Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası (TCK m. 47)
Yayın tarihi:
Bu sayfada
- Başa dön
- Kısaca
- Temel bilgiler
- TCK m. 46-48'e göre müebbet hapis ile ağırlaştırılmış müebbet hapis arasındaki fark nedir?
- Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü açık görüşte ziyaretçileriyle nasıl görüşür?
- 5275 sayılı Kanun m. 107'ye göre müebbet hükümlüsü kaç yıl sonra koşullu salıverilir?
- Birden çok müebbet ya da müebbet ile süreli ceza varsa koşullu salıverilme süresi nasıl belirlenir (5275 sayılı Kanun m. 107/3)?
- Tekerrürde ve çocuğa karşı işlenen suçta müebbet hükümlüsü kaç yıl yatar (5275 sayılı Kanun m. 108)?
- Hangi müebbet cezalarında koşullu salıverilme hiç uygulanmaz ve müddetnamede tahliye tarihi nasıl gösterilir?
- Müebbet hapiste müddetnameye bihakkın tahliye tarihi yazılır mı?
- Koşullu salıverilen müebbet hükümlüsünün denetim süresi ne kadardır ve koşullu salıverilme ne zaman geri alınır (5275 sayılı Kanun m. 107/6-15)?
- Müebbet hükümlüsü açık cezaevine ve denetimli serbestliğe ne zaman geçebilir?
- İlgili mevzuat
- Kararlar
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Müebbet hapis cezası da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası da kanun gereği hükümlünün hayatı boyunca devam eder; ağırlaştırılmış müebbet ayrıca sıkı güvenlik rejimiyle çektirilir.
- Hükümlü cezaevinde belirli bir süreyi iyi hâlli geçirirse koşullu salıverilebilir: kural olarak müebbette yirmi dört, ağırlaştırılmış müebbette otuz yıl.
- Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta, tekerrürde ve çocuğa karşı işlenen suçta bu süreler uzar; çocuğa karşı suç kuralı 6545 sayılı Kanunla eklendiğinden suç tarihine göre hükümlünün lehine olan düzenleme uygulanır.
- Devletin güvenliğine karşı bazı suçların örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesinden verilen ağırlaştırılmış müebbette koşullu salıverilme hiç uygulanmaz.
Türk Ceza Kanunu m. 46 hapis cezalarını üçe ayırır: ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis. Bu rehber iki müebbet cezanın farkını, ağırlaştırılmış müebbetin infaz rejimini (5275 sayılı Kanun m. 25), koşullu salıverilme sürelerini (m. 107 ve 108), koşullu salıverilmenin hiç uygulanmadığı hâlleri, denetim süresini ve açık cezaevi ile denetimli serbestliğe geçişi madde metinleri, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla anlatır.
Temel bilgiler
Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.
- Müebbet hapiste koşullu salıverilme
Müebbet hapis cezasına mahkûm olan, cezaevinde yirmi dört yılını iyi hâlli olarak geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir.
Dayanak: 5275 sayılı Kanun m. 107/2
- Ağırlaştırılmış müebbette
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanda bu süre otuz yıldır; infaz tek kişilik oda ve izin verilmeyen sıkı rejimle yapılır (m. 25).
Dayanak: 5275 sayılı Kanun m. 107/2
- Örgüt faaliyeti çerçevesinde
Örgüt kurma, yönetme ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta müebbette otuz, ağırlaştırılmış müebbette otuz altı yıl; birden çok cezada üst sınır otuz dört ve kırk yıl. Bu fıkra çocuklara uygulanmaz.
Dayanak: 5275 sayılı Kanun m. 107/4
- Tekerrür ve çocuğa karşı suç
Tekerrür hâlinde ve çocuğa karşı işlenen suçta müebbette otuz üç, ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz yıl; ikinci defa tekerrürde de bu süreler uygulanır. Çocuğa karşı suç kuralı (m. 108/8) 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunla eklenmiştir.
- Hiç koşullu salıverilmeyen hâl
TCK'nın devletin güvenliğine, anayasal düzene ve millî savunmaya karşı suçlar bölümlerindeki bir suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesinden verilen ağırlaştırılmış müebbette koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Dayanak: 5275 sayılı Kanun m. 107/16
- Açık cezaevi
Müebbet hükümlüsü koşullu salıverilme tarihine beş yıl veya daha az süre kalınca açık kuruma ayrılabilir; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü açık kuruma ayrılamaz (Yönetmelik m. 8/1-a).
Dayanak: Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m. 6/1-b
TCK m. 46-48'e göre müebbet hapis ile ağırlaştırılmış müebbet hapis arasındaki fark nedir?
TCK m. 46/1 hapis cezalarını üç türe ayırır: 1) ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, 2) müebbet hapis cezası, 3) süreli hapis cezası.
İki müebbet ceza süre bakımından aynıdır. TCK m. 48/1'e göre müebbet hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca devam eder. TCK m. 47/1'e göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası da hükümlünün hayatı boyunca devam eder; ayrıca kanun ve Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirtilen sıkı güvenlik rejimine göre çektirilir. Fark iki noktadadır: 1) cezanın cezaevinde nasıl çektirildiği (5275 sayılı Kanun m. 25), 2) koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre (5275 sayılı Kanun m. 107/2: müebbette yirmi dört, ağırlaştırılmış müebbette otuz yıl).
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, TCK m. 48'in müebbet hapis cezasının hükümlünün hayatı boyunca devam edeceğini öngördüğünü, kesinleşen müebbet hapis cezasının ne şekilde infaz edileceğinin ise 5275 sayılı Kanun m. 107'de düzenlendiğini belirtmiştir. (Yargıtay 1. CD, E. 2022/5645)1 Bu nedenle "hayatı boyunca" ifadesi cezanın kanundaki tanımıdır; hükümlünün cezaevinden ne zaman çıkabileceği infaz kanunundaki koşullu salıverilme hükümlerine göre belirlenir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesinin kararında aktardığı Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m. 36'ya göre müebbet hapis cezası, süreli hapis cezası uygulanan infaz rejimine göre infaz edilir. (Yargıtay 1. CD, E. 2023/9535)2 Ağırlaştırılmış müebbet için ise TCK m. 47'deki sıkı güvenlik rejiminin kanundaki esasları 5275 sayılı Kanun m. 25/1'de sayılır:
- Hükümlü tek kişilik odada barındırılır (m. 25/1-a).
- Hükümlüye günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanınır; risk ve güvenlik gerekleri, iyileştirme ve eğitim çalışmalarındaki gayret ve iyi hâle göre bu süre uzatılabilir, aynı ünitede kalan hükümlülerle sınırlı temasa izin verilebilir (m. 25/1-b, c).
- Hükümlü, yaşadığı yerin olanak verdiği ve idare kurulunun uygun gördüğü bir sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir (m. 25/1-d).
- Kurum idare kurulunun uygun gördüğü hâllerde on beş günde bir kez ve on dakikayı geçmemek üzere eşine, altsoy ve üstsoyuna, kardeşlerine ve vasisine telefon edebilir (m. 25/1-e).
- Aynı kişiler hükümlüyü belirlenen gün, saat ve koşullarla on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilir (m. 25/1-f).
- Hükümlü hiçbir suretle ceza infaz kurumu dışında çalıştırılamaz ve kendisine izin verilmez (m. 25/1-g); kurum iç yönetmeliğinde belirtilenlerin dışında spor ve iyileştirme faaliyetine katılamaz (m. 25/1-h).
- Cezanın infazına hiçbir surette ara verilemez; sağlık tedbirleri, tıbbi tetkik ve zorunluluklar hariç ceza infaz kurumlarında, mümkün olmazsa tam teşekküllü Devlet ya da üniversite hastanelerinin tek kişilik ve yüksek güvenlikli mahkûm koğuşlarında uygulanır (m. 25/1-ı).
Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü açık görüşte ziyaretçileriyle nasıl görüşür?
Anayasa Mahkemesine göre 5275 sayılı Kanun m. 83, görüşlerin şartlarını ve sürelerini Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmeliğe bırakır; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsünün görüşü bu nedenle Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik ile yürür. (Anayasa Mahkemesi, B. No. 2020/12572)3
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2019 tarihli kararında, ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsünün ziyaretçileriyle teker teker görüştürülmesine ilişkin kapalı görüş kuralının açık görüşte de uygulanmasını yerinde bulmadı: o tarihteki yönetmelikte açık görüş için böyle bir düzenleme yoktu. Daire, hükümlünün şikâyetini kabul eden kararlara yönelik kanun yararına bozma istemini reddetti. (Yargıtay 1. CD, E. 2019/331)4
Anayasa Mahkemesi de aynı uygulamaya ilişkin bireysel başvuruda, başvuru tarihinde açık görüşte teker teker görüşmeye ilişkin bir düzenleme bulunmadığından aile hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının olmadığını, Anayasa m. 20'nin ihlal edildiğini kabul etti ve başvurucuya net 20.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.3
Aynı kararda belirtildiğine göre Yönetmelik m. 12 14/9/2021 tarihinde değiştirildi: ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri açık görüşte de kapalı görüşte olduğu gibi ziyaretçileriyle teker teker görüşür, ancak idare ve gözlem kurulu kararıyla aynı anda birden fazla ziyaretçiyle görüşebilir.3 Yukarıdaki iki karar bu değişiklikten önceki metne göre verilmiştir. Cezaevinde görüşün genel kuralları ayrı bir rehberin konusudur.
5275 sayılı Kanun m. 107'ye göre müebbet hükümlüsü kaç yıl sonra koşullu salıverilir?
Koşullu salıverilen hükümlü cezasının kalanını cezaevi dışında, bir denetim süresine tabi olarak geçirir; denetim süresi iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (5275 sayılı Kanun m. 107/6, 107/14). M. 107/1'e göre koşullu salıverilmeden yararlanmak için hükümlünün kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.
M. 107/2'ye göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar yirmi dört yılını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi de müebbet hükümlüsünün iyi hâlli olarak cezaevinde 24 yılını geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabileceğini belirtmiştir.1
M. 107/4'e göre suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan mahkûmiyette bu süre ağırlaştırılmış müebbette otuz altı, müebbette otuz yıldır. Fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m. 17'ye göre bu Kanun kapsamındaki suçlardan mahkûm olanlar hakkında da koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik bakımından m. 107/4 ile m. 108 uygulanır.
M. 107/4'ün uzun süreleri hükümdeki örgüt kabulüne bağlıdır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, müebbet ve 17 yıl 11 ay hapis cezası infaz edilen hükümlüde mahkemenin m. 107/4-d'deki otuz dört yıllık sınırı esas almasını, infaza konu mahkûmiyetler dikkate alındığında mümkün görmedi; bu düzenleme örgüt kurmak, yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan mahkûmiyeti bulunan hükümlüler içindir. (Yargıtay 1. CD, E. 2023/5166)5 Aynı Daire 2025 tarihli kararında, kesinleşen mahkûmiyet hükümlerinde suçların örgüt faaliyeti kapsamında işlendiğine dair bir kabul bulunmadığı ve bu konuda mahkemesinden bir karar da alınmadığı hâlde şartla tahliye tarihinin m. 107/4-d'ye göre 34 yıl üzerinden hesaplanmasını isabetsiz buldu. (Yargıtay 1. CD, E. 2023/5756)6
Koşullu salıverilmeye infaz hâkimi karar verir: ceza infaz kurumu idaresinin hazırladığı gerekçeli rapor infaz hâkimliğine verilir; hâkim raporu uygun bulursa dosya üzerinden karar verir, uygun bulmazsa gerekçesini kararında gösterir; bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir (m. 107/11). Süreli hapis cezalarındaki koşullu salıverilme oranları ayrı bir rehberin konusudur.
Birden çok müebbet ya da müebbet ile süreli ceza varsa koşullu salıverilme süresi nasıl belirlenir (5275 sayılı Kanun m. 107/3)?
Hükümlünün birden fazla kesinleşmiş cezası varsa koşullu salıverilme süresi toplanan cezalar üzerinden belirlenir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, iki ayrı müebbet hapis cezası alan hükümlü hakkında 5275 sayılı Kanun m. 99 ve m. 107/3-b uyarınca toplama kararı verilmesi gerekirken talebin reddedilmesini isabetsiz bularak kararı kanun yararına bozdu. (Yargıtay 1. CD, E. 2012/801)7 Yargıtay Ceza Genel Kurulu da toplamanın amacını, infazı gereken tüm hapis cezaları için toplam süre üzerinden tek bir şartla tahliye tarihi, deneme süresi ve bihakkın tahliye tarihinin saptanması olarak açıkladı. (Yargıtay CGK, E. 2019/434)8
Ceza Genel Kurulu, koşullu salıverilme oranları farklı olan her ceza yönünden TCK m. 7/3 uyarınca hükümlünün lehine olan sürenin belirlenmesini ve cezaların bu şekilde toplanmasını aradı.8 Yargıtay 1. Ceza Dairesi de içtima kararına dahil her bir cezanın ayrı ayrı varlığını koruduğunu, bu nedenle infaza konu her mahkûmiyet yönünden lehe olan infaz rejiminin belirlenmesi gerektiğini belirtti.5
Ceza Genel Kuruluna göre koşullu salıverilme yasağı kapsamında kalan cezalar diğer cezalarla toplanmaz; Kurul buna örnek olarak m. 107/16'da sayılan suçlardan verilen ağırlaştırılmış müebbet cezasını gösterdi.8 Kararın aynı yerde saydığı ikinci defa tekerrür örneği, m. 108/3'ün 7550 sayılı Kanundan önceki metnine dayanır; bugünkü metin aşağıda anlatılmıştır.
M. 107/3'e göre koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre şöyledir:
- Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet: otuz altı yıl (m. 107/3-a).
- Birden fazla müebbet: otuz yıl (m. 107/3-b).
- Bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapis: en fazla otuz altı yıl (m. 107/3-c).
- Bir müebbet ile süreli hapis: en fazla otuz yıl (m. 107/3-d).
- Örgüt kurma, yönetme ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta (m. 107/4) aynı sırayla kırk, otuz dört, en fazla kırk ve en fazla otuz dört yıl; birden fazla süreli cezada en fazla otuz iki yıl.
Tekerrürde ve çocuğa karşı işlenen suçta müebbet hükümlüsü kaç yıl yatar (5275 sayılı Kanun m. 108)?
5275 sayılı Kanun m. 108/1'e göre tekerrür hâlinde işlenen suçtan mahkûm olunan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılının, müebbet hapis cezasının otuz üç yılının infaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi durumunda koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi de tekerrür hâlinde işlenen suçtan verilen müebbet hapis cezasında bu sürenin 33 yıl olduğunu belirtmiştir.1
Aynı süreler iki hâlde daha uygulanır: 1) m. 108/8'e göre çocuğa karşı işlenen bir suçtan ağırlaştırılmış müebbet ya da müebbet hapis cezasına mahkûmiyette; 2) m. 108/9'a göre TCK m. 102/2'deki cinsel saldırı, m. 103'teki çocukların cinsel istismarı, m. 104/2-3'teki reşit olmayanla cinsel ilişki ve m. 188'deki uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından hapis cezasına mahkûmiyette. Bu sayfadaki kararların hiçbirinde m. 108/8'in müebbet cezaya uygulanmasına değinilmemiştir. M. 108/8 ve 108/9, 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunla eklenmiştir; TCK m. 7/3 ve Ceza Genel Kurulunun açıkladığı lehe kanun ilkesi gereği suç tarihine göre hükümlünün lehine olan düzenleme uygulanır.8
Mükerrir hükümlünün müebbet ve süreli cezası birlikte infaz ediliyorsa cezaevinde geçirilmesi gereken süre konusunda Kanunda açık bir düzenleme bulunmadığını Yargıtay 1. Ceza Dairesi tespit etti ve bir hesap sırası gösterdi.6 Daireye göre önce m. 107/3-d de dikkate alınarak m. 107/2 gereğince müebbet ve süreli cezaların her biri için cezaevinde geçirilmesi gereken süre hesaplanır; sonra mükerrirlere özgü rejimle çektirilecek her ceza üzerinden m. 108/1-d'ye göre tekerrür nedeniyle eklenecek toplam süre bulunur ve bu ek, m. 108/2 uyarınca tekerrüre esas alınan cezaların en ağırını geçemez.6 7550 sayılı Kanunla m. 108/2'ye eklenen cümleye göre ikinci defa tekerrür hâlinde bu sınır uygulanmaz.
İkinci defa tekerrürde kural 2025'te değişti. M. 108/3'ün eski metnine göre ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlü koşullu salıverilmezdi. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 17.01.2025 tarihli kararında, kasten öldürmeden müebbet hapis cezası alan ve cezasının ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilen hükümlüde, bu eski metne dayanarak şartla tahliye hükümlerinin uygulanamayacağını gözetti ve kanun yararına bozma istemini yerinde gördü. (Yargıtay 1. CD, E. 2024/2276)9
Bugünkü m. 108/3'e göre ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır: müebbette otuz üç, ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz yıl. Anayasa Mahkemesi, kuralın 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla değiştirildiğini, değişiklikle bu hükümlülerin cezalarının belirli bir kısmını cezaevinde infaz etmeleri şartıyla koşullu salıverilmesine imkân tanındığını, değişikliğin sanık lehine olduğunu ve bakılmakta olan davada uygulanacağını belirterek eski kurala yönelik itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verdi. (Anayasa Mahkemesi, E. 2023/13)10 Mahkeme eski kuralın Anayasa'ya uygunluğunu incelemedi.
TCK m. 7/3'e göre koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili hükümler, infaz rejimine ilişkin diğer hükümler gibi derhâl uygulanmaz; m. 7/2'ye göre failin lehine olan kanun uygulanır. Ceza Genel Kurulu da koşullu salıverilmenin zaman bakımından maddi ceza hukuku müessesesi gibi kabul edildiğini, suç tarihi ve suçun türüne göre hükümlünün lehine olan düzenlemenin uygulanması gerektiğini belirtti.8 17.01.2025 tarihli Daire kararı 7550 sayılı Kanundan önceki metne dayanır; bugünkü kural m. 108/3'ün değişik metnidir. Tekerrürün şartları ve süreli cezalardaki oranlar ayrı bir rehberin konusudur.
Hangi müebbet cezalarında koşullu salıverilme hiç uygulanmaz ve müddetnamede tahliye tarihi nasıl gösterilir?
Kanun bazı hâllerde koşullu salıverilmeyi kapatır. Bu yasakların umut hakkı bakımından değerlendirilmesi ayrı bir rehberin konusudur; aşağıda yalnız kanundaki hâller sayılmıştır:
- 5275 sayılı Kanun m. 107/16: TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısımdaki "Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar" (Dördüncü Bölüm), "Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar" (Beşinci Bölüm) ve "Milli Savunmaya Karşı Suçlar" (Altıncı Bölüm) başlıklı bölümlerdeki suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyette koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
- 3713 sayılı Kanun m. 17: tutuklu veya hükümlü iken firar veya ayaklanma suçundan mahkûm edilmiş bulunanlar ile disiplin cezası olarak üç defa hücre hapsi cezası almış olanlar, bu disiplin cezaları kaldırılmış olsa bile şartla salıverilmeden yararlanamaz; bu Kanun kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar, hükümlerinin kesinleşmesinden sonra yine bu Kanun kapsamına giren bir suç işlerse de yararlanamaz.
- 3713 sayılı Kanun m. 17 son paragraf: ölüm cezaları 4771 sayılı Kanunla (5218 sayılı Kanunla değişik) müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen terör suçluları ile ölüm cezaları ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen veya bu cezaya mahkûm olan terör suçluları koşullu salıverilme hükümlerinden yararlanamaz; bunlar hakkında ceza ölünceye kadar devam eder.
- 5275 sayılı Kanun m. 107/13 son cümle: koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez; geri almada cezaevinde aynen çektirilecek süre m. 107/13-a ve b'ye göre belirlenir (sonraki suç için verilen hapis cezasının iki katı, yükümlülük ihlalinde ihlalin niteliğine göre takdir edilen süre).
Müebbet hapiste müddetnameye bihakkın tahliye tarihi yazılır mı?
Hükümlünün cezaevine alındığı ve salıverileceği tarihler Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede (süre belgesi) gösterilir. Müebbet cezada bu belgeye ne yazılacağı konusunda Yargıtay 1. Ceza Dairesinin iki farklı olayda verdiği kararlar vardır.
1) 2022 tarihli kararın olayında kasten öldürmeden müebbet hapis cezası alan hükümlünün müddetnamesinde koşullu salıverilme tarihi belirlenmiş, hak ederek tahliye kısmına ise "ölünceye kadar" yazılmıştı; infaz hâkimliği müddetnameyi iptal etmiş, Cumhuriyet başsavcılığının itirazı da reddedilmişti. Daire, bu olayda Cumhuriyet savcılığının müebbet hapis cezasının suç tarihini de dikkate alarak bihakkın tahliye tarihini tespit edip müddetnamede göstermesi gerektiğini belirterek kanun yararına bozma istemini reddetti.1 Kararda bu tarihin nasıl hesaplanacağına değinilmemiştir.
2) 2024 tarihli kararın olayında terör suçlarından müebbet ve 36 yıl 3 ay hapis cezası infaz edilen hükümlü, cezaevinde 13 kez hücre hapsi cezası almıştı. Daire, 3713 sayılı Kanun m. 17 uyarınca şartla tahliye hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını gözeterek müddetnamedeki bihakkın tahliye tarihinin TCK m. 48'deki "Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder." hükmü ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m. 36 dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini belirtti; kanun yararına bozma istemini yerinde gördü.2
Aynı Daire 17.01.2025 tarihli kararında ikinci defa tekerrür nedeniyle şartla tahliyenin uygulanamayacağını gözeterek bihakkın tahliye tarihinin aynı hükümler dikkate alınarak belirlenmesini istedi.9 O kararın dayandığı eski m. 108/3 metni 7550 sayılı Kanunla değişti.
Sitedeki infaz hesaplama aracı müebbet cezada hak ederek tahliye tarihi hesaplamaz. 2022 tarihli kararın olayında Daire, bu tarihin Cumhuriyet savcılığınca suç tarihi de dikkate alınarak tespit edilip müddetnamede gösterilmesi gerektiğini belirtmiştir.1 Araç ayrıca 3713 sayılı Kanun m. 17'deki hücre hapsi, firar ve ayaklanma hâllerini sormaz; terör suçundan verilen müebbet cezada bu hâllerden biri varsa araçta görünen koşullu salıverilme tarihi o hükümlü için geçerli olmaz.
Koşullu salıverilen müebbet hükümlüsünün denetim süresi ne kadardır ve koşullu salıverilme ne zaman geri alınır (5275 sayılı Kanun m. 107/6-15)?
M. 107/6'ya göre koşullu salıverilen hükümlünün tabi tutulacağı denetim süresi, yukarıdaki fıkralara göre infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır. Fıkranın ikinci cümlesindeki "hakederek tahliye tarihini geçemez" sınırı süreli hapisler için konmuştur. Bu sayfadaki kararların gerekçelerinde müebbet cezadaki denetim süresinin uzunluğuna değinilmemiştir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, koşullu salıverilen müebbet hükümlüsünün m. 107/6'ya göre denetim süresine tabi tutulacağını, bu sürede hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi ya da yükümlülüklere uyarıya rağmen uymamakta ısrar etmesi hâlinde koşullu salıverilmenin geri alınacağını, denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlle geçirilirse cezanın infaz edilmiş sayılacağını belirtti.1 Ceza Genel Kurulu da genel olarak, denetim süresi cezaevi dışında tamamlandığında hükümlünün bihakkın tahliye süresini de geçirmiş olduğunu açıkladı.8
Denetim süresine ilişkin kurallar m. 107'nin sonraki fıkralarındadır:
- İnfaz hâkimi denetim süresinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişi görevlendirebilir; bu kişi hükümlünün gelişimi hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenler (m. 107/9).
- İnfaz hâkimi ayrıca iki yılı geçmemek üzere hükümlünün belirli bir bölgede denetim ve gözetim altında bulundurma, belirlenen yer veya bölgelere gitmeme ya da belirlenen programlara katılma yükümlülüklerine tabi tutulmasına karar verebilir (m. 107/9).
- Hâkim denetim süresinin denetimli serbestlik tedbiri uygulanmadan veya yükümlülük belirlenmeden geçirilmesine karar verebilir, tedbiri ve yükümlülükleri denetim süresi içinde kaldırabilir (m. 107/10).
- Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi ya da yükümlülüklere infaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar edilmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır (m. 107/12); geri alma kararını m. 107/15'te gösterilen infaz hâkimliği dosya üzerinden verir ve bu karara itiraz yolu açıktır.
- Geri almada hükümlüye, sonraki suçu işlediği tarihten başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla sonraki her suç için verilen hapis cezasının iki katı süre; yükümlülüklere aykırılıkta ise ihlalin niteliğine göre takdir edilen süre cezaevinde aynen çektirilir (m. 107/13).
- Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/14).
Müebbet hükümlüsü açık cezaevine ve denetimli serbestliğe ne zaman geçebilir?
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m. 6/1-b'ye göre müebbet hapis cezasına mahkûm olup koşullu salıverilme tarihine beş yıl veya daha az süre kalanlar açık kurumlara ayrılabilir. M. 6/2 bazı suçlarda ek şart arar: TCK m. 142, 148, 149, 188 ve 190'dan mahkûm olanlarda koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az, TCK m. 102 ve 103 ile eşe karşı işlenen m. 82/1-d, 86/3-a ve 96/2-b'den mahkûm olanlarda üç yıldan az süre kalmış olmalıdır. Birden fazla ceza toplanarak infaz ediliyorsa açık kuruma ayrılmada esas alınacak suç, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur (m. 6/3).
Yönetmelik m. 8/1-a'ya göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar açık kurumlara ayrılamaz. M. 8/1-ç'ye göre terör ve örgütlü suçlardan hükümlü olup m. 6/2-c ve ç'deki hâllerin dışında kalanlar da açık kurumlara ayrılamaz. 5275 sayılı Kanun m. 14/4'e göre toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar ile terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanların açık kuruma ayrılmasına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararları, infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır.
5275 sayılı Kanun m. 105/A/1'e göre açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlü talep ederse, cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına infaz hâkimi karar verebilir. 7550 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre bunun için hükümlünün, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini cezaevinde geçirmiş olması gerekir; geçici m. 11'e göre 7550 sayılı Kanunla m. 105/A/1'e eklenen bu şart, geçici m. 11'in yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz. Açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu hâlde iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan iyi hâlli hükümlü de diğer şartları taşıyorsa bu usulden yararlanabilir (m. 105/A/2).
Geçiş hükümleri suç tarihine bağlıdır: 1) Geçici m. 6/1'e göre 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlarda m. 105/A/1'deki bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır ve geçici m. 6/3'e göre bu, iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı kurumdaki hükümlülere de uygulanır; ancak kasten öldürme suçları (TCK m. 81, 82, 83), cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümündeki suçlar ve terör suçları başta olmak üzere maddede sayılan suçlar bunun dışındadır. 2) Geçici m. 10/6'ya göre 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle kapalı kurumda bulunan hükümlülerden, toplam hapis cezası on yıldan azsa bir ayını, on yıl ve daha fazlaysa üç ayını kapalı kurumda geçirip açık kuruma ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalanlar açık kuruma ayrılabilir; bu hükümlüler talep ederse, açık kurumda en az üç ay kalmış olmak şartıyla denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanır. TCK m. 82/1-d, e ve f'deki kasten öldürme suçları, deprem nedeniyle bina veya yapıların yıkılması sonucu öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı bazı suçlar, İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümündeki suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar bu hükmün dışındadır.
Bu sayfadaki kararların hiçbiri müebbet hükümlüsünün açık kuruma ayrılmasını ya da denetimli serbestliğini incelememiştir.
İlgili mevzuat
TCK m. 47 — Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası
Madde 47- (1) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca devam eder, kanun ve Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirtilen sıkı güvenlik rejimine göre çektirilir.
Kaynak: Türk Ceza Kanunu (5237)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
TCK m. 48 — Müebbet hapis cezası
Madde 48- (1) Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder.
Kaynak: Türk Ceza Kanunu (5237)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
TCK m. 46 — Hapis cezaları
Madde 46- (1) Hapis cezaları şunlardır:
a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası.
b) Müebbet hapis cezası.
c) Süreli hapis cezası.
Kaynak: Türk Ceza Kanunu (5237)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
5275 sayılı Kanun m. 107 — Koşullu salıverilme
Madde 107- (1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.
(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmidört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümleler:14/4/2020-7242/48 md.) Ancak, Türk Ceza Kanununun;
a) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
b) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (madde 87, fıkra iki, bent d) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
c) İşkence suçundan (madde 94 ve 95) ve eziyet suçundan (madde 96) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
d) Cinsel saldırı (madde 102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (madde 104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (madde 105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
e) Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan (madde 102, 103, 104 ve 105) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,
f) Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlardan (madde 132, 133, 134, 135, 136, 137 ve 138) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
g) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,
h) Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından (madde 326 ilâ 339) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. Ayrıca, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 1/1/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır.
(3) Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre;
a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuzaltı,
b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuz,
c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzaltı,
d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz,
e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla yirmisekiz,
Yıldır.
(4) Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuzaltı yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, süreli hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümle:14/4/2020-7242/48 md.) Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından ise tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır. Ancak, bu süreler;
a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde kırk,
b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuzdört,
c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla kırk,
d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzdört,
e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuziki,
Yıldır. (Ek cümle:22/7/2010 - 6008/9 md.) Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.
(5) (Değişik:8/8/2026-7593/7 md.) Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları (madde 81, 82 ve 83), cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (madde 102 ve 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (madde 188) ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (madde 220) hariç olmak üzere, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.
(6) Koşullu salıverilen hükümlünün tâbi tutulacağı denetim süresi, yukarıdaki fıkralara göre infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır. Ancak süreli hapislerde hakederek tahliye tarihini geçemez.
(7) Hükümlü, denetim süresinde, infaz kurumunda öğrendiği meslek veya sanatı icra etmek üzere, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında, ücret karşılığında çalıştırılabilir.
(8) Onsekiz yaşından küçük olan hükümlüler, denetim süresinde eğitimlerine, gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir kurumda devam ederler.
(9) İnfaz hâkimi, denetim süresinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi, kötü alışkanlıklar edinebileceği çevrelerden uzak kalması ve sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesini temin hususunda hükümlüye öğütte bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya yanında çalıştığı kişilerle görüşerek, istişarelerde bulunur; hükümlünün davranışları, sosyal uyumu ve sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek infaz hâkimine verir. (Ek cümleler:14/4/2020-7242/48 md.) İnfaz hâkimi ayrıca, iki yılı geçmemek üzere denetim süresi içinde hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir. Bu karar gereğince denetimli serbestlik müdürlüğü, risk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak hükümlüyü;
a) Belirli bir bölgede denetim ve gözetim altında bulundurma,
b) Belirlenen yer veya bölgelere gitmeme,
c) Belirlenen programlara katılma,
yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabi tutar. Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlünün risk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak yükümlülükleri değiştirebilir.
(10) İnfaz hâkimi, koşullu salıverilen hükümlünün kişiliğini ve topluma uyumdaki başarısını göz önünde bulundurarak; denetim süresinin, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmadan veya herhangi bir yükümlülük belirlemeden geçirilmesine karar verebileceği gibi, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasını veya belirlenen yükümlülükleri denetim süresi içinde kaldırabilir.
(11) (Değişik:14/4/2020-7242/48 md.) Hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine verilir. İnfaz hâkimi, bu raporu uygun bulursa hükümlünün koşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verir; raporu uygun bulmadığı takdirde gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir.
(12) Koşullu salıverilen hükümlünün, denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, infaz hâkiminin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.
(13) Koşullu salıverilme kararının geri alınması hâlinde hükümlünün;
a) Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla sonraki işlediği her bir suç için verilen hapis cezasının iki katı sürenin,
b) (Değişik: 25/5/2005-5351/8 md.) Yükümlülüklerine aykırı davranması hâlinde, bu yükümlülüklere uymama tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasındaki süreyi geçmemek koşuluyla ihlalin niteliğine göre takdir edilecek bir sürenin,
Ceza infaz kurumunda aynen çektirilmesine karar verilir. Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.
(14) Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır.
(15) (Değişik: 20/7/2017-7035/25 md.) Hükümlü, geri kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse ya da bağlı tutulduğu yükümlülükleri yerine getirmezse hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hâkimliği, cezaların toplandığı hâller ile hükmün bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmiş olması hâlinde ise 101 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen infaz hâkimliği tarafından koşullu salıverilme kararının geri alınmasına dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır.
(16) 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, "Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar" başlıklı Dördüncü Bölüm, "Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine
Karşı Suçlar" başlıklı Beşinci Bölüm, "Milli Savunmaya Karşı Suçlar" başlıklı Altıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Kaynak: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (5275)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
5275 sayılı Kanun m. 108 — Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri
Madde 108- (1) Tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunan;
a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuzdokuz yılının,
b) Müebbet hapis cezasının otuzüç yılının,
c) (Ek:14/4/2020-7242/49 md.) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuziki yılının,
d) Süreli hapis cezasının üçte ikisinin,
İnfaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi durumunda, koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Ancak, koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır.
(2) Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. (Ek cümle:4/6/2025-7550/14 md.) İkinci defa tekerrür halinde bu fıkra hükmü uygulanmaz.
(3) İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. (Ek cümle:4/6/2025-7550/14 md.) Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir.
(4) İnfaz hâkimi, mükerrir hakkında cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak ve bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler.
(5) Tekerrür dolayısıyla belirlenen denetim süresinde, koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır.
(6) İnfaz hâkimi, mükerrir hakkında denetim süresinin uzatılmasına karar verebilir. Denetim süresi en fazla beş yıla kadar uzatılabilir.
(7) (Ek: 18/6/2014-6545/82 md.) Cezanın infazı tamamlandıktan sonra devam eden denetim süresi içinde, bu madde hükümlerine göre kendilerine yüklenen yükümlülüklere ve yasaklara aykırı hareket eden mükerrirler, infaz hâkimi kararı ile disiplin hapsine tabi tutulur. Disiplin hapsinin süresi on beş günden az ve üç aydan fazla olamaz.
(8) (Ek: 18/6/2014-6545/82 md.) Çocuğa karşı işlenen bir suçtan dolayı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır.
(9) (Ek: 18/6/2014-6545/82 md.) Birinci fıkradaki koşullu salıverme süreleri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, 103 üncü maddesinde tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan, 104 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan, 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında da uygulanır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır. 188 inci madde hariç olmak üzere bu suçlardan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında, cezanın infazı sırasında ve koşullu salıverildikleri takdirde denetim süresi içinde, aşağıdaki tedavi veya yükümlülüklerden bir veya birkaçına infaz hâkimi tarafından karar verilir:
a) Tıbbi tedaviye tabi tutulmak
b) Tedavi amaçlı programlara katılmak
c) Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak
d) Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak
e) Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren bir ortamda çalışmaktan yasaklanmak
f) Çocuklar hakkında bakım ve gözetim yükümlülüğünü gerektiren faaliyet icra etmekten yasaklanmak
(10) (Ek:18/6/2014-6545/82 md.) Dokuzuncu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.
(11) (Ek:18/6/2014-6545/82 md.) Bu maddenin dokuzuncu fıkrasının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.
Kaynak: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (5275)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 28 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
5275 sayılı Kanun m. 25 — Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı
Madde 25- (1) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı rejimine ait esaslar aşağıda gösterilmiştir:
a) Hükümlü, tek kişilik odada barındırılır.
b) Hükümlüye, günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanınır.
c) Risk ve güvenlik gerekleri ile iyileştirme ve eğitim çalışmalarında gösterdiği gayret ve iyi hâle göre; hükümlünün, açık havaya çıkma ve spor yapma süresi uzatılabileceği gibi kendisi ile aynı ünitede kalan hükümlülerle temasta bulunmasına sınırlı olarak izin verilebilir.
d) Hükümlü, yaşadığı yerin olanak verdiği ve idare kurulunun uygun göreceği bir sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir.
e) Hükümlü, kurum idare kurulunun uygun gördüğü hâllerde ve onbeş günde bir kez olmak üzere (f) bendinde gösterilen kişilere, süresi on dakikayı geçmemek üzere telefon edebilir.
f) Hükümlüyü; eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi, belirlenen gün, saat ve koşullar içerisinde onbeş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilirler.
g) Hükümlü hiçbir suretle ceza infaz kurumu dışında çalıştırılamaz ve kendisine izin verilmez.
h) Hükümlü, kurum iç yönetmeliğinde belirtilenlerin dışında herhangi bir spor ve iyileştirme faaliyetine katılamaz.
ı) Hükümlünün cezasının infazına, hiçbir surette ara verilemez. Hükümlü hakkında uygulanacak tüm sağlık tedbirleri, tıbbî tetkik ve zorunluluklar hariç ceza infaz kurumlarında, mümkün olmadığı takdirde tam teşekküllü Devlet ya da üniversite hastanelerinin tek kişilik ve yüksek güvenlikli mahkûm koğuşlarında uygulanır.
Kaynak: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (5275)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 28 Ekim 2026 tarihinde alınmıştır.
3713 sayılı Kanun m. 17 — Koşullu salıverilme
Madde 17- (Değişik: 29/6/2006-5532/12 md.)
Bu Kanun kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması bakımından 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile 108 inci maddesi hükümleri uygulanır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/65 md.) Ancak, süreli hapis cezaları bakımından düzenlenen koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır.
Tutuklu veya hükümlü iken firar veya ayaklanma suçundan mahkûm edilmiş bulunanlar ile disiplin cezası olarak üç defa hücre hapsi cezası almış olanlar, bu disiplin cezaları kaldırılmış olsa bile şartla salıverilmeden yararlanamazlar.
Bu Kanun kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar, hükümlerinin kesinleşme tarihinden sonra bu Kanunun kapsamına giren bir suçu işlemeleri halinde, şartla salıverilmeden yararlanamazlar.
Ölüm cezaları, 14/7/2004 tarihli ve 5218 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile değişik 3/8/2002 tarihli ve 4771 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunla müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen terör suçluları ile ölüm cezaları ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen veya ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına mahkûm olan terör suçluları koşullu salıverilme hükümlerinden yararlanamaz. Bunlar hakkında ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası ölünceye kadar devam eder.
Kaynak: Terörle Mücadele Kanunu (3713)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m. 6 — Kapalı kurumdan açık kuruma ayrılacak hükümlüler
MADDE 6 – (1) Hükümlülerden;
a) (Değişik:RG-22/8/2015-29453) Toplam (Değişik ibare:RG-22/2/2017-29987) cezaları on yıldan az olanlar bir ayını, on yıl ve yukarı olanlar ise onda birini kurumlarda infaz edip, iyi hâlli olan ve koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalanlar,
b) Müebbet hapis cezasına mahkûm olup, koşullu salıverilme tarihine beş yıl veya daha az süre kalanlar,
c) Cezaları yüksek güvenlikli kapalı kurumlar veya diğer kapalı kurumların yüksek güvenlikli bölümlerinde infaz edilenlerden toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda iyi hâlli olarak geçiren ve koşullu salıverilme tarihine üç yıl veya daha az süre kalanlar,
açık kurumlara ayrılabilir.
(2) Açık kurumlara ayrılabilmek için, ayrıca;
a) (Değişik:RG-18/8/2016-29805) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 142, 148, 149, 188 ve 190 ıncı maddeleri ile 1/3/1926 tarihli ve mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 403, 404, 491/3-4, 492, 493, 494, 495, 496, 497, 498 ve 499 uncu maddelerinden mahkûm olanların koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az süre kalması,
b) (Değişik:RG-18/8/2016-29805) 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 ve 103 üncü maddeleri ile eşe karşı işlenen 82/1-d, 86/3-a ve 96/2-b maddeleri ve 1/3/1926 tarihli ve mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 414, 416/1, 418/1 maddeleri ile eşe karşı işlenen 449/1, 456 ve 457/1 maddelerinden mahkûm (Değişik ibare:RG-11/4/2019-30742) olanların koşullu salıverilme tarihine üç yıldan az süre kalması,
c) 29/7/2003 tarihli ve 4959 sayılı Topluma Kazandırma Kanunu, 30/7/1999 tarihli ve mülga 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleri ile Mücadele Kanununun 14 üncü maddesi ve 5237 sayılı Kanunun 221 inci maddesinden yararlananların koşullu salıverilme tarihine iki yıldan az süre kalması,
ç) Terör ve örgütlü suçlardan hükümlü olup, mensup oldukları örgütten ayrıldıkları idare ve gözlem kurulu kararıyla tespit edilenlerin koşullu salıverilme tarihine bir yıldan az süre kalması,
şartı aranır.
(3) Birden fazla cezanın toplanarak infazı hâlinde, açık kuruma ayrılmada esas alınacak suç, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur.
(4) Açık kuruma ayrılma süresini dolduranlar hakkında altı aylık deneme süresinin tamamlanması beklenmeden açık kuruma ayrılma kararı alınabilir.
Kaynak: Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği (16564)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m. 8 — Açık kuruma ayrılamayacak hükümlüler
MADDE 8 – (Değişik:RG-22/8/2015-29453)
(1) Kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerden;
a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar,
b) (Mülga:RG-4/6/2025-32920 Mükerrer)
c) (Değişik:RG-22/2/2017-29987) Haklarında iyi hal kararı verilse bile, 5275 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinde sayılan eylemlerden dolayı toplam beş ve daha fazla hücreye koyma cezası alıp, son hücreye koyma cezasının kaldırılması üzerinden bir yıl geçmemiş olanlar,
ç) Terör ve örgütlü suçlardan hükümlü olup, 6 ncı maddenin ikinci fıkrasının (c) ve (ç) bentleri dışında kalanlar,
açık kurumlara ayrılamaz.
(2) Ayrıca;
a) Koşullu salıverilme kararı geri alınanların, geri alınan cezalarının tamamı,
b) (Mülga:RG-4/6/2025-32920 Mükerrer)
c) Çocuk eğitimevleri hariç, kapalı kurumlardan firar edenler ile açık kurumlardan ikinci kez firar etmiş olanların, firar tarihinden önce kesinleşmiş olan cezaları ve koşullu salıverilme tarihine kadar kesinleşerek infazına başlanacak olan cezalarının tamamı,
ç) 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu gereğince verilen hapsen tazyik veya tazyik hapisleri dışında, diğer kanunlarda düzenlenen tazyik, disiplin veya zorlama hapislerinin tamamı,
kapalı kurumlarda infaz edilir. Diğer cezalar, Yönetmelikte aranan koşulların bulunması halinde açık kurumlarda infaz edilebilir.
(3) Kapalı kurumda hükümlü olup;
a) İşlediği iddia olunan başka bir suçtan dolayı haklarında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 100 üncü maddesine göre tutuklama kararı verilenler,
b) Yaş, sağlık durumu, bedensel veya zihinsel yetenekleri bakımından çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları idare ve gözlem kurulu kararıyla saptananlar,
bu durumları devam ettiği sürece açık kurumlara ayrılamaz.
Kaynak: Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği (16564)
Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 7 Kasım 2026 tarihinde alınmıştır.
Kararlar
Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.
1. Kasten öldürmeden müebbet hükümlüsünün müddetnamesinde "ölünceye kadar" yerine bihakkın tahliye tarihiYargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2022/5645 · K. 2022/5255 ·
Kasten öldürmeden müebbet hapis cezası alan hükümlünün müddetnamesinde hak ederek tahliye kısmına "ölünceye kadar" yazılmış; infaz hâkimliği müddetnameyi iptal etmiş, Cumhuriyet başsavcılığının itirazı da reddedilmişti. Adalet Bakanlığı bu ifadenin kanuna uygun olduğu görüşüyle kanun yararına bozma istedi. Daire, TCK m. 48'in müebbet hapsin hükümlünün hayatı boyunca devam edeceğini öngördüğünü, infazın ise 5275 sayılı Kanun m. 107'ye göre yapıldığını; müebbette 24 yıl, tekerrür hâlinde 33 yıl iyi hâlle geçirilirse koşullu salıverilmeden yararlanılabileceğini, denetim süresi iyi hâlle geçirilirse cezanın infaz edilmiş sayılacağını belirtti. Bu olayda Cumhuriyet savcılığının suç tarihini dikkate alarak bihakkın tahliye tarihini tespit edip müddetnamede göstermesi gerektiği gerekçesiyle istemi reddetti.
Sonuç: Bu olayda Daire, kasten öldürmeden müebbet hükümlüsünün müddetnamesinde suç tarihine göre tespit edilen bihakkın tahliye tarihinin gösterilmesi gerektiğini kabul etti.
2. Terör suçlarından müebbette 13 hücre hapsi: şartla tahliye yok, müddetnamede bihakkın tahliyeYargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2023/9535 · K. 2024/2906 ·
Terör suçlarından müebbet ve 36 yıl 3 ay hapis cezası infaz edilen hükümlü cezaevinde 13 kez hücre hapsi cezası almıştı; müddetnamede koşullu salıverilme tarihi belirlenmemiş, bihakkın tahliye tarihi bir tarih olarak gösterilmişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına bozma istedi. Daire, 3713 sayılı Kanun m. 17 uyarınca hükümlü hakkında şartla tahliye hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını gözeterek müddetnamedeki bihakkın tahliye tarihinin TCK m. 48 ve İnfaz Yönetmeliği m. 36'daki "hayatı boyunca devam eder" hükümleri dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini belirtti, istemi yerinde gördü ve itirazı reddeden kararı bozdu.
Sonuç: Bu olayda terör suçlarından müebbet hükümlüsü 13 kez hücre hapsi almıştı; Daire 3713 sayılı Kanun m. 17 uyarınca şartla tahliye uygulanamayacağını, bihakkın tahliye tarihinin TCK m. 48'e göre belirleneceğini kabul etti.
3. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsünün açık görüşte ziyaretçilerinin teker teker alınmasıAnayasa Mahkemesi · B. No. 2020/12572 ·
Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü başvurucu, açık görüşte ziyaretçilerinin teker teker alınması uygulamasına son verilmesini istemiş; talebi kapalı görüşü düzenleyen Ziyaret Yönetmeliği m. 12 gerekçe gösterilerek reddedilmişti. Anayasa Mahkemesi, başvuru tarihinde yönetmeliğin açık görüş bölümünde bu hükümlülerin ziyaretçileriyle teker teker görüşeceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığını, kapalı görüş usulünün açık görüşte uygulanmasının yerinde olmadığını ve müdahalenin kanuni dayanağı olmadığını belirtti. 14/9/2021 tarihli yönetmelik değişikliğinin idare ve gözlem kurulu kararıyla birden fazla ziyaretçiye imkân tanıdığını, ancak başvurucunun mağduriyetine etkisi olmadığını vurguladı; ihlal kararı verip net 20.000 TL manevi tazminata hükmetti.
Sonuç: 2021 değişikliğinden önceki metinde açık görüşte teker teker görüşme kuralı yoktu; bu uygulama kanuni dayanaktan yoksun sayılıp aile hayatına saygı hakkının ihlali kabul edildi.
4. Kapalı görüşteki teker teker görüşme usulünün açık görüşte uygulanmaması (2021 öncesi metin)Yargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2019/331 · K. 2019/2121 ·
Ağırlaştırılmış müebbet ve 147 yıl 8 ay hapis cezası infaz edilen hükümlü, kapalı görüşte uygulanan teker teker görüşme usulünün açık görüşte de uygulanmasından şikâyet etmiş; infaz hâkimliği şikâyeti kabul etmiş, itiraz da reddedilmişti. Adalet Bakanlığı, Ziyaret Yönetmeliği m. 12 nedeniyle şikâyetin reddedilmesi gerektiği görüşüyle kanun yararına bozma istedi. Daire, yönetmelikte bu hükümlülerin kapalı görüşte kimlerle, ne kadar ve nasıl görüşeceği düzenlenmişken açık görüşte teker teker görüşmeye ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, kapalı görüş usulünün açık görüşte uygulanmasının yerinde olmadığını belirterek istemi reddetti.
Sonuç: O tarihteki yönetmeliğe göre ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsüne kapalı görüşteki teker teker görüşme usulü açık görüşte uygulanamazdı.
5. Örgüt suçu bulunmayan müebbet ve süreli cezada m. 107/4-d sınırı ve her ceza için lehe rejimYargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2023/5166 · K. 2024/1004 ·
Müebbet ve 17 yıl 11 ay hapis cezası infaz edilen hükümlünün müddetnamesine itiraz üzerine mahkeme, 5275 sayılı Kanun m. 107/4-d gereğince koşullu salıverilme için geçirilmesi gereken sürenin 34 yıl olduğunu kabul etmişti. Daire, bu düzenlemenin örgüt kurmak, yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan mahkûmiyeti bulunan hükümlüler için olduğunu, infaza konu mahkûmiyetler dikkate alındığında esas alınamayacağını belirtti. İçtima kararına dahil her cezanın ayrı ayrı varlığını koruduğunu, 7242 sayılı Kanunla m. 107 ve 108'de yapılan değişiklikler dikkate alınarak her mahkûmiyet yönünden lehe infaz rejiminin belirlenmesi gerektiğini belirterek istemi yerinde gördü.
Sonuç: Örgüt suçundan mahkûmiyet yoksa müebbet ve süreli cezada m. 107/4'ün 34 yıllık sınırı uygulanmaz; her ceza için lehe rejim ayrı belirlenir.
6. Mükerrir hükümlünün müebbet ve süreli cezasında koşullu salıverilme süresinin hesabıYargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2023/5756 · K. 2025/7893 ·
Mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilecek kasten öldürmeden müebbet ile tehdit ve uyuşturucu ticaretinden süreli cezaları bulunan hükümlünün şartla tahliye tarihi m. 107/4-d'ye göre 34 yıl üzerinden hesaplanmıştı. Daire, kesinleşen hükümlerde suçların örgüt faaliyeti kapsamında işlendiğine dair bir kabul olmadığından m. 107/4-d'nin uygulanamayacağını belirtti. Mükerrir müebbet ile süreli cezanın birlikte infazında Kanunda açık düzenleme bulunmadığını tespit ederek hesap sırasını gösterdi: önce m. 107/3-d gözetilerek m. 107/2'ye göre her ceza için süre, sonra m. 108/1-d'ye göre tekerrür nedeniyle eklenecek toplam süre; bu ek m. 108/2 uyarınca tekerrüre esas en ağır cezayı geçemez. İstemi yerinde gördü.
Sonuç: Hükümde örgüt kabulü yoksa mükerririn müebbet ve süreli cezasında süre m. 107/2, 107/3-d ve 108/1-d, 108/2 ile hesaplanır; m. 107/4 uygulanmaz.
7. İki müebbet hapis cezasında toplama kararı (5275 sayılı Kanun m. 99, 107/3-b)Yargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2012/801 · K. 2012/3472 ·
Kasten öldürmeden iki kez müebbet hapis cezası alan hükümlü için Cumhuriyet başsavcılığının iki cezanın 5275 sayılı Kanun m. 99 ve 107/3-b uyarınca toplanması talebi mahkemece reddedilmiş, itiraz da reddedilmişti. Daire, m. 99'un ve m. 107/3'ün metnini aktardıktan sonra m. 99 ve 107/3-b uyarınca toplama kararı verilmesi gerekirken talebin reddedilmesinde isabet görmedi ve itirazı reddeden kararı bozdu.
Sonuç: Birden fazla müebbet cezası olan hükümlü için koşullu salıverilme süresinin belirlenmesi amacıyla toplama kararı verilir.
8. Toplama kararının amacı, her ceza için lehe süre ve koşullu salıverilme yasağındaki cezalarYargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2019/434 · K. 2021/155 ·
Uyuşmazlık, farklı infaz rejimine tabi cezaların toplanıp toplanamayacağıydı; somut olay müebbet değil, 647 sayılı Kanuna göre infaz edilen 20 yıl ile 5275 sayılı Kanuna tabi 2 yıl 6 ay hapis cezasıydı. Ceza Genel Kurulu toplamanın amacını tek bir şartla tahliye tarihi, deneme süresi ve bihakkın tahliye tarihinin saptanması olarak açıkladı; farklı oranlara tabi her ceza için TCK m. 7/3 uyarınca lehe sürenin belirlenmesini, koşullu salıverilme yasağı kapsamındaki cezaların (örneğin m. 107/16) diğer cezalarla toplanmamasını aradı. Koşullu salıverilmenin zaman bakımından maddi ceza hukuku müessesesi gibi kabul edildiğini belirtti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını kabul ederek Dairenin kanun yararına bozma kararını kaldırdı. Kararda ikinci defa tekerrürle ilgili örnek 7550 sayılı Kanundan önceki m. 108/3'e dayanır.
Sonuç: Cezalar tek koşullu salıverilme tarihi için toplanır, her ceza için lehe süre ayrı belirlenir; koşullu salıverilme yasağındaki cezalar toplamaya girmez.
9. İkinci defa tekerrürde müebbet: 7550 sayılı Kanundan önceki m. 108/3Yargıtay 1. Ceza Dairesi · E. 2024/2276 · K. 2025/444 ·
Kasten öldürmeden müebbet hapis cezası alan ve cezasının ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilen hükümlünün müddetnamesinde koşullu salıverilme tarihi belirlenmemiş, hak ederek tahliye tarihi bir tarih olarak gösterilmişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına bozma istedi. Daire, m. 108/3'ün o tarihteki "hükümlü koşullu salıverilmez" metnine göre şartla tahliye hükümlerinin uygulanamayacağını gözeterek bihakkın tahliye tarihinin TCK m. 48 ve İnfaz Yönetmeliği m. 36 dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini belirtti ve istemi yerinde gördü. M. 108/3 bu karardan sonra 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla değişti; bugün ikinci defa tekerrürde müebbette 33 yıllık süre uygulanır.
Sonuç: Karar eski m. 108/3'e dayanır; 7550 sayılı Kanundan sonra ikinci defa tekerrürde de müebbet hükümlüsü koşullu salıverilebilir.
10. İkinci defa tekerrürde koşullu salıverilme yasağının 7550 sayılı Kanunla kaldırılmasıAnayasa Mahkemesi · E. 2023/13 · K. 2025/135 ·
Bir mahkeme, ikinci defa mükerrirlerin koşullu salıverilmeyeceğini öngören m. 108/3'ün ilk cümlesinin ve m. 14/2-a'daki "ikinci defa mükerrir" ibaresinin iptalini istemişti. Anayasa Mahkemesi m. 14/2-a'daki ibareyi Anayasa'ya aykırı bulmadı. M. 108/3 bakımından, kuralın 7550 sayılı Kanunla değiştirildiğini, değişiklikle bu hükümlülerin cezalarının belirli bir kısmını cezaevinde infaz etmeleri şartıyla koşullu salıverilmesine imkân tanındığını, değişikliğin sanık lehine olduğunu ve bakılmakta olan davada uygulanacağını belirtti; konusu kalmayan itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verdi. Eski kuralın Anayasa'ya uygunluğunu incelemedi.
Sonuç: 7550 sayılı Kanunla ikinci defa mükerrirlerin koşullu salıverilmesine imkân tanındı; Anayasa Mahkemesi bu değişikliği lehe saydı.
Sık sorulan sorular
Müebbet hapis cezası kaç yıldır?
Müebbet hapis cezasının yıl olarak bir süresi yoktur. TCK m. 48'e göre müebbet hapis cezası, TCK m. 47'ye göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca devam eder. Hükümlünün cezaevinden ne zaman çıkabileceği ise 5275 sayılı Kanun m. 107 ve 108'deki koşullu salıverilme sürelerine göre belirlenir.
Ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet hapis arasındaki fark nedir?
İkisi de hayat boyu sürer. Ağırlaştırılmış müebbet, 5275 sayılı Kanun m. 25'teki sıkı güvenlik rejimiyle çektirilir: tek kişilik oda, günde bir saat açık hava, on beş günde bir ziyaret ve telefon; cezaevi dışında çalıştırma ve izin yoktur, infaza ara verilmez. Koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre de ağırlaştırılmış müebbette otuz, müebbette yirmi dört yıldır (m. 107/2).
Müebbet hapis cezası alan kaç yıl yatar?
Kural olarak cezaevinde yirmi dört yılını iyi hâlli geçiren müebbet hükümlüsü koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m. 107/2). Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta otuz yıl (m. 107/4), tekerrürde ve çocuğa karşı işlenen suçta otuz üç yıl (m. 108/1, 108/8) aranır. M. 108/8 6545 sayılı Kanunla eklenmiştir; suç tarihine göre hükümlünün lehine olan düzenleme uygulanır (TCK m. 7/3). Koşullu salıverilmeye infaz hâkimi karar verir (m. 107/11).
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan kaç yıl yatar?
Kural olarak otuz yıl (5275 sayılı Kanun m. 107/2). Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta otuz altı yıl (m. 107/4), tekerrürde ve çocuğa karşı işlenen suçta otuz dokuz yıl aranır (m. 108/1, 108/8). M. 108/8 6545 sayılı Kanunla eklenmiştir; suç tarihine göre hükümlünün lehine olan düzenleme uygulanır (TCK m. 7/3). Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve millî savunmaya karşı suçların örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesinden verilen ağırlaştırılmış müebbette koşullu salıverilme uygulanmaz (m. 107/16).
İki müebbet hapis cezası alan kaç yıl yatar?
5275 sayılı Kanun m. 107/3-b'ye göre birden fazla müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre otuz yıldır; birden fazla ağırlaştırılmış müebbette ya da ağırlaştırılmış müebbet ile müebbette otuz altı yıldır. Örgüt hâlinde bu süreler otuz dört ve kırk yıla çıkar (m. 107/4). Yargıtay 1. Ceza Dairesi iki müebbet cezası için toplama kararı verilmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Müebbet ile birlikte süreli hapis cezası da varsa süre değişir mi?
5275 sayılı Kanun m. 107/3-d'ye göre bir müebbet ile süreli hapis cezasında süre en fazla otuz yıl, m. 107/3-c'ye göre bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapiste en fazla otuz altı yıldır. Yargıtay 1. Ceza Dairesine göre örgüt suçundan mahkûmiyet yoksa m. 107/4'teki otuz dört yıllık sınır uygulanmaz; hükümlü mükerrirse tekerrür nedeniyle eklenecek süre ayrıca hesaplanır.
İkinci defa tekerrürde müebbet hükümlüsü koşullu salıverilir mi?
Bugünkü kurala göre evet. 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla değişen 5275 sayılı Kanun m. 108/3'e göre ikinci defa tekerrürde de m. 108/1'deki süreler uygulanır: müebbette otuz üç, ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz yıl. Eski metin bu hükümlülerin koşullu salıverilmeyeceğini söylüyordu; Anayasa Mahkemesi 2025 tarihli kararında değişikliği hükümlü lehine saydı.
Müebbet hapiste hiç tahliye olmayan durum var mı?
Var. 5275 sayılı Kanun m. 107/16'daki suçların örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesinden verilen ağırlaştırılmış müebbette koşullu salıverilme uygulanmaz. 3713 sayılı Kanun m. 17 de firar veya ayaklanmadan mahkûm olanlar, üç defa hücre hapsi alanlar ve bazı terör hükümlüleri için şartla salıverilmeyi kapatır. Bundan ayrı olarak, koşullu salıverilme geri alınırsa hükümlü m. 107/13'te belirlenen süreyi (sonraki suç için verilen hapis cezasının iki katı ya da yükümlülük ihlalinde takdir edilen süre) cezaevinde aynen çeker; aynı hüküm için bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.
Müebbet hükümlüsü açık cezaevine geçebilir mi?
Müebbet hapis cezasında, koşullu salıverilme tarihine beş yıl veya daha az süre kalınca açık kuruma ayrılma mümkündür (Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m. 6/1-b); bazı suçlarda yönetmelik daha kısa süre arar. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü ise açık kuruma ayrılamaz (m. 8/1-a). Terör ve örgütlü suçlarda da açık kuruma ayrılma yönetmelikteki istisnai şartlara bağlıdır.
Koşullu salıverilen müebbet hükümlüsünü ne bekler?
Hükümlü cezaevinde geçirmesi gereken süre kadar bir denetim süresine tabi olur (5275 sayılı Kanun m. 107/6). Bu sürede hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işler ya da yükümlülüklere uyarıya rağmen uymamakta ısrar ederse koşullu salıverilme geri alınır (m. 107/12). Denetim süresi iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/14).
Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü izin alabilir ya da ziyaret kabul edebilir mi?
5275 sayılı Kanun m. 25/1-g'ye göre bu hükümlüye hiçbir suretle izin verilmez ve cezaevi dışında çalıştırılamaz. Eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi onu on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilir (m. 25/1-f). Anayasa Mahkemesinin aktardığına göre 14/9/2021'den beri açık görüşte idare ve gözlem kurulu kararıyla birden fazla ziyaretçiyle aynı anda görüşülebilir.
Dosyanız nerede olursa olsun
Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat müdafilik ve vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde yürüyen soruşturma ve davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.
Diğer ceza usulü rehberleri
- Umut hakkı: ağırlaştırılmış müebbette koşullu salıverilme ve m. 107/16 istisnası (5275 sayılı Kanun m. 107)
- Tekerrür ve mükerrirlere özgü infaz rejimi (TCK m. 58)
- N yıl hapis cezası alan ne kadar yatar? Koşullu salıverilme oranları (5275 sayılı Kanun m. 107)
- Adli tıp raporuna itiraz: ceza davasında rapora karşı yollar (CMK m. 67)
- Denetimli serbestlikte yükümlülükler ve ihlal (5275 sayılı Kanun m. 105/A)
- Müsadere ve el konulan eşyanın iadesi (TCK m. 54-55, CMK m. 131)
Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.