İçeriğe geç
Av. Deniz TurgutEN

Tapu tahsis belgesi: tapu yerine geçer mi, tapuya nasıl çevrilir? (2981 sayılı Kanun m. 10)

Yayın tarihi:

Bu sayfada

Kısaca

  • Tapu tahsis belgesi, Hazine, belediye, il özel idaresine ait ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa üzerinde gecekondu yapmış kişiye 2981 sayılı Kanun uyarınca verilen ve ileride verilecek tapuya esas olan belgedir.
  • Yargıtay kararlarına göre bu belge mülkiyet belgesi değildir ve tek başına tapuya çevrilmek için yeterli sayılmaz.
  • Tapuya çevrilmesi için belgenin hukuki yönden geçerliliğini koruması (iptal edilmemiş ve usulüne uygun, yetkili idarece düzenlenmiş olması), bölgede imar uygulaması yapılmış olması, yerin konut alanında kalması ve arsa bedelinin ödenmesi gibi koşullar aranır.
  • Belge iptal edilirse Yargıtay, taşınmazın bugünkü değerini değil ödenen bedelin güncel değerini esas alıyor.

Tapu tahsis belgesi, uygulamada İmar Affı Kanunu olarak bilinen 2981 sayılı Kanun uyarınca Hazine, belediye, il özel idaresine ait ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa üzerinde gecekondu yapmış kişilere verilen belgedir. Elinde bu belge bulunanların sorusu çoğunlukla aynıdır: belge tapu yerine geçer mi, tapuya nasıl çevrilir, belge iptal edilirse ne istenebilir? Bu rehber, 2981 sayılı Kanun m. 10 ve m. 13'ün metnini ve Yargıtay ile Danıştay'ın bu belgeye dayanan davalarda verdiği kararları anlatır.

İlgili rehberler: Tapu iptal davası: yolsuz tescil, iyi niyetli üçüncü kişi ve tapu iptal ve tescil davasının usulüTescil dışı (tapusuz) arazi nasıl alınır? Tapusuz arazi tescil davası, zilyetlik şartları ve süre2B arazisi: orman vasfını yitirmiş yerlerde hak sahipliği, satış ve kullanım kadastrosu davalarıHazine arazisi kiralama ve doğrudan satış: pazarlık usulü, 4706 sayılı Kanun ve iptal davasıKıyı kenar çizgisi ve Kıyı Kanunu: tespit, iptal davası, yapı yasağı ve yaptırımlar

Dava, süre ve usul

Aşağıdaki satırların her biri kanunun ilgili maddesine dayanır; yanlarındaki bağlantı, maddenin yer aldığı kanunun mevzuat.adalet.gov.tr'deki tam metnini açar.

Görevli mahkeme

Asliye hukuk mahkemesi: malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, aksine bir düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tapu tahsis belgesine dayanarak açılan tapu iptali ve tescil davasının adli yargıda görüleceğini kabul etmiştir; Danıştay 6. Dairesi ise belgeye konu arsanın bedelini belirleyen idari işleme karşı açılan iptal davasını idari yargıya bırakmıştır.

Dayanak: HMK m. 2/1

Yetkili mahkeme

Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir: taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalarda yetki bu yere aittir. Dava birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri hakkında da açılabilir.

Dayanak: HMK m. 12/1, m. 12/3

Dava şartı

Dava şartı arabuluculuk yoktur: 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1 dava şartı arabuluculuğu kira ilişkisi, paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarla sınırlar; tapu tahsis belgesine dayanan tapu iptali ve tescil bu listede yoktur. Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre dava, 2981 sayılı Kanun hükümlerine göre düzenlenmiş bir tapu tahsis belgesine dayanmalıdır; hak mirasçılara geçmişse dava bütün mirasçılarca açılır, devir varsa belge şartları devralan yönünden ayrıca araştırılır.

Dayanak: 6325 sayılı Kanun m. 18/B/1

Süre ve zamanaşımı

2981 sayılı Kanun m. 10 tapu tahsis belgesine dayanan dava için bir süre öngörmez. Kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak dava açılamayacağına ilişkin 3402 sayılı Kanun m. 12/3 hükmünü Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, kadastro öncesi bir nedene dayanmayan tapu tahsis belgeli davada uygulamamıştır. Davanın bir zamanaşımına tabi olup olmadığı bu sayfadaki kararlarda karara bağlanmamıştır.

Dayanak: 3402 sayılı Kanun m. 12/3; 2981 sayılı Kanun m. 10

Yargılama usulü

Yazılı yargılama usulü: tapu iptali ve tescil davası HMK m. 316/1'de basit yargılama usulüne bağlanan dava ve işler arasında sayılmaz. Dava sırasında istenen ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri ise basit yargılama usulüne tabidir.

Dayanak: HMK m. 316/1

Harç

Nispi harç: yargı harçları değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden alınır ve tescil ile tapu kaydı iptali gibi taşınmazın aynına ilişkin davalarda harca esas değer taşınmazın değeridir. Taşınmazın aynına ilişkin davada tazminat gibi taleplerde de bulunulursa harç, taşınmazın değeri ile istenen tazminat tutarı üzerinden alınır.

Dayanak: Harçlar Kanunu m. 15, m. 16

Kanun yolu

Nihai karara karşı istinaf; m. 341/2'deki parasal sınırı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. Bölge adliye mahkemesinin kararı, m. 362/1-a'daki temyiz sınırını geçmeyen davalarda kural olarak temyiz edilemez. Parasal sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır; davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır.

Dayanak: HMK m. 341/1-a, m. 341/2, m. 362/1-a, ek m. 1

Tapu tahsis belgesi nedir? 2981 sayılı Kanun m. 10/a ve 10/b ne düzenler

2981 sayılı Kanun m. 10/a'ya göre Hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa ya da araziler üzerinde gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, Kanunun 12. maddesine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca hak sahibine tahsis edilir. Tahsis, tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilir ve ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir.

Aynı bent belgenin işlevini de söyler: tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. 1987'de eklenen cümleye göre ıslah imar planı veya kadastro planlarıyla belirlenen alanlarda belge yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir.

2981 sayılı Kanun m. 10/b ise imar mevzuatına aykırı toplu binaların bulunduğu hisseli ya da özel parselasyona dayalı arsalarda, valilik veya belediyenin talebi üzerine hak sahiplerinin tespit edilerek adlarına tescil edilmesini düzenler; bu tespit ıslah imar planının yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın yapılır. Aynı bende 1987'de eklenen fıkraya göre kamu arazisi üzerine gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir; hak sahibi olmadığı hâlde tapu verilen kişilerin tapuları ise resen iptal edilir.

Belgenin dayanağı, arsanın m. 10/a'da sayılan idarelere ait olmasıdır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, gecekondu için imar affı başvurusu yapıldığı tarihte tapuda özel bir kişi adına kayıtlı olan ve bir vakıf adına ancak sonradan mahkeme kararıyla tescil edilen taşınmazın m. 10/a kapsamında değerlendirilemeyeceğine, idarenin bu taşınmaz için tapu tahsis belgesi düzenleme yetkisinin de bulunmadığına karar vermiş; düzenlenmiş belgeye dayanan tapu davasının reddini bu gerekçeyle onamıştır. (Yargıtay 7. HD, E. 2021/589)1

Belgeye bağlanan sonraki adımlar 2981 sayılı Kanun m. 13'tedir. m. 13/b'ye göre ıslah imar planlarıyla meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak arsa veya hisse tahsis edilir; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah ya da önleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu veya 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

Tapu tahsis belgesi tapu yerine geçer mi? Yargıtay'a göre mülkiyet değil zilyetlik belgesi

TMK m. 705'e göre taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal ve kamulaştırma gibi hâllerde mülkiyet tescilden önce kazanılsa da malikin tasarruf işlemi yapabilmesi mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.

Yargıtay kararları, Hukuk Genel Kurulunun 1996 tarihli bir kararına atıfla, tapu tahsis belgesinin bir mülkiyet belgesi olmadığını, yalnızca fiili kullanmayı belirleyen ve ilgilisine kişisel hak sağlayan bir zilyetlik belgesi olduğunu tekrarlar. (Yargıtay 14. HD, E. 2016/17950)2 Bu nedenle belgenin varlığı, tahsis edilen yerin belge sahibi ya da mirasçıları adına tescili için tek başına yeterli değildir.2

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2026 tarihli kararında aynı noktayı şöyle ifade eder: belgenin verilmesi, belge sahibine mülkiyet hakkı tanındığı anlamına gelmez ve yetkili makamlara tapu senedi verme zorunluluğu getirmez. (Yargıtay 7. HD, E. 2025/2452)3 Hukuk Genel Kurulu da belgenin Türk Medeni Kanunu'nda tanımlanan diğer tasarruf belgelerinden farklı olarak mülkiyeti değil hak sahipliğini belirlediğini ve tapuya dönüşünceye kadar işlevinin, içinde oturan dar gelirli ailenin barınma ihtiyacını karşılamak olduğunu belirtmiştir. (Yargıtay HGK, E. 2018/118)4 Kurul başka bir kararında, Medeni Kanun'un taşınmazda hak sahipliği için tapu senedini esas aldığını ve bu senedin herkese karşı ileri sürülebilen bir hak sağladığını, tapu tahsis belgesinin ise ilgilisine şahsi hak tanıyan bir belge olduğunu vurgulamıştır. (Yargıtay HGK, E. 2022/289)5

Belgeyi uzun süre kullanmak da sonucu değiştirmez. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bir kararına atıfla, tapu tahsis belgesi verilen taşınmazlarda kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülkiyet hakkının kazanılmasının mümkün olmadığını ve belge sahiplerinin taşınmazı uzun süre kullanmalarının mülkiyet hakkının kazanılmasına gerekçe olamayacağını aktarmıştır.3

Belgeye dayanan tapu iptali ve tescil davası ile zilyetliğe dayanan kazanma ayrı yollardır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, tapu tahsis belgesine dayanılarak açılan davayı zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle reddeden kararı, belgenin geçerli olup olmadığı ve belgeye dayalı tescil koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılmadığı için bozmuştur. (Yargıtay 14. HD, E. 2016/4731)6 Zilyetlikle kazanmaya dayanan tescil davası, tapusuz arazinin tescili rehberinde anlatılmıştır.

Tapu tahsis belgesi tapuya nasıl çevrilir? Yargıtay'ın aradığı tescil şartları

Yargıtay'a göre tahsis kapsamındaki yerin hak sahibi adına tescil edilebilmesi için şu koşullar aranır: 1) hukuki yönden geçerliliğini koruyan bir tapu tahsis belgesinin bulunması; 2) tahsise konu yerde 3194 sayılı İmar Kanunu m. 18 uyarınca imar planı ya da 2981 sayılı Kanun uyarınca ıslah imar planı yapılmış olması; 3) ilgilisine belge gereğince başka bir yerden tahsis yapılmamış olması; 4) yerin kamu hizmetine ayrılmamış ve imar planına göre konut alanında kalmış olması; 5) tahsise konu yer ile tescili istenen taşınmazın aynı yer olup olmadığının mahallinde uzman bilirkişilerle keşif yapılarak belirlenmesi; 6) arsa bedelinin ödenmiş olması, ödenmemişse taşınmazın dava tarihindeki rayiç değerinin hükümden önce depo edilmesi; 7) imar parselleri oluşturulurken düzenleme ortaklık payı (imar uygulamasında parselden kamu alanları için kesilen pay) kesilip kesilmediğinin ve kesildiyse oranının belirlenmesi.2 Aynı liste 7. Hukuk Dairesinin kararlarında da yer alır. (Yargıtay 7. HD, E. 2023/5605)7

Bu koşullar davanın açılabilmesi ile tescile karar verilebilmesini ayırır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre davanın açılabilmesi için 2981 sayılı Kanun hükümlerine göre düzenlenmiş bir tapu tahsis belgesi bulunmalı, tescile karar verilebilmesi için de sayılan koşullar gerçekleşmelidir; usulüne uygun düzenlenmiş belge sunulmayan davada verilen kabul kararı bozulmuştur. (Yargıtay 14. HD, E. 2019/3124)8 Belgeye mirasçıların ya da hakkı devralan kişinin dayandığı davalar aşağıdaki devir bölümünde anlatılmıştır.

İmar uygulaması şartı sıkı uygulanır. Bölgede 3194 sayılı Kanun m. 18 uygulamasının ve ıslah imar planının yapılmadığı belediye yazısıyla anlaşılan davada Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, davanın ancak imar-ıslah uygulaması yapıldıktan ve diğer şartlar oluştuktan sonra kabul edilebileceğini belirterek kabul kararını bozmuştur. (Yargıtay 14. HD, E. 2015/13534)9 Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de taşınmaz imar planı içinde olsa bile imar uygulaması yapılmamış ve imar parselleri oluşturulmamışsa davanın kabul edilemeyeceğine karar vermiştir.7

Konut alanı şartı da sonucu belirler. Hukuk Genel Kurulu, belgeye dayanılarak oluşturulan imar parselinin ancak konut alanında kalmış olması hâlinde tescile karar verilebileceğini, uygulama imar planında ticaret alanında kalan parselin belge sahibi adına tescilinin kanunun amacına uygun düşmeyeceğini kabul etmiştir.4 Kurul ayrıca imar planı değişikliğinin düzenleyici işlem olduğunu, kişiler için kazanılmış hak yaratmadığını ve idare mahkemesinde iptal ettirilmedikçe geçerli kaldığını belirtmiştir.4

Kişiye bağlı şart 2981 sayılı Kanun m. 13/a'dadır: arsa tahsis edilecek kişinin kendisinin, eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu belediye ve mücavir alan sınırı içinde ev yapmaya müsait arsası, evi, apartmanda bağımsız bölümü ya da bir bölümü iş yeri olarak kullanılan yapısı bulunmamalıdır.

Geçerliliğini koruyan belge: tapu tahsis belgesinin iptali, geçerlilik süresi ve dava süresi

Yargıtay'ın ilk tescil şartı, belgenin hukuki yönden geçerliliğini korumasıdır.2 Kararlarda bu nitelik, idarenin belgeyi iptal ettiği durumlarda tartışılmıştır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, belge idarece iptal edilmiş ve bu iptale karşı idari yargıda açılan dava reddedilmişken verilen kabul kararını bozmuş; artık geçerli bir tapu tahsis belgesi bulunmadığından tapu iptali ve tescil isteminin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir. (Yargıtay 14. HD, E. 2016/7842)10

Belgenin hangi gerekçeyle geçersiz sayıldığı da denetlenir. Bölge adliye mahkemesinin, belgeyi iptal eden komisyon kararının geçerliliğini koruduğu gerekçesiyle davayı reddettiği dosyada Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu gerekçeyi yanılgılı bulmuş, ret sonucunu ise taşınmazın başvuru tarihinde özel kişi adına kayıtlı olması ve idarenin belge düzenleme yetkisinin bulunmaması gerekçesiyle düzelterek onamıştır.1 Kararlara konu olaylarda idarenin belgeyi iptal ederken dayandığı sebepler arasında gecekondunun imar planında kamu kullanımına ayrılmış yerde kalması5 ve taşınmazın imar planında yapı yasağı bulunan alanda kalması geçer.3

2981 sayılı Kanun m. 10 tapu tahsis belgesi için bir geçerlilik süresi öngörmez; bu sayfadaki kararlar da belgenin belli bir süre geçince kendiliğinden geçersiz kalacağı yönünde bir değerlendirme içermez.

Dava açma süresi bakımından Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 1984 tarihli belgeye dayanan davayı hak düşürücü süre dolduğu gerekçesiyle reddeden kararı bozmuştur. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 12/3, kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak dava açılmasını engeller; belgeye dayanan davada kadastro tespitinden önceki bir nedene dayanılmadığından Daire bu süre gerekçesini doğru bulmamıştır. (Yargıtay 14. HD, E. 2018/884)11 Davanın ayrıca bir zamanaşımına tabi olup olmadığı ise bu sayfadaki kararların hiçbirinde karara bağlanmamıştır.

Arsa bedeli, düzenleme ortaklık payı ve tescilin pay olarak kurulması

Arsa bedeli ödenmemişse tescil, bedelin depo edilmesine bağlıdır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, bedelin ödenip ödenmediğinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesini, ödenmediği anlaşılırsa rayiç bedel depo ettirildikten sonra diğer tüm koşullar da oluştuğu takdirde davanın kabul edilmesini istemiştir. (Yargıtay 14. HD, E. 2016/4183)12 Aynı Daire başka bir kararında, taşınmazın dava tarihindeki rayiç değerinin uzman bilirkişilerce saptanıp hükümden önce mahkeme veznesine ya da belirlenecek tevdi mahalline depo ettirilmesi gerektiğini belirtmiştir.11

Düzenleme ortaklık payı davacıyı da bağlar. Yargıtay'a göre tescil koşulları oluşmuşsa, tahsise konu yerde uygulanan düzenleme ortaklık payının davacıyı da bağlayıcı nitelikte olduğu dikkate alınarak tahsis miktarından bu oranda indirim yapılır ve kalan miktarın tesciline karar verilir.2 Belediyenin iki ayrı yazıda iki farklı oran bildirdiği davada, çelişki giderilmeden kurulan hüküm bozulmuştur.2

Hüküm metrekare ile değil pay olarak kurulur. Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre düzenleme ortaklık payı tapu tahsis belgesindeki yüzölçümünden düşüldükten sonra kalan miktar parselin yüzölçümüne oranlanmalı ve hisse olarak verilmeli, artan miktar hisse olarak davalı adına bırakılmalıdır.2 Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, hükümde metrekare belirtilerek tapunun bir bölümünün iptali şeklinde kurulan tescil kararını infaza elverişli bulmamış ve bozmuştur. (Yargıtay 7. HD, E. 2021/1015)13 Koşullar oluşmuşsa davacı adına paylı mülkiyet şeklinde tescile, oluşmamışsa davanın reddine karar verilir.11

Tapu tahsis belgesi devredilebilir mi? Satış, temlik ve mirasçıların durumu

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2981 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m. 25'in kanun kapsamında kalan kişilere yapılan tahsisin üçüncü kişilere temlikine imkân tanıdığını kabul etmiştir. Dairenin aktardığı hükme göre belge alındıktan sonra gecekondu, Kanunun 13. maddesinin (a) bendine göre hak sahibi niteliklerini taşıyan bir kişiye satılırsa, satış belgesi ve tapu tahsis belgesi ibraz edilmek kaydıyla tapu yeni maliki adına düzenlenir. (Yargıtay 7. HD, E. 2024/2059)14

Ancak bu durumda da devralanların 2981 sayılı Kanundan yararlanıp yararlanamayacağının araştırılması gerekir.14 Daire, belgeye konu şahsi hakları satış vaadi sözleşmesiyle devralan davacıların davasında, mahkemenin belge sahibinin mirasçılarından birinin eşinin arsa sahibi olmasını ret gerekçesi yapmasını doğru bulmamış; m. 13/a koşulunun davacılar yönünden araştırılması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.14

Dava sırasındaki devirde de ölçüt devralandır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, belge davayı devreden kişi adına bulunsa da davayı devralan davacının tapu tahsis belgesi verilmesi için gerekli şartları yerine getirip getirmediğinin araştırılması gerektiğine karar vermiştir.12 Hukuk Genel Kurulu, hak sahipliğini belge sahibinin mirasçılarından temlik alan davacının davasında temlik olgusunu tartışmasız saymış; parsel ticaret alanında kaldığı için tescil kararı verilemeyeceğini belirterek davayı kabul eden direnme kararını bozmuştur.4

Belgeye konu hakkın satış vaadi sözleşmesiyle devrinin şekil şartı ve geçerliliği bu sayfadaki kararlarda değerlendirilmemiştir.

Tahsis hakkı mirasçılara geçmişse tapu iptali ve tescil davası bütün mirasçılarca açılmalıdır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, murise belge verilmediği ve mirasçının belge talebini reddeden işlemin idare mahkemesince iptal edildiği ileri sürülen bir dosyada, mirasçılardan yalnız birinin açtığı davada bunun davanın görülebilirlik koşulu olduğunu belirtmiş ve ret kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır. (Yargıtay 14. HD, E. 2015/8520)15

Belge iptal edilirse ya da tescil mümkün değilse: terditli istem ve ödenen bedelin güncel değeri

HMK m. 111'e göre davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini aralarında aslilik-ferîlik ilişkisi kurarak aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir (terditli dava); mahkeme asli talebin esastan reddine karar vermedikçe fer'î talebi inceleyemez. Bu sayfadaki davaların bir kısmında istem, tapu iptali ve tescil, mümkün olmazsa tazminat biçiminde kurulmuştur.10

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, belgesi iptal edilmiş davacının tescil istemini reddedilmesi gereken istem saymış, ancak ikinci kademedeki (terditli) tazminat isteğinin araştırılıp incelenmesi gerektiğini belirterek kabul kararını bozmuştur.10 Taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye devredilmişse belge geçerli olsa bile davacı adına tescile imkân yoktur; bu durumda terditli istem olan muhdesat (taşınmaz üzerine yapılan yapı gibi eklentiler) bedeli HMK m. 26 uyarınca incelenip karara bağlanmalıdır.6

Belge iptal edildiğinde istenebilecek bedel konusunda Hukuk Genel Kurulu, davacının ödediği bedelin iadesini istemekte haklı olduğunu, ancak belge zilyetliği gösteren bir belge olduğundan taşınmazın rayiç değerine değil ödenen bedelin güncel değerine hükmedilmesi gerektiğini kabul etmiştir.5 Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2026 tarihli kararında bu ilkeyi tekrarlamıştır: belgesi yapı yasağı nedeniyle iptal edilen davacı, taşınmazın rayiç bedelini değil, ödediği bedeli denkleştirici adalet ilkesi gereğince isteyebilir.3 Daireye göre bu bedelin dava tarihindeki değeri; enflasyon, tüketici eşya fiyat endeksi, altın ve döviz kurları, memur maaş ve işçi ücretlerindeki artışlar gibi ekonomik etkenlerin ortalamaları alınarak uzman bilirkişi raporuyla belirlenir.3

Taşınmaz üzerindeki yapı için ayrı bir hesap yapılır. Hukuk Genel Kurulu, TMK m. 723 uyarınca ödenecek tazminatın malzeme malikinin iyiniyetli olup olmamasına göre değiştiğini, gecekonduyu yapan davacının yaptığı tarihte iyiniyetli olduğundan söz edilemeyeceğini ve yapı için asgari levazım bedelinin (malzemenin taşıdığı en az değer) belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir.5 Bu karar Kurulda oy çokluğuyla verilmiştir.

Tapu tahsis belgesinde görevli yargı yeri: tapu iptali ve tescil adli yargıda, bedel tespiti idari yargıda

Hukuk Genel Kurulu, tapu tahsis belgesine dayanan tapu iptali ve tescil davasının adli yargıda mı idari yargıda mı görüleceği uyuşmazlığında, idarenin eylem ve işleminin belgenin verilmesiyle sona erdiğini ve tapu iptali ile tescile ancak adli yargıda karar verilebileceğini belirterek, belgeye dayanarak hak sahibi olduğunu iddia edenlerin açacağı tapu iptali ve tescil davalarında adli yargı mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. (Yargıtay HGK, E. 2017/1754)16 Kurul, o davada belge verilmesine ilişkin bir uyuşmazlık bulunmadığını ayrıca belirtmiştir.16 Karar oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.

Belgenin tapuya dönüştürülmesi için belediyenin belirlediği arsa bedeline karşı açılan iptal davasında ise Danıştay 6. Dairesi, idarenin belgeye konu arsanın bedelini 2981 sayılı Kanun m. 18/b uyarınca tespit eden işleminin idari işlem olduğunu ve iptali için açılan davanın idari yargının görevinde bulunduğunu kabul etmiş; davayı görev yönünden reddeden kararı bozmuştur. (Danıştay 6. Daire, E. 2021/429)17

Danıştay 13. Dairesi, belge sahibinin gecekondusunun bulunduğu parselin idarece ihaleyle satışına ilişkin işlemi iptal etmiştir: yapı yerinde korunamıyorsa belge sahibine başka bir ıslah veya gecekondu bölgesinden ya da alanda üretilecek konutlardan tahsis yapılmalıdır ve bu tahsis yapılmadan taşınmazın ihale yoluyla satışı yapılamaz. (Danıştay 13. Daire, E. 2020/295)18 Daire, kararında dayanak olarak 2981 sayılı Kanun m. 13/b'yi aktarmıştır.18

Belgeyi iptal eden idari işleme karşı idari yargıya başvurulması da kararlarda geçer: Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin incelediği davada davacı, belgenin iptaline karşı idari yargıda dava açmış ve bu dava reddedilmiştir.10 Tapu iptali ve tescil davasının genel kuralları tapu iptali ve tescil davası rehberinde; Hazine arazilerinin kiralanması ve 2/B alanlarındaki taşınmazların satışı ayrı rehberlerde anlatılmıştır.

Tapu tahsis belgesine dayalı davada ispat: belge aslı, işlem dosyası, keşif ve bilirkişi

İspat belgenin kendisinden başlar. Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre mahkemenin yapması gereken iş, tapu tahsis belgesinin aslını getirterek hukuken geçerli olup olmadığını ve arsa bedelinin ödenip ödenmediğini araştırmaktır.6 Aynı Daire, belgenin verilmesine ilişkin işlem dosyasının tahsis kararını veren idareden getirtilmesini istemiştir.11

Yerin aynılığı ve niteliği keşifle belirlenir: tahsise konu yer ile tescili istenen taşınmazın aynı yer olup olmadığı ve taşınmazın nitelikleri mahallinde uzman bilirkişiler aracılığıyla yapılacak keşifle saptanır.2 İmar durumu ve düzenleme ortaklık payı bu kararlarda belediye yazılarıyla saptanmıştır: bölgede ıslah imar planı yapılmadığı belediyenin yazısından anlaşılan davada kabul kararı bozulmuş,9 belediyenin iki ayrı yazıda iki farklı oran bildirdiği davada oranın belediyeye yeniden sorularak çelişkinin giderilmesi istenmiştir.2

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, tescil koşullarının kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenmemesini bozma nedeni saymış; belgenin hukuki anlamda geçerliliğinin, ıslah imar planının yapılıp yapılmadığının, parselin imar planında hangi alanda kaldığının, düzenleme ortaklık payının kesilip kesilmediğinin araştırılmasını ve bu oranın bilirkişi raporunda belgedeki alana oranlanmasını istemiştir.12 Belge iptal edildiğinde güncellenecek bedel de uzman bilirkişi veya kuruldan Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak belirlenir.3

Tapu tahsis belgesine dayanan dava Yargıtay aşamasına gelirse, Yargıtay dairelerinin sırası ve bekleme süresi dosyamnezamandoner.com'da izlenebilir.

İlgili mevzuat

2981 sayılı Kanun m. 10/a-b — Tapu verme

Madde 10 – (Değişik : 22/5/1986 - 3290/4 md.)

a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir.

Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.

(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir.

b) Üzerinde imar mavzuatına aykırı olarak toplu binalar inşa edilmiş hisseli veya özel parselasyona dayalı arsa veya arazilerde, kişilerin hisse miktarları ve fiili kullanma durumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebi üzerine:

1. Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastro müdürlüklerince bu Kanunda belirtilen mülkiyet tespitine dair hükümler de uygulanarak,

2. Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise bu Kanunla verilen yetkiler kadastro müdürlüklerince kullanılarak,

Islah imar planlarının yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın: onayların alınmasına ve ilanların yapılmasına (askı ilanları hariç), komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766 sayılı Tapulama Kanunu hükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayin edilerek adlarına tescil edilir.

Bu tespit sırasında özel parselasyon planında görülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşan yol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vs hizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsiz olarak resen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerine ayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit ve tescil edilir.

Hazine, belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazileri üzerinde yapıldığı tespit edilen gecekondular hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.

(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa ve araziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir.

Hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerin tapuları resen iptal edilir.

2981 sayılı Kanun m. 13/a-b ve ek fıkralar — Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular

Madde 13 – Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır.

a) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Bu Kanun gereğince arsa tahsis edilecek kimselerin; kendisinin veya eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu belediye ve mücavir alan sınırı içinde ev yapmaya müsait arsaya veya bir eve veya apartmanın bağımsız bir bölümüne veya bir bölümü iş yeri olarak kullanılan bir yapıya sahip bulunmaması gerekir.

b) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fıkralar : 18/5/1987 - 3366/5 md.):

14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmış ıslah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir.

Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediye veya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilik veya belediyelerce tahsis edilir.

TMK m. 705 — Tescil

Madde 705- Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur.

Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.

Kaynak: Türk Medeni Kanunu (4721)

Metin mevzuat.adalet.gov.tr'den 28 Eylül 2026 tarihinde alınmıştır.

Yargıtay kararları

Aşağıdaki özetler kararların kendi metnine dayanır; her kararın kaynaktaki sayfasına bağlantı verilmiştir.

  • 1. Başvuru tarihinde özel kişiye ait taşınmaz için verilen belgeYargıtay 7. Hukuk Dairesi · E. 2021/589 · K. 2021/2980 ·

    Davacı, babası adına 1984'te düzenlenen tapu tahsis belgesine dayanarak tapu iptali ve tescil istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi belgenin idarece iptal edildiği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, imar affı başvurusunun yapıldığı tarihte taşınmazın tapuda özel bir kişi adına kayıtlı olduğunu ve bir vakıf adına sonradan mahkeme kararıyla tescil edildiğini tespit etmiş; taşınmazın 2981 sayılı Kanun m. 10/a kapsamında değerlendirilemeyeceğini ve idarenin belge düzenleme yetkisinin bulunmadığını belirterek ret kararını gerekçesini düzelterek onamıştır.

    Sonuç: Belge, ancak başvuru tarihinde m. 10/a'da sayılan idarelere ait arsa için düzenlenebilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 2. Tescil şartları ve düzenleme ortaklık payının pay olarak hesaplanmasıYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2016/17950 · K. 2017/6568 ·

    Mirasçılar, murislerine 1985'te verilen tapu tahsis belgesine dayanarak tapu iptali ve tescil istemiş, mahkeme taşınmazın bir payının davacılar adına tesciline karar vermiştir. Daire, belgenin mülkiyet değil zilyetlik belgesi olduğunu ve tek başına tescile yetmediğini belirterek tescil şartlarını saymış; belediyenin iki ayrı yazıda farklı düzenleme ortaklık payı oranı bildirdiğini, çelişki giderilmeden hüküm kurulduğunu tespit etmiştir. Oran, belgedeki yüzölçümünden düşüldükten sonra kalan miktarın parsel yüzölçümüne oranlanarak hisse olarak verilmesi gerektiğinden hüküm bozulmuştur.

    Sonuç: Belge tek başına tescile yetmez; tescil, düzenleme ortaklık payı düşülerek pay olarak kurulur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 3. Belge iptal edilince istenebilecek bedelYargıtay 7. Hukuk Dairesi · E. 2025/2452 · K. 2026/342 ·

    Tapu tahsis belgesi, taşınmazın imar planında yapı yasağı bulunan alanda kalması nedeniyle iptal edilmiş ve tapudaki kayıt terkin edilmiştir; davacılar taşınmazın rayiç bedelini istemiş, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi rayiç bedele hükmetmiştir. Daire, belgenin mülkiyet hakkı tanımadığını ve idareye tapu senedi verme zorunluluğu getirmediğini, belge sahibinin rayiç bedeli değil ödediği bedeli denkleştirici adalet ilkesi gereğince isteyebileceğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını bozmuştur. Karar kesin olarak verilmiştir.

    Sonuç: Belgesi iptal edilen kişi rayiç bedeli değil, ödediği bedelin dava tarihine güncellenmiş değerini isteyebilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 4. Ticaret alanında kalan imar parseli ve temlik alanın davasıYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2018/118 · K. 2018/1112 ·

    Davacı, hak sahipliğini belge sahibinin mirasçılarından temlik almış ve tapu iptali ile tescil istemiştir; yerel mahkeme direnme kararıyla davayı kabul etmiştir. Hukuk Genel Kurulu, belgenin mülkiyeti değil hak sahipliğini belirlediğini, işlevinin dar gelirli ailenin barınma ihtiyacını karşılamak olduğunu, bu nedenle belgeye dayanılarak oluşan imar parselinin ancak konut alanında kalması hâlinde tescile karar verilebileceğini kabul etmiştir. Uygulama imar planında ticaret alanında kalan parsel için tescil mümkün görülmemiş; imar planının düzenleyici işlem olarak iptal edilmedikçe geçerli olduğu da belirtilmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: İmar parseli konut alanında değil ticaret alanında kalıyorsa belgeye dayanılarak tescil yapılamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 5. Kıyı kenar çizgisinde kalan yer: tazminatın ölçüsüYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2022/289 · K. 2023/1135 ·

    Davacının belgesi, gecekondunun imar planında kamu kullanımına ayrılmış yerde kalması gerekçesiyle iptal edilmiş, taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı da tapuda belirtilmiştir; davacı tescil, olmazsa tazminat istemiş ve yerel mahkeme taşınmazın ve yapının rayiç değerine hükmetmiştir. Hukuk Genel Kurulu, belgenin zilyetliği gösteren ve şahsi hak tanıyan bir belge olduğunu, bu nedenle ödenen bedelin güncel değerine hükmedilmesi gerektiğini; yapı yönünden ise gecekonduyu yapanın iyiniyetli sayılamayacağını ve TMK m. 723 uyarınca asgari levazım bedelinin belirlenmesi gerektiğini kabul ederek direnme kararını bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

    Sonuç: Tescil imkânsızsa arsa için ödenen bedelin güncel değeri, yapı için asgari levazım bedeli istenebilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 6. Belgeye dayalı dava ile zilyetlikle kazanmanın ayrımı; üçüncü kişiye devirYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2016/4731 · K. 2018/6566 ·

    Davacı, Hazine adına kayıtlı taşınmaz için düzenlenmiş tapu tahsis belgesine dayanarak tapu iptali ve tescil, olmazsa muhdesat bedeli istemiştir; taşınmaz bu arada bir üçüncü kişiye satılmıştır. Mahkeme davayı zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle reddetmiştir. Daire, belgenin geçerliliği ve belgeye dayalı tescil koşulları araştırılmadan karar verildiğini, belge geçerliyse taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye devredildiğinden tescilin reddedilip terditli muhdesat bedeli isteminin HMK m. 26 uyarınca incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Belgeye dayanan dava zilyetlikle kazanma kurallarıyla reddedilemez; belgenin kendi koşulları araştırılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 7. İmar planı içinde olup imar uygulaması yapılmamış yerYargıtay 7. Hukuk Dairesi · E. 2023/5605 · K. 2024/66 ·

    Mahkeme, bozmaya uyduktan sonra mirasçıların tapu tahsis belgesine dayalı tescil davasını kabul etmiştir. Daire tescil şartlarını sayarak, dava tarihi itibarıyla tahsise konu yerde imar uygulaması yapılmadığını ve imar parsellerinin oluşturulmadığını tespit etmiş; taşınmaz imar planı içinde olsa da imar uygulaması yapılmamışken davanın kabul edilmesini doğru bulmayarak kararı kesin olarak bozmuştur.

    Sonuç: İmar planının bulunması yetmez; tescil için imar uygulaması yapılmış ve parsel oluşmuş olmalıdır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 8. Usulüne uygun düzenlenmiş belge sunulmamasıYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2019/3124 · K. 2019/7411 ·

    Mahkeme tapu tahsis belgesine dayalı tapu iptali ve tescil davasını kabul etmiştir. Daire, davanın açılabilmesi için 2981 sayılı Kanun hükümlerine göre davacı adına düzenlenmiş bir belge bulunması, tescile karar verilebilmesi için de tescil şartlarının gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiş; davacının usulüne uygun düzenlenmiş bir belge sunmadığını, davanın reddedilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Dayanılan belge 2981 sayılı Kanuna göre usulüne uygun düzenlenmemişse dava reddedilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 9. Islah imar planı yapılmamış bölgede tescil istemiYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2015/13534 · K. 2018/3356 ·

    Davacı, babasından devraldığı ve tapunun beyanlar hanesinde belirtilen tapu tahsis belgesine dayanarak tescil istemiş, mahkeme davayı kabul etmiştir. Belediye yazısından bölgede 3194 sayılı Kanun m. 18 uygulamasının ve 2981 sayılı Kanun uyarınca ıslah imar planının yapılmadığı anlaşılmıştır. Daire, davanın ancak imar-ıslah uygulaması yapıldıktan ve diğer şartlar oluştuktan sonra kabul edilebileceğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Bölgede imar-ıslah uygulaması yapılmadan belgeye dayanılarak tescil istenemez.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 10. İptal edilmiş belge ve terditli tazminat istemiYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2016/7842 · K. 2018/3347 ·

    Davacı, tapu tahsis belgesine dayanarak tescil, olmazsa tazminat istemiş; belge idarece iptal edilmiş, iptale karşı açılan idari dava reddedilmiştir. Mahkeme davayı kabul etmiştir. Daire, artık geçerli bir belge bulunmadığından tescil isteminin reddedilmesi gerektiğini, ancak ikinci kademedeki terditli tazminat isteğinin araştırılıp incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: İptal edilmiş ve iptali yargıda kaldırılamamış belgeyle tescil istenemez; terditli tazminat istemi ayrıca incelenir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 11. Kadastro hak düşürücü süresi ve paylı mülkiyet şeklinde tescilYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2018/884 · K. 2021/2339 ·

    Davacı, Hazine taşınmazı üzerindeki gecekondusu için 1984'te verilen tapu tahsis belgesine dayanarak tescil istemiş, mahkeme davayı hak düşürücü sürenin dolduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Daire, 3402 sayılı Kanun m. 12/3'teki kadastro tespitinden önceki nedenlere dayanılmadığından bu gerekçenin doğru olmadığını belirtmiş; işlem dosyasının idareden getirtilmesini, bedel ödenmemişse rayiç değerin depo ettirilmesini, düzenleme ortaklık payının araştırılmasını ve koşullar oluşursa paylı mülkiyet şeklinde tescile karar verilmesini isteyerek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Kadastro öncesi nedene dayanmayan belgeli davada 3402 m. 12/3'teki hak düşürücü süre uygulanmaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 12. Davanın devri ve bedelin ödenip ödenmediğinin belirlenmesiYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2016/4183 · K. 2018/6796 ·

    Belge sahibi davacı, yargılama sırasında davayı başka bir kişiye devretmiş ve tescilin bu kişi adına yapılmasını istemiş; mahkeme davayı kabul etmiştir. Daire, davayı devralan yönünden belge verilmesi için gerekli şartların araştırılması gerektiğini, ayrıca belgenin geçerliliği, ıslah imar planı, imar alanı, düzenleme ortaklık payı ve bedelin ödenip ödenmediğinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi, ödenmemişse rayiç bedelin depo ettirilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Davayı devralan kişi yönünden de belge şartları ayrıca araştırılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 13. Metrekare ile kısmi iptal hükmünün infaza elverişsizliğiYargıtay 7. Hukuk Dairesi · E. 2021/1015 · K. 2021/866 ·

    Mirasçılar, murislerine 1984'te verilen tapu tahsis belgesine dayanarak tescil istemiş; ilk derece mahkemesi parselin metrekare olarak belirlenen kısmının iptaliyle davacılar adına tesciline karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, düzenleme ortaklık payı düşüldükten sonra kalan miktarın parsel yüzölçümüne oranlanarak hisse olarak verilmesi gerektiğini, metrekare belirtilerek kurulan hükmün infaza elverişli olmadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını bozmuştur.

    Sonuç: Belgeye dayanan tescil hükmü metrekare ile değil, parsel üzerinde pay olarak kurulur.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 14. Belgeye konu hakkın devri ve devralanın 2981 m. 13/a koşuluYargıtay 7. Hukuk Dairesi · E. 2024/2059 · K. 2024/3168 ·

    Belge sahibinin mirasçılarından bir kısmı belgeye konu şahsi haklarını miras payı devri sözleşmeleriyle diğer mirasçılara, bunlar da satış vaadi sözleşmesiyle davacılara devretmiş; mahkeme, mirasçılardan birinin eşinin ev yapmaya müsait arsaya sahip olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, Uygulama Yönetmeliği m. 25'in tahsisin üçüncü kişilere temlikine imkân tanıdığını, ancak devralanların 2981 sayılı Kanundan yararlanıp yararlanamayacağının m. 13/a yönünden araştırılması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

    Sonuç: Belgeye konu hak devredilebilir; ama m. 13/a koşulu devralan kişi yönünden araştırılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 15. Mirasçılardan yalnız birinin açtığı tapu tahsis davasıYargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2015/8520 · K. 2018/1194 ·

    Davacı, murisine tapu tahsis belgesi verilmediğini ve kendi belge talebini reddeden idari işlemin idare mahkemesince iptal edildiğini ileri sürmüş; mirasçılardan biri tapu iptali ve tescil davası açmış, mahkeme verilen kesin süre içinde belge ibraz edilmediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, murisin başka mirasçıları da bulunduğundan davanın tüm mirasçılar tarafından açılması gerektiğini ve bunun davanın görülebilirlik koşulu olduğunu belirterek ret kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır.

    Sonuç: Tahsis hakkına dayanan tescil davasını mirasçılar birlikte açmalıdır; tek mirasçının davası reddedilir.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 16. Belgeye dayalı tapu iptali ve tescil davasında yargı yoluYargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2017/1754 · K. 2018/1891 ·

    Yerel mahkeme, tapu tahsis belgesine dayanan tapu iptali ve tescil davasında idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle dava dilekçesini yargı yolu yönünden reddetmiş ve bozmaya karşı direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davada belge verilmesine ilişkin bir uyuşmazlık bulunmadığını, idarenin eylem ve işleminin belgenin verilmesiyle sona erdiğini ve taşınmazın aynına yönelik tapu iptali ve tescile ancak adli yargıda karar verilebileceğini belirterek adli yargının görevli olduğuna karar vermiş, direnme kararını bozmuştur. Karar oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.

    Sonuç: Belgeye dayanan tapu iptali ve tescil davası adli yargıda görülür.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 17. Belgeye konu arsa bedelinin tespitine karşı davaDanıştay 6. Daire · E. 2021/429 · K. 2022/8540 ·

    Davacı, belediye mülkündeki taşınmaz için adına düzenlenen tapu tahsis belgesinin tapuya dönüştürülmesi için belediye encümeninin belirlediği arsa bedelinin iptalini istemiş; idare mahkemesi davayı görev yönünden reddetmiş, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Danıştay 6. Dairesi, idarenin belgeye konu arsanın bedelini 2981 sayılı Kanun m. 18/b uyarınca tespit eden işleminin idari işlem olduğunu ve iptal davasının idari yargının görevinde bulunduğunu belirterek kararı bozmuş, işin esasının incelenmesini istemiştir.

    Sonuç: Belgeye konu arsa bedelini belirleyen idari işleme karşı dava idari yargıda açılır.

    Kararın kaynaktaki sayfası

  • 18. Yeri korunamayan gecekondu için tahsis yapılmadan ihaleDanıştay 13. Daire · E. 2020/295 · K. 2020/1522 ·

    Gecekondusu için 2981 sayılı Kanun uyarınca hak sahipliği kabul edilerek adına tapu tahsis belgesi düzenlenen davacı, gecekondunun bulunduğu parselin idarece ihaleyle satışına ilişkin kararın iptalini istemiş; idare mahkemesi davayı reddetmiştir. Danıştay 13. Dairesi, yapı yerinde korunamıyorsa davacıya başka bir ıslah veya gecekondu bölgesinden ya da alanda üretilecek konutlardan tahsis yapılması gerektiğini, bu tahsis yapılmadan taşınmazın ihale yoluyla satışının yapılamayacağını belirterek mahkeme kararını bozmuş ve dava konusu işlemi iptal etmiştir.

    Sonuç: Belge sahibine başka yerden tahsis yapılmadan gecekondunun bulunduğu parsel ihaleyle satılamaz.

    Kararın kaynaktaki sayfası

Sık sorulan sorular

Tapu tahsis belgesi nedir?

2981 sayılı Kanun m. 10/a'ya göre Hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa üzerinde gecekondu yapmış kişiye, yapı tespit ettirildikten sonra kayıt maliki kamu kuruluşunca verilen belgedir. Tahsis tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilir ve belge, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra verilecek tapuya esas teşkil eder.

Tapu tahsis belgesi tapu yerine geçer mi?

Geçmez. Yargıtay 14. ve 7. Hukuk Dairelerinin kararlarına göre tapu tahsis belgesi mülkiyet belgesi değil, fiili kullanmayı belirleyen ve kişisel hak sağlayan bir zilyetlik belgesidir; belge sahibine mülkiyet hakkı tanımaz ve idareye tapu senedi verme zorunluluğu getirmez. TMK m. 705'e göre taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur.

Tapu tahsis belgesi tapuya nasıl çevrilir?

2981 sayılı Kanun m. 10/a'ya göre belge, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. Belgeye dayanılarak açılan tapu iptali ve tescil davasında Yargıtay kararlarına göre belgenin hukuki yönden geçerliliğini koruması (iptal edilmemiş ve usulüne uygun, yetkili idarece düzenlenmiş olması), bölgede imar planı veya ıslah imar planı uygulamasının yapılmış olması, başka yerden tahsis yapılmamış olması, yerin kamu hizmetine ayrılmamış ve konut alanında kalmış olması, arsa bedelinin ödenmesi ya da rayiç değerinin depo edilmesi ve düzenleme ortaklık payının hesaba katılması gerekir. Koşullar oluşmuşsa mahkeme tescili parsel üzerinde pay olarak kurar.

Tapu tahsis belgesinin geçerlilik süresi var mı?

2981 sayılı Kanun m. 10 belge için bir geçerlilik süresi öngörmez; bu sayfadaki Yargıtay kararları da belgenin belli bir süre geçince kendiliğinden geçersiz kalacağı yönünde bir değerlendirme içermez. Kararlarda belgenin geçerliliği, idarenin belgeyi iptal edip etmediği, iptalin yargı yolunda kaldırılıp kaldırılmadığı ve belgenin yetkili idarece usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği üzerinden tartışılmıştır.

Tapu tahsis belgesine dayanan dava belli bir sürede açılmalı mı?

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, kadastro tespitinden önceki bir nedene dayanılmadığı için 3402 sayılı Kanun m. 12/3'teki on yıllık hak düşürücü sürenin belgeye dayanan davada uygulanmayacağını kabul etmiştir. Davanın ayrıca bir zamanaşımına tabi olup olmadığı bu sayfadaki kararlarda karara bağlanmamıştır.

Tapu tahsis belgeli gecekondu satılabilir mi?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2981 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m. 25'in tahsisin üçüncü kişilere temlikine imkân tanıdığını kabul etmiştir; ancak devralan kişinin 2981 sayılı Kanun m. 13/a'daki koşulu taşıyıp taşımadığı, yani kendisinin, eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu belediye ve mücavir alan sınırı içinde ev yapmaya müsait arsası, evi, apartmanda bağımsız bölümü ya da bir bölümü iş yeri olarak kullanılan yapısı bulunup bulunmadığı araştırılır. Satış vaadi sözleşmesinin şekil şartı bu kararlarda değerlendirilmemiştir.

Tapu tahsis hakkı sahibi öldüyse mirasçılar ne yapabilir?

Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre belgeye dayanan tapu iptali ve tescil davası bütün mirasçılar tarafından açılmalıdır; bu, davanın görülebilirlik koşuludur. Bu kararda dava, tek mirasçı tarafından açıldığı için reddedilmiştir; diğer mirasçıların davaya katılması ya da muvafakati veya miras ortaklığına temsilci atanması yolu kararda değerlendirilmemiştir.

Tapu tahsis belgesi iptal edilirse ne istenebilir?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 7. Hukuk Dairesine göre belge mülkiyet belgesi olmadığından belge sahibi taşınmazın rayiç değerini değil, ödediği bedelin dava tarihine güncellenmiş değerini isteyebilir. Hukuk Genel Kurulu, üzerindeki gecekondu için ise TMK m. 723 uyarınca asgari levazım bedelinin belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Tapu tahsis belgesine dayalı davaya hangi mahkeme bakar?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, belgeye dayanarak açılan tapu iptali ve tescil davalarında adli yargının görevli olduğuna karar vermiştir; HMK m. 2/1'e göre görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, HMK m. 12/1'e göre kesin yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Danıştay 6. Dairesine göre ise idarenin belgeye konu arsa bedelini belirleyen işlemine karşı iptal davası idari yargıda görülür.

Arsa bedeli ödenmemişse tapu alınabilir mi?

Yargıtay 14. Hukuk Dairesine göre bedelin ödenip ödenmediği kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenir; ödenmemişse taşınmazın dava tarihindeki rayiç değeri uzman bilirkişilerce saptanıp hükümden önce depo ettirilir ve diğer koşullar da oluşmuşsa dava kabul edilir.

Dosyanız nerede olursa olsun

Muğla Adliyesi ile Bodrum, Marmaris ve Milas gibi ilçe adliyelerindeki dosyalarda Menteşe'den, Fethiye Adliyesi ile Seydikemer, Dalaman ve Ortaca'daki dosyalarda Fethiye'den bizzat vekillik üstleniyoruz. Türkiye'nin başka bir ilinde görülen davalarda da dosya takibi ve hukuki danışmanlık veriyoruz.

Muğla Gayrimenkul Avukatı sayfasıİletişimFethiye avukat sayfası

Bu alandaki diğer rehberler

Bu site mesleki faaliyet hakkında bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.