza ihbarnamesi nedir, içinde ne bulunur ve hangi eksiklik onu hükümsüz kılar (VUK m. 34, 35, 108)?
- İhbarname geldikten sonra hangi yollar açılır ve süreleri ne kadardır?
- VUK m. 376'ya göre cezada yarı indirimin şartları: otuz gün, vadede ödeme ve dava açmamak
- Tarhiyat sonrası uzlaşma (VUK ek m. 1): 7524 sonrası yalnız cezalar, otuz günlük talep süresi ve komisyon
- Tarhiyat öncesi uzlaşma (VUK ek m. 11): vergi incelemesi sırasında, ceza kesilmeden önce
- Uzlaşma tutanağının sonucu: uzlaşılan konuda dava ve şikâyet yoktur, uzlaşma olmazsa dava süresi uzar (VUK ek m. 6, ek m. 7)
- Vergi ziyaı cezası ve tekerrür artırımı: ihbarnamedeki ceza nasıl hesaplanır (VUK m. 344, 339)?
- Vergi mahkemesinde dava: otuz gün, sürenin başlaması ve tahsilin durması (İYUK m. 7, m. 27/4)
- Vergi davasında ispat: tebliğ belgeleri, inceleme raporu ve uzlaşma tutanağı
- İlgili mevzuat
- Danıştay kararları
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Vergi ceza ihbarnamesi, vergi dairesinin hesapladığı vergiyi ve kestiği cezayı bildiren yazıdır.
- İhbarname tebliğ edilince dört yol vardır: borcu ödemek, otuz gün içinde başvurup vergiyi ve cezanın yarısını vadesinde ödeyerek cezada indirim almak, otuz gün içinde uzlaşma istemek ya da otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açmak.
- Bugünkü kanun metninde uzlaşma yalnız cezalar için yapılır.
- Uzlaşılan konuda dava açılamaz.
- Dava açan, cezadaki indirimden yararlanamaz.
Vergi ceza ihbarnamesi, vergi dairesinin ikmalen ya da re'sen tarh ettiği vergiyi ve kestiği vergi ziyaı, usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasını mükellefe bildiren belgedir. İhbarnamenin tebliğiyle birkaç süre birlikte başlar: cezada indirim için başvuru, uzlaşma talebi ve vergi mahkemesinde dava açma süresi. Bu yolların bir kısmı birbirini dışlar; birini seçmek ötekini kapatabilir. Bu rehber ihbarnamenin içeriğini ve tebliğini, ihbarnameden sonraki yolları ve sürelerini, 7524 sayılı Kanundan sonraki uzlaşma düzenini ve Danıştay kararlarını Vergi Usul Kanunu'nun güncel metniyle anlatır. Vergi kaçakçılığı fiillerinin ceza yargılaması yönü bu sayfanın konusu değildir.
Dava, süre ve usul
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Görevli mahkeme
Vergi mahkemesi: 2576 sayılı Kanun m. 6/a vergi, resim ve harçlar ile bunların zam ve cezalarına ilişkin davaları vergi mahkemelerine verir; VUK m. 377'ye göre mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilir.
Dayanak: 2576 sayılı Kanun m. 6/a; VUK m. 377
- Yetkili mahkeme
Uyuşmazlık konusu vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren, cezayı kesen dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesi (İYUK m. 37/a); idari yargıda yetki kamu düzenindendir (İYUK m. 32/2).
Dayanak: İYUK m. 37/a, m. 32/2
- Dava şartı
Dava açmadan önce zorunlu bir idari başvuru yoktur; dava süresi ihbarnamenin tebliğini izleyen günden başlar (İYUK m. 7/2-b). Süresi içinde uzlaşma istenmişse, uzlaşma talep edilen ceza için dava ancak uzlaşma vaki olmazsa açılabilir (VUK ek m. 7/1).
Dayanak: İYUK m. 7/2-b; VUK ek m. 7/1
- Süre ve zamanaşımı
Vergi mahkemesinde dava süresi, ihbarnamenin tebliğini izleyen günden başlayarak otuz gündür (İYUK m. 7/1, 7/2-b). Uzlaşma vaki olmazsa dava, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın tebliğinden itibaren açılabilir; dava süresi bitmiş ya da 15 günden az kalmışsa süre tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olarak uzar (VUK ek m. 7).
Dayanak: İYUK m. 7/1; VUK ek m. 7
- Yargılama usulü
Yazılı yargılama usulü; inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m. 1/2). Vergi mahkemesinde dava açılması, vergi ve cezanın dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur (İYUK m. 27/4).
Dayanak: İYUK m. 1/2, m. 27/4
- Harç
Vergi davasında harç, vergi yargısı harcı olarak Harçlar Kanunu'na ekli (3) sayılı tarifeye göre alınır (Harçlar Kanunu m. 52). Vergi yargısı harçları tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (m. 54). Tarifelerdeki maktu harçlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır (mükerrer m. 138); güncel tutar o yılın tarifesinden okunur.
- Kanun yolu
Vergi mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf; konusu Kanunda yazılı otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen vergi davalarında karar kesindir (İYUK m. 45/1). Bölge idare mahkemesi kararına karşı Danıştay'a temyiz, konusu Kanunda yazılı dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşan vergi davalarında açıktır (İYUK m. 46/1-b). Bu tutarlar 7524 sayılı Kanunla 2024'te konmuştur; her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır (İYUK ek m. 1). Bu sınırın altındaki davalarda bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar vermişse bu karar tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilir; tek hâkimle görülen davalarda ve m. 46/2'de sayılan öteki hâllerde bu yol da kapalıdır (İYUK m. 46/2, 7589 sayılı Kanunla 16/7/2026'da eklendi). Vergi mahkemesinde toplam değeri Kanunda yazılı dört yüz seksen altı bin Türk lirasını aşmayan davalara tek hâkim bakar; bu sınır da her yıl artırılır (2576 sayılı Kanun m. 7/2, ek m. 1).
Dayanak: İYUK m. 45/1, m. 46, ek m. 1; 2576 sayılı Kanun m. 7/2, ek m. 1
Vergi ve ceza ihbarnamesi nedir, içinde ne bulunur ve hangi eksiklik onu hükümsüz kılar (VUK m. 34, 35, 108)?
VUK m. 34'e göre ikmalen ve re'sen tarh edilen vergiler ilgililere "İhbarname" ile tebliğ olunur; nev'i ve doğuşu ayrı olan vergiler için ayrı ihbarname kullanılır. Danıştay 4. Daire'ye göre vergi ihbarnamesi idarenin tarh ettiği vergiyi, ceza ihbarnamesi ise kesilen cezayı ilgililere duyuran bildirimlerdir. (Danıştay 4. Daire, E. 2019/510)1 Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da ihbarnamelerin tarh ve ceza kesme işlemi olmadığını, bu işlemleri duyuran bildirimler olduğunu belirtmiş; verginin tarhı ve cezanın kesilmesine ilişkin işlemin, ihbarnameden ve onun tebliğinden ayrı düşünülmesi gerektiğini söylemiştir. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2020/9)2
VUK m. 35 ihbarnamede bulunması gereken on iki bilgiyi sayar: 1) sıra numarası, 2) tanzim tarihi, 3) verginin nev'i, 4) mükellefin soyadı ve adı (tüzel kişide unvanı), 5) açık adresi, 6) vergilendirme dönemi, 7) verginin matrahı, 8) hesabı, 9) miktarı, 10) ikmalen veya re'sen tarhı gerektiren sebepler, 11) vergi mahkemesinde dava açma süresi, 12) vergi mahkemesinde dava açma şekli. Takdir komisyonu kararı üzerine tarh edilen vergilerde kararın ve re'sen takdiri gerektiren inceleme raporunun birer sureti ihbarnameye eklenir.
Bu bilgilerdeki her eksiklik ihbarnameyi geçersiz kılmaz. VUK m. 108'e göre tebliğ olunan belgeler esasa etkili olmayan şekil hatalarından dolayı hukuki değerini kaybetmez; yalnız 1) mükellefin adının, 2) verginin nev'i veya miktarının, 3) vergi mahkemesinde dava açma süresinin hiç yazılmamış olması ya da 4) belgenin görevli bir makam tarafından düzenlenmemiş olması ihbarnameyi hükümsüz kılar. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, bölge idare mahkemeleri arasındaki aykırılığı giderirken bu hâllerin sınırlı sayıldığını, vergi inceleme raporunun ya da vergi tekniği raporunun ihbarname ekinde tebliğ edilmemesinin bunlar arasında bulunmadığını ve ihbarnameyi hükümsüz kılan esasa etkili bir şekil hatası oluşturmadığını kabul etmiştir.2 Danıştay 4. Daire de raporun tebliğ edilmediği gerekçesiyle cezalı tarhiyatı kaldıran kararı bozmuş; davacının ihbarnameye karşı süresinde dava açarak idarenin bütün iddia ve işlemlerine itiraz etme imkânı elde ettiğini belirtmiştir.1
İhbarnamenin tebliği Vergi Usul Kanunu'nun tebliğe ilişkin hükümlerine göre yapılır. Danıştay 4. Daire, ihbarnamelerin VUK m. 93 ve devamındaki usulle değil Tebligat Kanunu m. 21 uyarınca muhtara bırakılarak tebliğ edildiği bir olayda, tebligatın VUK'un tebliğe ilişkin hükümlerine göre yapılması ve adreste bulunmama hâli usulüne uygun tespit edilirse ilanen tebliğe gidilmesi gerektiğini belirtmiş; zamanaşımı süresi içinde usulüne uygun bir tebligat ortaya konulamadığı için vergi ve cezaları kaldıran kararı onamıştır. (Danıştay 4. Daire, E. 2016/19016)3 Elektronik ortamda yapılan tebliğin ne zaman yapılmış sayıldığı ve telefona gelen kısa mesajın anlamı SMS tebligat rehberinde anlatılmıştır.
İhbarname geldikten sonra hangi yollar açılır ve süreleri ne kadardır?
İhbarnamenin tebliğiyle dört yol açılır: 1) Borcu ödemek: VUK m. 112/1'e göre ikmalen, re'sen veya idarece tarh olunan vergiler taksit süreleri geçtikten sonra tahakkuk etmişse geçmiş taksitler tahakkuk tarihinden başlayarak bir ay içinde ödenir. Cezaya karşı dava açılmamışsa vergi cezası, dava açma süresinin bittiği tarihten başlayarak bir ay içinde ödenir (VUK m. 368). 2) Cezada indirim: ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi dairesine başvurup vergiyi ve cezanın yarısını vadesinde ödeyeceğini bildiren mükellefin cezası yarı oranında indirilir (VUK m. 376). 3) Uzlaşma: talep, ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılır (VUK ek m. 1/1). 4) Dava: vergi mahkemesinde dava süresi tebliği izleyen günden başlayarak otuz gündür (İYUK m. 7).
Bu yolların bir kısmı birbirini dışlar. VUK m. 376/2'ye göre ödeyeceğini bildirdiği vergi ve cezayı süresinde ödemeyen ya da dava konusu yapan mükellef indirimden yararlanamaz. VUK ek m. 9'a göre m. 376 indirimi uygulanan cezalarda uzlaşma hükümleri uygulanmaz; uzlaşılan cezalara da başka bir indirim uygulanmaz. Mükellef, uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçip m. 376 indiriminin uygulanmasını isteyebilir. Uzlaşma istenmişse o ceza için dava ancak uzlaşma vaki olmazsa açılabilir; uzlaşma talebinden önce açılmış dava, uzlaşma sonuçlanıncaya kadar vergi mahkemesince incelenmez (VUK ek m. 7/1-2).
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, bu seçimlik haklarını dava açmak yönünde kullananların idareye başvurma, uzlaşma ve ceza indirimi gibi imkânlardan yararlanma olanağının kısıtlanmasının adil yargılanma hakkına engel oluşturmadığını belirtmiş; bu idari çözüm yollarından yararlanma talebinin reddedildiğini ileri süren kişinin bu durumu ayrıca idari davaya konu edebileceğini eklemiştir.2
VUK m. 376'ya göre cezada yarı indirimin şartları: otuz gün, vadede ödeme ve dava açmamak
VUK m. 376/1-1'e göre indirim için şu şartlar birlikte aranır: 1) ikmalen, re'sen veya idarece tarh edilen verginin ya da vergi farkının ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısının ödenmesi; 2) ihbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurularak ödeneceğinin bildirilmesi; 3) ödemenin vadesinde ya da 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat gösterilerek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde yapılması. Bu şartlar yerine gelirse kesilen cezanın yarısı indirilir.
Mükellef ödeyeceğini bildirdiği vergi ve cezayı süresinde ödemez ya da dava konusu yaparsa indirimden yararlanamaz (m. 376/2). Aynı hükümler vergi aslına bağlı olmaksızın kesilen usulsüzlük cezalarında da uygulanır (m. 376/3). Birinci fıkranın (2) numaralı bendi 7524 sayılı Kanunla (28/7/2024) yürürlükten kaldırılmıştır; bugünkü metinde indirim, kesilen cezanın yarısıdır.
İndirim istenip ödeme yapılmazsa ne olacağını madde yalnız "bu madde hükmünden faydalandırılmaz" diye düzenler. Danıştay 3. Daire'nin onadığı bir vergi mahkemesi kararında, indirim hakkı kullanılıp vadesinde ödeme yapılmayınca ek tahakkuk verilerek tarhiyatların ilk hâline çevrildiği ve bu aşamadan sonra yalnız ihbarnameyle duyurulan tutardaki cezadan sorumlu olunacağı kabul edilmiştir; Daire bu kararı kendi gerekçesini yazmadan onamıştır. (Danıştay 3. Daire, E. 2020/201)4
Kanunda yazılı 5.000 Türk lirasını (VUK mükerrer m. 414 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır) aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşmaya konu olmaz; bunlarda m. 376'daki indirim oranı %50 artırımlı uygulanır (VUK ek m. 1/1). Uzlaşmaya konu edilebilecek usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasının tespitinde cezayı gerektiren fiil bazında kesilecek toplam ceza tutarı dikkate alınır.
Tarhiyat sonrası uzlaşma (VUK ek m. 1): 7524 sonrası yalnız cezalar, otuz günlük talep süresi ve komisyon
Danıştay 4. Daire uzlaşmayı, vergi idaresi ile vergi yükümlüsü ya da ceza muhatabı arasındaki uyuşmazlığın yargı yoluna başvurulmadan önce taraflarca görüşülerek giderilmesi olarak tanımlar ve iki türünü ayırır: vergi incelemesine dayanılarak henüz vergi salınmadan ve ceza kesilmeden gidilen tarhiyat öncesi uzlaşma ile adına vergi salınan ve ceza kesilen mükelleflerin başvurduğu tarhiyat sonrası uzlaşma. (Danıştay 4. Daire, E. 2016/20695)5
VUK ek m. 1'in bugünkü metninde uzlaşmanın konusu cezalardır: idare, ikmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin vergi ziyaı cezaları ile Kanunda yazılı 5.000 Türk lirasını (VUK mükerrer m. 414 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır) aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tahakkuk edecek miktarı konusunda mükellefle uzlaşabilir. m. 359'daki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilen ceza, bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza ve m. 370/b kapsamında ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere kesilen ceza uzlaşmaya konu olmaz.
Uzlaşma için kanunda sayılan sebeplerden birinin ileri sürülmesi gerekir: 1) vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da m. 369'da yazılı yanılmadan kaynaklandığı, 2) m. 116, 117 ve 118'de yazılı vergi hataları ya da başka bir maddi hata bulunduğu, 3) yargı kararlarıyla idarenin olaydaki görüşü arasında farklılık olduğu (ek m. 1/1).
Bugünkü metinde vergi aslı uzlaşmanın konusu değildir. Bu sayfadaki uzlaşma kararları olay tarihindeki metne göre verilmiştir; Danıştay 4. Daire'nin aktardığı eski ek m. 11 metni, uzlaşmayı "tarh edilecek vergilerle kesilecek cezalarda" öngörüyordu. (Danıştay 4. Daire, E. 2018/853)6 7524 sayılı Kanunla (28/7/2024) eklenen VUK geçici m. 35'e göre, bu maddenin yürürlüğünden önce uzlaşma talep edildiği hâlde henüz uzlaşma günü verilmemiş, günü verilmiş ama görüşmesi yapılmamış ya da günü ertelenmiş veya uzlaşma talep süresi geçmemiş vergi ve cezalarda m. 112, 376, ek m. 1, 7, 8, 9 ve 11'in değişiklikten önceki hükümleri uygulanır.
Talep ihbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Uzlaşma vaki olmaz ya da temin edilemezse yeniden uzlaşma talep edilemez. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır; mükellef dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse uzlaşma sağlanmış sayılır (ek m. 1/1). Danıştay 7. Daire'nin incelediği olayda uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanaktan sonra uzlaşmanın kabul edildiği beyan edilmiş, tahakkuk fişi düzenlenmiş, uzlaşılan alacak vadesinde ödenmeyince ödeme emri düzenlenmiştir. (Danıştay 7. Daire, E. 2016/620)7
Mükellef uzlaşma görüşmelerinde bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve 3568 sayılı Kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubu bulundurabilir. Sürekli, geçici ve merkezi uzlaşma komisyonlarının kuruluşu, uzlaşmaya başvurmaya yetkili olanlar, komisyonların yetkileri ve uzlaşmanın usulü yönetmelikle düzenlenir (ek m. 1/2).
Tarhiyat öncesi uzlaşma (VUK ek m. 11): vergi incelemesi sırasında, ceza kesilmeden önce
VUK ek m. 11'e göre Maliye Bakanlığı, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilere ilişkin kesilecek vergi ziyaı cezaları ile Kanunda yazılı 5.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilir; m. 359'daki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilecek ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilecek ceza hariçtir. Esas ve usuller yönetmelikte belirtilir (ek m. 11/4).
Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılırsa tutanakla tespit edilen husus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamaz (ek m. 11/2). Tarhiyat öncesi uzlaşma temin edilemez ya da görüşmede uzlaşmaya varılamazsa mükellef, cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma talep edemez (ek m. 11/3). Bu durumda ihbarname tebliğ edildikten sonra uzlaşma yolu kapalıdır; m. 376 indirimi ve dava süresi ihbarnamenin tebliğiyle ayrıca işler.
Danıştay 4. Daire, şirketin noterde düzenlenen vekâletnameyle tarhiyat öncesi uzlaşma talep etme yetkisi verdiği ve başkasını vekil tayin etmeye (tevkile) yetkili olan vekilin atadığı ikinci vekille yapılan uzlaşmayı geçerli saymış; tevkil için vekilin ya da tevkil edilenin avukat olması şartı bulunmadığını belirtmiştir.6 Daireye göre yasaya uygun uzlaşma üzerine tahakkuk eden vergi ve cezaların iptali istemiyle dava açılamaz.6
Uzlaşma gününün bildirilmesi de tutanağın geçerliliğini etkileyebilir. Bir vergi mahkemesi, Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği m. 10/1'in uzlaşma gün ve saatinin uzlaşma gününden en az on beş gün önce yazıyla bildirilmesini ya da inceleme tutanağına yazılmasını öngördüğünü aktararak, bu bildirime ilişkin tebliğ usulü gerçekleştirilmeden düzenlenen tutanağı hukuka aykırı bulmuştur. Danıştay 4. Daire bu kararı bozmuş, vergi mahkemesi ısrar etmiş, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu ısrar kararına yöneltilen temyiz istemini oyçokluğuyla reddetmiştir. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/1047)8 Yönetmelik hükmü burada yalnız bu kararda aktarıldığı kadarıyla anılmıştır.
Başka bir dosyada vergi mahkemesi, mükellefin 6736 sayılı Kanundan yararlanma ihtimaline dayanılarak usulüne uygun tarhiyat öncesi uzlaşma talebi sonuçlandırılmadan, mükellef bu haktan yoksun bırakılarak düzenlenen ihbarnamelerle yapılan tarhiyatı hukuka aykırı bulmuş; bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Danıştay 4. Daire de kendi gerekçesini yazmadan bu kararı oyçokluğuyla onamıştır. (Danıştay 4. Daire, E. 2018/5730)9
Uzlaşma tutanağının sonucu: uzlaşılan konuda dava ve şikâyet yoktur, uzlaşma olmazsa dava süresi uzar (VUK ek m. 6, ek m. 7)
VUK ek m. 6'ya göre uzlaşma komisyonlarının tuttuğu tutanaklar kesindir ve gereği vergi dairelerince derhal yerine getirilir; mükellef ya da adına ceza kesilen, üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz. Danıştay 9. Daire, tarhiyat sonrası uzlaşmada usulüne uygun tutanakla uzlaşılan tutarların iadesi için yapılan düzeltme-şikâyet başvurusunun reddine karşı açılan davada bu hükmü uygulamış, davayı reddeden kararı sonucu itibarıyla hukuka uygun bulmuştur. (Danıştay 9. Daire, E. 2023/7219)10
Danıştay 4. Daire, tarhiyat öncesi uzlaşmaya varılan hususlarla ilgili olarak düzeltme ve şikâyet başvurusunda bulunulamayacağını, bu yolla ek m. 11'deki dava yasağının etkisiz kılınamayacağını belirtmiş; mükellefiyette hata iddiasıyla uzlaşılan vergi ve cezaların iadesine hükmeden kararı bozmuştur. (Danıştay 4. Daire, E. 2016/15482)11 Danıştay 7. Daire de uzlaşılan ve ödenmeyen alacak için düzenlenen ödeme emrinin, uyuşmazlığın esası incelenerek iptal edilemeyeceğine karar vermiştir.7
Danıştay 4. Daire, yukarıda anılan 14/12/2020 tarihli kararından bir gün sonra oyçokluğuyla verdiği kararda bir ayrım yapmıştır: üzerinde uzlaşılsa da mükerrer vergilendirme (VUK m. 117'de hesap hatası sayılan durum) bulunuyorsa hatanın düzeltme ve şikâyet yoluyla düzeltilmesi istenebilir; mahkeme mükerrerlik iddiasının esasını incelemelidir.5 Bu karar vergi aslı üzerinde de uzlaşılan bir olaya ilişkindir; bugünkü ek m. 1 metninde uzlaşmanın konusu cezalardır. İki kararın olaylarındaki iddialar da farklıdır: birinde mükellefiyette hata, ötekinde aynı matrah üzerinden iki kez vergi alınması ileri sürülmüştür.
Uzlaşma vaki olmazsa mükellef ya da ceza muhatabı, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın kendisine tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde yetkili vergi mahkemesinde dava açabilir; dava süresi bitmiş ya da 15 günden az kalmışsa süre tutanağın tebliği tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar (ek m. 7/4). Uzlaşma talebinden önce açılmış dava, uzlaşma sonuçlanmadan incelenmez; uzlaşma vaki olmazsa vergi dairesinin bildirimi üzerine davaya devam edilir (ek m. 7/2, 7/5). Bir vergi mahkemesi, uzlaşma başvurusu tarihinde kalan 12 günlük dava süresinin ek m. 7 uyarınca 15 gün olarak uzadığını, bu süre geçirildikten sonra açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddedileceğini kabul etmiş; bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Danıştay 3. Daire de kendi gerekçesini yazmadan bu kararı onamıştır. (Danıştay 3. Daire, E. 2024/6156)12
Vergi ziyaı cezası ve tekerrür artırımı: ihbarnamedeki ceza nasıl hesaplanır (VUK m. 344, 339)?
VUK m. 344'e göre m. 341'de yazılı hâllerde vergi ziyaına sebebiyet verilirse mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir. Vergi ziyaına m. 359'daki fiillerle sebebiyet verilirse ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere bir kat uygulanır. Vergi incelemesine başlanmasından ya da takdir komisyonuna sevkten sonra verilenler hariç, kanuni süresi geçtikten sonra verilen beyannameler için ceza yüzde elli oranında uygulanır. 7524 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre mükellefiyet tesis ettirilmesi gerektiği hâlde vergi dairesinin bilgisi dışında ticari, zirai veya mesleki faaliyette bulunularak vergi ziyaına sebebiyet verilirse ceza yüzde elli artırılarak uygulanır.
m. 359'daki fiillerin ceza yargılaması yönü bu sayfada anlatılmaz; sahte fatura rehberinde ele alınmıştır. Bu fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi hâlinde kesilen ceza uzlaşmaya konu olmaz (VUK ek m. 1/1, ek m. 11/1).
VUK m. 339'a göre ceza kesilen ve cezası kesinleşenlere, vergi ziyaı cezasında kesinleşme tarihini izleyen günden itibaren beşinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna, usulsüzlükte ikinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar tekrar ceza kesilirse vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmi beş oranında artırılır; artırım tutarı kesinleşen cezadan (birden fazla kesinleşen ceza varsa tutarca en yükseğinden) fazla olamaz. Maddenin bu hâli 7338 sayılı Kanunla (14/10/2021) değiştirilmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, tekerrüre esas alınan önceki vergi ziyaı cezası ile sonraki cezanın aynı vergi türünden kaynaklanması gerektiğine dair bir şartın m. 339'da öngörülmediğini belirtmiştir. (Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2019/905)13 Danıştay 9. Daire, 7338 sayılı Kanunla getirilen artırım sınırının failin lehine olduğunu ve lehe hükmün uyuşmazlıkta dikkate alınması gerektiğini kabul ederek tekerrür kısmını yeniden değerlendirilmek üzere bozmuştur. (Danıştay 9. Daire, E. 2023/4959)14
İhbarnamede tekerrür uygulandığının yazılmamış olması tek başına cezanın artırılan kısmını kaldırmaz. Danıştay 9. Daire, ihbarnamede tekerrür ifadesine yer verilmemesinin m. 108 anlamında esasa etkili bir şekil hatası olmadığını belirtmiştir.14 Danıştay 3. Daire de ihbarnamede açıklama bulunmasa da cezanın tutarından tekerrür hükümlerine göre artırıldığı anlaşılıyorsa sebep unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığını belirtmiş; tekerrür şartlarının oluşup oluşmadığının 7338 sayılı Kanun değişikliği de dikkate alınarak değerlendirilmesi için kararı bozmuştur. (Danıştay 3. Daire, E. 2023/4516)15
Vergi mahkemesinde dava: otuz gün, sürenin başlaması ve tahsilin durması (İYUK m. 7, m. 27/4)
İYUK m. 7/1'e göre vergi mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre gösterilmemişse otuz gündür; vergi, resim ve harçlar ile bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda süre, tebliğ yapılan hâllerde tebliği izleyen günden başlar (m. 7/2-b). İlan yoluyla bildirimde İYUK m. 7/3'teki on beş günlük kural, özel kanunda aksine hüküm yoksa uygulanır. Vergi ihbarnamesinde özel hüküm VUK m. 106'dır: ilan tarihinden başlayarak bir ay içinde vergi dairesine başvurmayan ve adresini bildirmeyen kişiye bu bir ayın sonunda tebliğ yapılmış sayılır; otuz günlük dava süresi bu tarihi izleyen günden başlar (İYUK m. 7/2-b). Dava, vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren, cezayı kesen dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinde açılır (İYUK m. 37/a).
İhbarnamenin dayanağı olan inceleme raporunun ihbarnameyle birlikte tebliğ edilip edilmediği dava süresi bakımından önemlidir. Danıştay 3. Daire, vergi inceleme raporunun ihbarnameyle birlikte tebliğ edilmemesinin tebliğin tam yapılmadığının kabulünü gerektirdiğini ve dava açma süresinin işlemesini başlatmadığını belirtmiş; elektronik ortamda gönderilen ihbarnamelerin delil kaydında "ihbarname ek türü" kısmı boş olduğu hâlde raporun eklenip eklenmediği araştırılmadan davayı süre aşımından reddeden kararı bozmuştur. (Danıştay 3. Daire, E. 2025/3869)16 Bu, raporun eklenmemesinin ihbarnameyi hükümsüz kılmadığı yönündeki Kurul kararından ayrı bir sorudur: biri ihbarnamenin geçerliliğine, öteki dava süresinin başlangıcına ilişkindir.2 Danıştay 3. Daire'nin kararında, rapor eklenmemişse dava süresinin hangi tarihte başlayacağına değinilmemiştir.
Vergi mahkemesinde dava açılması, vergi ve cezaların dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur (İYUK m. 27/4). Dava konusu yapılan vergilerin ödenmemiş kısmına, tarhiyatın ilgili olduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden yargı kararının tebliğ tarihine kadar 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır (VUK m. 112/3-b). Dava açılması nedeniyle tahsili duran vergi ve cezalar, mükellef isterse davanın devamı sırasında kısmen veya tamamen ödenebilir (m. 112/3).
Vadesinde ödenmeyen vergi ve cezanın ödeme emriyle tahsili ve ödeme emrine karşı dava, vergi ödeme emrine itiraz rehberinde; haciz aşaması vergi dairesi haczi rehberinde anlatılmıştır.
Vergi davasında ispat: tebliğ belgeleri, inceleme raporu ve uzlaşma tutanağı
Tebliğin usulüne uygun yapıldığını gösteren belgeler davanın sonucunu belirleyebilir. Danıştay 4. Daire, mükellefin ihbarnamelerden haberdar olduğunu ileri sürdüğü tarihten önce, zamanaşımı süresi içinde usulüne uygun bir tebligat yapıldığını davalı idarenin ortaya koyamadığını belirterek vergi ve cezaları kaldıran kararı onamıştır.3
İhbarnamenin dayanağı olan rapor yargılamada dosyaya getirilir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'na göre ana kural, tarh nedenini, matrahın bulunuş yöntemini ve tarhiyatın dayanağına ilişkin bilgi ve belgeleri gösteren raporun ihbarname ekinde tebliğ edilmesidir; rapor tebliğ edilmemişse idare raporu savunmasıyla birlikte mahkemeye sunmalı, mahkeme de gerektiğinde ara kararıyla istemelidir. Rapor davacıya tebliğ edilerek iddialarını ileri sürme imkânı verilir; idare dayanak raporu dosyaya sunmazsa sebep unsuru ortaya konulamadığından tarh işleminin iptaline karar verilir.2
Elektronik ortamda yapılan tebliğde Danıştay 3. Daire, e-tebligat delil kaydında "ihbarname ek türü" kısmının boş olduğu olayda raporun ihbarname ekinde tebliğ edilip edilmediğinin araştırılmasını istemiştir.16 Tekerrür artırımında Danıştay 9. Daire, ihbarnamedeki vergi ve ceza tutarlarının karşılaştırılmasından artırımın anlaşıldığını, idarenin savunma dilekçesinde tekerrürün uygulandığını belirttiğini ve davacının bu bilgiye ihbarnameden ve yargılama sırasında ulaşabildiğini dikkate almıştır.14
Uzlaşmanın geçerliliği tartışılan iki kararda belirleyici belgeler vekâletname ve uzlaşma gününün bildirimidir: Danıştay 4. Daire vekâletnamedeki başkalarını tevkil yetkisine dayanmış,6 Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu ise uzlaşma gün ve saatinin bildirilmesine ilişkin tebliğ usulü gerçekleştirilmediği için tutanağı hukuka aykırı bulan vergi mahkemesinin ısrar kararına karşı temyiz istemini reddetmiştir.8
İlgili mevzuat
VUK m. 34 — İhbarname esası
Madde 34 – İkmalen ve re'sen tarh edilen vergiler "İhbarname" ile ilgililere tebliğ olunur. Nev'i ve doğuşu ayrı olan vergiler için ayrı ihbarname kullanılır.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK m. 35 — İhbarnamenin muhteviyatı
Madde 35 – İhbarname aşağıda yazılı malümatı ihtiva eder:
1. İhbarnamenin sıra numarası;
2. İhbarnamenin tanzim tarihi;
3. Verginin nev'i;
4. Mükellefin soyadı adı (Tüzelkişilerde unvanı);
5. Mükellefin açık adresi;
6. Vergilendirme dönemi;
7. Verginin matrahı;
8. Verginin hesabı;
9. Verginin miktarı;
10. Kısa ve açık bir ifade ile ikmalen veya re'sen vergi tarhını icabettiren sebepler;
11. (Değişik: 23/6/1982-2686/7 md.) Vergi mahkemesinde dava açma süresi;
12. (Değişik: 23/6/1982-2686/7 md.) Vergi mahkemesinde dava açma şekli.
Takdir komisyonunun kararı üzerine tarh edilen vergilerde kararın ve re'sen takdiri gerektiren inceleme raporunun birer sureti ihbarnameye eklenir.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK m. 108 — Hatalı tebliğler
Madde 108 – (Değişik: 23/6/1982-2686/19 md.)
Tebliğ olunan vesikalar, esasa müessir olmayan şekil hatalarından dolayı hukuki kıymetlerini kaybetmezler; yalnız vergi ihbarı ile ilgili vesikalarda mükellefin adının, verginin nevi veya miktarının, vergi mahkemesinde dava açma süresinin hiç yazılmamış olması veyahut bu vesikaların görevli bir makam tarafından tanzim edilmemiş bulunması vesikayı hükümsüz kılar.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK m. 376 — Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme
Madde 376 – (Değişik: 22/7/1998-4369/17 md.)
(Değişik birinci fıkra:5/12/2019-7194/26 md.) Mükellef veya vergi sorumlusu;
1. İkmalen, resen veya idarece tarh edilen vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısını ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse kesilen cezanın yarısı,
2. (Mülga:28/7/2024-7524/14 md.)
indirilir.
Mükellef veya vergi sorumlusu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını yukarıda yazılı süre içinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden faydalandırılmaz.
Yukarıdaki hükümler vergi aslına tabi olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları hakkında da uygulanır.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK ek m. 1 — Uzlaşmanın konusu, kapsamı, komisyonlar ve şekli
Ek Madde 1 – (Ek: 19/2/1963-205/22 md.; Değişik: 22/7/1998-4369/18 md.)
Mükellef tarafından, ikmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin vergi ziyaı cezaları ile 5.000 (40.000 üzeri) Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının (359 uncu maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde (…)150 kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza ve 370 inci maddenin (b) fıkrası kapsamında kendilerine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere mezkur maddeye göre kesilen ceza hariç) tahakkuk edecek miktarları konusunda, vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da 369 uncu maddede yazılı yanılmadan kaynaklandığının veya bu Kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde yazılı vergi hataları ile bunun dışında her türlü maddi hata bulunduğunun veya yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğunun ileri sürülmesi durumunda, idare bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde mükellefler ile uzlaşabilir. (Mülga cümle:28/7/2024-7524/14 md.) (Ek cümle:14/10/2021-7338/44 md.) Uzlaşmaya konu edilebilecek usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tespitinde cezayı gerektiren fiil bazında kesilecek toplam ceza tutarı dikkate alınır ve 5.000 (40.000 ve altı) Türk lirasını aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için Kanunun 376 ncı maddesindeki indirim oranı %50 artırımlı olarak uygulanır. Uzlaşma talebi vergi ihbarnemesinin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Mükellef dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen (…)150 cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse bu takdirde uzlaşma sağlanmış sayılır. Mükellef, uzlaşma görüşmelerinde, bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve 3568 sayılı Kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubu bulundurabilir.
Sürekli, geçici ve merkezi uzlaşma komisyonlarının teşkili, uzlaşmaya müracaat etmeye yetkili olanların belirlenmesi, uzlaşmanın şekli, uzlaşmaya konu edilebilecek vergi, resim ve harçlara ilişkin cezaların belirlenmesi, uzlaşma komisyonlarının yetkileri, uzlaşmanın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. İl özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar için bu yönetmelik İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanır.
Maliye Bakanlığı vergi incelemesine dayanılarak kesilecek cezalarda tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilir.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK ek m. 11 — Tarhiyat öncesi uzlaşma
Ek Madde 11 – (Ek: 4/12/1985-3239/33 md.)
(Değişik birinci fıkra: 11/8/1999-4444/7 md.) Maliye Bakanlığı, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilere ilişkin kesilecek vergi ziyaı cezaları ile 5.000 (40.000 üzeri) Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında (359 uncu maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde (…)161 kesilecek ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilecek ceza hariç) tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilir. (Ek cümle:14/10/2021-7338/45 md.) Uzlaşmaya konu edilebilecek usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tespitinde, cezayı gerektiren fiil bazında kesilecek toplam ceza tutarı dikkate alınır.
Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılması halinde tutanakla tespit edilen bu husus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayette bulunulamaz. (Ek: 3/12/1988-3505/10 md.) (Mülga cümle:28/7/2024-7524/14 md.)
Tarhiyat öncesi uzlaşmanın temini edilememiş veya uzlaşma müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması halinde mükellefler veya ceza muhatabı olanlar (…)161 cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma talep edemezler.
Tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin esas ve usuller Yönetmelikte belirtilir.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK ek m. 6 — Uzlaşma komisyonu muamelelerinin kesinliği
Ek Madde 6 – (Ek: 19/2/1963-205/22 md.)
Uzlaşma komisyonlarının tutacakları uzlaşma tutanakları kesin olup gereği vergi dairelerince derhal yerine getirilir.
(Değişik: 23/6/1982-2686/46 md.) Mükellef veya adına ceza kesilen; üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açılmaz ve hiçbir mercie şikayette bulunamaz.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK ek m. 7 — Uzlaşma ve vergi mahkemesinde dava açma
Ek Madde 7 - (Ek: 19/2/1963-205/22 md.; Değişik: 23/6/1982-2686/47 md.)
Müddeti içinde uzlaşma talebinde bulunan mükellef veya ceza muhatabı uzlaşma talep ettiği (…)157 ceza için, ancak uzlaşma vaki olmadığı takdirde dava açma yoluna gidebilir.
Mükellef veya ceza muhatabı aynı (…)157 ceza için uzlaşma talebinden önce dava açmışsa dava, uzlaşma işleminin sonuca bağlanmasından önce vergi mahkemelerince incelenmez; herhangi bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır.
(Mülga üçüncü fıkra:28/7/2024-7524/14 md.)
Uzlaşmanın vaki olmaması halinde mükellef veya ceza muhatabı; (…)157 kesilen cezaya, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın kendisine tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde ve yetkili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilir. Bu takdirde, dava açma müddeti bitmiş veya 15 günden az kalmış ise bu müddet tutanağın tebliği tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar.
Uzlaşmanın vaki olmaması halinde, yukarıdaki ikinci fıkra uyarınca durdurulmuş olan davanın görülmesine, keyfiyetin vergi dairesince işarı üzerine vergi mahkemesinde devam olunur.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK ek m. 9 — Uzlaşma ve cezalarda indirme
Ek Madde 9 – (Ek: 19/2/1963-205/22 md.) (Değişik:5/12/2019-7194/29 md.)
Bu bölüm uyarınca üzerinde uzlaşılan cezalar hakkında başkaca bir indirim uygulanmaz.
Hakkında 376 ncı maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi hükümleri uygulanan (…)159 cezalar için bu bölüm hükümleri uygulanmaz. Mükellefin uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini beyanla hadiseye 376 ncı maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi hükümlerinin uygulanmasını isteme hakkı mahfuzdur.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK geçici m. 35 — Uzlaşma ve cezada indirimde 7524 sayılı Kanun geçiş hükmü
Geçici Madde 35- (Ek:28/7/2024-7524/16 md.)
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce uzlaşma talep edildiği halde henüz uzlaşma günü verilmemiş, uzlaşma günü verilmiş ancak uzlaşma görüşmesi yapılmamış ya da çeşitli nedenlerle uzlaşma günü ertelenmiş veya uzlaşma talep süresi geçmemiş olan vergi ve cezalara ilişkin bu Kanunun 112 nci, 376 ncı, ek 1 inci, ek 7 nci, ek 8 inci, ek 9 uncu ve ek 11 inci maddelerinin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki hükümleri uygulanır.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK m. 344 — Vergi ziyaı cezası
Madde 344 – (Değişik: 22/7/1998-4369/11 md.)
(Değişik, birleştirilen birinci ve ikinci fıkra: 23/1/2008-5728/275 md.) 341 inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir.
Vergi ziyaına 359 uncu maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu ceza üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanır.
Vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç olmak üzere, kanuni süresi geçtikten sonra verilen vergi beyannameleri için bu madde uyarınca kesilecek ceza yüzde elli oranında uygulanır.
(Mülga fıkra: 11/8/1999-4444/14 md.)
(Ek fıkra:28/7/2024-7524/9 md.) Vergi kanunlarına göre mükellefiyet tesis ettirilmesi gerektiği halde bu zorunluluğa uyulmaksızın vergi dairesinin ıttılaı dışında ticari, zirai veya mesleki faaliyette bulunmak suretiyle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda, birinci, ikinci ve üçüncü fıkralara göre kesilecek vergi ziyaı cezası yüzde elli artırılarak uygulanır. Aynı vergi türü ve dönemine ilişkin daha sonra yapılacak tarhiyatlar nedeniyle kesilecek vergi ziyaı cezalarına da aynı artırım hükmü tatbik edilir.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
VUK m. 339 — Tekerrür
Madde 339 – (Değişik:14/10/2021-7338/38 md.)
Vergi ziyaına sebebiyet vermekten veya usulsüzlükten dolayı ceza kesilen ve cezası kesinleşenlere, vergi ziyaı cezasında cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren beşinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar, usulsüzlükte cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren ikinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar tekrar ceza kesilmesi durumunda, vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmibeş oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Şu kadar ki, artırım tutarı kesinleşen cezadan (kesinleşen birden fazla ceza olması durumunda bunlardan tutar itibarıyla en yükseğinden) fazla olamaz.
Birinci fıkrada yer alan beş ve iki yıllık sürelerin hesabında, artırıma esas alınan cezaların kesinleşme tarihi dikkate alınır.
Kaynak: Vergi Usul Kanunu (213)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
İYUK m. 7 — Dava açma süresi
Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2. Bu süreler;
a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği;
Tarihi izleyen günden başlar.
3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.
4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.
Kaynak: İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 17 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
2576 sayılı Kanun m. 6 — Vergi Mahkemelerinin görevleri
Madde 6 – (Değişik: 24/2/1988 - 3410/2 md.)
Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler.
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 11 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Danıştay kararları
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. İnceleme raporu tebliğ edilmedi diye ihbarname hükümsüz olur mu?Danıştay 4. Daire · E. 2019/510 · K. 2022/4206 ·
Sahte fatura kullanımı gerekçesiyle yapılan cezalı katma değer vergisi tarhiyatında vergi mahkemesi, 2011 yılı kısmını dayanak vergi inceleme raporunun davacıya tebliğ edilmemesini esaslı şekil eksikliği sayarak kaldırmıştı. Daire, vergi ihbarnamesinin tarh edilen vergiyi, ceza ihbarnamesinin kesilen cezayı duyuran bildirimler olduğunu, VUK m. 108'in ihbarnameyi hükümsüz kılan hâlleri saydığını belirtti; davacının ihbarnameye karşı süresinde dava açarak idarenin bütün iddia ve işlemlerine itiraz etme imkânı elde ettiğini kabul ederek bu kısmı esası incelenmek üzere bozdu. 2010 yılı kısmını ise onadı.
Sonuç: Raporun ihbarnameyle tebliğ edilmemesi, davası açılmış tarhiyatın esastan incelenmesine engel değildir.
2. Raporun ihbarname ekinde olmaması ve dava öncesi seçimlik yollarDanıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2020/9 · K. 2020/2 ·
Bölge idare mahkemesi daireleri, vergi inceleme ya da vergi tekniği raporunun ihbarname ekinde tebliğ edilmemesinin sonucunda ayrışmıştı. Kurul, ihbarnamelerin tarh ve ceza kesme işlemi değil bu işlemleri duyuran bildirimler olduğunu, VUK m. 108'in hükümsüzlük hâllerini sınırlı saydığını ve raporun eklenmemesinin bunlar arasında bulunmadığını belirtti. Ana kural raporun ihbarname ekinde tebliğidir; tebliğ edilmemişse rapor yargılamada dosyaya getirilir ve davacıya tebliğ edilir, idare sunmazsa sebep unsuru ortaya konulamadığından tarh işlemi iptal edilir. Dava açmayı seçenlerin uzlaşma ve ceza indirimi imkânının kısıtlanması adil yargılanma hakkına engel sayılmadı. Aykırılık, raporun eklenmemesinin esasa etkili şekil hatası oluşturmadığı yönünde giderildi.
Sonuç: Raporun eklenmemesi ihbarnameyi hükümsüz kılmaz, ama rapor yargılamada dosyaya sunulmazsa tarhiyat iptal edilir.
3. İhbarnamenin VUK'a göre değil muhtara bırakılarak tebliğiDanıştay 4. Daire · E. 2016/19016 · K. 2021/2729 ·
Sahte fatura iddiasına dayanan cezalı tarhiyata ilişkin ihbarnameler, Tebligat Kanunu m. 21 uyarınca mahalle muhtarına bırakılarak tebliğ edilmişti. Daire, VUK m. 93 ve devamına göre yapılmış bir tebligat bulunmadığını, tebligatın VUK'un tebliğe ilişkin hükümlerine göre yapılması ve adreste bulunmama hâli usulüne uygun tespit edilirse ilanen tebliğe gidilmesi gerektiğini belirtti. İdare, zamanaşımı süresi içinde usulüne uygun tebligat yapıldığını ortaya koyamadığından, vergi ve cezaları kaldıran vergi mahkemesi kararını gerekçesini değiştirerek onadı.
Sonuç: Vergi ihbarnamesi VUK'un tebliğ hükümlerine göre tebliğ edilir; usulüne uygun tebliği ortaya koyamayan idare zamanaşımına takılabilir.
4. İndirim istenip ödeme yapılmazsa ceza ne olur?Danıştay 3. Daire · E. 2020/201 · K. 2021/58 ·
Vergi mahkemesi, ihbarnameyle duyurulan vergi ziyaı cezalarında VUK m. 376 indirim hakkı kullanılıp vadesinde ödeme yapılmayınca ek tahakkuk verilerek tarhiyatların ilk hâline çevrildiğini, bu aşamadan sonra yalnız ihbarnameyle duyurulan tutardaki cezadan sorumlu olunacağını ve tahakkuk fişlerindeki cezaların terkin edilmesi gerektiğini kabul etmişti. Danıştay 3. Daire temyiz edilen hüküm fıkrasını usul ve hukuka uygun bularak onadı; kendi ayrı gerekçesini yazmadı.
Sonuç: İndirim talebinden sonra vadede ödeme yapılmazsa ceza ihbarnamedeki tutara döner; bu kararda gerekçe vergi mahkemesinindir.
5. Uzlaşma nedir; uzlaşılsa da mükerrer vergi düzeltilebilir mi?Danıştay 4. Daire · E. 2016/20695 · K. 2020/5724 ·
Takdir komisyonu kararlarıyla belirlenen matrahlar üzerinden tarh edilip uzlaşma sonucu ödenen katma değer vergilerinin, kesinti yapılarak zaten ödendiği gerekçesiyle mükerrer olduğu ileri sürülerek düzeltme ve şikâyet yoluna gidilmişti. Daire, uzlaşmayı idare ile mükellef arasındaki uyuşmazlığın yargı yoluna gidilmeden görüşülerek giderilmesi olarak tanımladı, tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası olmak üzere iki türünü ayırdı. VUK m. 117'de hesap hatası sayılan mükerrer vergilendirmede, üzerinde uzlaşılsa da hatanın düzeltme ve şikâyet yoluyla düzeltilmesinin istenebileceğini belirterek davayı reddeden kararı esas incelenmek üzere bozdu. Olay, vergi aslının da uzlaşmaya konu olduğu dönemdedir.
Sonuç: Uzlaşma, mükerrer vergilendirme hatasının düzeltme ve şikâyet yoluyla ileri sürülmesini engellemez (vergi aslının da uzlaşıldığı eski dönem olayı).
6. Vekilin atadığı vekille tarhiyat öncesi uzlaşmaDanıştay 4. Daire · E. 2018/853 · K. 2022/609 ·
Şirket, tarhiyat öncesi uzlaşma tutanağının hukuken geçersiz olduğunu ileri sürerek tutanağın ve uzlaşma sonucu tahakkuk eden vergi ve cezaların iptalini istemişti; bölge idare mahkemesi, şirketin vekilinin yetkisini başkasına kullandıramayacağı gerekçesiyle iptal kararı vermişti. Daire, vekâletnamede vekilin başkalarını tevkil yetkisinin bulunduğunu, Türk Borçlar Kanunu'na göre vekilin işi başkasına gördürebileceğini ve bunun için avukat olma şartı aranmadığını belirtti; ikinci vekilin talebiyle yapılan uzlaşma üzerine tahakkuk eden vergi ve cezalarda hukuka aykırılık bulunmadığını, bunlara karşı dava açılamayacağını kabul ederek kararı bozdu.
Sonuç: Tevkil yetkili vekilin atadığı vekille yapılan tarhiyat öncesi uzlaşma geçerlidir ve uzlaşılan konuda dava açılamaz.
7. Uzlaşılan ve ödenmeyen alacak için ödeme emriDanıştay 7. Daire · E. 2016/620 · K. 2020/5218 ·
Özel tüketim vergisi ve vergi ziyaı cezası için uzlaşma istenmiş, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanaktan sonra uzlaşmanın kabul edildiği beyan edilmiş ve tahakkuk fişi düzenlenmişti. Alacak ödenmeyince düzenlenen ödeme emri, ceza davasında beraat edildiği ve borç bulunmadığı iddiasıyla vergi mahkemesince iptal edilmişti. Daire, uzlaşmaya varılan hususlar hakkında dava açılamayacağını ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamayacağını, bu nedenle ödeme emrinin uyuşmazlığın esası incelenerek iptal edilemeyeceğini belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Uzlaşılan alacağın esasına ödeme emri aşamasında da itiraz edilemez.
8. Uzlaşma gün ve saati bildirilmeden düzenlenen tarhiyat öncesi uzlaşma tutanağıDanıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2022/1047 · K. 2024/403 ·
Mükellef, tarhiyat öncesi uzlaşma tutanağının usulsüz düzenlendiğini ileri sürerek tutanağa itirazının reddine dair işlemin iptalini istemişti. Vergi mahkemesi, Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği'nin uzlaşma gün ve saatinin bildirilmesine ilişkin tebliğ usulünün gerçekleştirilmediğini, tutanağın Yönetmeliğe aykırı düzenlendiğini belirterek işlemi iptal etti. Danıştay 4. Daire, mükellefin toplantıya katılıp tutanağı imzaladığı gerekçesiyle bu kararı bozdu; vergi mahkemesi ısrar etti. Kurul, ısrar kararına yöneltilen temyiz istemini, ileri sürülen iddiaların kararın bozulmasını gerektirecek durumda görülmediği gerekçesiyle reddetti.
Sonuç: Uzlaşma gün ve saatinin usulüne uygun bildirilmediği tutanağı hukuka aykırı bulan vergi mahkemesi kararı Kurulca ayakta tutuldu.
9. Tarhiyat öncesi uzlaşma talebi sonuçlandırılmadan ihbarname düzenlenmesiDanıştay 4. Daire · E. 2018/5730 · K. 2022/1573 ·
Vergi mahkemesi, ihbarname düzenlenmeden önce usulüne uygun tarhiyat öncesi uzlaşma talebi varsa bu aşamanın sonuçlandırılması ve uzlaşma vaki olmazsa ihbarname düzenlenmesi gerektiğini, 6736 sayılı Kanunda tarhiyat öncesi uzlaşmanın işletilmemesine ilişkin açık hüküm bulunmadığını, davacının bu Kanundan yararlanması ihtimaline dayanılarak tarhiyat öncesi uzlaşma hakkından yoksun bırakılıp yasal şartları oluşmadan düzenlenen ihbarnamelerle yapılan tarhiyatın hukuka aykırı olduğunu kabul etmişti. Bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti. Danıştay 4. Daire, temyiz edilen kararı usul ve hukuka uygun bularak oy çokluğuyla onadı; kendi ayrı gerekçesini yazmadı.
Sonuç: Usulüne uygun tarhiyat öncesi uzlaşma talebi sonuçlandırılmadan yapılan tarhiyatı iptal eden karar onandı; gerekçe vergi mahkemesinindir.
10. Tarhiyat sonrası uzlaşmada tutanağın kesinliğiDanıştay 9. Daire · E. 2023/7219 · K. 2025/4090 ·
Davacılar, uzlaşma yoluyla ödedikleri ihale kararı ve sözleşme damga vergisi ile vergi ziyaı cezalarının, sözleşmenin iptali nedeniyle vazgeçilen tutar üzerinden iadesi için düzeltme-şikâyet başvurusunda bulunmuş, başvuru reddedilmişti. Daire, tarhiyat sonrası uzlaşma talebi üzerine yapılan toplantıda uzlaşmaya varıldığını ve bunun usulüne uygun tutanakla kayıt altına alındığını, VUK ek m. 6 gereğince uzlaşılan husus hakkında dava açılamayacağını ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamayacağını belirterek davanın reddini sonucu itibarıyla hukuka uygun bulan bölge idare mahkemesi kararını onadı.
Sonuç: Usulüne uygun tutanakla uzlaşılan tutar, sonradan düzeltme-şikâyet yoluyla geri istenemez.
11. Tarhiyat öncesi uzlaşılan konuda düzeltme ve şikâyetDanıştay 4. Daire · E. 2016/15482 · K. 2020/5620 ·
Gayrimenkul alım satımından ticari kazanç elde ettiği gerekçesiyle hakkında tarhiyat öncesi uzlaşmaya varılan mükellef, mükellefiyette hata bulunduğunu ileri sürerek vergi ve cezaların terkini için düzeltme ve şikâyet yoluna gitmiş; vergi mahkemesi davayı kabul edip ödenenlerin faiziyle iadesine karar vermişti. Daire, tarhiyat öncesi uzlaşmaya varılan hususlarla ilgili olarak düzeltme ve şikâyet başvurusunda bulunulamayacağını, bu yolla VUK ek m. 11'deki dava yasağının etkisiz kılınamayacağını belirterek kararı bozdu.
Sonuç: Tarhiyat öncesi uzlaşılan konu düzeltme-şikâyet yoluyla yeniden tartışmaya açılamaz.
12. Uzlaşma vaki olmayınca dava süresinin 15 güne uzamasıDanıştay 3. Daire · E. 2024/6156 · K. 2025/1634 ·
İhbarnamenin tebliğinden sonra tarhiyat sonrası uzlaşma istenmiş, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanak aynı gün tebliğ edilmişti. Vergi mahkemesi, uzlaşma başvurusu tarihinde kalan 12 günlük dava süresinin VUK ek m. 7 uyarınca 15 gün olarak uzadığını, bu süre geçirildikten sonra açılan davanın esasının incelenemeyeceğini kabul ederek davayı süre aşımından reddetti; bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti. Danıştay 3. Daire, temyiz edilen kararı usul ve hukuka uygun bularak onadı; kendi ayrı gerekçesini yazmadı. Karar yalnız dava süresi sorusu için kullanılmıştır.
Sonuç: Uzlaşma vaki olmazsa kalan süre 15 günden azsa tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün içinde dava açılmalıdır; gerekçe vergi mahkemesinindir.
13. Tekerrürde önceki cezanın aynı vergi türünden olması gerekir mi?Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2019/905 · K. 2021/28 ·
Katma değer vergisi tarhiyatında kesilen vergi ziyaı cezası, daha önce kurumlar vergisinden kesilip kesinleşen ceza nedeniyle tekerrür hükmüyle artırılmıştı; vergi mahkemesi iki cezanın aynı vergi türünden olmadığı gerekçesiyle artırılan kısmı kaldırmış ve bu kararında ısrar etmişti. Kurul, önceki ve sonraki cezanın aynı vergi türünden kaynaklanması şartının m. 339'da öngörülmediğini, bu gerekçenin hukuka uygun olmadığını belirtti; ancak olay tarihindeki m. 339 metnine göre tekerrüre esas cezanın kesinleştiği yıl içindeki eyleme tekerrür uygulanamayacağından kararı sonucu itibarıyla hukuka uygun bularak temyiz istemini reddetti. Süreye ilişkin bu ikinci gerekçe m. 339'un 7338 sayılı Kanunla değişmeden önceki metnine dayanır.
Sonuç: Tekerrür için önceki ve sonraki cezanın aynı vergi türünden olması gerekmez.
14. İhbarnamede tekerrür ifadesi yoksa ve 7338 sayılı Kanunun lehe hükmüDanıştay 9. Daire · E. 2023/4959 · K. 2024/1195 ·
Bölge idare mahkemesi, ihbarnamelerde tekerrürün dayanağı gösterilmediği için vergi ziyaı cezasının tekerrür nedeniyle artırılan kısmını kaldırmıştı. Daire, ihbarnamedeki vergi ve ceza tutarlarının karşılaştırılmasından cezanın yüzde elli artırıldığının anlaşıldığını, idarenin savunmasında tekerrürün belirtildiğini ve davacının bu bilgiye ulaşabildiğini, tekerrür ifadesine yer verilmemesinin VUK m. 108 anlamında esasa etkili bir şekil hatası olmadığını belirtti. 7338 sayılı Kanunla getirilen, artırımın kesinleşen cezadan fazla olamayacağı kuralının failin lehine olduğunu ve uyuşmazlıkta dikkate alınması gerektiğini kabul ederek tekerrüre ilişkin kısmı bozdu, diğer kısmı onadı.
Sonuç: Tekerrür ihbarnamede yazılmasa da artırım kendiliğinden düşmez; 7338 sayılı Kanunun artırım sınırı lehe hüküm olarak uygulanır.
15. İhbarnamede tekerrür açıklaması bulunmaması ve sebep unsuruDanıştay 3. Daire · E. 2023/4516 · K. 2024/438 ·
Bölge idare mahkemesi, ihbarnamelerde tekerrürü gerektiren dayanaklar gösterilmediği ve açıklama yapılmadığı gerekçesiyle vergi ziyaı cezasının yüzde elli artırılan kısmını kaldırmıştı. Daire, ihbarnamelerde tekerrür uygulandığına ilişkin açıklama bulunmamakla birlikte cezanın tutarından tekerrür hükümlerine göre artırıldığının anlaşıldığını, bu kısımda sebep unsuru açısından hukuka aykırılık bulunmadığını belirtti; tekerrür şartlarının oluşup oluşmadığının 7338 sayılı Kanunla yapılan değişiklik de dikkate alınarak değerlendirilmesi için bu kısmı bozdu, özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmı onadı.
Sonuç: İhbarnamede tekerrür açıklaması bulunmaması, artırılan cezayı tek başına sebepsiz kılmaz.
16. Rapor ihbarnameyle tebliğ edilmemişse dava süresi işler mi?Danıştay 3. Daire · E. 2025/3869 · K. 2025/4996 ·
Cezalı katma değer vergisine ilişkin ihbarnameler elektronik ortamda gönderilmiş ve gönderimi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılmıştı; vergi mahkemesi otuz günlük süre geçtikten sonra açılan davayı süre aşımından reddetmişti. Daire, vergi inceleme raporunun ihbarnameyle birlikte tebliğ edilmemesinin tebliğin tam yapılmadığının kabulünü gerektirdiğini ve dava açma süresinin işlemesini başlatmadığını belirtti; e-tebligat delil kaydında ihbarname ek türü kısmı boş olduğundan raporun eklenip eklenmediğinin araştırılması için kararı bozdu. Karar yalnız dava süresi sorusu için kullanılmıştır.
Sonuç: Dayanak rapor ihbarnameyle tebliğ edilmemişse dava süresi işlemeye başlamaz.
Sık sorulan sorular
Vergi ceza ihbarnamesine karşı kaç gün içinde dava açılır?
İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7'ye göre vergi mahkemesinde dava süresi otuz gündür ve ihbarnamenin tebliğini izleyen günden başlar. Uzlaşma istenmiş ve uzlaşma vaki olmamışsa Vergi Usul Kanunu ek m. 7'ye göre dava, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın tebliğinden itibaren açılabilir; dava süresi bitmiş ya da on beş günden az kalmışsa süre tutanağın tebliğinden itibaren on beş gün olarak uzar.
Vergi ceza ihbarnamesinde indirim oranı nedir, indirim nasıl istenir?
Vergi Usul Kanunu m. 376'ya göre ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi dairesine başvurulur ve vergi ile cezanın yarısının vadesinde, ya da 6183 sayılı Kanundaki türden teminat gösterilerek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeneceği bildirilir. Bu şartlar yerine gelirse kesilen cezanın yarısı indirilir. Bildirilen tutar süresinde ödenmezse ya da dava açılırsa indirimden yararlanılamaz.
İndirimden yararlanıp ayrıca dava açılabilir mi?
Dava açmak indirimi kaybettirir: Vergi Usul Kanunu m. 376'ya göre ödeyeceğini bildirdiği vergi ve cezayı dava konusu yapan mükellef bu maddeden yararlanamaz. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, dava açmayı seçenlerin uzlaşma ve ceza indirimi gibi imkânlardan yararlanma olanağının kısıtlanmasını adil yargılanma hakkına engel saymamıştır.
Uzlaşmada vergi aslı da indirilebilir mi?
Vergi Usul Kanunu ek m. 1 ve ek m. 11'in bugünkü metninde uzlaşmanın konusu vergi ziyaı cezası ile Kanunda yazılı 5.000 Türk lirasını (VUK mükerrer m. 414 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır) aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarıdır; vergi aslı sayılmaz. 7524 sayılı Kanunla eklenen geçici m. 35, bu Kanundan önce uzlaşma talep edilmiş ve görüşmesi yapılmamış ya da talep süresi geçmemiş vergi ve cezalarda eski hükümlerin uygulanacağını söyler.
Tarhiyat sonrası uzlaşma talebi için süre ne kadardır?
Vergi Usul Kanunu ek m. 1'e göre uzlaşma talebi ihbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Uzlaşma vaki olmaz ya da temin edilemezse yeniden uzlaşma talep edilemez. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır; mükellef dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen cezayı yazılı olarak kabul ederse uzlaşma sağlanmış sayılır.
Uzlaşılan ceza için sonradan dava açılabilir mi?
Vergi Usul Kanunu ek m. 6 ve ek m. 11'e göre üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamaz. Danıştay 4. Daire, tarhiyat öncesi uzlaşılan konuda düzeltme ve şikâyet yoluna da gidilemeyeceğine karar vermiştir. Aynı Daire, uzlaşılan bir olayda mükerrer vergilendirme iddiasının düzeltme ve şikâyet yoluyla ileri sürülebileceğini kabul etmiştir; o karar vergi aslı üzerinde de uzlaşılan bir olaya ilişkindir.
Uzlaşma ile cezada indirim birlikte kullanılabilir mi?
Hayır. Vergi Usul Kanunu ek m. 9'a göre uzlaşılan cezalara başka bir indirim uygulanmaz, m. 376 indirimi uygulanan cezalarda da uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Mükellef uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçip m. 376 indiriminin uygulanmasını isteyebilir.
Tarhiyat öncesi uzlaşmada anlaşılamazsa ihbarname geldikten sonra yeniden uzlaşma istenebilir mi?
İstenemez. Vergi Usul Kanunu ek m. 11'e göre tarhiyat öncesi uzlaşma temin edilemez ya da görüşmede uzlaşmaya varılamazsa mükellef veya ceza muhatabı cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma talep edemez. İhbarnamenin tebliğiyle m. 376 indirimi ve dava süresi ayrıca işler.
İnceleme raporu ihbarnameye eklenmemişse ihbarname geçersiz mi olur?
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'na göre olmaz: Vergi Usul Kanunu m. 108 ihbarnameyi hükümsüz kılan hâlleri sınırlı saymıştır ve raporun eklenmemesi bunlar arasında değildir. İdare raporu yargılamada dosyaya sunmazsa tarh işlemi iptal edilir. Danıştay 3. Daire ise raporun ihbarnameyle birlikte tebliğ edilmemesinin dava açma süresini başlatmadığını belirtmiştir.
İhbarnamede tekerrür yazılmamışsa artırılan ceza kalkar mı?
Danıştay 9. Daire, ihbarnamede tekerrür ifadesine yer verilmemesini Vergi Usul Kanunu m. 108 anlamında esasa etkili bir şekil hatası saymamıştır. Danıştay 3. Daire de cezanın tutarından tekerrür nedeniyle artırıldığı anlaşılıyorsa sebep unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığını belirtmiştir. Artırım tutarının kesinleşen cezadan fazla olamayacağı m. 339'da yazılıdır.
Dava açılınca vergi ve ceza ödenmek zorunda mı?
İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/4'e göre vergi mahkemesinde dava açılması, vergi ve cezaların dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Vergi Usul Kanunu m. 112'ye göre dava konusu yapılan vergilerin ödenmemiş kısmına yargı kararının tebliğine kadar gecikme faizi uygulanır; mükellef isterse davanın devamı sırasında da ödeme yapabilir.
Vergi ziyaı cezası ne kadardır?
Vergi Usul Kanunu m. 344'e göre vergi ziyaı cezası ziyaa uğratılan verginin bir katıdır; m. 359'daki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmişse üç kattır. Vergi incelemesi başlamadan ve takdir komisyonuna sevk edilmeden, kanuni süresi geçtikten sonra verilen beyannamelerde ceza yüzde elli oranında uygulanır. Tekerrür hâlinde m. 339'a göre ceza yüzde elli artırılır. 7524 sayılı Kanunla m. 344'e eklenen fıkraya göre mükellefiyet tesis ettirilmesi gerektiği hâlde vergi dairesinin bilgisi dışında ticari, zirai veya mesleki faaliyette bulunularak vergi ziyaına sebebiyet verilirse ceza yüzde elli artırılarak uygulanır.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Muğla İdare Hukuku Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası
Bu alandaki diğer rehberler
- Vergi dairesi haczi: banka hesabı, maaş, ev ve araç; haciz nasıl kaldırılır (6183 sayılı Kanun)
- Vergi ödeme emrine itiraz: süre, sebepler ve vergi mahkemesi (6183 sayılı Kanun m. 55, 58)
- 18. madde imar uygulaması: parselasyon, düzenleme ortaklık payı, itiraz ve iptal davası
- Hazine arazisi kiralama ve doğrudan satış: pazarlık usulü, 4706 sayılı Kanun ve iptal davası
- İmar planı değişikliği: malikin talebi, şartları ve değer artış payı (3194 sayılı İmar Kanunu ek m. 8)
- İmar planına itiraz ve imar planı iptal davası açma süresi (3194 sayılı İmar Kanunu m. 8)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.